Hôm nay,  

Khi Âm Nhạc Lên Tiếng

10/02/202511:53:00(Xem: 4791)
GettyImages-2198611262
Nghệ sĩ nhạc Rap người Mỹ Kendrick Lamar biểu diễn trong chương trình Apple Music Halftime Show của trận đấu Super Bowl LIX Chiefs và Eagles tại Caesars Superdome ở New Orleans, Louisiana, ngày 9 tháng 2 năm 2025. (Ảnh của TIMOTHY A. CLARY / AFP) (Ảnh của TIMOTHY A. CLARY/AFP qua Getty Images)

 

 

Nghệ sĩ rapper Kendrick Lamar đã giữ đúng lời hứa trong đêm anh “càn quét” ôm trọn năm giải Grammy 2025 cho ca khúc Not Like Us (Không Giống Chúng Ta): “Tôi sẽ kể một câu chuyện trong chương trình halftime show của Super Bowl 2025.”

 

Đêm 9/2/2025, sân vận động Caesars Superdome ở New Orleans, Louisiana bùng nổ bởi phù thủy ca từ và nghệ thuật rap của Kendrick Lamar, người đã làm nên lịch sử khi đoạt giải thưởng Pulitzer âm nhạc năm 2018 cho đĩa nhạc Dawn. Lần đầu tiên trong lịch sử Pulitzer, một nghệ sĩ không thuộc thể loại nhạc cổ điển giành được giải thưởng danh giá này.

 

Trong đĩa nhạc Dawn phát hành năm 2017, tức một năm sau khi Donald Trump trở thành tổng thống nhiệm kỳ đầu tiên, Lamar đã gọi tên của Trump trong ca khúc XXX do anh sáng tác.

 

Donald Trump’s in office, we lost Barack (Obama)

And promised to never doubt him again

But is America honest or do we bask in sin?

 

(Donald Trump nhậm chức, chúng ta không còn Barrack

Đã hứa không nghi ngờ ông ta lần nào nữa

Nhưng nước Mỹ trung thực hay chúng ta chìm đắm trong tội lỗi?)

 

XXX không phải là ca khúc duy nhất. Ca khúc The Heart Part 4, Lamar đã chơi chữ khi gọi Trump là “Chump” – ‘tên ngớ ngẩn’

 

Donald Trump is a chump, know how we feel, punk

Tell ‘em that God comin’

And Russia need a replay button, y’all up to somethin’

 

(Donald Trump tên ngớ ngẩn, có biết cảm giác chúng tôi thế nào không, đồ ngốc

Nói với họ ‘Chúa đang đến’

Và nước Nga cần nhấn nút quay lại, các ngươi đang mưu tính gì đây) 

 

Chính vì điều này, trước đêm diễn ra Super Bowl 2025, nhiều người đặt câu hỏi liệu Lamar sẽ ca diễn thế nào khi có Tổng thống Trump ngồi trong hàng ghế khán giả?

 

Cuối cùng, Kendrick Lamar đã chứng minh anh thật sự xứng đáng giành giải Pulitzer và hàng loạt giải Grammy. Anh đã “mã hóa” chương trình halftime show của Super Bowl 2025 bằng chất liệu âm nhạc, ngôn ngữ, màu sắc, hình thể, để khẳng định rằng những tổn thương cá nhân, thù hận riêng tư, không có chỗ đứng trong bối cảnh chính trường hiện tại.

 

Những người đã từng nghe bản nhạc nổi tiếng Not Like Us của Lamar, từng theo dõi cuộc chiến giữa hai nghệ sĩ rapper thượng thặng Lamar và Drake, người Canada, đã nghĩ rằng Lamar sẽ dùng sân khấu lớn trong sự nghiệp của anh để hạ gục “knock-out” Drake. Khi biết Kendrick Lamar là nghệ sĩ biểu diễn trong halftime show, rất nhiều người trên các diễn đàn NFL cho rằng đây sẽ là bữa tiệc kết thúc sự nghiệp của Drake. Nhưng Lamar đã chứng minh mình là Kendrick Lamar – một nghệ sĩ đích thực. Nhẹ nhàng, thông minh, Lamar nói về Not Like Us: “Tôi muốn trình diễn bài hát yêu thích nhất của họ, nhưng bạn biết đó, họ lại thích kiện.”

