- Hoa Kỳ tưởng niệm 24 năm ngày 11/9 với lễ trang trọng và hoạt động thiện nguyện.
- Charlie Kirk Bị Bắn Chết Tại Utah, Hung Thủ Vẫn Đang Lẩn Trốn.
- Cộng Hòa chặn nỗ lực của Schumer buộc Thượng viện bỏ phiếu về hồ sơ Epstein.
- Tối Cao Pháp Viện Giữ Nguyên Lệnh Tạm Cho Học Sinh Chuyển Giới Dùng Phòng Vệ Sinh.
- Hạ Viện Thông Qua Luật Quốc Phòng 892.6 tỉ Kèm Các Điều Khoản Gây Tranh Cãi.
- Hạ Viện Bỏ Phiếu Hủy Ủy Quyền Chiến Tranh Iraq.
- Trump Dọa Kiện New York Times Vì “Tờ Ghi Chú Epstein”.
- California Chấm Dứt Đặc Quyền Carpool Cho Xe Điện.
- Bài Diễn Văn Của Trump Sau Vụ Charlie Kirk Gây Tranh Cãi.
- Nasa Cấm Công Dân Trung Hoa Tham Gia Chương Trình Không Gian.
- Harvard Được Khôi Phục Một Phần Tài Trợ Nghiên Cứu, Nhưng Trận Chiến Chưa Dứt.
- Trump Đề Nghị Hủy Quy Định Bảo Vệ Đất Công Thời Biden.
- Lạm phát tại Mỹ tăng, Fed rơi vào thế khó
- Trung Hoa Củng Cố Vị Thế Ở Thái Bình Dương
- Anh cách chức đại sứ tại Mỹ Peter Mandelson vì quan hệ với Jeffrey Epstein
- Hàn Quốc Yêu Cầu Mỹ Nới Quy Chế Visa Sau Khi Công Nhân Bị Bắt.
- Israel Không Kích Yemen Sau Khi Đánh Vào Qatar.
Tại Ngũ Giác Đài ở Virginia, Tổng thống Donald Trump và Đệ nhất phu nhân Melania cùng quân nhân và gia đình dự lễ tưởng niệm 184 người đã thiệt mạng khi chuyến bay 77 lao thẳng vào tòa nhà. Trong bài phát biểu, Trump nhấn mạnh đây là ngày để toàn dân “khẳng định lại lời hứa sẽ không bao giờ quên 11/9/2001.”
Hoa Kỳ tưởng niệm 24 năm ngày 11/9 với lễ trang trọng và hoạt động thiện nguyện
9/11/2025 – Người dân Mỹ hôm nay tưởng niệm 24 năm vụ khủng bố 2001 bằng những phút mặc niệm, lễ đọc tên nạn nhân, cùng nhiều hoạt động thiện nguyện trên toàn quốc, AP tường thuật. Gần 3.000 người đã thiệt mạng trong thảm kịch ấy, để lại nỗi đau chưa phai trong lòng hàng ngàn gia đình và thay đổi hẳn tiến trình chính sách Hoa Kỳ trong hai thập niên sau đó.
Tại New York, hàng trăm thân nhân mặc áo in hình người đã mất tập trung về Ground Zero. Họ giơ cao ảnh của người thân, lặng đi vào đúng khoảnh khắc máy bay đâm vào tháp đôi, và lần lượt đọc tên từng nạn nhân xen kẽ những lời nhắn gửi. Một số người còn kể về các dự án thiện nguyện được lập ra để tưởng nhớ, như việc xây trường học ở Nam Phi hay giúp trẻ em có bữa ăn mỗi ngày.
Tại Ngũ Giác Đài ở Virginia, Tổng thống Donald Trump và Đệ nhất phu nhân Melania cùng quân nhân và gia đình dự lễ tưởng niệm 184 người đã thiệt mạng khi chuyến bay 77 lao thẳng vào tòa nhà. Trong bài phát biểu, Trump nhấn mạnh đây là ngày để toàn dân “khẳng định lại lời hứa sẽ không bao giờ quên 11/9/2001.” Ông nói thêm: “Kẻ thù sẽ luôn thất bại. Chúng ta đối diện nỗi sợ và vẫn đứng vững.” Sau buổi lễ, ông thông báo sẽ truy tặng Charlie Kirk Huân chương Tự Do Tổng Thống, gọi anh là “người khổng lồ của thế hệ mình.”
Ở Shanksville, Pennsylvania, gia đình và thân hữu tập trung bên “Bức tường Tên” của Đài tưởng niệm Chuyến bay 93. Họ đọc tên 40 hành khách và phi hành đoàn đã hy sinh khi cố chiếm lại buồng lái, ngăn chiếc máy bay bị khủng bố lao vào mục tiêu khác. Những vòng hoa được đặt xuống bãi cỏ nơi máy bay rơi xuống, gợi nhắc hành động quả cảm đã cứu thêm vô số sinh mạng.
