(WASHINGTON, ngày 27 tháng 8, Reuters) – Theo thông cáo hôm Thứ Tư từ Bộ Y Tế và Dịch Vụ Nhân Sinh (Department of Health and Human Services, HHS), chưa được một tháng sau khi chính thức nhậm chức Giám đốc Cơ Quan Kiểm Soát và Phòng Bệnh (CDC), Susan Monarez đã bị buộc phải từ nhiệm. Ngoài ra còn có bốn viên chức cấp cao khác cũng xin nghỉ việc.
Các luật sư của Monarez cho biết bà đang khiếu nại quyết định sa thải, cho rằng Bộ trưởng Y Tế và Dịch Vụ Nhân Sinh Robert F. Kennedy Jr. nhắm vào bà vì bà không chịu ủng hộ “các chỉ thị phi khoa học” và gạt bỏ ý kiến của các chuyên gia y tế.
Trong thông cáo, hai luật sư Mark S. Zaid và Abbe David Lowell nêu rõ: “Monarez không tự ý xin từ chức, cũng chưa nhận được quyết định sa thải từ Tòa Bạch Ốc. Với sự chính trực và tận tụy với khoa học, bà sẽ không từ chức.”
Trong khi đó, Debra Houry (Giám đốc Y Khoa của CDC) và Demetre Daskalakis (Giám đốc Trung Tâm Chủng Ngừa và Bệnh Hô Hấp), đã quyết định từ chức. Trong đơn xin nghỉ việc, họ nói thẳng lý do khiến mình không chịu nổi nữa: tình trạng thông tin sai lạc về y tế (nhất là về vắc-xin) thì tràn lan, cộng đồng khoa học gia thì bị công kích, y tế công cộng bị chính trị hóa, cùng những toan tính cắt giảm ngân sách và tầm ảnh hưởng của CDC.
Daniel Jernigan, Giám đốc Trung Tâm Các Bệnh Truyền Nhiễm Mới và Bệnh Lây Từ Thú Vật, cũng quyết định rời đi chỉ vài ngày sau khi cơ quan tuyên bố ca nhiễm ký sinh trùng “ăn thịt” (screwworm) đầu tiên ở người tại Hoa Kỳ, có liên quan đến đợt bùng phát đang xảy ra ở Trung Mỹ. Theo NBC News, Jen Layden, Giám đốc Văn Phòng Dữ Liệu, Giám Sát và Công Nghệ Y Tế Công Cộng của CDC, cũng đã nộp đơn từ chức.
Trong thư chia tay, Houry viết: “Thời gian qua, việc thổi phồng mức độ nguy hại cùng sự bùng nổ của tin sai lạc đã khiến nhiều người mất mạng. Bằng chứng rõ ràng là Hoa Kỳ đang có số ca bệnh sởi cao nhất trong ba thập niên, và nhiều vụ tấn công bạo lực nhằm vào cơ quan của chúng ta.”
Bà cũng cho rằng các đề nghị cắt giảm ngân sách của chính quyền Trump cùng kế hoạch cải tổ do Kennedy thúc đẩy sẽ làm CDC không còn đủ khả năng ứng phó những thách thức trước mắt.
Theo bản ngân sách năm 2026, Tòa Bạch Ốc muốn cắt gần 3.6 tỷ MK phần ngân sách dành cho CDC, chỉ để lại cho cơ quan này khoảng 4 tỷ MK. Đầu năm nay, Kennedy cũng đã công bố kế hoạch sa thải 2,400 nhân viên CDC, dù sau đó có khoảng 700 người đã được cho đi làm lại.
“Tôi không thể tiếp tục làm việc khi mà y tế công cộng càng ngày càng chỉ để phục vụ cho các mục đích chính trị,” Daskalakis viết. Ông từ chối bình luận thêm về câu chuyện này.
HHS không giải thích lý do cho sự ra đi của Monarez, cũng không nói gì đến các vụ từ chức. Trên mạng xã hội X, Bộ chỉ đăng ngắn gọn: “Susan Monarez không còn là Giám đốc CDC. Chúng tôi cảm ơn bà về sự phục vụ tận tụy đối với người dân Hoa Kỳ.”
Dưới thời Kennedy, CDC không lúc nào được yên ổn. Tiêu biểu là vụ nổ súng tại trụ sở ở Atlanta hồi đầu tháng 8. Nghiệp đoàn viên chức CDC nói thẳng sự việc này thật sự là giọt nước làm tràn ly, khi các nhân viên của cơ quan “bị đối xử tệ bạc, bị bỏ mặc, bị chửi mắng suốt mấy tháng qua.”
Chỉ trong vài tháng, Kennedy đã tiến hành một loạt thay đổi lớn về vắc-xin. Hồi tháng 5, ông đòi bỏ khuyến nghị liên bang về việc chích ngừa COVID cho phụ nữ đang mang thai và trẻ em khỏe mạnh. Một tháng sau, ông giải tán toàn bộ hội đồng chuyên gia cố vấn vắc-xin của CDC, thay bằng những người ông tự chọn (đa phần là mang quan điểm chống vắc-xin). Hôm Thứ Tư (27/8), ông lại công bố thêm các điều chỉnh liên quan đến đối tượng đủ điều kiện chích ngừa COVID.
Houry và Daskalakis đều bày tỏ lo ngại sâu sắc. Các khuyến nghị chủng ngừa của CDC hiện nay đang khiến thanh thiếu niên và phụ nữ mang thai gặp nguy hiểm. Theo Daskalakis, các chính sách hiện thời có nguy cơ kéo Hoa Kỳ trở về “thời kỳ trước khi có vắc-xin,” ai khỏe thì sống, ai yếu thì chết.
Monarez là một khoa học gia thuộc chính phủ liên bang, được Thượng Viện chuẩn thuận ngày 29 tháng 7 sau khi Tổng thống Trump đề cử vào đầu năm. Bà vừa làm lễ tuyên thệ nhậm chức vào ngày 31 tháng 7.
Monarez là ứng viên thứ nhì do Trump đề cử cho chức vụ này, vài giờ trước buổi điều trần ở Thượng Viện vào tháng 3 ông đã rút tên Dave Weldon (cựu DB Cộng Hòa có quan điểm chống vắc-xin và là đồng minh của Kennedy) .
Trong buổi điều trần, Monarez nhấn mạnh rằng bà không hề thấy bằng chứng nào chứng minh vắc-xin có liên quan đến bệnh tự kỷ, làm phật lòng Kennedy (từng cổ súy cho thông tin sai lạc này).
Sau đó, Kennedy đã mở một cuộc điều tra để truy nguyên căn bệnh tự kỷ, và cho hay sẽ sớm phổ biến thông tin mới.
“Trong tháng 9, chúng tôi sẽ công bố những thông tin liên quan đến bệnh tự kỷ, và một số thay đổi lớn,” ông phát biểu tại một sự kiện cùng Thống đốc Texas Gregg Abbott.