 

Rapper Kendrick Lamar đã quyết định làm một điều có ý nghĩa hơn vào thời điểm này. Anh sử dụng sân vận động Super Bowl để truyền tải thông điệp chính trị vào thời điểm nước Mỹ cần nhất trong Tháng Vinh Danh Người Da Đen. Giữa sự có mặt của Donald Trump, tổng thống đầu tiên trong lịch sử đến sân vận động xem Super Bowl khi đang tại nhiệm, Lamar đã chỉ trích làn sóng bài trừ người da đen và nỗ lực của chính quyền Trump để phá bỏ DEI trên toàn nước Mỹ.

 

Nam diễn viên Samuel L. Jackson vào vai “Chú Sam” – người dẫn chương trình. Toàn bộ vũ công phụ họa là người da đen đã biểu diễn trên sân khấu có hình dạng của bộ điều khiển trò chơi điện tử. Họ mặc y phục ba màu trắng, đỏ, xanh, tái hiện hình ảnh lá quốc kỳ Mỹ một cách ấn tượng trên sân vận động Caesars Superdome.

 

Sự xuất hiện của “Chú Sam” vốn tự thân đã là một thông điệp đánh thẳng vào một trong những vấn đề gây tranh cãi và nặng nề nhất: thuế. “Chú Sam” tuyên bố ngay khi bước ra sân khấu: “Đây là trò chơi vĩ đại của người Mỹ.” Những thuật ngữ đóng khung về sự tự ý thức của bản thân cứ thế tuôn trào trong suốt 12 phút của halftime show.

 

Lamar xuất hiện trên mui xe Buick GNX màu đen với sợi dây xích đeo lủng lẳng quanh cổ, hình ảnh quen thuộc của các rapper. “Cuộc cách mạng sắp được truyền hình trực tiếp,” Lamar nói trước khi bắt đầu GNX, “Bạn đã chọn đúng thời điểm, nhưng, đã chọn sai người.”

 

Khi “Chú Sam” không hài lòng, quát to: “ồn quá, mạo hiểm quá, ‘ghetto’ quá. Anh có thật sự biết cách làm chủ cuộc chơi không đấy? Hãy kiềm chế lại!” thì Lamar chuyển sang bài Humble, một ca khúc trong đĩa nhạc Dawn của anh. Cùng lúc đó, các vũ công nền tạo thành quốc kỳ Mỹ khi anh trình diễn “Humble” và “DNA.” Chi tiết này theo bình luận của Khal Davenport trên The Ringer thì nó phản ánh sự thù địch mà Kendrick và rất nhiều nghệ sĩ da đen khác đã trải qua trong ngành công nghệ âm nhạc và ở đất nước này nói chung.

 

Sân khấu của Lamar biến hóa thành hình ảnh của trò chơi tic-tac-toe, người Việt Nam hay gọi “chơi ô ăn quan” – ai chiếm nhiều quan lính, người đó thắng. Lamar trình diễn với sự tập trung cao độ, nhưng thong thả, chính xác từng động tác vũ đạo, bước đi mạnh mẽ, uyển chuyển nhưng toát ra phong cách đầy tao nhã. Biểu cảm nét mặt của Lamar khi thì nhẹ nhàng, lúc thì lo lắng, thậm chí có cảm giác của sự sợ hãi. Những lúc nghiêng đầu qua phải rồi qua trái, hành động của một người lo sợ mình đang bị theo dõi.

 

Tựu trung, hiểu theo một cách nào đó, halftime show của Super Bowl 2025 là buổi tiệc âm nhạc được đóng khung trong những thuật ngữ và thông điệp tiềm ẩn của tiếng gọi tự ý thức. “Trò chơi vĩ đại của người Mỹ” mà “Chú Sam” Samuel L. Jackson giới thiệu có thể được hiểu theo cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng. “Bạn đã chọn đúng thời điểm, nhưng, đã chọn sai người” mà Lamar đã nói như một lời trần tình vốn dĩ anh đã rất nhiều lần nói: “Tôi không phải đấng cứu thế.” Cuộc cách mạng sắp được truyền hình trực tiếp trên khắp nước, nhưng anh không phải hiệp sĩ hòa bình, càng không phải đấng cứu thế.

 

“Sorry I didn’t save the world, my friend

I choose me, I’m sorry…” (Ca khúc Mirror)

 

hoặc, cũng có thể hiểu, đó là một thông điệp ẩn ý khác Lamar muốn gửi đến một chính quyền đang tìm mọi cách để quét sạch lịch sử và di sản của dân tộc da đen trên nước Mỹ. Chính quyền ấy, “Not Like Us.”