Năm nay, an ninh quanh lễ ở New York được tăng cường, sau vụ ám sát Charlie Kirk một ngày trước.
Song song với các buổi lễ là phong trào “Ngày quốc gia phục vụ.” Hàng ngàn tình nguyện viên tại New York đóng gói hàng triệu phần ăn trên tàu USS Intrepid. Ở khắp nước, các nhóm thiện nguyện tổ chức hiến máu, dọn dẹp khu phố, phát quần áo và quyên góp giúp đỡ cộng đồng. Quốc hội treo cờ rũ, đồng thời kêu gọi giữ vững tinh thần đoàn kết dân tộc, nhắc rằng nỗi đau ngày 9/11 không chỉ là ký ức mà còn là lời cảnh báo về những chia rẽ hiện tại.
Hung Thủ Bắn Chết Charlie Kirk tại Utah Vẫn Đang Lẩn Trốn
Nước Mỹ ngày hôm qua đã bàng hoàng trước tin Charlie Kirk, nhà hoạt động chính trị bảo thủ ủng hộ Tổng thống Donald Trump, bị bắn chết trong một sự kiện tại Đại học Utah Valley, hưởng dương 31 tuổi. Lãnh đạo cả hai đảng cùng chia buồn và lên án bạo lực: Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson nói “một sinh mạng trẻ bị tước đoạt trong bi kịch vô nghĩa”, trong khi Lãnh tụ Thiểu số Hạ viện Hakeem Jeffries nhấn mạnh “không có chỗ cho súng đạn trong tranh luận chính trị”.
Theo Sở An Ninh Công Cộng Utah, nghi can đã bắn một phát súng từ mái nhà gần sân trường, rồi bỏ trốn. Video cho thấy một bóng người chạy trên mái tòa Losee Center ngay sau khi Kirk gục xuống. Hôm nay, FBI cho biết đã tìm thấy một khẩu súng trường nạp đạn bằng tay trong khu rừng gần khuôn viên đại học. Ngoài ra, điều tra viên còn thu được dấu tay, dấu cẳng tay và dấu giày được cho là của hung thủ. Giới chức nói nghi can có dáng dấp “tuổi sinh viên” và đã “hòa lẫn dễ dàng” trong đám đông khi rời hiện trường.
Hôm thứ Năm, F.B.I. đã công bố hai hình ảnh của nghi phạm đang bị truy lùng. Hình ảnh không rõ qua công nghệ nhận diện khuôn mặt và giới chức cần đến sự giúp đỡ của công chúng.
Ảnh: FBI Salt Lake City
Các chuyên gia cho rằng tay súng hành động có tính toán, nhiều khả năng là một người có kinh nghiệm bắn tỉa, khiến việc truy tìm thêm khó khăn. Robert Bohls, đặc vụ FBI tại Salt Lake City, cho hay cơ quan điều tra có đoạn video rõ ràng ghi lại hành tung kẻ nổ súng, nhưng hình ảnh chỉ được công bố nếu cần thiết.
Tổng thống Trump lên án đây là một “thời khắc đen tối của nước Mỹ”, gọi Kirk là “liệt sĩ của sự thật và tự do”. Trong thông điệp từ thủ đô, ông quy trách nhiệm cho “ngôn từ cực tả” đã khuyến khích bạo lực chính trị, đồng thời hứa mở rộng kế hoạch trấn áp. Ông cũng liên hệ vụ ám sát này với chính cuộc tấn công ông từng trải qua ở Pennsylvania cùng những vụ bạo lực chính trị khác.
Giới chức nhấn mạnh vụ nổ súng nhằm đúng một mục tiêu và không phải hành động ngẫu nhiên. Cuộc điều tra tiếp tục, trong khi bạn bè và người ủng hộ Kirk bày tỏ bàng hoàng và thương tiếc trước cái chết đột ngột của một gương mặt nổi bật trong phong trào bảo thủ trẻ.
Cộng Hòa chặn nỗ lực của Schumer buộc Thượng viện bỏ phiếu về hồ sơ Epstein
Thượng viện Mỹ với tỉ lệ sít sao 51–49 đã chặn đề nghị bất ngờ của Thượng Nghị Sĩ Chuck Schumer, lãnh đạo khối Dân Chủ, nhằm buộc bỏ phiếu công khai về việc công bố toàn bộ hồ sơ liên quan Jeffrey Epstein.
Đề nghị của Schumer, đưa ra như một tu chính bổ sung vào dự luật quốc phòng thường niên, sẽ yêu cầu Bộ Tư pháp nhanh chóng công bố toàn bộ tài liệu về Epstein. Ngoại trừ hai Thượng Nghị Sĩ Cộng Hòa Josh Hawley (Missouri) và Rand Paul (Kentucky), tất cả còn lại đều bỏ phiếu phản đối. Lãnh đạo đa số John Thune gọi đây là “chiêu trò” và cam kết gạt bỏ. Thượng Nghị Sĩ Susan Collins (Maine) cho rằng việc này nên gắn với dự luật ngân sách Bộ Tư pháp, thay vì dự luật quốc phòng.
