Monkeypox, hay bệnh đậu mùa ở loài khỉ thường kéo dài từ 2 đến 4 tuần và bắt đầu với các triệu chứng giống như bệnh cúm và sưng hạch bạch huyết. Cuối cùng, các nốt sưng chứa đầy chất lỏng, hay còn gọi là “thủy đậu” (pox), sẽ lan rộng trên da. Hình nguồn: CDC
HOA KỲ – Các nhà chức trách y tế Massachusetts đã xác nhận một trường hợp mắc bệnh do vi rút hiếm gặp có tên là bệnh đậu mùa khỉ (monkeypox), trường hợp đầu tiên được xác nhận ở Hoa Kỳ trong năm nay, theo trang WashingtonPost đưa tin ngày Thứ Năm, 19 tháng 5 năm 2022.
Monkeypox, bệnh đậu mùa ở loài khỉ, có thể lây sang động vật và người, thường được tìm thấy ở Trung và Tây Phi. Tuy nhiên, các cơ quan y tế ở châu Âu đã xác nhận được hơn chục trường hợp bị nhiễm trong tháng này, và đang điều tra thêm hàng chục trường hợp khác. Các viên chức cho biết, một số trường hợp lây nhiễm được xác nhận ở Anh “không có liên quan với việc đi du lịch” đến nơi thường có bệnh đậu mùa khỉ, cho thấy vi rút có thể lây nhiễm trong cộng đồng.
Bệnh đậu mùa khỉ thường không dễ lây nhiễm giữa người với người. Aris Katzourakis, giáo sư về tiến hóa và gen tại Trường Oxford cho biết thực tế các ca bệnh đang xuất hiện ở một số quốc gia cùng một lúc, với dấu hiệu lây nhiễm “lâu dài” ở người, là đáng chú ý. Katzourakis nói: “Có gì đó không may hoặc bất thường đang xảy ra.”
Bệnh đậu mùa khỉ là gì?
Monkeypox hay bệnh đậu mùa khỉ được đặt tên theo loài động vật mà nó được phát hiện. Theo Cơ quan Kiểm soát và Phòng bệnh (CDC), căn bệnh đã xuất hiện vào năm 1958 ở những con khỉ được nuôi để nghiên cứu - hơn một thập niên sau đó thì một trường hợp bệnh xuất hiện trên người được xác định ở Cộng Hòa Dân Chủ Congo.
Các nhà nghiên cứu đã viết trong một bài báo năm 2005 về việc tiêm phòng đại trà chống lại bệnh đậu mùa khỉ “có lẽ” đã hạn chế được sự lây nhiễm trong một thời gian. Nhưng các ca bệnh lại bùng phát trở lại, một phần do sự thiếu hụt khả năng miễn dịch ở các thế hệ sau. Hơn 450 trường hợp bị nhiễm được báo cáo ở Nigeria kể từ năm 2017.
CDC cho biết, bệnh đậu mùa khỉ thường kéo dài từ 2 đến 4 tuần và bắt đầu với các triệu chứng giống như bệnh cúm và sưng hạch bạch huyết. Cuối cùng, các nốt sưng chứa đầy chất lỏng, hay còn gọi là “thủy đậu”, sẽ lan rộng trên da.
Cơ quan y tế cho biết bệnh có thể lây nhiễm khi tiếp xúc với động vật, người bị nhiễm bệnh và các vật liệu mà người bị bệnh đã sử dụng. Ví dụ như tiếp xúc với chất dịch cơ thể, vết loét của người bệnh, và qua “các giọt bắn từ đường hô hấp” trong một “môi trường gần gũi” chẳng hạn như sống chung một nhà.
Bệnh đậu mùa khỉ có thể gây chết người, nhưng hai chủng vi rút chính gây ra những nguy hại khác nhau. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), khoảng 1/10 người bị nhiễm chủng Congo Basin tử mạng, trong khi một chủng khác ở Tây Phi có thể gây tử vong cho khoảng 1/100 người bị nhiễm bệnh. Hiện nay, chưa rõ trường hợp ở Massachusetts là bị nhiễm chủng nào.
Bệnh đáng lo đến mức nào? So với covid-19 thì nó nguy hiểm cỡ nào?
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng bệnh bệnh đậu mùa khỉ khác với COVID-19.
Bệnh đậu mùa khỉ rất dễ để phát hiện, nên việc truy vết và cách ly tiếp xúc dễ dàng hơn. Katzourakis cho biết có một loại vắc xin hiện có có thể giúp bảo vệ công chúng nếu cần thiết. Và “không có nguy cơ nó lây nhiễm trên toàn thế giới với tốc độ nhanh như covid,” bởi vì bệnh ít lây nhiễm giữa người với người hơn.
Tuy nhiên, càng kéo dài, vi rút càng có nhiều cơ hội biến đổi và cải thiện khả năng lây nhiễm, cũng giống như coronavirus.
Tom Inglesby, giám đốc Trung Tâm An Ninh Y tế Johns Hopkins, cho biết các đợt bùng phát bệnh đậu mùa khỉ thường ở mức nhỏ, với những bệnh nhân chỉ đếm trên đầu ngón tay. Nhưng ông cũng đồng ý rằng các trường hợp mới nhất đặt ra nhiều câu hỏi. Ông nói: “Chúng tôi chưa thực sự hiểu điều gì đang thúc đẩy căn bệnh… Không có một mối liên hệ nào với du lịch để có thể liên kết tất cả những trường hợp lại với nhau.”
Bệnh đậu mùa khỉ đã từng đến Hoa Kỳ chưa?
