Hôm nay,  

Trần Huy Bích, Người nặng tình với non sông và chữ nghĩa

21/12/202314:39:00(Xem: 1308)
thb 1
Giáo sư Trần Huy Bích tại Viện Việt Học.


Trưa Thứ Bảy 16/12/2023, Giáo sư Trần Huy Bích thuyết trình về Bình Ngô Đại Cáo & hai bài thơ chữ Hán của Nguyễn Trãi tại Viện Việt Học. Nguyễn Trãi là Thánh Tổ ngành Chiến Tranh Chính Trị VNCH. Trong Bình Ngô Đại Cáo có hai câu: “Đem đại nghĩa để thắng hung tàn. Lấy chí nhân mà thay cường bạo” làm kim chỉ nam cho ngành CTCT.
    Trường Đại Học Chiến Tranh Chính Trị Đà Lạt có 6 khóa lấy tên từ Nguyễn Trãi 1 đến NT 6 (ra trường 4 khóa). Tôi xuất thân Khóa NT 1, thời gian 2 năm ở quân trường đã học về Bình Ngô Đại Cáo nhưng 57 năm sau nghe bài thuyết trình của GS Trần Huy Bích rất cặn kẽ, giải thích rõ ràng từ chữ từng câu được đối chiếu qua bản dịch của cụ Bùi Kỷ trong Quốc Văn Cụ Thể, cụ Ngô Tất Tố và đối chiếu với nhiều tư liệu qua sách, báo.
    Bình Ngô Đại Cáo được coi là áng văn hùng hồn trong lịch sử dân tộc khi quân nhà Minh xâm lăng, cai trị rất tàn bạo (1414-1427). Lê Lợi thắng quân Minh, sai quân sư Nguyễn Trãi viết Bình Ngô Đại Cáo lưu lại hậu thế.
    Với tấm lòng của giáo sư với bậc tiền nhân, nay viết vài dòng về ông.
 