Việc Schumer đưa hồ sơ Epstein ra Thượng viện đã khiến thượng viện phải trực diện một cuộc tranh luận mà lâu nay họ né tránh. Tổng thống Donald Trump bác bỏ mọi lo ngại, gọi đây là “trò lừa của Dân Chủ” và kêu gọi cử tri hữu khuynh bỏ qua. Tuy vậy, khi Ủy ban Giám sát Hạ viện vừa công bố một bức ghi chú và hình vẽ gợi dục có chữ ký giống Trump, sự việc lại bùng lên, tạo sức ép mới với cả hai viện Quốc hội.
Nỗ lực của Schumer phản chiếu áp lực đang dâng cao ở Hạ viện, nơi Dân Biểu Thomas Massie (Cộng Hòa, Kentucky) và Ro Khanna (Dân Chủ, California) đang thu thập chữ ký cho một kiến nghị buộc bỏ phiếu về hồ sơ Epstein. Với việc James Walkinshaw, tân Dân Biểu Dân Chủ từ Virginia, tuyên bố sẽ ký, khả năng kiến nghị đạt đủ 218 chữ ký ngày càng gần. Nếu thành công, Hạ viện sẽ phải tổ chức bỏ phiếu công khai, bất kể lãnh đạo Cộng Hòa có muốn hay không.
Tối Cao Pháp Viện Giữ Nguyên Lệnh Tạm Cho Học Sinh Chuyển Giới Dùng Phòng Vệ Sinh
Ngày 10/9/2025 , Tối Cao Pháp Viện đã từ chối yêu cầu khẩn của bang Nam Carolina nhằm chặn một nam sinh chuyển giới lớp 9 sử dụng phòng vệ sinh nam tại trường (theo New York Times, 10/9/2025).
Quyết định này giữ nguyên lệnh tạm của tòa cấp dưới, cho phép em tiếp tục đi học bình thường trong lúc vụ kiện còn diễn ra.
Vụ kiện bắt nguồn từ quy định ngân sách tiểu bang buộc học sinh phải dùng phòng vệ sinh theo giới tính sinh học. Gia đình em bé nộp đơn kiện, cho rằng điều này vi phạm Title IX và Tu chính án về bình đẳng bảo hộ. Tòa Khu vực 4 đã viện dẫn án lệ Gavin Grimm năm 2020 để ra phán quyết tạm có lợi cho học sinh.
Ba thẩm phán bảo thủ Thomas, Gorsuch và Alito cho rằng lẽ ra nên chặn lệnh tạm, nhưng đa số bác bỏ. Quyết định lần này chỉ áp dụng cho trường hợp cá nhân, song là tín hiệu cho thấy cuộc tranh luận pháp lý về quyền của học sinh chuyển giới đang nóng lên, trước khi Tối Cao Pháp Viện xét xử một vụ quan trọng về thể thao học đường trong nhiệm kỳ tới.
Hạ Viện Thông Qua Luật Quốc Phòng 892.6 tỉ Kèm Các Điều Khoản Gây Tranh Cãi
Chiều qua, hạ viện đã biểu quyết thông qua dự luật quốc phòng thường niên trị giá 892,6 tỉ USD, với 231 phiếu thuận và 196 phiếu chống, theo Washington Post.
Đây là văn kiện quan trọng bảo đảm ngân sách cho quân đội, tăng lương và cải thiện phúc lợi cho quân nhân. Tuy nhiên, năm nay dự luật bị kéo vào cuộc tranh cãi ý thức hệ khi các nghị sĩ Cộng Hòa chèn thêm nhiều điều khoản xã hội gây chia rẽ.
Theo nội dung, quân nhân sẽ được tăng lương 3,8%, nhận thêm trợ cấp nếu phải xa gia đình, và Bộ Quốc Phòng được phép chi hơn 140 tỉ USD cho nghiên cứu và phát triển vũ khí mới. Dự luật cũng cải tổ quy trình mua sắm, rút ngắn thời gian xét duyệt hợp đồng từ hơn một năm xuống còn 90 ngày. Đây là những điểm được cả hai phía ủng hộ, nhằm khắc phục tình trạng chậm trễ và lãng phí vốn bị giới công nghiệp quốc phòng phê phán từ lâu.
Song bên cạnh đó, phía Cộng Hòa đã đưa vào nhiều điều khoản hạn chế: cấm mọi hình thức chăm sóc y tế cho binh sĩ chuyển giới, buộc hồ sơ nhân sự chỉ ghi hai giới tính nam và nữ, thu hẹp các chương trình đa dạng–công bằng–hòa nhập (DEI), và bác bỏ biện pháp bảo đảm tiếp cận phá thai trong quân đội. Trong phiên tranh luận, nghị sĩ Nancy Mace từ South Carolina đã dùng nhiều lời lẽ công kích người chuyển giới, khiến phía Dân Chủ phản ứng dữ dội và cáo buộc đối phương “nhúng chính trị vào luật quốc phòng”.
