Năm Sửu sắp qua,
Cứ nghĩ mình già,
Thôi không đi nữa,
Thời buổi đại dịch,
Ai dám đi xa,
Hàng không, hỏa xa
Cancel đủ kiểu
Bước lên máy bay,
Nào là hộ chiếu
Ngóng đợi hụt hơi
Lại thêm passport
Chích ngừa Cô Vít
Đủ liều chẳng thiếu
Lại thêm test mũi
Móc họng nhớt ra
Tìm Corona
Âm tính mới được.
Lúc về thử trước
Chỉ một hai ngày
Dương tính bịnh lây
Cách ly ở lại.
Cho nên Táo ngại
Đi Đông đi Tây
Đường bộ gần đây
Cũng sợ đi nốt
Tuyết rơi một chút
Thủ đô tắt nghẽn
Xe cộ triền miên
Kẹt ngoài xa lộ
Hết xăng, hết điện
Một ngày một đêm
Vẫn chưa đến kịp.
Ở nhà cho yên
Cũng nhờ Netflix
Youtube, Google
Chu du thiên hạ
Hình ảnh thật rõ
Như thiên lý nhãn
Chỗ nào cũng vô
Đi mô cũng được
Phim lắm chuyện hay
Nhờ có phụ đề
Táo hơi lãng tai
Nghe cũng tạm hiểu.
Đó là chưa kể
Youtube tài tình,
Diễn đàn linh tinh
Chuyện học chuyện chơi
Cái gì cũng có
Vừa nhìn vừa nghe
Rất nhiều chuyện mới
Nhất là người Việt
Các youtubers
Nhảy vô rất hăng
Du lịch kiếm ăn
Thời sự lăng nhăng
Báo cáo đủ hết
Nhạc mới rập rình
Nghe qua chẳng hiểu
Họ hát cái gì
Nhạc xưa da diết
Táo mê xem riết
Quên tiếng Mỹ luôn
Tưởng mình còn đâu
Bên Việt Nam lận.
Nói sơ như vậy
Xin Ngọc Hoàng hiểu
Táo đây ở nhà
Đi vô đi ra
Chỉ hiểu sơ qua
Chuyện thiên hạ sự
Báo cáo từ từ
Ngài nghe cũng được.
Chuyện bệnh nói trước
Quá hai năm rồi
Cô Vít nổi trôi
Đi lên đi xuống
Hoành hành dữ dội
Rồi lại lai rai
Biến thể ra đời
Chữ cái Hy Lạp
Alpha, Beta,
Gamma, Delta
Qua 4 đợt sóng
Cuối năm 21
Lại đợt thứ năm
Biến thể Omicron
Đột biến thần thông
Trên ba chục chỗ
Nhiễm lẹ vô cùng
Trốn tránh lọt vòng
Phòng thủ miễn nhiễm
Xét về nguy hiểm
Thì ít độc hơn
Các biến thể trước,
Chỉ vào phía trên
Đường ống hô hấp
Nhưng lại nương tay
Các tế bào phổi.
Nhập viện vọt tăng
Bệnh viện rất căng
Bệnh lan quá lẹ.
Cũng may thuốc chữa
Chống lại siêu vi
Được FDA
Khẩn cấp chuẩn thuận (1)
Vũ khí sắc bén
Vẫn thuốc chích ngừa
Mũi thứ hai rồi
Cần mũi booster
Tăng cường miễn nhiễm
Vẫn nhiều người bướng
Do dự chích ngừa
Lại thêm nhiều thuyết
Âm mưu đa nghi (2)
Nhiều tiếng thị phi
Nhuốm màu chính trị
Chỉ hai phần ba
Dân chúng chịu chích.(3)
Cầu mong người người
Chích thuốc đông thêm
Giúp tăng miễn nhiễm
Cho hết cộng đồng
Bảo vệ bầy đàn.(4)
Tổng kết hai năm
Tổn thất đáng ghê
Trên năm triệu chết
Số người nhiễm trùng
Cũng rất là đông
Trên 300 triệu
Trên toàn thế giới.
Tổn thất nặng nhất
Ở các xứ giàu
Mỹ tám trăm ngàn
Hết cả Châu Âu
Cũng chừng số đó.
