Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Góc Nhạc Cổ Điển

21/10/200600:00:00(Xem: 7297)

GÓC NHẠC CỔ ĐIỂN

Chúng tôi mong nhận được mọi ý kiến đóng góp và bài vở của bạn đọc về mọi vấn đề liên quan đến nhạc cổ điển như ca kịch opéra, ballet, kỹ thuật (recording), album mới, concert bạn mới đi nghe...Thư từ bài vở xin gởi về

classical@vietbao.com

Một trong những ngộ nhận lớn nhất trong nhạc cổ điển là tên gọi Moonlight Sonata cho bài Piano Sonata No. 14 in C-sharp minor của Beethoven.

Nhạc Chương Trình

- Jo Ký - Tháng 10, 2006.

Khoảng đầu thập niên 1980, ở Việt Nam (VN) lúc đó có chương trình phát thanh nhạc cổ điển trên đài Sài Gòn (SG).  Chương trình chỉ có một tiếng đồng hồ mỗi ngày, từ 9:00 đến 10:00 giờ sáng.  Chương trình có khi là nhạc guitar, thính phòng, hoặc nhạc giao hưởng.  Đôi lúc họ lại đặc biệt phân tích, dẫn giải một tác phẩm nào đó.  Cụ thể trong năm 1980-1981, những tác phẩm họ chọn để phân tích gồm có Moonlight Sonate của Beethoven, Scheherazade của Rimsky-Korsakov, Swan Lake của Tchaikovsky, và giao hưởng thứ 7 của Shostakovich.  Thật là chỉ có vậy và họ lập đi lập lại chương trình rất nhiều lần.

Khi phân tích một bản nhạc, thái độ chung của họ là hay gán ghép một hình ảnh cụ thể cho một chủ đề.  Thí dụ như trong Moonlight Sonata, họ nói rằng bè cao tượng trưng cho những sóng nước trên mặt hồ mà mái dầm, tượng trưng bằng bè trầm, đã khuấy động.  Swan Lake thì họ nói sát theo vở ballet.  Giao hưởng thứ 7 thì họ lại cũng bàn theo khối Soviet, cho là đoạn diễn hành kỳ cục ở chương một có ý mô tả đoàn quân Đức Quốc Xã đang dần tiến đến Leningrad.  Họ còn bàn thêm một đoạn đầu chương hai, lúc double bass và piccolo tấu chung với nhau.  Họ cho là tiếng bass tượng trưng cho ngục tù đen tối và tiếng piccolo tượng trưng cho tự do và hy vọng.  Bất cứ ai mà đã nghe qua những chương trình này đều cho rằng nhạc cổ điển đều phải là như thế, đều phải có tư tưởng điển hình tàng ẩn phía sau.  Những giòng nhạc phải tượng trưng cho một cái gì đó, phải nói lên cái gì đó.

Khi ra nước ngoài, ta mới nhận ra rằng: có những tác phẩm tượng hình cụ thể thật, nhưng đại đa số tác phẩm không có như vậy và hoặc giả, chỉ là rất mông lung.  Những sự phân tích như ở VN chỉ có ở những tác phẩm viết theo lối nhạc chương trình (program music), và số lượng tác phàm này rất nhỏ.  Thí dụ như 1812 Overture của Tchaikovksky, The Four Seasons của Vivaldi, Pictures at an Exhibition của Mousorsgsky, giao hưởng thứ 3, 6 của Beethoven, các thơ giao hưởng của Richard Strauss.  Các opera, ballet đương nhiên có thể được xếp vào loại này.  Nhưng rất rất nhiều những tác phẩm khác thì không phải là nhạc trình, và người nghe nên phân biệt cho rõ ràng.  Ngoại trừ những bản nhạc mà chính tác giả có đặt tên thật rõ ràng, những tác phẩm khác không phải nhạc chương trình.  Thường thì những tác phẩm thuộc loại thứ nhì, nhạc sĩ chỉ đặt tên bằng các tempo, thể loại đôi khi kèm theo cung bậc.  Thí dư như các prelude, valse, polonaise, mazurka của Chopin; các sonata của Beethoven; các giao hưởng, v.v..  Không ai hiểu piano concerto thứ 4 cho piano của Beethoven tả cái gì cả.  Nhạc của Mozart dường như không bao giờ là nhạc chương trình.

