Lữ khách mùa đông

13/01/202300:00:00(Xem: 583)

toa-heftiba-7Y_8m9shGj8-unsplash
 
Trong vũ điệu day dứt của hoang mạc gió, lữ khách dừng lại, gõ cửa. Căn nhà trống mùa đông. Bàn tay lạnh quẹt một que diêm, nhen lên nỗi buồn, thảng thốt những ước mơ ngày cũ theo tro bụi bay lên, buồn bã như những lời em sắp nói, như ánh lửa lụi tàn, như tuổi thơ đi qua… Có tiếng chuông xa đâu vọng về, đơm hoa trong bóng tối lời nguyện cầu, lữ khách cảm thấy móng vuốt của băng giá tan ra bởi niềm khát khao cháy bỏng… Tuyết rơi trên ô cửa sổ, lấp lánh một nỗi chờ.
 
… Qua bậc cửa hóa đá bởi niềm đau/ Ánh sáng thanh khiết chiếu xuống từ trên cao/ Người lữ khách bước vào trong im lặng…
 
Đến lúc rồi, chúng ta có thể ngồi với lữ khách bên bàn ăn, có quả hạnh đào, bánh mì và rượu đỏ… và những bản cantata của Bach… Và chúng ta có thể nghe được nước mắt của trái tim khóc trong tuyết trắng, và hoa snowdrop hãnh diện xác tín một niềm tin phục sinh.
 
*
 
NGUYỄN ĐÌNH TOÀN
 
Nỗi buồn và bàn tay
 
Khi em trở về
Trời mùa đông đen
Căn nhà không người
Và mùi ẩm mốc
Khi em trở về
Tay đầy nước mắt
Trên thành cửa bụi
Tuổi thơ đi qua

Khi em trở về
Mộ người yêu đó
Hoa trên phiến đá
Cỏ buồn ngón chân
Và cơn gió rét
Que diêm bật lên
Que diêm bật lên
Nỗi buồn thắp lên

Những mơ ước cũ
Sáng lên một lần
Những hình ảnh cũ
Tắt đi một lần
Khi em trở về
Bàn tay khói hương
Buồn xưa sắp hết
Nói gì đi em...
 
– Nguyễn Đình Toàn
 
*
 
INGEBORG BACHMANN [1926-1973]
 
Khôn nguôi
 
(Pháp Hoan dịch từ nguyên tác tiếng Đức)
 
Trong khu rừng mùa đông
tôi bay quanh những trái cây của miền nam ấm áp.
Chúng sẽ rụng về tôi.
Tôi không hề biết
rằng chúng, cũng như tôi, có thể bay nhảy
và mong mỏi khát khao.
 
Mỏ của tôi đông cứng.
Bài hát bị lãng quên.
Tôi bay một đường bay vô định
với con mắt rách bươm,
qua vùng đất sỏi đá,
với móng vuốt của băng giá trên lông
nhưng miệng tôi vẫn khao khát chờ mong
những quả hạnh đào và những dòng sông lấp lánh.
 
Cái chết là một phần của tôi.
Trăng địa cực trong giấc mơ chiếu rạng
những rễ cây của vùng lãnh nguyên cay đắng
mong mỏi xác thân này.
 
Nhưng tôi vẫn chân thật mỗi ngày!
Tôi vẫn bay, với niềm khát khao cháy bỏng!
 
Ingeborg Bachmann là nhà thơ, nhà văn người Áo, một trong những nhà thơ quan trọng nhất trong văn chương hậu chiến Đức thế kỷ 20, bà nổi tiếng với hai tập thơ Thời gian kéo dài (Die gestundete Zeit) và Tiếng gọi từ chòm sao Đại Hùng (Anrufung des Grossen Bäre). (vanviet.info)
 
*
 
GEORG TRAKL [1887-1914]
 
 
Một tối mùa đông
 
(Pháp Hoan dịch từ nguyên tác tiếng Đức)
 
Khi tuyết rơi dày lên các ô cửa sổ,
Và tiếng chuông chiều vang vọng hồi lâu,
Bàn đã bày sẵn cho những kẻ đến sau
Trong căn nhà nhỏ gọn gàng, tươm tất.
 
Trên những lối đi đêm đen dày đặc
Một lữ khách tìm đến trước cổng nhà.
Cây ân phước trong bóng tối đơm hoa
Từ chất sáp sâu trong lòng đất lạnh.
 
Người lữ khách bước vào trong im lặng;
Qua bậc cửa hóa đá bởi niềm đau.
Ánh sáng thanh khiết chiếu xuống từ trên cao
Trên chiếc bàn tròn: bánh mì và rượu đỏ.
 