***
 
Trước đây, trong vài bài viết liên quan đến văn học, trong tài liệu sưu tầm, tôi đã dựa vào số bài viết của GS Trần Huy Bích để xác minh vì sự thận trọng trong công trình biên khảo của ông, ngay cả chữ nghĩa.
    GS Trần Huy Bích sinh năm 1936 tại Nam Định. Hồi còn ở vùng Việt Minh trong những năm chiến tranh Việt-Pháp, ông học năm đầu bậc trung học ở trường Trung Học Nguyễn Biểu thuộc tỉnh Hà Nam niên khóa 1948-49. Sau đó, theo học trường Trung Học Nguyễn Khuyến ở thành phố Nam Định từ năm 1951 đến 1954, từ Đệ Lục đến hết Đệ Tứ, rồi thi Trung Học Đệ Nhị Cấp cuối tháng 5 năm 1954. Đó là hậu thân của trường Thành Chung Nam Định. Tên “Trường Nguyễn Khuyến” có từ năm 1945, dưới thời Thủ Tướng Trần Trọng Kim và Bộ Trưởng Giáo Dục Hoàng Xuân Hãn, những vị đã đổi tên “Trường Bảo Hộ” (còn gọi là Trường Bưởi) ở Hà Nội thành “Trường Chu Văn An”.
    Năm 1954, ông di cư vào Sài Gòn, theo học Ban Văn Chương (Ban C) ở Trường Trung Học Chu Văn An, học trò nhà thơ Vũ Hoàng Chương nên viết nhiều bài về vị thầy với cả tấm lòng tri ân. Vào Đại Học Văn Khoa Sài Gòn, đỗ cử nhân văn chương Việt Hán, dạy học từ cuối thập niên 1950s.
    Sau khi động viên vào Trường Bộ Binh Thủ Đức, ông được phục vụ trong Văn Hóa Vụ Trường Võ Bị Quốc Gia Đà Lạt, ông được học bổng du học Hoa Kỳ. Năm 1975, ông bị kẹt lại và tốt nghiệp cao học và tiến sĩ về Giáo Dục & Chính Trị Đối Chiếu tại University of Texas, Austin.
    Sau thời gian dạy học, ông giữ chức Phó Giám Đốc, phụ trách chương trình hướng dẫn và huấn nghiệp dành cho sinh viên ngoại quốc tại Pasadena City College, Pasadena, California, Quản thủ Thư viện trong chương trình A.S.I.A. của hệ thống thư viện công cộng California, phụ tá quản thủ thư viện, phụ trách các tài liệu về giáo dục và về Á Châu Học và Trung Hoa Học tại thư viện đại học UCLA (1989-2001) và đại học USC (2002 cho đến khi về hưu năm 2007). Nơi đây là cơ hội nghiên cứu tài liệu trên nhiều lãnh vực.
    Viện Việt Học (Instutute of Vietnamese Studies) thành lập năm 2000, GS Nguyễn Đình Hòa, Viện Trưởng sáng lập mời ông gia nhập Ban Giảng Huấn của VVH và giữ nhiệm vụ Phụ Tá Viện Trưởng.
    Sau khi GS Nguyễn Đình Hòa tạ thế, GS Nguyễn Khắc Hoạch lên thay, đổi nhiệm vụ ông thành Phó Viện Trưởng phụ trách Học Vụ trong các năm 2001, 2002, và hai lần tổ chức lớp “Đại Cương Về Văn Học VN” (I và II). GS Đoàn Khoách phụ trách phần Văn Học chữ Hán, các GS Nguyễn Sỹ Tế và Lưu Trung Khảo phụ trách Văn Chương Quốc Âm qua các thời, GS Nguyễn Văn Sâm phụ trách Văn Học & Văn Chương Miền Nam, GS Trần Lam Giang phụ trách phần Văn Chương Cách Mạng. GS Trần Huy Bích phụ trách Văn Chương Bình Dân (ca dao, tục ngữ, chuyện cổ tích) và “Sơ Lược Về Văn Học VN trong thời gian đất nước chia đôi”.
    Năm 2003, ông xin GS Trần Ngọc Ninh cho được rút lui khỏi chức Phó Viện Trưởng. GS Ninh đồng ý sau khi yêu cầu, ông giới thiệu GS Phạm Lệ Hương trông coi thư viện. Tuy từ chức Phó Viện Trưởng, ông vẫn giữ vai trò giảng viên của Viện Việt Học.
    Ngoài ra, ông tích cực hỗ trợ Ban Đại Diện Các Trung Tâm Việt Ngữ Miền Nam California và Hội Giáo Chức Việt Nam Nam California trong cương vị cố vấn. Mỗi tháng ông thường dành buổi chiều cuối tuần tiếp xúc những sinh viên trẻ với những câu hỏi về văn học, văn hóa Việt Nam. Ông là bậc thức giả, thông thạo nhiều ngoại ngữ nên hướng dẫn giúp cho giới trẻ Việt Nam lớn lên ở hải ngoại hiểu biết tường tận về văn học, văn hóa, lịch sử và nền giáo dục VNCH.