Một số điều khoản khác vẫn nhận được đồng thuận lưỡng đảng, như viện trợ an ninh 400 triệu USD cho Ukraine. Đề nghị cắt viện trợ của dân biểu cực hữu Marjorie Taylor Greene đã bị bác bỏ bởi sự kết hợp phiếu từ cả hai phía. Ngoài ra, dự luật còn gắn liền với việc hủy bỏ hai ủy quyền sử dụng vũ lực tại Iraq (1991 và 2003), nhằm khôi phục vai trò hiến định của Quốc hội trong các quyết định chiến tranh – hòa bình.
Từ phía Bộ Quốc Phòng, giới chức quân sự bày tỏ lo ngại rằng việc cấm chăm sóc y tế cho binh sĩ chuyển giới sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng giữ chân nhân sự. Các tổ chức cựu chiến binh cũng cảnh báo việc đưa chính sách xã hội vào quân ngũ có thể gây phân hóa, làm suy giảm tinh thần và sự tập trung của binh sĩ vào nhiệm vụ chính là bảo vệ an ninh quốc gia.
Giới quan sát nhận định dự luật năm nay là ví dụ rõ nhất cho thấy sự phân cực đang bao trùm Quốc hội. Văn kiện vốn từ lâu được coi là điểm đồng thuận lưỡng đảng để bảo đảm sức mạnh quân đội, nay bị biến thành công cụ đấu đá ý thức hệ. Thượng viện, hiện do Cộng Hòa kiểm soát sít sao, sẽ phải tiếp tục thảo luận. Khả năng điều chỉnh hoặc loại bỏ các điều khoản gây tranh cãi vẫn bỏ ngỏ, nhưng nguy cơ xung đột giữa hai viện có thể làm chậm tiến trình thông qua ngân sách quốc phòng thường niên, kéo theo hệ quả trực tiếp cho binh sĩ và kế hoạch quân sự của Hoa Kỳ.
Hạ Viện Bỏ Phiếu Hủy Ủy Quyền Chiến Tranh Iraq
Hạ viện đã bỏ phiếu 261–167 thu hồi hai ủy quyền sử dụng vũ lực từng ban hành cho Chiến tranh Vùng Vịnh năm 1991 và cuộc xâm lược Iraq năm 2003, theo bản tin của tờ Politico.
Đây là bước tiến lớn trong nỗ lực lâu nay nhằm hạn chế quyền hành pháp viện dẫn văn bản cũ để triển khai hành động quân sự. Hai ủy quyền này nhiều lần được sử dụng cho các chiến dịch ngoài phạm vi ban đầu, như vụ ám sát tướng Iran Qassem Soleimani tại Baghdad năm 2020. Các nghị sĩ Dân Chủ và một số Cộng Hòa nói những văn bản đã “lỗi thời” và tạo nguy cơ lạm dụng. Phe phản đối cho rằng cần quy trình kỹ lưỡng hơn khi rút lại các công cụ pháp lý liên quan chiến tranh.
Một văn bản tương tự từng được Thượng viện thông qua năm 2023 nhưng không được Hạ viện đem ra biểu quyết. Lần này, sự ủng hộ lưỡng đảng mạnh hơn, phản ánh áp lực tái khẳng định vai trò hiến định của Quốc hội trong quyết định chiến tranh – hòa bình.
Trump Dọa Kiện New York Times Vì “Tờ Ghi Chú Epstein”
Tổng thống Trump tuyên bố sẽ kiện New York Times đòi 10 tỉ USD sau khi báo này đăng bài phân tích về một tờ ghi chú tặng Jeffrey Epstein năm 2003, theo New York Times, 10/9/2025.
Bạch Ốc lập tức phản bác, gọi ghi chú là “ngụy tạo” và yêu cầu Times cải chính. Luật sư của Trump còn cảnh báo sẽ nộp đơn kiện với mức bồi thường 10 tỉ USD nếu báo không xin lỗi. Phía Times trả lời rằng bài báo đã đưa đầy đủ bằng chứng hình ảnh, cả lời phủ nhận của tổng thống, và để độc giả tự đánh giá.
Vụ việc nối dài chuỗi mâu thuẫn giữa Trump và báo chí lớn. Trước đó, ABC và CBS đã phải dàn xếp các vụ kiện tương tự. Trump cũng từng đe dọa kiện CNN và Times về tin liên quan Iran, nhưng chưa thực hiện. Lần này, mức đòi bồi thường cao và thái độ cứng rắn cho thấy tổng thống muốn dùng tòa án để gia tăng áp lực chính trị.
