Dịch Cúm Đã Tới

27/12/199900:00:00(Xem: 10046)
Mùa cúm đã tới, khoảng từ tháng 12 năm nay (1999) tới tháng 3 sang năm (2000). Bây giờ Cúm đang lan tràn khắp nơi. Siêu vi trùng sẽ tấn công khoảng 10 tới 40 triệu người tại Hoa Kỳ, và sẽ làm chết khoảng 20,000 tới 30,000 người mỗi năm, tuỳ theo sự nặng nhẹ của dịch cúm (American Family Physician, Nov. 1999).
Cúm sinh ra nóng, ho, đau cổ họng, chảy mũi, nghẹt mũi, nhức đầu, đau mình mẳy, và mệt mỏi. Cúm khác với cảm: cúm và cảm đều làm nghẹt mũi, ho, đau cổ họng. Nhưng cảm không làm nóng lạnh, đau nhức bắp thịt như cúm. Cảm sẽ hết bệnh khoảng 5-7 ngày, còn cúm kéo dài bệnh tới 10 ngày. Nếu bị cúm nặng, có thể bị yếu sức, sưng phổi (pneumonia), và chết. Những bệnh nhân dễ bị sưng phổI là bị bệnh tim phổI kinh niên, những người sống trong viện dưỡng lão, những ngườI già trên 65 tuổI, bệnh tiểu đường, yếu thận, hoặc suy yếu miễn nhiễm.
Chích ngừa cúm
Thuốc ngừa cúm năm nay (1999-2000) sẽ gồm những siêu vi trùng cúm A/Beijing/262/95-like (H1N1), A/Sydney/5/97-like (H3N2) và B/beijing/184/93-like. Thuốc chích cúm chứa siêu vi trùng cúm đã chết cho nên bạn không thể bị bệnh. Trái lại, chích cúm là để đề phòng bệnh cúm, giúp cho cơ thể bạn có kháng thể sẵn sàng chống lại dịch cúm. Vì vi trùng cúm thay đổi mỗi năm, bạn phải chích ngừa mỗI năm.
Những người nằm trong trường hợp sau đây nên chích ngừa cúm hàng năm:
Trên 50 tuổi, làm việc trong nhà thương, hay phòng mạch, hay phải tiếp xúc với nhiều người trong công việc hàng ngày, hoặc những bệnh nhân nằm trong nhà thương dưỡng lão, những bệnh nhân bị hen, xuyễn, bệnh về máu, yếu hệ thống miễn nhiễm, bệnh HIV, bệnh thận, bệnh tiểu đường, suy tim, hay một số bệnh kinh niên khác.Trẻ em từ 6 tháng tớI 18 tuổI,nếu đang phải uống thuốc aspirine kinh niên, khi bị cúm influenza, dễ bị bệnh Reye’s syndrom (loại bệnh hiếm có nhưng nguy hiểm, có thể làm hư gan, viêm óc, và tử vong, 30 phần trăm). Riêng đối vớI đàn bà có thai, chưa có kết quả thử nghiệm rõ ràng giữa thuốc chủng ngừa cúm và bào thai, sẽ tuỳ từng trường hợp, và sẽ do sự quyết định cuả bác sĩ sản phụ khoa hay bác sĩ gia đình.
Ngoài ra, bất cứ người nào cũng có thể chích ngưà cúm nếu muốn. Miễn là không bị dị ứng khi ăn hột gà (như bị nổi mề đay chẳng hạn). Vì thuốc chích ngừa cúm dùng siêu vi trùng cúm cấy trong hột gà.
Trẻ em từ 3 tới 9 tuổi có thể chích ngừa cúm được, và phải chích 2 lần, cách nhau mt tháng. Trẻ em trên 9 tuổi thì được chích như người lớn.
Chích cúm có vài công phạt, khoảng 10 phần trăm bị nổi đỏ và đau nhẹ nơi chích, và khoảng 20 phần trăm có thể bị nóng và đau bắp thịt (W. Paul Glezen: J. Respir. Dis.,20:597, 1999).Có những phản ứng phụ khác như dị ứng, nổI mề đay, sưng mặt mũi, xuyễn, phản vệ (anaphylaxis), đều là những hình thức của những phản ứng nhạy cảm (hypersensitivity), hình như là do chất bạch đản hột gà trong thuốc chủng. Còn mt vài phản ứng phụ khác rất rất hiếm có, bạn nên hỏi bác sĩ gia đình về tất cả mọi sự công phạt, trước khi chích thuốc ngừa cúm.