Georg Trakl là thi sĩ người Áo, trường phái Biểu hiện, bài thơ nổi tiếng của ông, Grodek, nói về chiến trường Grodek thời đế quốc Áo-Hung. (vanviet.info)
 
*
 
TRẦN HOÀNG PHỐ
 
Tiếng chuông cầu hồn
(Trích đoạn 1 và 6)
 
1.
Bầu trời như uống cạn những cơn mưa tháng mười hai
Trên con thuyền năm tháng đang chìm
Những lóng xương thời gian của chứng tích quá khứ
Những bài hát giữa lãng quên và nguyện cầu
Chúng ta đang quỳ giữa thế giới lưu đày
Với ngọn nến ăn năn lắt lay trên tay
Những tảng đá đen và sóng biển lịch sử
 
6.
Trong vũ điệu day dứt của hoang mạc gió
Hãy nói đi những cái bóng hạnh phúc
Làm sao để quên đi
khuôn mặt tối tăm trầm luân của lịch sử
Trên khúc hát thân xác của ban mai
Chúng ta như cố đang hít lấy
Hơi thở phục sinh của bình minh
 
– Trần Hoàng Phố
 
*
 
NGUYỄN BẢO CHÂN
 
Những bản Cantatas của Bach
 
Chỉ với tay
chạm vào phím mở
trên chiếc máy nghe cũ kỹ
chạm vào một đĩa nhạc ngủ quên suốt mùa hè
là những bản Cantatas của Bach* bừng thức
giấc mơ thanh âm
từ trời xanh trào xuống
 
“Alleluia, alleluia…”
giản đơn sao, lời cầu nguyện của ta!
ta mong ngày bình yên
ngày hoa nở ấm cây bậu cửa
ngày ra phố gặp nụ cười
ngày ăm ắp tiếng trẻ đùa chơi nắng vàng
ngày lại có anh
anh ngồi đó, lặng lẽ đọc sách
ta nấu nướng xôn xao
nho nhỏ căn bếp
ly tách bát đĩa lách cách
khua vang những con chữ im,
những ý nghĩ thầm…
 
Chỉ với tay
là chạm vào ước nguyện của chính mình
lời thánh ca dội về ta
vọng lại lá non
ngân nga ngói cũ
che hạnh phúc khỏi mưa
giấu nỗi buồn bớt nắng
 
Chỉ với tay
là chạm vào phím tắt
nhưng vẫn còn tiếng ta thở
theo những bản Cantatas
dìu dặt suốt mùa đông
chiếc máy vô tri
bỗng mở cánh
những thiên thần.
 
 – Nguyễn Bảo Chân 
 
* Cantata (can-tat) là bản nhạc có lời, cho một hoặc nhiều giọng trình tấu cùng khí nhạc, đặc trưng ở một vài phần có kết hợp với giàn hợp xướng. (vanviet.info)
 
*
 
SARA TEASDALE [1884-1933]
 
Một tối mùa đông
 
(PHÁP HOAN dịch)
 
Khung cửa sổ sáng lên trong sương giá,
Cõi trần gian lạnh lẽo tối hôm nay,
Trăng ác độc, và cơn gió đang bay
Như thanh kiếm chém lên trên thân thể.
 
Chúa thương xót người nghèo trên cõi thế,
Không gia đình đang lui tới trong đêm.
Chúa thương xót khách bộ hành không tên
Dưới đèn đường, chẳng còn nơi ẩn náu.
 
Căn phòng tôi như một đêm tháng Sáu,
Nến lung linh trên những nếp màn hoa,
Nhưng đâu đó, như đứa trẻ không nhà,
Trái tim tôi khóc lên trong tuyết trắng.
 
Sara Teasdale là một nhà thơ trữ tình người Mỹ. Năm 1918, bà đoạt giải Pulitzer cho tập thơ Love Songs.
 
*
 

Hoa tuyết điểm
(BẮC PHONG dịch từ bài thơ Snowdrops)

bạn biết tôi là gì, đã sống như thế nào?
và từng biết tuyệt vọng;
lúc đó bạn sẽ hiểu mùa đông có nghĩa gì.
tôi không mong sống sót,
bị đất đè lên trên. tôi hết mong dậy nữa,
để cảm thấy thân mình dưới lớp đất ẩm ướt
lại có thể đáp ứng, sau một thời gian dài
vẫn nhớ làm thế nào mình sẽ lại nở ra
trong ánh dương lạnh lẽo
của thời tiết chớm xuân –
lo sợ, tôi có chứ, nhưng rồi giữa các bạn
lại xác tín thốt lên liều lĩnh một niềm vui
trong cơn gió khô khốc buổi vạn vật hồi sinh.

– Louise Elisabeth Glück  
 
Louise Elisabeth Glück là nhà thơ Mỹ. Bà nhận được hầu hết các giải thưởng quan trọng nhất về thi ca của Mỹ, và đoạt giải Nobel Văn Học năm 2020.
 