Đó là chưa kể
Chết vì nghiện ngập
Ở Mỹ gia tăng
Gấp đôi hồi trước.(5)
Giáo viên từ chức
Hết muốn đi làm
Sợ lây Covid
Vừa dạy từ xa
Giữ con ở nhà
Thật quá sức mệt (6)
Trẻ con ngồi nhà
Không tới lớp học
Kiến thức tụt xuống
Thiếu bạn thiếu thầy
Cá tính rối loạn (7)
Qua năm hăm mốt
Tử vong Covid
Việt Nam khá nặng
Băm bốn ngàn người
Ca sĩ Phi Nhung
Qua đời quá trẻ
Nhiều người thương tiếc
Riêng vùng Sài gòn
Hết chuyện làm ăn
Lại không nhà ở
Thiên hạ rần rần
Chạy khỏi Thành phố
Đi xe đi bộ
Rồi lại chạy về.
Cũng nhờ vắc xin
Nước ngoài viện trợ
Chích ngừa liên miên
Tình hình khá ổn
Đợi Tết Nhâm Dần
Du khách khắp nơi
Dần dần trở lại.
Tin buồn quá sức
Thế giới khắp nơi
Ai cũng phải chịu
Thế vận hội dời
Bỏ năm 20
Qua năm hai mốt
Đông kinh vắng người
Qua đi lặng lẽ (8)
Riêng ở nước Mỹ
Có tổng thống mới
Già nhất xưa nay
Chính sách đổi thay
Rút quân cái rụp
Khỏi A Phú Hãn
Nhìn buồn lắm thay
Người rớt máy bay
Người bị bỏ lại
Chuyện xưa ngày nay
Ba mươi tháng tư
Tái diễn như cũ
“Đồng Minh Tháo Chạy”
Tỵ nạn theo sau
Ào ào đến Mỹ
Trông người lại nghĩ
Đến mình ngày xưa.
Nói qua kinh tế
Chính phủ Bai Đơn
Chi tiền mỏi tay
Tính mấy ngàn tỷ
Tiền phát thật vui
Tới tay mọi người
Đô la lạm phát.
Chuyên chở ngoài khơi
Tắc nghẽn không tới
Hàng hóa khan hiếm
Xe cũ xe mới
Thức ăn xăng dầu
Giá tăng vùn vụt
Tô phở nước mắm
Giá tăng gấp đôi.
Mong sao năm tới
Kinh tế lại mở
Thiên hạ đi làm
Hết còn khiếp sợ
Ru rú trong nhà,
Trẻ được đi học
Cha mẹ kiếm sống
Thoải mái cuộc đời.
Thần nói đã dài
Mà chưa hết chuyện.
Thiên tai liên miên,
Địa cầu hâm nóng
“Global warming”?
Tranh đấu chủng tộc
Da trắng da đen
Tố nhau không nghỉ
Lý luận phê phán (9)
Chủng tộc màu da
Moi móc nêu ra
Tội người da trắng.
Viết lại lịch sử
“Cách mạng văn hóa” (10)
Dắt nhau ra tòa
Thay đổi tên đường
Kéo sập đài tượng
Dân Á ở giữa
Cũng bị họa lây
Hành hung đủ thứ
Người già phụ nữ
Giết chóc hành hung.
Cọng Hòa- Dân Chủ
Tung toàn độc thủ
Tố cáo lẫn nhau
Bai-đơn với Trump
Kỳ phùng địch thủ
Công thần cựu trào
Phe cũ lao đao
Điều tra tới tấp
Bao nhiêu chính sách
Đảo ngược tức thì
Cũng không khác chi
Chuyện “Bên thắng cuộc”.(11)
Nhiều thứ khác nữa
Nhưng thôi kể qua
Nói vào nói ra
Không qua đại dịch.
Thiên hạ túng quẫn
Giới hạn tự do
Thêm đủ thứ lo
Sinh ra khó chịu
Gây gổ đấu ó
Dưới đất trên trời.(12)
Trước khi hết lời
Thêm một tin nhỏ
Phải nhắc cho vui
Năm Sửu gần hết
Gần nhà Thần thôi
Ở Maryland
Bác sĩ chịu chơi
Lấy trái tim heo
Biến đổi chút gen
Ghép thay tim người
Đến nay vẫn sống.(13)
Lắm người lo lắng
Tương lai về đâu
Nửa người nửa lợn?
Mai mốt biết đâu
Táo rụng hết râu
Thành Trư Bát Giới?
Thần biết Thiên Đình
Là nơi quá sạch
Nhưng vì Covid
Biến hóa không lường
Như Tôn Ngộ Không
Đại náo Thiên Cung
Nên Thần cũng ngại
Xin Ngài về sớm
Tiếp tục cách ly
Nếu qua Nhâm Dần
Bổn mạng bình an
Thần xin trở lại
Sung sướng hân hoan
Mừng được sống sót.