Thuốc mới bơm mũi ngừa cúm:
Có một loại thuốc mới, bơm vào mũi để phòng cúm (Flumist). Thuốc sẽ xuất hiện nay mai. Thuốc này có cái lợi là vừa dùng để phòng cúm cho trẻ em, vừa đề phòng bệnh nhiễm trùng tai, và giúp cho trẻ em không phải bỏ học khi có dịch cúm. Cách dùng lại giản dị, chỉ bơm vào mũi chứ không phải chích, nghĩa là không đau, rất thích hợp cho trẻ (Family Practice News, October 15, 1999).

Chữa cúm thông thường:
Nói chung thì nên chích ngừa cúm hàng năm thì tốt hơn là để bị bệnh.
Dùng Tylenol để chữa đau nhức, và nóng. Không nên dùng aspirine hay thuốc chống viêm (anti-inflammatory) như Ibuprofen (Advil, hay Motrin),vì dễ làm khó chịu bao tử.
Những thuốc men khác để chữa ho, nghẹt mũi, chảy nước mũi, thì nên hỏi bác sĩ gia đình, vì có nhìêu thuốc mặc dầu đang được bán tự do nhưng cũng có phản ứng phụ, có thể nguy hiểm cho bệnh nhân.
Nếu đang bị cúm lại thấy khó thở, đau ngực và ho thì có thể bị sưng phổI, một là do siêu vi trùng cúm, hai là do cơ thể bị yếu khi có cúm, dễ bị nhiễm vi trùng khác vào phổi. Bạn nên đi gặp bác sĩ ngay.
Đối vớI trẻ em, có thể bị nóng rất cao, đôi khi lên tớI 103 hay 105 độ F, cho uống tylenol ngay và phải đưa con đi bác sĩ, hay vào nhà thương cấp cứu. Con nít ở lứa tuổI trước khi đi học (dướI 5 tuổI), rất khó mà phân biệt được giữa bệnh do cúm hay do những siêu vi trùng khác. Nếu trẻ đã lớn tuối, mặc dầu triệu chứng cúm còn kéo dài vài ngày, cũng phải đi gặp bác sĩ. Nói chung, nếu có bất cứ chuyện gì thắc mắc về sức khỏe của con em, đều phải đi gặp bác sĩ ngay.
Thuốc chữa cúm:
Cho cúm influenza loại A: Amantadine và Rimantadine là 2 thứ thuốc chữa cúm đã dùng từ mấy năm nay. Nhưng thuốc chỉ có thể chữa được cúm loại A mà không chữa được cúm loại B.
Có 2 thứ thuốc mớI, cho cúm loại A và B:
Thuốc thứ nhất Zanamivir (Relenza, Glaxo Wellcome, Inc.), lần đầu tiên sẽ được dùng cho dịch cúm năm nay, 1999-2000. Thuốc đã được Cơ Quan Kiểm soát Thực Phẩm và Thuốc Men (FDA) chấp thuận.Thuốc cũng được cho phép dùng tại nhiều quốc gia khác như: Gia Nã Đại, Cng Đồng Âu Châu, Armenia, Úc Châu, Tân Tây Lan và Mễ Tây Cơ.
NgườI ta dùng thuốc bằng cách bơm thẳng ống thuốc có chứa Zanamivir vào miệng. Thuốc sẽ tấn công vi trùng cúm trong b máy hô hấp của bạn, làm thuyên giảm triệu chứng cúm và chóng khỏi bệnh. Nguyên tắc căn bản là thuốc Zanamivir ngăn cản sự hoạt đng cuả phân hoá tố Neuraminase. Neuraminase giúp cho vi trùng cúm sinh sản. Nếu thuốc chống được Neuraminase, là ngăn cản được sự sinh sản của siêu vi trùng cúm, làm giảm triệu chứng cúm, và chóng khỏi bệnh.