*
 
KHƯƠNG HÀ
 
Gió qua đồi vẫn hát
 
Chẳng biết mùa đông đã trôi qua như thế nào
Những hội chợ phù hoa đã tàn như thế nào
Em từ chối sự mời mọc của mù sương lẫn ấm nắng
Lang thang trong khu vườn của chúng mình
Nơi những đám rêu còn in dấu giày của anh
Những gốc cây còn hằn vết bàn tay anh vun
Em lang thang trong căn nhà của chúng mình
Thắp lên từng ngọn nến
Lẩm nhẩm vài câu vu vơ
Im dreaming of a white Christmas…
Chẳng có thiên sứ nào về hát đêm nay
Oh Holy Night…
Những ngón tay run rẩy chạm vào từng sợi dây đàn
Ngân lên lời rét buốt
Em muốn giấu tiếng hát vào một cõi thẳm sâu để được bình yên quỳ bên vết thương mình
Tỉnh táo và nghĩ về anh
Về những gì đã một lần hạnh ngộ và mãi mãi trượt khỏi quỹ đạo buồn tẻ của thời gian
Đã bay về thế giới khác
Như anh
Có lẽ đã “cười bằng ánh sáng của nụ hôn khác”
Và mặc “chiếc áo em chưa từng thấy bao giờ”
Châm điếu thuốc, rít một hơi thật dài
Khói chảy tràn lơ đãng
Lạnh như sương và buồn như sông…
Mùa đông
Gió rít ngoài cửa kính
Những thanh âm khô khốc va vào nhau lập cập
Em mâu thuẫn trong sự cầm tù bởi chính mình
Những khao khát cũng vấp vào nhau ngã nhoài
Chúng nhìn em trách móc
Khẽ vươn tay đốt lò
Lửa bùng lên vĩnh cửu
Phía ngoài kia
Gió qua đồi vẫn hát
Biết đêm nay
Sông có qua đời?
– Khương Hà
 