 

Nếu NFL đã tháo bỏ thông điệp có từ năm 2021 “Chấm dứt nạn phân biệt chủng tộc” ở cuối sân, thay bằng “Chọn tình yêu” chỉ vì chính sách bài trừ DEI của Trump, thì Kendrick Lamar đã khẳng định: “Not Like Us.” (Không Như Chúng Ta.)

 

Đội hình vũ công tạo thành quốc kỳ Mỹ và giơ nắm đấm lên trông giống như lời chào của Black Power. Đứng giữa là Kendrick Lamar, người nghệ sĩ rapper da đen, một sắc tộc vốn là nguồn gốc của nước Mỹ. Đó là điều Lamar muốn nói: niềm tự hào của một sắc tộc trăm năm nay luôn bị loại khỏi giấc mơ Mỹ.

 

Những người đón chờ halftime show thuần nghệ thuật giải trí, cũng khó có thể bỏ qua sức nặng chính nghĩa, hướng về một xã hội đạo đức, nhân bản, trong câu chuyện kể của nghệ sĩ rapper Kendrick Lamar.

 

Kalynh Ngô

 

In Trang
Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
1234567Trang sauTrang cuối

Tác phẩm Metamorphosis, tạm dịch Biến Dạng của Franz Kafka mở đầu bằng một trong những câu văn gây ám ảnh nhất trong văn học thế giới: khi Gregor Samsa thức dậy và phát hiện mình đã biến thành một con côn trùng khổng lồ. Không có lời cảnh báo, không có lời giải thích, không có sự chuẩn bị kịch tính nào. Cú sốc đến ngay lập tức – và đó là thiên tài của Kafka. Ông không dẫn dắt người đọc bước nhẹ nhàng vào cơn ác mộng của Gregor Samsa. Ông ném độc giả của ông thẳng vào đó, buộc chúng ta phải đối mặt với sự phi lý của sự tồn tại mà không có sự an ủi của logic hay lý trí.

Sự thật là nạn nhân không “bám theo ICE suốt cả ngày” như Kristi Noem đã nói. Cô bị bắn khoảng 9 giờ 30 phút sáng, trên đường quay về sau khi chở con trai cô đến trường học cách đó vài ngã tư đường. Hôm nay, tờ New York Times và Washington Post đã có video và bài phân tích chi tiết những gì xảy ra thông qua tất cả video nhân chứng ở hiện trường. Hai tờ báo lớn chỉ ra mỗi phát súng của đặc vụ ICE bắn ra ở góc độ nào, có thật sự vì gặp nguy hiểm tính mạng hay không.

LTS: Biến cố Venezuela sau vụ bắt giữ Nicolás Maduro đang làm rúng động toàn vùng Nam Mỹ. Trong bối cảnh ấy, bà Delcy Rodríguez, 56 tuổi, vốn là phó tổng thống dưới thời Maduro, đã được Tòa án Tối cao và quân đội Venezuela đưa lên nắm quyền lâm thời. Bà cũng là một nhân vật từng được Washington ngỏ ý đối thoại trước đây. Sự kiện này đặt ra câu hỏi: Phải chăng đó là bước đầu của sự "chuyển quyền trong nội bộ," hay chỉ là hồi kế tiếp của cùng một vở tuồng?

Cuộc tấn công và bắt sống vợ chồng Tổng thống Nicolás Maduro ngay trên lãnh thổ Venezuela trong ngày cuối tuần đã trở thành một sự kiện chính trị thế giới hàng đầu khi bước vào năm mới 2026 này. Trong khi những đồng minh của Donald Trump ca ngợi và ủng hộ chiến dịch quân sự này thì ngược lại, một số câu hỏi cũng đã được đặt ra là, liệu một cuộc tấn công quân sự vào Venezuela, một quốc gia không mang tính đe dọa trực tiếp và hiển hiện đến an ninh quốc gia Hoa Kỳ, có được thông báo và sự chuẩn thuận của Quốc Hội Hoa Kỳ theo hiến pháp? Cũng như một chiến dịch quân sự và bắt sống một nguyên thủ quốc gia khác trên lãnh thổ một quốc gia có chủ quyền như Venezuela có đúng với nguyên tắc ngoại giao và công pháp quốc tế hay không?