Thuốc thứ hai: Tamiflu, cũng dùng để trị cúm do hãng Hoffman Laroche điều chế. Thuốc vưà được chấp thuận bởI FDA,cho phép dùng chữa cúm A và B. Cũng giống như Zanamivir, Oseltamivir ngăn cản neuraminase, và giảm sự sinh sản cuả vi trùng cúm, và thuyên giảm bệnh (AS Monto et al., J. Infect. Diseases (August)180: 254, 1999). Oseltamivir là thuốc viên để uống, khác vớI Zanamivir bơm thẳng vào miệng.
Tamiflu (Oseltamivir) có vài công phạt như :ói mửa,viêm cuống phổI, làm khó ngủ, hay chóng mặt.
Dùng thuốc trị cúm (Relenza) Zanamivir hay Tamiflu( Oseltamivir)đều phải có toa của bác sĩ. Phần khác Zanamivir và Oseltamivir đều là thuốc mới, nên tham khảo vớI bác sĩ trước khi dùng thuốc.
Nói tóm lại, dịch cúm đang lan tràn, gây nhiều khó khăn cho quí bạn, đôi khi nguy hiểm đến tinh mạng. Xin hãy bảo trọng. (Một phần của Cúm có trong Sức Khoẻ, http://www.vn1.net).
Bác Sĩ Trần-Mạnh-Ngô, M.D.,Ph.D.,FAAFP; E-mail:nmtran@hotmail.com.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Năm Quý Mão đã đến! Để đảm bảo trái cây họ cam quýt mà quý vị tặng người thân trong dịp Tết Nguyên đán này là hiện thân của phúc lộc, may mắn và thịnh vượng, Chương Trình Phòng Chống Sâu Bệnh & Dịch Bệnh Gây Hại Giống Cây Cam Quýt (CPDPP) đề xuất các biện pháp thực hành tốt nhất sau đây để bảo vệ giống cây cam quýt quý hóa của California trong nhiều năm tới.
Blue Shield of California Promise Health Plan (Chương Trình Bảo Hiểm Y Tế Hứa Hẹn của Blue Shield of California) đang giới thiệu Wellvolution, là chương trình bảo hiểm y tế và sức khỏe tâm thần kỹ thuật số theo lối sống có thể được lập riêng để giải quyết các nhu cầu và ưu tiên sức khỏe cá nhân.
Sau 13 năm, cuối cùng thì Bác sĩ David Sinclair và các đồng nghiệp đã tìm được câu trả lời cho câu hỏi: Điều gì thúc đẩy quá trình lão hóa? Trong một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Cell vào ngày 12 tháng 1 năm 2023, Sinclair, giáo sư di truyền học và đồng giám đốc của Paul F. Glenn Center for Biology of Aging Research tại Trường Y Harvard (Harvard Medical School), đã phác họa ra một chiếc đồng hồ lão hóa, khi ta vặn chiều kim là có thể đẩy nhanh hoặc đảo ngược quá trình lão hóa của các tế bào.
Gần đây, một số bạn bè gởi cho tôi qua e-mail một bài viết bằng tiếng Việt không rõ xuất xứ cảnh báo về một loại biến chủng của virus COVID mới rất nguy hiểm, rất lây lan mà lại không có triệu chứng thông thường báo trước, không phát hiện được bằng các test hiện có và không có thuốc chữa. Những “tin tức” này có vẻ không có cơ sở thực tế và có thể gây hoảng hốt không cần thiết. Hôm nay tôi xin phỏng dịch và chú thích thêm cho dễ hiểu một bài báo của CNN (1) trả lời một số câu hỏi về biến thể phụ mới nhất đang lan tràn ở Mỹ và đã có mặt tại Việt Nam.
Chúng ta đã cảm thấy hân hoan khi đón chào năm mới Quý Mão 2023 sắp đến. Mọi người chắc hẳn sẽ cùng bên nhau ăn uống. Hút thuốc và uống rượu là những điều thường được làm khi đoàn tụ với người thân và bằng hữu để đón Tết. Thế nhưng việc hút thuốc cùng nhau hay mời nhau điếu thuốc có thật sự cần thiết để đón mừng năm mới không? Tiến sĩ Shu-Hong Zhu, Giáo sư Y Học Gia Đình và Sức Khoẻ Cộng Đồng tại Đại học California, San Diego (UCSD) cho biết: “Khói thuốc lá có hơn 7.000 loại hóa chất và khoảng 70 chất trong số đó được biết là gây ung thư. Hít phải khói thuốc lá do người khác hút có thể tác hại như là tự hút và cũng có thể gây hại cho thú cưng. Cách tốt nhất để ăn mừng là tránh những nơi hút thuốc, không mời mọc thuốc lá và bỏ hút thuốc."