Nhưng vấn đề là ở công luận và người nghe.  Người ta thích gán ghép những cái tên cũng như hình và hàm ý cho những tác phẩm một cách oan uổng.  Hình như cái thói này bắt đầu từ thời Haydn.  Lúc đó bên Anh Quốc, các vương gia, quý tộc đặt tên cho các giao hưởng cuối của Haydn.  Thí dụ như giao hưởng thứ 94 được đặt là "Surprise", 96 là "Miracle", 100 là "Military", 101 là "The Clock".  Một trong những ngộ nhận lớn nhất trong âm nhạc là cái mà người ta hay gọi là Moonlight Sonata của Beethoven.  Xin thông báo lần cuối cùng: Moonlight Sonata không phải, và xin lập lại một lần nữa, không phải nói về ánh trăng.  Beethoven không có đặt tên này, và cũng không có ý định gì mô tả ánh trăng cả.  Tên nguyên thủy của tác phẩm này là Piano Sonata No. 14 in C-sharp minor "Quasi una fantasia", Op. 27, No. 2.  Những chữ Quasi una fantasia là do chính Beethoven thêm vào.  Quasi có nghĩa là tương tự.  Una fantasia nghĩa là một fantasia.  Ông viết tác phẩm này năm 1801 và đề tặng cho cô học trò 17 tuổi xinh đẹp mà ông đã thầm yêu, đó là quận chúa (Countess) Giulietta Guicciardi.  Cái tên "Moonlight" xuất hiện 5 năm sau khi Beethoven mất, do nhà thơ người Đức tên Ludwig Rellstab đã đem chương thứ nhất của sonata này so sánh với ánh trăng phản chiếu trên mặt hồ Lucerne tại Đức, và từ đó nó mang chết cái tên này.  Một tác phẩm khác của Beethoven cũng hay bị ngộ nhận là giao hưởng thứ 5.  Cái tên giao hưởng "Định Mệnh" là do Anton Schindler, một người thư ký của Beethoven, đề nghị qua vài dữ kiện mơ hồ mà Schindler tuyên bố rằng là đã gom góp từ những giấy tờ của Beethoven.  Nhưng Schindler lại là người có tiếng là hay giả mạo các văn từ, nên những dữ kiện ông ta đưa ra hay bị nghi ngờ.  Mặc dù vậy, thiên hạ vẫn khư khư giữ lấy cái ý tưởng định mệnh đó.  Người ta cho rằng 4 note đầu tiên của chương một (ngắn-ngắn-ngắn-dài) là tượng trưng cho tiếng gõ cửa của tử thần.  Thì khi gõ cửa người ta cũng hay gõ 4 tiếng nên họ chấp nhận một cách dễ dàng ý tưởng này.  Phàm thì con người thích những gì mang tính lãng mạn, bi kịch; chứ thật ra thì trên đời này thiếu gì những hành động tạo ra 4 tiếng như vậy, tiếng búa đập lên đe của thợ rèn chẳng hạn.