Giới phân tích nhận định cuộc đối đầu này không chỉ dừng ở chuyện một tài liệu gây tranh cãi, mà còn là phần trong chiến lược của Trump nhằm làm suy yếu uy tín truyền thông. Trong bối cảnh bầu cử sắp tới, việc công kích báo chí có thể giúp ông củng cố hình ảnh “chống lại hệ thống”, nhưng cũng là canh bạc rủi ro nếu vụ kiện kéo dài và phơi bày thêm chi tiết bất lợi.
California Chấm Dứt Đặc Quyền Carpool Cho Xe Điện
Bắt đầu từ ngày 1/10, khoảng 500.000 xe điện tại California sẽ không còn được phép chạy một mình trong làn carpool, theo Los Angeles Times
Đây là hệ quả việc chương trình decal Clean Air Vehicle hết hiệu lực liên bang. Một số ưu đãi giảm phí tại trạm thu phí cũng sẽ chấm dứt.
Thống đốc Gavin Newsom chỉ trích chính quyền Trump và Quốc hội đã để chương trình kết thúc, gọi đây là “kẹt xe kiểu Trump”. Chương trình decal tồn tại hơn 20 năm, từng là động lực thúc đẩy người dân mua xe sạch, đưa tỷ lệ xe điện lên 25% lượng xe mới ở California.
Luật tiểu bang đã gia hạn chương trình đến 2027, nhưng thiếu thẩm quyền liên bang thì không thể tiếp tục. DMV cho biết trong vòng 60 ngày sau khi kết thúc, cảnh sát sẽ chưa xử phạt người lái dùng decal cũ, nhằm tạo thời gian chuyển tiếp. Đồng thời, ưu đãi thuế 7.500 USD cho xe điện mới cũng hết hiệu lực cùng thời điểm.
Bài Diễn Văn Của Trump Sau Vụ Charlie Kirk Gây Tranh Cãi
Tổng thống Trump phát biểu từ thủ đô hôm qua, quy trách phía Dân Chủ đã góp phần dẫn đến cái chết của Charlie Kirk, nhà hoạt động bảo thủ vừa bị sát hại, theo CNN.
Ông lên án và kêu gọi chấm dứt bạo lực chính trị, song không nhắc tới các vụ tấn công do phần tử cực hữu gây ra. Điều này khiến nhiều nhà bình luận cho rằng bài diễn văn thiên lệch.
Ngay sau đó, phản ứng trên mạng xã hội bùng nổ. Nhóm Republicans Against Trump gọi đây là “một bài diễn văn đáng hổ thẹn”. Nhiều học giả nhấn mạnh gốc rễ của vấn đề là tình trạng súng tràn lan ở Mỹ, chứ không đơn thuần là bạo lực chính trị. Một số nhà phân tích còn so sánh phát biểu này với “Đám cháy Reichstag”, hàm ý nguy cơ biến khủng hoảng thành công cụ củng cố quyền lực.
Danh sách các vụ ám sát và bạo lực mà Trump nêu, như vụ ông bị bắn hụt hay vụ nghị sĩ Steve Scalise bị bắn, bị đánh giá là chọn lọc, bỏ qua những sự kiện bất lợi như bạo loạn 6/1 hay vụ tấn công gia đình Pelosi. Nhiều nhà phân tích cho rằng đây là cách củng cố luận điệu rằng bạo lực chính trị chủ yếu đến từ phía đối lập.
Thông điệp từ Trump lần này cho thấy ông muốn định hình dư luận theo hướng có lợi cho mình. Tuy nhiên, phản ứng chia rẽ cho thấy công luận không dễ bị dẫn dắt.
Nasa Cấm Công Dân Trung Hoa Tham Gia Chương Trình Không Gian
Nasa xác nhận đã bắt đầu chặn công dân Trung Hoa, kể cả những người có visa hợp lệ, khỏi các chương trình và dự án nghiên cứu, theo Reuters.
Một số cá nhân cho biết từ ngày 5/9, họ bị khóa tài khoản điện toán và không còn được phép tham dự các buổi họp trực tiếp. Phát ngôn viên Bethany Stevens khẳng định đây là quyết định “bảo đảm an ninh cho công việc” trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược ngày càng gay gắt.
Trước đây, công dân Trung Hoa bị cấm trở thành nhân viên chính thức của Nasa, nhưng họ vẫn có thể tham gia nghiên cứu với tư cách sinh viên hoặc nhà thầu phụ. Quy định mới đã siết chặt toàn bộ, không cho phép bất kỳ hình thức cộng tác nào, kể cả từ xa. Một số nhà nghiên cứu bày tỏ bất ngờ vì sự thay đổi đột ngột, nhưng Nasa nói quyết định này đã được chuẩn bị trong nhiều tháng.
