HOA KỲ – Hôm thứ Ba (14/5), Bộ Tư Pháp Hoa Kỳ kết luận rằng Boeing đã vi phạm các điều khoản về nghĩa vụ của mình trong thỏa thuận năm 2021, nhằm cho phép công ty tránh bị truy tố hình sự đối với các vụ tai nạn liên quan đến dòng phi cơ 737 MAX trong năm 2018 và 2019 khiến 346 người thiệt mạng, theo Reuters.
Theo hồ sơ tòa án, Bộ Tư Pháp cho biết nhà sản xuất phi cơ Boeing đã không đạt được mục tiêu trong việc “thiết kế, triển khai và thực thi chương trình tuân thủ các quy định pháp lý và đạo đức, để ngăn chặn và phát hiện các hành vi vi phạm luật chống gian lận của Hoa Kỳ.”
Các viên chức Bộ Tư Pháp đưa ra kết luận về việc Boeing vi phạm thỏa thuận sau vụ nổ xảy ra trong một chuyến bay hồi tháng 1. Bảng điều khiển trên một chiếc phi cơ 737 MAX 9 đã phát nổ trong một chuyến bay của hãng Alaska Airlines vào ngày 5/1. Vụ việc xảy ra chỉ hai ngày trước khi thỏa thuận năm 2021 hết hạn.
Kết luận này khiến Boeing có nguy cơ bị truy tố hình sự đối với các vụ tai nạn năm 2018 và 2019, có thể dẫn đến nhiều hình phạt tài chánh nặng nề cùng với sự giám sát chặt chẽ hơn.
Dù vậy, Bộ Tư Pháp cho biết sẽ xem xét các bước mà công ty đã thực hiện để giải quyết và sửa các sai phạm trước khi quyết định tiến hành truy tố. Bộ Tư Pháp đã yêu cầu Boeing phải phản hồi trước ngày 13/6, và sẽ đưa ra quyết định có truy tố Boeing hay không trước ngày 7/7.
Boeing cho biết đã nhận được thông báo từ Bộ Tư Pháp về kết luận công ty đã vi phạm thỏa thuận năm 2021, được gọi là thỏa thuận hoãn truy tố, hay DPA.
Boeing liên tục ‘gặp họa’ trong thời gian qua, đã dẫn đến sự thay đổi trong việc kiểm soát và các cuộc điều tra của chính phủ. Trong phiên điều trần tại Thượng Viện Hoa Kỳ vào tháng 4, một kỹ sư của Boeing cho biết công ty đã áp dụng các biện pháp sản xuất không an toàn với một số loại phi cơ, và bỏ ngoài tai khi ông nêu ra những lo ngại về an toàn. Công ty bác bỏ những cáo buộc này.
Trong khi đó, gia đình và người thân của những nạn nhân trong các vụ tai nạn cáo buộc Boeing đã vi phạm thỏa thuận năm 2021. Vụ tai nạn ngày 5/1 xảy ra chỉ hai ngày trước khi thỏa thuận này hết hạn. Các viên chức Bộ Tư Pháp đã cân nhắc xem vụ tai nạn đó như một phần của cuộc điều tra toàn diện về việc liệu Boeing có vi phạm thỏa thuận hay không.
Các công tố viên cho biết họ sẽ gặp gia đình của những nạn nhân thiệt mạng trong hai vụ tai nạn phi cơ vào ngày 31/5 để thảo luận.
Paul Cassell, luật sư đại diện cho gia đình của các nạn nhân, cho biết kết luận của Bộ Tư Pháp rằng Boeing đã vi phạm thỏa thuận là “bước quan trọng đầu tiên trong việc buộc Boeing phải chịu trách nhiệm về cái chết của 346 hành khách và phi hành đoàn.”
Vào tháng 1/2021, Boeing đã đồng ý trả 2.5 tỷ MK để giải quyết cuộc điều tra hình sự về hành vi của công ty xung quanh các vụ tai nạn chết người trước đó. Công ty cũng đã đồng ý bồi thường cho người thân của các nạn nhân, và cam kết cải tổ lại các hoạt động của mình để tuân thủ các quy định về pháp lý và an toàn.
Thỏa thuận đặt ra thời hạn 6 tháng, tính từ thời điểm hết hạn vào ngày 7/1, để các viên chức Hoa Kỳ cân nhắc và quyết định sẽ khởi tố Boeing với cáo buộc âm mưu lừa gạt Cơ Quan Hàng Không Liên Bang hay tìm kiếm các giải pháp thay thế khác để giải quyết.
Thỏa thuận năm 2021 có thể được gia hạn thêm một năm hoặc các công tố viên sẽ đề nghị tòa án bổ nhiệm một giám sát viên – sự thay đổi tốn kém hơn nhiều so với thỏa thuận năm 2021, vốn cho phép Boeing được tự giám sát quá trình cải tổ của mình.
Bộ Tư Pháp có thể sẽ áp đặt các khoản phạt bổ sung lên Boeing hoặc buộc công ty phải nhận tội. Nhưng ‘cái kết’ như vậy có thể ảnh hưởng đến khả năng của Boeing trong việc đảm bảo các hợp đồng với chính phủ.
Việc vi phạm các thỏa thuận PDA như vậy là rất hiếm. Tuy nhiên, Bộ Tư Pháp dưới thời Biden đã tăng cường giám sát những công ty tái sai phạm và đã trừng phạt các công ty vi phạm các thỏa thuận này. Mới hơn một năm trước, Ericsson của Thụy Điển đã đồng ý nộp một khoản tiền phạt đáng kể và nhận tội sau khi vi phạm thỏa thuận năm 2019.