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Một sáng mùa Xuân ngập ánh hồng, / Một cung đàn ấm khắp Tây, Đông. / Một rừng thông điểm trời mây biếc, / Một vũng vàng tô biển nước trong. / Một khối bao la hoa lá trổ, / Một bầu bát ngát sắc hương nồng. / Một tia nắng đẹp soi muôn cõi / Một chữ là mang một tấc lòng.
Thưa người nước mắt bình minh/ Cái trong veo để phục sinh lại đời / Thưa người những bước rong chơi / Đưa nhau ngàn dặm nụ cười tung tăng / Sóng cao vực thẳm thưa rằng / Chân con kiến bé cứ lằng lặng đi / Mùa nào hút cánh thiên di /Qua sông núi biếc. Sợ gì nắng mưa
Khi mặt trời bỏ đi / tuyết đầu mùa tìm đến / những cánh tay màu trắng / cầm trái tim trẻ em
Một chút gì gợn lên nơi mùi cà phê sáng, nơi tách trà nhâm nhi buổi xế chiều, nơi ly vang đỏ nồng đêm tối, làm cồn cào nhớ đến câu thơ đã đọc từ lâu lắm, thơ xưa chăng, nhưng sao cái rung động hôm nay về nó vẫn làm ta xao xuyến đến vậy.
Mùa thu dẫu vừa khảy đôi ba nhịp vàng trên tàn cây. Mùa thu dẫu đang đốt hết mình trên hàng cây maple đỏ lá suốt dặm dài. Và mùa thu cho dù cũng vừa khép cánh cửa để ra đi, khép rất nhẹ nhàng như sợ làm thức giấc ai đó đang say ngủ. Tất cả. Những bổng trầm của mùa thu đều rúng động mấy tầng cung bậc cảm xúc của ta. Phiến lá vàng óng kia ẩn mật điều gì. Dấu chân vàng ố chiếc lá cuối thu như thể là những dấu chân cuối cùng để – nhẹ hẫng về mai sau – Ngọn gió của mùa thu ly tan nào vẫn thảng thốt trong nỗi chờ đợi. Hạt mưa nào xám tro quán phố. Và người ngồi nghe gió mùa thu về như – tiếng thổn thức của thời gian. Bạn ơi, xin lắng lòng trong buổi đêm tịch mịch để nghe cảm xúc bạn hòa âm thế nào với âm vang thu, để biết tác động mãnh liệt của thu – phù vân thôi cũng nát đời như chơi…
Phần lớn các nhà thơ nữ sinh sau cột mốc đau thương 1975, đã dường như nhẹ nhàng hơn, những ám ảnh của chiến tranh, ít bị day dứt hơn vấn đề ý thức hệ. Họ ít nhiều đã hưởng được quả ngọt của nữ quyền, thoát ra khỏi khung cửa chật hẹp của định kiến, góp phần nở rộ một dòng thơ mạnh mẽ, tự tin, khao khát tự do, và bản lĩnh, nói rất thực nhân sinh quan của mình về những mối tương quan trong một thế giới vật chất như hiện nay. Họ cũng rất phóng khoáng thể hiện những cảm xúc đam mê dạt dào nữ tính. Mang những trạng thái có vẻ như đối nghịch nhau như thế khiến dòng thơ của lớp thơ nữ này tỏa sức quyến rũ lạ lẫm, tạo nên một lớp độc giả với cảm thụ thi ca mới mẻ.
Khi toàn quốc chiến đấu, người phụ nữ cũng xuất hiện trên các chặng đường của đất nước. Chúng ta đã nhìn thấy hình ảnh người phụ nữ trong cuộc chiến ở Ukraine trên truyền hình, trên YouTube. Họ là các y tá, những chị bếp, hay người nữ chiến binh… nghĩa là tất cả những phương tiện phục vụ cho chiến trường chống lại quân Nga. Nơi đó, giữa những tiếng súng chúng ta nghe được từ màn hình TV, giữa những lời kêu gọi tác chiến, vẫn có những lời thơ đầy nữ tính từ đất nước đau khổ Ukraine. Nhà nghiên cứu Julia Friedrich của Viện Nghiên Cứu Chính Sách Công Toàn Cầu (Global Public Policy Institute - GPPi) tại Berlin trong bài nghiên cứu về hình ảnh phụ nữ tại Ukraine, nhan đề “Feminist Activism in Ukraine Usually Means Demanding More Weapons” (Hoạt động nữ tính tại Ukraine thường có nghĩa là xin thêm vũ khí) đăng trên tạp chí Tagesspiegel Online bằng tiếng Đức ngày 6/8/2022 cho thấy ngoài làn sóng di tản ra hải ngoại, còn rất nhiều phụ nữ ở lại Ukraine để trở thành trụ cột cho một giềng mối mới
Bà nổi tiếng với bộ tự truyện 6 cuốn. Quyển thứ nhất nổi tiếng nhất trên thế giới viết về 17 năm đầu đời của bà, I Know Why The Caged Bird Sings (1969), bà nói: “Đầu tiên người đời phải học cách chăm sóc chính mình để rồi có thể chăm sóc người khác. Đó là lý do làm cho “chim trong lồng hót”. Với tự truyện này bà được xem là một trong những phụ nữ Mỹ gốc Phi đầu tiên dám công khai bạch hóa đời riêng của mình. Maya Angelou được chọn làm “Người Phụ Nữ của Năm 76” (Woman of the Year) về Truyền Thông của tạp chí Ladies’ Home Journal. Giải Thưởng Matrix của Hội Women in Communications, Inc. vào năm 1983, Giải Thưởng Văn Chương North Carolina vào năm 1987, Giải Thưởng Candace 1990 của Cơ Quan Liên Minh Quốc Gia Phụ Nữ Da Đen (The National Coalition of Black Women).
Langston Hughes và Maya Angelou là hai tên tuổi lớn của nền thi ca da đen. Trang thơ xin bắt đầu với Langston Hughes. Ông sinh ở Joplin, Missouri, là một nhà thơ, nhà văn, nhà viết kịch. Thơ của ông kết hợp nhiều thể loại, mang đậm nét những bài hát dân gian da đen. Ông tôn vinh nền văn hóa người Mỹ gốc Phi châu trong thời kỳ được gọi là Thời kỳ Phục Hưng Harlem.
Là một nhà thơ, một nhà văn, và là một nhà báo. Hẳn là quá nhiều cho một đời người. Và rồi trở thành chiến binh, sau khi quân Nga tiến vào chiếm bán đảo Crimea và tấn công miền Đông Ukraine năm 2014: nhà thơ Borys Humenyuk đã tình nguyện ra trận chống quân Nga. Một số bài thơ của ông được dịch sang tiếng Anh trong tuyển tập Poems From The War, do hai dịch giả Oksana Maksymchuk và Max Rosochinsky thực hiện. Borys Humenyuk ra đời năm 1965 tại ngôi làng Ostriv, thị trấn Ternopil, miền tây Ukraine. Ông là một nhà thơ, nhà văn và nhà báo. Humenyuk đã tham gia tích cực vào những cuộc biểu tình cuối năm 2013 để dẫn tới Cách mạng Nhân phẩm (Revolution of Dignity) của Ukraine trong tháng 2/2014. Những câu chuyện về chiến tranh được kể trong thơ Borys Humenyuk là có thật, không hư cấu.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.