Sự kiện diễn ra khi cuộc đua không gian giữa Mỹ và Trung Hoa bước vào giai đoạn căng thẳng. Chương trình Artemis của Hoa Kỳ đặt mục tiêu đưa phi hành đoàn trở lại Mặt trăng vào năm 2027, nhưng tiến độ bị trễ hạn và chi phí tăng cao. Trong khi đó, Trung Hoa công bố kế hoạch đáp xuống năm 2030, và cho đến nay đã giữ được tiến độ. Quyền quản trị Nasa Sean Duffy nhấn mạnh: “Người Trung Hoa muốn đến Mặt trăng trước chúng ta. Điều đó sẽ không xảy ra.”
Ngoài cuộc đua lên Mặt trăng, hai nước còn cạnh tranh trong kế hoạch nghiên cứu sao Hỏa. Trung Hoa đã công bố dự án mang mẫu vật từ sao Hỏa về Trái đất sớm nhất năm 2031. Trong khi đó, chính quyền Trump đề nghị hủy bỏ kế hoạch tương tự do Mỹ và Cơ quan Không gian châu Âu (ESA) hợp tác, thay vào đó cân nhắc một sứ mệnh có người lái. Việc hủy bỏ khiến giới khoa học lo ngại Mỹ sẽ tụt hậu trong nghiên cứu hành tinh.
Giới phân tích nhận định chính sách mới của Nasa không chỉ là biện pháp an ninh mà còn mang tính chính trị. Nó cho thấy chính quyền Trump muốn vạch một ranh giới rõ ràng giữa Mỹ và Trung Hoa trong lĩnh vực không gian, coi đây là mặt trận cạnh tranh công nghệ chiến lược. Việc hạn chế công dân Trung Hoa cũng là cách ngăn nguy cơ rò rỉ thông tin, nhất là trong lĩnh vực nhạy cảm như hỏa tiễn và hệ thống điều khiển.
Harvard Được Khôi Phục Một Phần Tài Trợ Nghiên Cứu, Nhưng Trận Chiến Chưa Dứt
Sau phán quyết của tòa liên bang, chính quyền Trump thông báo sẽ nối lại một số khoản tài trợ nghiên cứu cho Đại học Harvard.
Theo các thư gửi tới Harvard, hàng trăm khoản tài trợ bị đình chỉ trước đó sẽ được phục hồi. Một số giáo sư cũng nhận được thông báo riêng, như giáo sư thiên văn Alyssa Goodman với dự án 3,7 triệu USD từ NASA vừa được tái cấp vốn. Tuy nhiên, chưa rõ khi nào tiền sẽ thực sự được giải ngân, và Bộ Tư pháp vẫn có thể xin hoãn trong lúc chờ kháng cáo.
Phán quyết của thẩm phán Allison Burroughs tại Boston cho rằng chính quyền Trump đã “lạm dụng danh nghĩa chống bài Do Thái để che đậy cuộc tấn công có động cơ chính trị vào Harvard.” Trước đó, chính phủ ngưng tài trợ sau khi Harvard từ chối đáp ứng một loạt yêu sách về nhân sự, quản trị và tuyển sinh.
Harvard lâu nay phụ thuộc vào ngân sách liên bang cho khoảng 11% doanh thu hằng năm, tương đương hàng tỉ USD. Dù trường có quỹ tài trợ hơn 53 tỉ USD, phần lớn bị ràng buộc bởi điều kiện của mạnh thường quân và không thể tùy ý sử dụng. Vì vậy, mất nguồn tài trợ liên bang sẽ làm lung lay hệ thống nghiên cứu vốn gắn chặt với chính phủ từ sau Thế chiến II.
Trong khi một số quỹ đang được hồi phục, chính phủ vẫn tuyên bố Harvard “không có quyền hiến định để nhận tiền thuế” và có thể tiếp tục bị cắt nếu không đạt thỏa thuận. Giới chức Harvard cho biết trường từng cân nhắc chi 500 triệu USD để dàn xếp. Những trường khác như Brown và Columbia đã ký thỏa thuận tương tự để được khôi phục tài trợ.
Trump Đề Nghị Hủy Quy Định Bảo Vệ Đất Công Thời Biden
Chính quyền Trump vừa đưa ra kế hoạch bãi bỏ quy định thời Biden vốn đặt bảo tồn ngang hàng với khai thác trên đất công. Đề xuất mới của Cục Quản Trị Đất Công (BLM) sẽ ưu tiên khoan dầu, khai thác than, khai thác gỗ và chăn thả gia súc trên khoảng 245 triệu mẫu đất công liên bang.
Bộ trưởng Nội Vụ Doug Burgum cho rằng quy định cũ đã “ngăn cản” khai thác và chăn thả ở miền Tây. Các tập đoàn năng lượng và nông nghiệp hoan nghênh thay đổi này, coi đó là khôi phục “cân bằng sử dụng đất.” Nhưng các tổ chức bảo tồn phản đối, nhắc lại rằng quy định năm 2024 lần đầu cho phép BLM cấp “hợp đồng bảo tồn” để phục hồi đất suy thoái và bù đắp tổn hại môi sinh.