Người dân California gần đây đã phản đối ngành công nghiệp thuốc lá và bầu chấm dứt việc bán hầu hết các sản phẩm thuốc lá có hương vị, bao gồm thuốc lá bạc hà và thuốc lá điện tử. Các cử tri đã ủng hộ Dự luật Thượng viện (SB) 793 bằng cách bỏ phiếu “Có” cho Dự luật (Prop) 31, điều này ngăn cản những tiệm lẻ bán các sản phẩm này và khiến Big Tobacco (Nhóm Thuốc Lá Lớn) khó săn mồi và kiếm lợi từ trẻ em và nhắm vô nhiều cộng đồng khác.
Năm mèo, theo thông lệ chúng ta hãy bàn về con mèo trong y khoa. Một phần ba gia đình ở Mỹ có nuôi mèo. Trước hết là hai bệnh có thể tránh được mà mèo có thể truyền qua người, bệnh “mèo quào” do vi khuẩn và bệnh do ký sinh mà qua phân mèo có thể truyền qua người, nhất là người có thai và gây những triệu chứng nguy hiểm ở trẻ sơ sinh; và sau cùng là một bệnh di truyền làm đứa trẻ sơ sinh có tiếng khóc giống tiếng mèo kêu với nhiều dị tật quan trọng.
Hầu hết phụ nữ trải qua thời kỳ mãn kinh đều đã quá quen thuộc với các cơn bốc hỏa mặt (hay những cơn nóng bừng khó chịu – hot flashes). Những cơn nóng bừng khó chịu đột ngột kéo đến và nhiệt độ tăng nhanh, thường kèm theo đổ mồ hôi, tim đập nhanh, chóng mặt, mệt mỏi và/hoặc lo lắng. Chúng khiến cho các bà, các mẹ bị mệt mỏi, suy nhược hơn nhiều chứ không ‘chớp nhoáng’ như tên gọi của chúng (flashes).
Tôi là bác sĩ Niall Campbell, một bác sĩ tâm lý có hơn 40 năm kinh nghiệm. Tôi từng làm việc với tư cách là cố vấn cho Sở Y Tế Quốc Gia Anh (National Health Service) cho đến năm 2002. Sau đó, tôi là trưởng ban cố vấn về chứng nghiện ngập và là bác sĩ tâm thần tại The Priory Roehampton, một bệnh viện tâm thần tư nhân ở phía tây nam London trong hai thập niên qua. Bệnh nhân của tôi phần lớn là những người trên 18 tuổi và thường thuộc nhóm khá giả; khoảng một nửa trong số họ có mua bảo hiểm y tế tư nhân, một số khác thì tự thanh toán bằng tiền túi. Về vấn đề nghiện ngập, khoảng 85% công việc tôi làm có liên quan đến rượu, bia. Nhiều bệnh nhân bị trầm cảm của tôi thường có vấn đề về bia rượu, ban đầu họ không tiết lộ, nhưng dần dà sẽ lộ ra.
Đêm dài ngày ngắn và nhiệt độ lạnh giá trong mùa đông có thể khiến nhiều người cảm thấy mệt mỏi, uể oải, không muốn hoạt động chỉ muốn ngủ vùi. Nhưng tại sao mùa màng lại ảnh hưởng đến mức năng lượng của chúng ta? Guy Meadows, một nhà nghiên cứu về giấc ngủ và đồng sáng lập của The Sleep School cho biết: "Mùa đông đến kéo theo một số thách thức tiềm ẩn cho giấc ngủ, bao gồm việc giảm tiếp xúc với ánh sáng mặt trời, nhiệt độ mát hơn, thay đổi đồng hồ và khả năng miễn dịch giảm", theo một trang mạng trực tuyến cung cấp các thông tin hỗ trợ dựa trên cơ sở khoa học về giấc ngủ. "Tất cả những [yếu tố] này làm rối loạn giấc ngủ, khiến bạn khó thức dậy hơn vào buổi sáng."
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.