Trước khi lạy chào
Xin ơn mưa móc
Giúp cứu chúng tôi
Người người thương nhau
“Sống cùng COVID”! (14)
Chú thích:
Một số sự kiện cần giải thích thêm của năm Tân Sửu (2021-1/2022) 1) Thuốc kháng virus bệnh Covid: Ngày 22 tháng 12 năm 2022: Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ FDA đã cấp giấy phép sử dụng khẩn cấp (EUA) cho thuốc uống Paxlovid của Pfizer (viên nén nirmatrelvir và viên nén ritonavir, được đóng gói đồng thời để sử dụng bằng miệng) để điều trị bệnh coronavirus ở mức độ nhẹ đến trung bình (COVID-19) ở người lớn và bệnh nhi (từ 12 tuổi trở lên cân nặng ít nhất 40 kg hoặc khoảng 88 pound) có kết quả dương tính với xét nghiệm SARS-CoV-2 trực tiếp và những người có nguy cơ cao tiến triển thành COVID-19 nặng, có thể phải vào bện viện hoặc chết. Paxlovid mua cần có toa (đơn) của bác sĩ và nên được bắt đầu điều trị càng sớm càng tốt sau khi chẩn đoán COVID-19 và trong vòng năm ngày kể từ khi bắt đầu có triệu chứng.Molnupiravir của Merck cũng đã được FDA cho phép sử dụng khẩn cấp (EUA) để điều trị bệnh coronavirus từ nhẹ đến trung bình 2019 (COVID-19) ở người lớn với kết quả dương tính với xét nghiệm virus SARS-CoV-2 trực tiếp và những ai có nguy cơ cao tiến triển thành COVID-19 nghiêm trọng.
2) Vaccine hesitancy, conspiracy theoryNgười ta do dự, sợ chích ngừa hay chống chích ngừa Covid một phần lớn do nghe hay đọc tin đồn thất thiệt, hay hiểu sai những tin tức khoa học cứ bị cập nhật thường xuyên nên có vẻ mâu thuẩn với nhau. Ví dụ tin đồn thuốc chích ngừa Covid làm đàn ông không có con được để kiểm soát dân số,hay chích ngừa Covid là để người ta gắn microchip của Bill Gates vào cơ thể mình.Theo khảo cứu của UNICEF:Tỷ lệ người dân tin rằng thông tin về tác hại của vắc-xin đang bị cố tình che giấu (không cho công chúng biết ) cao nhất ở Nam Phi (57%) và Nigeria (55%), và thấp nhất ở Đan Mạch (14%), Vương quốc Anh ( 19%) và Úc (20%). Đây là những phát hiện từ nghiên cứu quốc tế được thực hiện tại 25 quốc gia lớn nhất trên thế giới vào tháng 8 năm 2020, với sự hỗ trợ của Đại học Cambridge ở Anh. Khi nói đến các thành viên EU, các quốc gia có tỷ lệ dân số tin vào thuyết âm mưu này cao nhất là Hy Lạp (39%) và Pháp (38%), trong khi ở Mỹ, 1/3 số người được hỏi (33%) tin vào thuyết này .https://www.unicef.org/montenegro/en/stories/43-citizens-believe-conspiracy-theory-regarding-concealment-information-about-vaccines
3) Trong 42 tiểu bang có số liệu, tính đến ngày 10 tháng 1 năm 2022, 60% người Da trắng và gốc Latinh (Spanish) đã nhận được ít nhất một liều vắc xin COVID-19, cao hơn tỷ lệ ở người Da đen (54%). https://www.kff.org/coronavirus-covid-19/issue-brief/latest-data-on-covid-19-vaccinations-by-race-ethnicity/
4) Herd immunity, community immunity
5) Tử vong do lạm dụng chất ma túy ( opioid) trong năm 2021 gần gấp đôi năm 2019:Theo CDC: Dữ liệu tạm thời từ Trung tâm Thống kê Y tế Quốc gia của CDC chỉ ra rằng ước tính có 100.306 ca tử vong do sử dụng ma túy quá liều ở Hoa Kỳ trong khoảng thời gian 12 tháng kết thúc vào tháng 4 năm 2021, tăng 28,5% so với 78.056 ca tử vong trong cùng kỳ năm trước. Các tài liệu dữ liệu mới ước tính số ca tử vong do sử dụng opioid quá liều đã tăng lên 75.673 người trong khoảng thời gian 12 tháng kết thúc vào tháng 4 năm 2021, tăng từ 56.064 người của năm trước.https://www.cdc.gov/nchs/pressroom/nchs_press_releases/2021/20211117.htm