Nếu được thông qua, kế hoạch sẽ thúc đẩy khẩu hiệu “drill, baby, drill” mà Trump nhiều lần nhấn mạnh, đồng thời đánh dấu sự thay đổi lớn trong chính sách quản trị đất công. Tuy nhiên, đề xuất hiện mới ở dạng dự thảo, sẽ phải qua giai đoạn lấy ý kiến công chúng và có thể bị kiện bởi các nhóm bảo tồn cùng một số tiểu bang.
Từ nhiều thập niên qua, BLM vẫn cho thuê đất công để khai thác và chăn thả, song các hoạt động này bị chỉ trích làm chia cắt môi sinh, trong khi biến đổi khí hậu làm tăng nguy cơ cháy rừng và hạn hán ở miền Tây. Chính phủ hiện chưa nêu ứng viên mới lãnh đạo BLM sau khi đề cử trước đó rút lui.
Lạm phát tại Mỹ tăng, Fed rơi vào thế khó
Bộ Lao động Mỹ cho biết giá tiêu dùng tháng 8 tăng 2,9% so với cùng kỳ, mức cao nhất từ tháng 1. Lạm phát cơ bản giữ ở 3,1%, cả hai đều vượt mục tiêu 2% của Cục Dự trữ Liên bang (Fed).
Dữ liệu này được công bố ngay trước kỳ họp tuần tới, nơi Fed dự kiến hạ lãi suất từ 4,3% xuống khoảng 4,1%. Tuy nhiên, Fed rơi vào thế tiến thoái: lạm phát còn cao trong khi thị trường việc làm suy yếu, tỷ lệ thất nghiệp lên 4,3% và đơn xin trợ cấp thất nghiệp ở mức cao nhất 4 năm.
Tổng thống Donald Trump liên tục gây sức ép buộc Fed cắt lãi nhanh hơn, thậm chí tìm cách sa thải thống đốc Lisa Cook, nhưng tòa án tạm thời chặn lại. Giới kinh tế dự báo Fed sẽ bắt đầu giảm lãi suất để hỗ trợ thị trường lao động, song tốc độ cắt giảm sẽ thận trọng nhằm kiềm chế rủi ro lạm phát.
Trung Hoa Củng Cố Vị Thế Ở Thái Bình Dương
Hội nghị Diễn đàn Các Đảo Thái Bình Dương khai mạc tại Solomon Islands ngày 10/9/2025 – trong bối cảnh Trung Quốc gia tăng hoạt động ngoại giao và kinh tế, theo Reuters.
Bắc Kinh không được mời chính thức nhưng vẫn cử phái đoàn tới vận động hậu trường, tìm cách tiếp cận cảng, sân bay và thiết lập quan hệ an ninh. Úc, Mỹ và New Zealand lo ngại Trung Quốc muốn xây dựng hiện diện quân sự thường trực, điều sẽ làm phức tạp kế hoạch phòng thủ nếu xảy ra xung đột quanh Đài Loan.
Solomon là điểm nóng, khi nhiều doanh nghiệp Trung Quốc hiện diện dày đặc, trong lúc dân địa phương bất mãn. Bắc Kinh còn gây sức ép để loại Đài Loan khỏi hội nghị, đe dọa gây rạn nứt nội khối. Để tránh chia rẽ, Solomon quyết định cấm toàn bộ quan sát viên ngoài khối, kể cả Mỹ và Trung Quốc.
Các nhà phân tích nhận định sự kiện ở Honiara chỉ là một hiệp nhỏ trong cuộc cạnh tranh dài hơi. Thái Bình Dương ngày càng trở thành chiến trường mới, nơi Bắc Kinh và phương Tây so kè từng cảng biển, từng đường băng, từng thỏa thuận cảnh sát.
Anh cách chức đại sứ tại Mỹ Peter Mandelson vì quan hệ với Jeffrey Epstein
LONDON – Thủ tướng Keir Starmer ngày 11/9 đã cách chức đại sứ Vương quốc Anh tại Hoa Kỳ, Peter Mandelson, sau khi xuất hiện loạt thư điện tử cho thấy mối quan hệ thân thiết giữa ông với tội phạm tình dục Jeffrey Epstein.
Tại Hạ viện, Thứ trưởng Ngoại giao Stephen Doughty cho biết các email mới công bố trong tuần đã “làm sáng tỏ mức độ và tính chất” mối liên hệ giữa Mandelson và Epstein, khác xa với thông tin khi ông được bổ nhiệm làm đại sứ hồi tháng 2. Trong các email từ giữa thập niên 2000, Mandelson bày tỏ ủng hộ Epstein ngay cả khi y đối mặt án tù, thậm chí gọi bản án 2008 là “sai trái” và khuyên Epstein “chiến đấu để được thả sớm”.