    Ông và giáo sư Dương Ngọc Sum cùng tham gia trong nhóm Nhân Văn Nghệ Thuật & Tiếng Thời Gian, chênh lệch tuổi tác, thế hệ học trò… thể hiện sự hòa đồng với nhau.
    Trước đây tôi nhận được cuốn Lược Sử Trường Võ Bị Quốc Gia Việt Nam của Tổng Hội SVSQ Trường VBQG do Trung Tá Vũ Mạnh Hùng (Khóa 13 và đơn vị trưởng của tôi) ở Oregon gửi tặng. Tháng Sáu năm 2023 tại Viện Việt Học giới thiệu cuốn lược sử mới nầy, trải qua một thời phục vụ trong quân ngũ nên ông tham gia trong Ban Hiệu Đính (GS Tôn Thất Dziên, Khóa 10 và Trưởng Ban Văn Hóa Vụ) góp phần biên soạn. Với tôi, là người lính với 16 năm thực hiện nguyệt san Chiến Sĩ Cộng Hòa, rất quý ông (không để ý đến sự tranh chấp) mà nặng tình vào công việc nầy với quân trường đã phục vụ. Theo ông: “Lịch sử thường được kẻ chiến thắng viết, vì nhiều lý do trong đó có sự chủ quan, tinh thần tự tôn, tự đề cao, muốn được coi mình là người nắm giữ chính nghĩa. Sau chiến tranh, kẻ chiến thắng thường tự vơ hết những gì tốt đẹp về cho mình, và gán hết những gì xấu xa tệ hại nhất cho người thất trận”.
    Năm 2016, ông thực hiện blogspost Trần Từ Mai (bút hiệu của ông) cho đến nay đã phổ biến hơn 120 bài viết của ông và bạn văn. Hơn thập niên qua, ông là diễn giả trong những lần ra mắt sách, rất tiếc nhiều bài nầy không phổ biến trên blogspost của ông và trên internet.
    Từ Mai Trần Huy Bích là nhà giáo, nhà văn hóa qua nhiều thập kỷ, ông viết về các bậc tiền nhân văn hóa nước nhà, sưu tầm nhiều áng văn bất hủ, trong đó nhiều bài chữ Nho của các cụ Chu Văn An, Nguyễn Trãi, Nguyễn Du, Đặng Đức Siêu… dịch ra Quốc Ngữ, thơ, gọn và trong sáng để lưu lại hậu thế.
    Ông là người nặng tình với nước non, bảo tồn văn hóa dân tộc, trong các khóa Huấn Luyện & Tu Nghiệp Sư Phạm tổ chức vào dịp Hè thường niên của Ban Đại Diện Các Trung Tâm Việt Ngữ Nam California cho các thầy, cô dạy tiếng Việt ở các Trường, Trung Tâm Việt Ngữ, ông được mời thuyết trình những đề tài về văn hóa và bảo tồn tiếng Việt rất hữu ích. Về chữ nghĩa, tài liệu, ông rất thận trọng khi đề cập, chẳng hạn bài viết về “xử dụng, sử dụng”, “dòng, giòng” ông dựa vào các nguồn từ điển, tựa đề, tác phẩm của các nhà văn nổi tiếng để phân tích rõ ràng, không chỉ trích, đả kích, đúng, sai. Đó là cách xử sự của bậc thức giả khi viết cũng như khi giao tiếp.
    Ông viết cho nhiều người nhưng, với tôi, ít người đáp lễ, có lẽ khi viết về ông sẽ dài một quyển sách mới trích dẫn được nội dung qua từng bài viết. Trước đây tôi có chia sẻ với giáo sư Trần Gia Phụng, mỗi lần ở Canada sang, thường ghé nhà ông, anh cũng cho biết, ông khiêm tốn và quá thận trọng với chữ nghĩa nên muốn viết cũng ngại. Nếu nghĩ như vậy cũng bất công với ông, một đời tận tụy trước tác, diễn giả bao nhiêu tác phẩm khi ra mắt trong cộng đồng người Việt.
    Những người cùng tuổi với ông như nhà văn Thảo Trường (1936-2010), GS Trần Như Tảng (1936-2013), nhà văn Nhật Tiến (1936-2020), nhà văn Nguyễn Đình Toàn (1936-2023) và bạn học Bùi Quyền (1937-2020) nay đã ra người thiên cổ.
    Triết gia Blaise Pascal (1623-1662) với câu nói để đời “Con người là một cây sậy, nhưng là một cây sậy có tư tưởng”. Với ông, cũng đúng thôi. Cây sậy Trần Huy Bích vẫn còn minh mẫn đóng góp trong cuộc hành trình với chữ nghĩa, lịch sử, văn học… đáng ngưỡng mộ.