6) Cứ bốn giáo viên Mỹ thì có một giáo viên đã cân nhắc nghỉ việc vào cuối năm học vừa qua, trong một cuộc khảo sát được thực hiện vào tháng Giêng và tháng Hai bởi Rand Corp., một tổ chức nghiên cứu phi lợi nhuận, phi đảng phái. Đó là "nhiều hơn so với một năm điển hình trước đại dịch và với tỷ lệ cao hơn so với những người trưởng thành có việc làm trên toàn quốc", báo cáo giải thích. Nhìn chung, các giáo viên “có nhiều khả năng cho biết họ thường xuyên gặp căng thẳng liên quan đến công việc và các triệu chứng trầm cảm hơn trong dân số nói chung”. Nghiên cứu cũng lưu ý rằng các giáo viên da đen bị ảnh hưởng đặc biệt. Và một cuộc khảo sát của Hiệp hội Giáo dục Quốc gia với 2.690 thành viên được công bố vào tháng 6 cho thấy 32% số người được hỏi cho biết đại dịch đã khiến họ có kế hoạch rời bỏ nghề nghiệp sớm hơn dự đoán.https://www.washingtonpost.com/magazine/2021/10/18/teachers-resign-pandemic/?itid=co_operationrunway_2
7) Theo một báo cáo của Cơ quan Nhi đồng Liên Hiệp Quốc Unicef, đại dịch Covid đã gây ra nhiều thiệt hại. Theo những phát hiện ban đầu từ một cuộc khảo sát quốc tế về trẻ em và người lớn ở 21 quốc gia do UNICEF và Gallup thực hiện, trung bình 1/5 thanh niên từ 15-24 tuổi được khảo sát cho biết họ thường xuyên cảm thấy trầm cảm hoặc ít quan tâm đến làm việc.Khi COVID-19 bước sang năm thứ ba, tác động đến sức khỏe tâm thần và hạnh phúc của trẻ em và thanh thiếu niên tiếp tục đè nặng. Theo dữ liệu mới nhất hiện có từ UNICEF, trên toàn cầu, ít nhất 1 trong số 7 trẻ em đã bị ảnh hưởng trực tiếp bởi “khóa cửa” (lockdown), trong khi hơn 1,6 tỷ trẻ em phải chịu thiệt thòi về giáo dục. Sự gián đoạn về thói quen sinh hoạt, giáo dục, giải trí cũng như lo lắng về thu nhập và sức khỏe gia đình đang khiến nhiều người trẻ cảm thấy sợ hãi, tức giận và lo lắng cho tương lai của mình. Ví dụ, một cuộc khảo sát trực tuyến ở Trung Quốc vào đầu năm 2020, được trích dẫn trên tạp chí The State of the World’s Children, chỉ ra rằng khoảng một phần ba số người được hỏi cho biết họ cảm thấy sợ hãi hoặc lo lắng.
8)Ban đầu được dự kiến diễn ra từ ngày 24 tháng 7 đến ngày 9 tháng 8 năm 2020, Thế Vận Hội Tokyo 2020 đã bị hoãn lại vào tháng 3 năm 2020 do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19 và không cho phép khán giả quốc tế cũng như khán giả trong nước dự khán.Mặc dù được dời lại vào năm 2021, sự kiện này vẫn giữ tên Tokyo 2020 cho mục đích tiếp thị và xây dựng thương hiệu. Đây là lần đầu tiên Thế vận hội đã bị hoãn lại và lên lịch lại, thay vì hủy bỏ
9) Lý luận phê phán về chủng tộc (Critical Race Theory hay CRT) là một thuyết chính trị cho rằng kỳ thị chủng tộc ở Mỹ có tính cách hệ thống (systemic racism) và chi phối mọi mặt của đời sống và các định chế chính phủ, luật pháp Mỹ (institutional oppression built into American government and law). CRT cũng chỉ ra rằng người da trắng được hưởng những đặc quyền đặc lợi (white privileges) chỉ do màu da của mình và họ phải ý thức về sự bất công đối với người da màu.