Mandelson lên tiếng “hối tiếc sâu sắc” về những liên hệ trước đây, khẳng định ông không biết gì về các hành vi phạm pháp. Nhưng việc cách chức được đưa ra chỉ một ngày sau khi Starmer còn tuyên bố “tin tưởng” ở ông. Quyết định này giáng đòn mạnh vào chính phủ ngay trước chuyến công du Anh của Tổng thống Donald Trump, dự kiến tuần tới, vốn đã bị dự đoán sẽ gây tranh cãi. James Roscoe, phó trưởng phái đoàn tại Washington và từng là phụ tá truyền thông của Nữ hoàng Elizabeth II, sẽ tạm thời đảm nhận cương vị đại sứ và lo công tác cho chuyến thăm của Trump.
Mandelson, từng được mệnh danh là “Hoàng tử Bóng tối” vì sự khéo léo chính trị, không xa lạ với bê bối. Ông đã hai lần từ chức trong chính phủ Tony Blair những năm 1998 và 2001, sau đó làm Ủy viên châu Âu, rồi trở lại nội các thời Gordon Brown. Năm nay, ông được Starmer chọn vì kinh nghiệm thương mại, từng góp phần đạt thỏa thuận thương mại Mỹ–Anh hồi tháng 5. Tuy nhiên, việc bổ nhiệm một chính khách thay vì một nhà ngoại giao chuyên nghiệp vốn đã gây tranh cãi, đặc biệt khi Mandelson từng gọi Trump là “mối nguy cho thế giới”.
Tranh cãi thêm gay gắt khi tuần này Ủy ban Giám sát Hạ viện Mỹ công bố cuốn album mừng sinh nhật Epstein năm 2003, trong đó Mandelson viết tay gọi Epstein là “người bạn thân nhất”. Album do Ghislaine Maxwell biên soạn còn có tên Trump, cựu tổng thống Bill Clinton và luật sư Alan Dershowitz trong mục “bạn bè”, kèm nhiều ghi chú gợi dục. Epstein chết trong tù năm 2019 khi chờ xét xử tội buôn người.
Hàn Quốc Yêu Cầu Mỹ Nới Quy Chế Visa Sau Khi Công Nhân Bị Bắt
Sau vụ hơn 300 công nhân Hàn Quốc bị bắt tại công trường nhà máy pin Hyundai–LG ở Georgia, chính phủ Seoul ngày 10/9 đã cử Ngoại trưởng Cho Hyun sang Washington để đàm phán.
Ông yêu cầu Mỹ lập hạng visa mới cho kỹ sư Hàn, tăng hạn ngạch visa E-2 cho nhà đầu tư, và làm rõ quy định visa B-1 cho công tác ngắn ngày.
Vụ bắt giữ gây phẫn nộ tại Hàn Quốc, nhiều người tập trung trước tòa đại sứ Mỹ ở Seoul với khẩu hiệu phản đối. Doanh nghiệp lo ngại các dự án đầu tư trị giá hàng trăm tỉ USD có thể chậm tiến độ nếu lao động kỹ thuật không được cấp phép hợp lệ. Seoul nhấn mạnh giải quyết visa là điều kiện tiên quyết để thực hiện gói đầu tư 150 tỉ USD đã cam kết trong thượng đỉnh gần đây.
Tổng thống Trump cho biết các công ty nước ngoài vẫn có thể mang chuyên gia sang Mỹ “theo đúng luật”, nhưng yêu cầu họ đồng thời đào tạo và tuyển dụng lao động bản xứ. Trump cũng tạm ngưng khởi hành chuyến bay đưa các công nhân về để xem xét liệu họ có thể ở lại giúp huấn luyện công nhân Mỹ hay không.
Israel Không Kích Yemen Sau Khi Đánh Vào Qatar
Quân đội Israel ngày 10/9/2025 đã tiến hành nhiều cuộc không kích tại thủ đô Sana và tỉnh Al-Jawf ở miền bắc Yemen, nói nhằm vào căn cứ của lực lượng Houthi do Iran hậu thuẫn.
Giới chức Houthi cho biết 35 người chết, hơn 130 bị thương. Thủ tướng Benjamin Netanyahu tuyên bố đây là hành động đáp trả sau khi Houthi phóng drone khiến một phi trường ở Israel phải đóng cửa. Ông cảnh cáo: “Ai tấn công chúng ta, chúng ta sẽ tìm tới họ.”
Nhóm Houthi nhiều lần bắn hỏa tiễn và drone vào Israel, đồng thời tấn công tàu thuyền qua Hồng Hải, gây gián đoạn tuyến hàng hải quốc tế. Các đợt oanh tạc trước đây chưa chặn được hoạt động này, dù Israel liên tục gia tăng các chiến dịch quân sự khắp vùng Trung Đông.
Gửi ý kiến của bạn