Các nhà nghiên cứu cho biết bệnh đậu mùa khỉ đã đến Hoa Kỳ - và Tây Bán Cầu - lần đầu tiên vào năm 2003. Hơn 70 trường hợp đã được báo cáo ở Trung Tây, chủ yếu là những người tiếp xúc với những chú chó thảo nguyên, có vẻ như đã bị lây nhiễm bởi các loài gặm nhấm từ Ghana. Có hai trẻ bị nhiễm nặng và đã hồi phục.
Các viên chức y tế cho biết, ca nhiễm được báo cáo hôm thứ Tư ở Massachusetts là trường hợp bị nhiễm đậu mùa khỉ đầu tiên ở Hoa Kỳ trong năm nay. Năm ngoái có Texas và Maryland, mỗi bang báo cáo một ca nhiễm ở “những người mới đi du lịch đến Nigeria.”
Bệnh còn được báo cáo ở đâu trong tháng này?
Anh và Bồ Đào Nha đã công bố các ca nhiễm được xác nhận, trong khi các nhà chức trách Tây Ban Nha cho biết đang điều tra hơn 20 trường hợp nghi nhiễm. Bệnh nhân đầu tiên ở Vương quốc Anh đã đến Nigeria, phát bệnh vào cuối tháng 4, một thời gian ngắn trước khi rời châu Phi.
Đã xuất hiện nhiều ca nhiễm hơn.
Các cơ quan y tế Anh đã công bố hai ca nhiễm mới hôm thứ Tư, nâng tổng số ca nhiễm được xác nhận ở Anh kể từ ngày 6 tháng 5 lên 9 ca. Các trường hợp bị nhiễm gần đây “chủ yếu là ở người đồng tính nam, song tính hoặc nam giới có quan hệ tình dục đồng giới.” Cơ quan khuyến cáo những người trong những nhóm này đặc biệt “cẩn thận” với bất kỳ vết sởi hoặc vết thương bất thường nào trên bất kỳ bộ phận nào của cơ thể.”
Trong khi đó, Tổng cục Y tế Bồ Đào Nha cho biết hơn 20 “trường hợp nghi nhiễm” đã được xác định trong tháng này. 5 trong số đó đã được xác nhận, và các ca nhiễm tập trung ở nam giới trẻ tuổi.
Còn về trường hợp ở Hoa Kỳ thì sao?
Bộ Y tế Công cộng Massachusetts cho biết trong một tuyên bố, một người đàn ông gần đây đã đi du lịch đến Canada, đã được xét nghiệm hôm thứ Ba, 17 tháng 5 năm 2022, và xác nhận bị nhiễm vào thứ Tư, 18 tháng 5 năm 2022.
CDC đang theo dõi 6 người đã ngồi gần với bệnh nhân người Anh trên máy bay. Chưa ai trong số họ có các triệu chứng của bệnh đậu mùa khỉ. CDC cũng đang làm việc với các đối tác ở các quốc gia khác để tổng hợp thông tin.
Inglesby của Johns Hopkins cho biết căn bệnh này rất hiếm gặp, tới nỗi “hầu hết các bác sĩ ở Hoa Kỳ chả bao giờ gặp trường hợp nào trong đời,” vì vậy việc theo dõi các thông tin về bệnh sởi ở loài khỉ sẽ rất quan trọng để các bác sĩ có thể theo dõi các triệu chứng.
Một ưu tiên hàng đầu khác, là thu thập thêm thông tin về bất kỳ mối liên quan nào giữa các ca nhiễm. Bệnh có lây lan từ Tây và Trung Phi sang các nước khác một cách độc lập không? Hay bệnh đang lây giữa người với người?
Inglesby nói: “Chúng tôi cần phải tìm hiểu điều đó, bởi vì phải hiểu được các trường hợp đang lây lan như thế nào… thì ta mới có cơ hội can thiệp.”
Nhận được trình tự di truyền của virus đằng sau các ca nhiễm mới sẽ giúp các nhà khoa học kiểm tra xem liệu họ có đang đối phó với một chủng đậu mùa khỉ mới hay không. Không giống như cúm hoặc COVID-19, các nhà nghiên cứu quan sát thấy không có nhiều thay đổi ở bệnh đậu mùa khỉ trong những năm qua, “và điều quan trọng là phải đảm bảo rằng điều đó vẫn đúng.”
Chúng ta làm thế bằng cách nào?
Các chuyên gia cho biết, vì các quan hệ thương mại và du lịch toàn cầu, các loại vi rút gây thủy đậu có thể lây lan rộng và xa hơn. Anne Rimoin, một nhà dịch tễ học tại Trường California tại Los Angeles, người đã nghiên cứu bệnh sởi ở loài khỉ trong hai thập niên, cho biết việc xóa sổ bệnh đậu mùa (smallpox) năm 1980 đã khiến những vi rút đậu mùa còn sót lại vượt qua các biện pháp bảo vệ đang suy yếu.
“Không phải cứ làm tốt là sẽ có phần thưởng,” Rimoin nói. “Ta tuyên bố có thể xóa sổ mầm bệnh, nhưng ta có thể đã chừa chỗ cho một mầm bệnh khác sinh sôi.”
Các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra sự gia tăng tỷ lệ mắc bệnh đậu mùa khỉ kể từ khi chiến dịch vắc xin đậu mùa kết thúc, các yếu tố khác có liên quan đến bệnh, bao gồm thay đổi khí hậu và những thay đổi môi trường khác dẫn đến nhiều tương tác giữa người và động vật hơn.
Gửi ý kiến của bạn
