Dân Tộc Ukraine và Cây Đàn Bandura

04/03/202214:32:00(Xem: 1503)

Một nét văn hóa:

bandura
Bandura, nhạc cụ cổ truyền của dân tộc Ukraine.



Người Ukraine là một dân tộc quật cường và dũng cảm. Phải quật cường và dũng cảm như thế nào mới đứng vững trước làn sóng xâm lăng hàng bao thế kỷ nay, hết Nga đến Đức, hết Đức đến Ba Lan, hết Ba Lan rồi lại Nga. Và ngày nay xứ sở của người dân yêu nước này đang đứng trước bờ vực thẳm, lấy đôi tay trần mà chống trả bom đạn của quân xâm lược Nga.

 

Lòng yêu nước ấy của dân tộc Ukraine được ký thác vào cây đàn Bandura của họ. Cây đàn là biểu tượng cho tinh thần ái quốc trước sự xâm lược của ngoại bang. Nó là một nhạc cụ cổ truyền có từ thế kỷ III hay IV, kéo dài qua năm tháng và được cải biến nhiều lần.

 

Nếu người Việt coi đàn Tranh là nhạc cụ cổ truyền của mình, thì dân tộc Ukraine hãnh diện với cây đàn truyền thống Bandura có âm thanh du dương không kém đàn Tranh nhưng âm vực rộng hơn so với ngũ cung của đàn tranh. Về kỹ thuật trình diễn, người chơi đàn Bandura có thể cùng lúc vừa đàn giai điệu vừa đàn tiếng đệm của bè trầm vừa vỗ thùng đàn để hòa vào phần nhịp của tiếng trống.

 

Vì được xem là biểu tượng cho lòng ái quốc dân tộc, nên đàn Bandura bị Nga, Đức, Ba Lan tìm cách hủy diệt, không cho hiện hữu trong lòng người dân Ukraine. Cho tới đầu thế kỷ XX, nhạc sĩ chơi đàn Bandura – được gọi là Kobzar – thường là người khiếm thị. Khi Ukraine bị Nga, Đức, rồi Ba Lan đô hộ, các nhạc sĩ Kobzar thường bị sát hại vì họ hát những bài ca khích lệ tinh thần yêu nước. Đẫm máu nhất là cuộc thảm sát tháng 12 năm 1933 tại thành phố Kharkiv – nơi hiện đang xảy ra những trận đánh ác liệt – hơn 300 nhạc sĩ mù Kobzar đã bị Stalin đánh lừa đến tham dự hội nghị, nhưng rồi họ đều bị giết chết.

 

Một tình cờ thú vị là nhạc sĩ Lê Văn Khoa, vào những năm đầu của thế kỷ XXI, đã có những cộng tác mật thiết với giới âm nhạc hàn lâm Ukraine tại thủ đô Kyiv, để thực hiện những CD của ông như CD Symphony VIETNAM 1975, với giàn nhạc giao hưởng và ban nhạc đại hợp xướng Kyiv, dưới tài điều khiển của nữ nhạc trưởng Alla Kulbaba; hay CD Piano Solo by Le Van Khoa, mà diệu thủ piano người Ukraine là cô Lyudmila Chichuck.

 

Sau khi tìm hiểu về lịch sử đàn Bandura, nhạc sĩ Lê Văn Khoa đã liên tưởng tới sách báo và âm nhạc miền Nam Việt Nam từng bị cộng sản tiêu hủy và ngăn cấm, còn các nghệ sĩ, nhà thơ, nhà văn thì bị đầy đọa trong các trại tập trung cải tạo hoặc bị đe dọa, sách nhiễu.

 

Năm 2007, trong chương trình nhạc Lê Văn Khoa tại thủ đô Kyiv của Ukraine, chính nhạc sĩ Taras Yanitsky, vị thầy Bandura của nhiều nhạc viện bản xứ, trình tấu bài Trống Cơm trên đàn Bandura với giàn nhạc thính phòng Kyiv. Năm 2009, hai bản dân nhạc Việt: Trống CơmSe Chỉ Luồn Kim do nhạc sĩ Lê Văn Khoa soạn cho đàn Bandura được nữ nhạc sĩ Kateryna Myronyuk sử dụng khi bảo vệ luận án tiến sĩ của cô từ học viện Tchaikovsky lừng danh của Ukraine. Điều này đã làm cho hội đồng chấm thi quá đỗi ngạc nhiên vì có một người, không phải người Ukraine, đem âm nhạc của một quốc gia khác hòa nhập với âm nhạc của Ukraine.