– Vương Trùng Dương

 

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Đại Hội Thánh Mẫu với chủ đề “Đức Bà Là Hòm Bia Thiên Chúa” do Giáo Phận Orange tổ chức năm thứ 3 tại Linh Đài Đức Mẹ La Vang trong khuôn viên Nhà Thờ Chính Tòa Chúa Kitô , giáo phận Orange vào hai ngày 12 và 13 tháng 7 năm 2024. Đại Hội Thánh Mẫu được tổ chức với mục đích cổ võ lòng sùng kính Đức Trinh Nữ Maria, Mẹ Thiên Chúa, thể hiện tâm tình yêu mến Đức Mẹ của giáo dân Việt Nam, do đó hàng chục ngàn tín hữu từ khắp nơi đã về Quận Cam tham dự đại lễ được tổ chức hết sức trang nghiêm, sốt sắng. Đại Hội Thánh Mẫu năm nay khai mạc vào chiều Thứ Sáu ngày 12 tháng 7, 2024 và bế mạc vào tối Thứ Bảy ngày 13.7.2024.
Tại QD Venue, thành phố Westminster, số 7722 Garden Grove, Westminster, CA 92683, vào lúc 10 giờ sáng Chủ Nhật ngày 14 tháng 7 năm 2024, Hội HO Cứu Trợ Thương Binh và Qủa Phụ Việt Nam Cộng Hòa đã tổ chức thành công Đại Nhạc Hội Cảm Ơn Anh Kỳ Thứ 18 với số tiền sơ khởi thu được $170,000. Như thông lệ hằng năm Đại Nhạc Hội Cám Ơn Anh Người Thương Binh Việt Nam Cộng Hòa tổ chức nhằm gây quỹ giúp các thương phế binh VNCH đang sống lây lất tại quê nhà.
Đại diện bên Thành Phố Garden Grove sẽ cung cấp thông tin về Chương Trình Giúp Mua Nhà Lần Đầu, hỗ trợ tiền down-payment lên đến $110,000 dưới dạng khoản vay không lãi suất cho những ai hội đủ điều kiện.
Thuyền ở đây là 2 gia đình thuyền nhân tị nạn, và bến là 2 quốc gia tự do, đang dang tay đón nhận họ. Bất chấp mọi sự đánh phá, vu cáo và bịa đặt của bọn Cộng Sản Việt Nam cùng lũ tay sai, chính phủ Canada và Hoa Kỳ vẫn đưa tay đón nhận các hồ sơ tị nạn do tổ chức VOICE đệ trình và VOICE Canada bảo trợ. Từ tờ báo Nhân Dân của đảng, cho đến cơ quan truyền thông VTV của nhà nước CSVN, chúng đã liên tục tuyên truyền xảo trá, và gọi nỗ lực định cư của VOICE là “trục lợi của những kẻ buôn người?”, như bài báo đính kèm. Chúng cũng tuyên truyền rằng, chương trình đào tạo Xã Hội Dân Sự là để “chống phá nhà nước….”!
Khi thế giới đang hào hứng đón mừng Thế Vận Hội 2024, ASQ Trung Tâm Cai Thuốc Lá Dành Cho Người Việt khuyến khích những người hút thuốc hãy nhắm tới mục tiêu “đạt huy chương vàng” và quyết tâm cai thuốc lá vĩnh viễn.
Trân trọng kính mời đồng hương, và văn hữu tham dự buổi ra mắt 3 tác phẩm văn học miền Nam của nhà văn Nam Sơn Trần Văn Chi, gồm: 1. Tình Nghĩa Giáo Khoa Thư 2. Triều Nguyễn và Công Cuộc Mở Đất Phương Nam 2. Hương Vị Ngày Xưa và Món Ngon Miền Nam Thời gian và địa điểm: 2:00PM Chủ Nhật, 4 Tháng Tám, 2024
Như lời khai từ của Hoà thượng Thích Thông Hải khi giới thiệu Giảng sư Chánh Định, ngài nói: “Đây được coi như là buổi tu học “mở hàng” cho những chương trình tu học sắp tới của Chùa Bảo Quang, thành ra sư cố gắng làm sao cho chương trình được khởi sắc.” Và quá thật vậy, mặc dầu rơi vào ngày thứ sáu trong tuần nhưng Phật tử đồng hương đã đáp lời mời nồng nhiệt và có mặt từ 8g sáng trước giờ bắt đầu.
Vào tháng 1 năm 2024, Medi-Cal đã loại bỏ điều kiện giới hạn tài sản, nghĩa là tài khoản ngân hàng, nhà ở, chiếc xe thứ hai. Hiện nay, việc xét duyệt khả năng hội đủ điều kiện chỉ tính đến thu nhập và số người trong gia đình.
Mục đích của việc tung tin giả là kiếm phiếu của cộng đồng gốc Hoa vốn thường theo dõi các mạng truyền thông xã hội bằng tiếng Hoa. Điều này cũng đúng với những cộng đồng thiểu số khác, trong đó có cộng đồng gốc Việt.
Đến với chương trình này, khán giả có dịp hiểu rõ hơn sự gắn bó suốt 60 năm của anh Tuệ và phong trào Du Ca, từ những ngày đầu thành lập cho đến khi anh nhắm mắt lìa đời để trở về trong vòng tay của Chúa.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.