Nhạc cổ điển là một nghệ thuật trừu tượng.  Nó đòi hỏi rất nhiều ở người thưởng thức, có lẽ nhiều hơn bất cứ nghệ thuật nào khác.  Khi nghe nhạc, người nghe nên cởi mở tâm trí để sẵn sàng đón nhận, tận hưởng tất cả những gì đã, đang, và sắp xảy ra trước mặt.  Đừng bao giờ chống cự, đào thải, hay có thành kiến với bất cứ một tư tưởng nào.  Hãy để cho âm nhạc mơn trớn, thao nắn tâm lý mình, và như thế nó mới nẩy nở, trưởng thành một cách toàn thiện, toàn mỹ.  - Jo Ký - Tháng 10, 2006.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Trong mọi hoàn cảnh Anh vẫn không ngừng hoạt động, Anh vẫn cứ đứng ở ngoài nắng - chữ của Mai Thảo. Với tôi, Nhật Tiến - Én Nhanh Nhẹn RS, vẫn cứ mãi là một Tráng Sinh Lên Đường
Lời dịch giả: Đây là bức tâm thư của cựu tổng thống George W. Bush gởi người dân Mỹ trong lúc cả nước đang sôi sục sau cái chết của George Floyd.
NYC với mình như căn nhà thứ hai, thế mà đã hơn một năm rồi mới lên lại. Thường thì hay lên mùa Giáng Sinh, hay Tháng Hai mùa đông để coi tuyết ở Central Park, và tháng Mười Một để coi lá vàng. Lần nầy chỉ mới tháng ba, nhưng có lý do
Xúc động với kỷ niệm. Thơ và nhạc đã nâng cảm xúc về những cái đẹp mong manh trong đời... Đêm Nhạc Người Về Như Bụi, và buổi ra mắt Tuyển Tập 39 Văn Nghệ Sĩ Tưởng Nhớ Du Tử Lê đã hoàn mãn hôm Thứ Ba 14/1/2019.
chiều rớt/xanh/ lưỡi dao, tôi khứng! chờ ... mưa tới. Hai câu cuối trong bài “chiều rớt/xanh/lưỡi dao” anh viết cuối tháng 9/2019 như một lời giã biệt. Và, cơn mưa chiều 7.10.2019 đã tới, anh thay áo mới chân bước thảnh thơi trở về quê cũ. Xin từ biệt anh: Du Tử Lê!
trong nhiều năm qua, lượng khách quốc tế đến Việt Nam tăng trưởng ở mức hai con số, nhưng tỷ lệ quay trở lại thấp (chỉ từ 10% đến 40%) . Chi tiêu của khách du lịch quốc tế tại Việt Nam không cao
Theo bảng xếp hạng chỉ số cảm nhận tham nhũng của Tổ Chức Minh Bạch Quốc Tế năm 2018, Việt Nam đứng hạng 117/ 180 với mức điểm 33/100. Bao giờ mà chế độ hiện hành vẫn còn tồn tại thì “nạn nhũng nhiễu lạm thu” sẽ vẫn còn được bao che và dung dưỡng khắp nơi, chứ chả riêng chi ở Bộ Ngoại Giao
Chính phủ Hoa Kỳ đã hứa tài trợ 300 triệu đô la để làm sạch môi trường bị nhiễm chất độc da cam của phi trường Biên Hòa và hôm 5 tháng 12 là bắt đầu thực hiện việc tẩy rừa tại khu vực này, theo bản tin hôm 6 tháng 12 của báo Tuổi Trẻ Online cho biết như sau.
Hơn 1.000 người có thể đã bị giết bởi lực lượng an ninh ở Iran trong các cuộc biểu tình gần đây, theo một quan chức cấp cao của bộ ngoại giao cho biết hôm Thứ Năm
Bốn người được báo cáo đã bị giết chết hôm Thứ Năm sau một vụ cảnh sát rượt đuổi qua nhiều quận đã kết thúc trong trận đấu súng trên đường Miramar Parkway theo sau một tên cướp có vũ khí tại Coral Gables, tiểu bang Florida.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Không còn nghi ngờ gì nữa, khẩu trang đã đóng một vai trò trung tâm trong các chiến lược đối đầu với dịch bệnh COVID-19 của chúng ta. Nó không chỉ giúp ngăn ngừa SARS-CoV-2 mà còn nhiều loại virus và vi khuẩn khác.
Hôm thứ Hai (06/07/2020), chính quyền Mỹ thông báo sinh viên quốc tế sẽ không được phép ở lại nếu trường chỉ tổ chức học online vào học kỳ mùa thu.
Đeo khẩu trang đã trở thành một vấn đề đặc biệt nóng bỏng ở Mỹ, nơi mà cuộc khủng hoảng Covid-19 dường như đã vượt khỏi tầm kiểm soát.
Trong khi thế giới đang đổ dồn tập trung vào những căng thẳng giữa Mỹ với Trung Quốc, thì căng thẳng tại khu vực biên giới Himalaya giữa Trung Quốc và Ấn Độ vào tháng 05/2020 đã gây ra nhiều thương vong nhất trong hơn 50 năm.
Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cho biết các CEO của 4 tập đoàn công nghệ lớn Amazon, Apple, Facebook và Google đã đồng ý trả lời chất vấn từ các nghị sĩ Quốc hội về vấn đề cạnh tranh trong ngành công nghệ.