 

Trong tinh thần hướng về Ukraine qua thi ca và văn hóa – cầu nguyện cho dân tộc ấy sớm thoát khỏi ách xâm lược của đế quốc Nga – trên trang Việt Báo đặc biệt, chúng tôi kính mời quý bạn đọc và thân hữu cùng thưởng thức hai khúc dân ca Việt được trình tấu với đàn Bandura:

 

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Hôm thứ Ba vừa rồi, vợ chồng tôi đến ga NTG đón hai mẹ con người bạn vào chơi trên chuyến tàu Bắc-Nam SE7 dự kiến sẽ đến ga lúc 9h15 AM, Chúng tôi ngồi ở phòng đợi cùng với những hành khách đón tàu xuôi các ga phía Nam...
Tôi đạp xe về nhà với cõi lòng lâng lâng. Chẳng biết từ lúc nào tôi đã thương mến thầm anh Phượng hàng xóm, anh hơn tôi chừng 7, 8 tuổi, hát hay đàn giỏi, thỉnh thoảng buổi tối anh ngồi trước cửa nhà đàn hát, tiếng hát ngọt ngào của anh đã rót vào trái tim 16 tuổi trăng tròn của tôi những tình cảm bâng khuâng. Anh đi lính, xóm vắng anh, vắng cả những đêm khuya tiếng hát tiếng đàn...
Ở vùng quê người ta vẫn dùng một vài thứ lá như lá vối, lá "ngấy" (không phải lá ngái), lá bò bò, dây lá nhãn lồng (có nơi gọi lá mắm nêm) kiếm từ rừng rẫy về xắt ra, phơi khô trữ từng bao để nấu uống dần thay lá chè (trà). Nước các thứ lá ấy ai cũng dùng được, cả nhà sẽ uống suốt ngày...
Tuổi học trò là tuổi mang nhiều kỷ niệm khôn nguôi. Chúng ta nghĩ về thuở xa xưa đó như nghĩ về sân đá banh, suối Đốc Học, suối Mu-ri (Maury), thác Nhà Đèn, hồ Piscine, hồ Trung Tâm hay cột đèn ba ngọn, kể cả con chim, con dế, một thứ keo dính chặt trong trí nhớ học trò...
Thơ của ba người: Quảng Tánh Trần Cầm, Nguyễn Hàn Chung, Vĩnh Ngộ...
Trực thăng vừa đáp, cánh quạt thổi cát bụi tung mịt trời, cỏ tranh bên dưới ngã rạp, thân dập dềnh như sóng. Thăng nhảy xuống trước tiên, đảo mắt quan sát chung quanh rồi quay người lại giơ tay cho Chinh bám lấy để bước xuống. Cũng chiếc máy truyền tin cũ đeo sau lưng, nhưng hôm nay có vẻ nặng hơn vì gương mặt Chinh đanh lại chứ không nhìn Thăng cười và khẽ gật đầu như những lần đổ bộ trực thăng trước. Chinh mang máy cho Thăng đã ba năm, đeo hạ sĩ gần một năm. Thầy trò đã kề cận, cùng vào sinh ra tử không biết bao nhiêu lần, chưa bao giờ Chinh biểu lộ sợ hãi kể cả những lúc nguy khốn nhất, bị địch vây hãm phải mở đường máu để triệt thoái...
Chiều hôm ấy, một buổi chiều cuối mùa Hè năm 1956, trước cổng trường Võ Tánh Nha Trang, Trọng nhìn theo mái tóc dài thả sau hai bờ vai và tà áo dài trắng, và gọi lớn tên nàng nhưng Thu Nguyệt vẫn lặng lẽ tiếp tục đạp xe đạp, không đáp lại lời kêu gọi của Trọng, ngay cả ngoái đầu nhìn lại nhau lần cuối...
Sau khi đưa được gia quyến sang Tàu, Trần Ích Tắc đã được Nguyên chủ Hốt Tất Liệt cấp một dinh thự tại Ngạc Châu để ở. Nguyên chủ cũng ban cho ông nhiều bổng lộc nên gia đình ông vẫn có một cuộc sống sung túc...
Chị Bông gởi tâm sự cho chị Ngân Bình phụ trách mục “Tình Chàng Ý Thiếp” của một tuần báo. Chị than thở chuyện tình cảm hai vợ chồng già nhà chị lúc nào cũng xung khắc cãi nhau. Ông ấy lát gạch vườn sau chỗ cao chỗ thấp làm chị Bông vấp ngã mấy lần đã không biết điều xin lỗi còn mắng vợ xớn xác. Chị Bông tiết kiệm ngân quỹ gia đình, ở nhà chuyên mặc đồ thừa của con gái thì ông ấy nói quần áo ngắn cũn cỡn, váy màu mè xanh đỏ như bà đồng bóng...
Hình như có cái gì đó cần phải suy nghĩ cho trọn vẹn kỹ càng? Tôi dừng lại. Bắt gặp ánh mắt của tôi, người đàn bà tấp xe vào lề, mời mua vé số. Tôi lục tìm tất cả những đồng bạc lẻ. Xác suất rất nhỏ cho hạnh phúc rất lớn, thậm chí có thể đổi đời. Xác suất rất lớn cho nỗi thất vọng rất nhỏ – nhỏ đến độ thường bị lãng quên đâu đó ở ngăn ngoài chiếc ví, trong túi áo quần…
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.