Người đàn ông lê những bước chân nặng nề giữa hai triền núi mù sương. Gió và bụi cát làm mái tóc dài của ông ta rối bời. Chiếc khăn choàng và áo măng-tô có vẻ không đủ ấm, nên gương mặt hốc hác, mệt mỏi, lấm lem những vết đen như vừa chui ra từ mỏ than. Rồi ngay sau đó, ông ta xuất hiện trong một quán nước, ngồi bên chiếc bàn có ly trà nóng bốc khói nghi ngút trên tay, mắt nhìn xa xăm ra cửa. Một tiếng hát khàn, đục, nặng như những vách núi hai bên đường ông ấy đang đi, vang lên.

Sau khi bài “Chúng Ta Sống Sót” đăng tuần qua, Việt Báo nhận được nhiều hồi âm hơn thường lệ: tin nhắn, điện thoại, thư điện tử. Có người quen, có độc giả chưa từng gặp. Nội dung không khác nhau mấy. Phần lớn là sự đồng cảm. Có người nói đọc xong thấy nhẹ lòng, vì biết mình không phải là kẻ đơn độc nghĩ như thế. Có người gửi lời cảm kích khi có người nói hộ tiếng nói lòng mình. Nhưng điều đáng chú ý không nằm ở nội dung, mà ở cách người ta nhắn gửi hồi âm. Tất cả đều chọn nói riêng. Không bình luận công khai. Không chia sẻ kèm ý kiến. Họ đi bằng “cửa hậu”. Lý do dễ hiểu: không muốn bàn chuyện chính trị nơi công cộng, nhất là trên mạng xã hội — nơi một câu nói có thể bị chụp mũ nhanh hơn tốc độ người ta kịp giải thích mình muốn nói gì.

Năm 2025 đi qua trong chiếc bóng của Donald Trump. Vị tổng thống ồn ào này, với cách hành xử phá bỏ mọi khuôn thước, đã làm xoay chuyển trật tự thế giới: khiến các nền kinh tế lên cơn sốt, nhưng cũng đẩy đồng minh Âu châu phải chi nhiều hơn cho quốc phòng. Bước sang 2026, khi “cơn lốc Trump” vẫn còn cuộn, đây là mười điều đáng dõi theo.

Năm 2025 đang khép lại. Không tổng kết. Không lời ca tụng. Chỉ lặng lẽ như một người vừa đi qua nhiều mất mát — chẳng còn hơi sức nói thêm điều gì. Nhìn lại — năm 2025 không dạy ta cách thắng, mà dạy ta cách không ngã gục. Chúng ta sống sót — vì thói quen nhiều hơn hy vọng. Quen giá cả leo nhanh hơn đồng lương. Quen nhìn nhau bằng ngờ vực hơn cảm thông. Quen tin dữ đến sớm hơn cà phê sáng. Quen mỗi ngày đều phải chọn một nỗi lo để mang theo, bởi không ai ôm nỗi chừng ấy đổ vỡ vào lòng cùng lúc.

Con người ở bất cứ nơi nào trên thế giới cũng có quyền được hạnh phúc và tạo ra hạnh phúc. Nó giống như dưới bầu trời có thể xảy ra trận không kích bất cứ lúc nào, dù ngày hay đêm, nhưng người Ukraine vẫn có thể khảy lên tiếng đàn Bandura. Một năm qua, ai trong chúng ta không mệt mỏi với những dòng chảy đầy bụi bặm, thoát ra từ một gánh xiếc nghiệp dư, mang theo những chất dơ của hận thù, ích kỷ, tham vọng, độc tài. Những ngày cuối cùng của năm 2025, hãy nói về Lửa Và Tro (Avatar: Fire and Ash), thưởng thức siêu phẩm giả tưởng của James Cameron, để cùng khép lại một năm ngộp thở của nước Mỹ, và cùng chiêm nghiệm một điều mà nước Mỹ đang cố tình lãng quên.

Mùa Giáng Sinh này, khi chúng ta chúc nhau an lành, hòa bình và thiện chí, có lẽ ta biết rõ hơn bao giờ hết, mình sẽ là người mở cửa quán trọ hay là Herod của thời đại mới? Khi đó, chúng ta sẽ hiểu — Chúa ở bên ai trong mùa Giáng Sinh này.
1234567Trang sauTrang cuối
VB Podcast



Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.