10) “Đại Cách mạng Văn hóa” là một phong trào chính trị xã hội tại Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa diễn ra trong 10 năm từ tháng 5 năm 1966 tới tháng 10 năm 1976, gây tác động rộng lớn và sâu sắc lên mọi mặt của cuộc sống chính trị, văn hóa, xã hội ở Hoa lục. Ngoài ra, cuộc cách mạng này đã làm thay đổi quan niệm xã hội, chính trị, và đạo đức của quốc gia này một cách sâu sắc và toàn diện. Tuy nhiên, phong trào này cũng gây ra những vụ bạo động, sự hỗn loạn và tổn thất lớn, nên nó cũng được gọi là "10 năm hỗn loạn", "10 năm thảm họa", (Theo Wikipedia)Nước Mỹ đang đi vào một cuộc thay đổi lớn về văn hóa để từ một nước đa số da trắng sẽ thành một nước trong đó người “da màu” sẽ là đa số. Thống kê mới cho thấy Hoa Kỳ sẽ trở thành [quốc gia có] "thiểu số da trắng" (dưới 50%) vào năm 2045 lúc đó người da trắng sẽ chiếm 49,7% dân số, phần còn lại là người “da màu”: 24,6% đối với người gốc Tây Ban Nha, 13,1% đối với người da đen, 7,9% đối với người châu Á và 3,8% đối với dân số đa chủng tộc (multiracial).https://www.brookings.edu/blog/the-avenue/2018/03/14/the-us-will-become-minority-white-in-2045-census-projects/
11)”Bên thắng cuộc” là cuốn sách tiếng Việt của nhà báo Huy Đức, gồm hai tập: Tập 1: Giải Phóng và Tập 2: Quyền Bính, được chào bán lần lượt vào 12 tháng 12 năm 2012 và 13 tháng 1 năm 2013 https://www.brookings.edu/blog/the-avenue/2018/03/14/the-us-will-become-minority-white-in-2045-census-projects/ trên Amazon. Cuốn sách tường thuật lại những sự kiện đã xảy ra tại Việt Nam, đặc biệt là về mặt chính trị và lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, chủ yếu từ thời điểm 30/4/1975 cho tới cuối thập niên 1990.(Wikipedia) 12) Hành hung phi hành đoàn, hành khách say sưa trên máy bay, nói năng thô tục.Năm ngoái là năm tồi tệ nhất được ghi nhận về hành vi ngỗ ngược của hành khách trên máy bay ở Hoa Kỳ, theo dữ liệu của Cục Hàng không Liên bang.Một con số khổng lồ (5.981) báo được cáo về hành khách máy bay ngỗ ngược đã được FAA ghi lại tính đến ngày 31 tháng
12. Trong đó, 4.290 - gần 72% - là các gây gổ liên quan đến khẩu trang.https://www.cnn.com/travel/article/unruly-airline-passengers-faa-2021/index.html
13) Các bác sĩ tại Trung tâm Y tế Đại học Maryland đã hoàn thành ca ghép tim thành công đầu tiên giữa heo (lợn) và người vào tuần trước. David Bennett, 57 tuổi, một cư dân Maryland, đã nhận được một trái tim từ một con heo biến đổi gen (genetically modified pig), được nuôi bởi công ty Revivicor của thành phố Blacksburg.Revivicor, nằm trong Trung tâm Nghiên cứu Doanh nghiệp của Đại học Virginia Tech, tập trung vào khoa học về cấy ghép xenotransplant (xeno= lạ, từ ngoài vào), hoặc cấy ghép các cơ quan giữa các loài khác nhau. Công ty đặc biệt tập trung vào việc thay đổi DNA của heo để ghép thành công tim, thận và phổi cho bệnh nhân.https://roanoke.com/news/local/blacksburg-company-raised-genetically-modified-pig-for-first-heart-transplant-into-human/article_7789edac-73e9-11ec-b000-eb28e2a5031b.html
14) Cụm từ ngữ thường được nghe hiện nay ở Hoa Kỳ và nhiều quốc gia khác là “sống chung với virus”. Lập trường mới đó được một số quan chức và nhà khoa học hoan nghênh, đồng thời được hoan nghênh bởi những người kiệt sức với những khó khăn và gián đoạn của tình trạng khẩn cấp y tế toàn cầu bước sang năm thứ ba.Nhưng cũng có những chuyên gia về bệnh này lo sợ làm như vậy là đầu hàng Covid quá sớm, là đi quá xa về hướng đối nghịch so với trước đây chỉ vì người ta quá tin rằng biến thể omicron sẽ “hiền” hơn các biến thể trước. Như vậy sẽ khuyến khích những người cho đến bây giờ vẫn cẩn thận đeo khẩu trang và giãn cách xã hội (là những biện pháp phòng bệnh hữu hiệu) sẽ lơ là trong việc phòng bệnh Covid mà chúng ta chưa hiểu rõ kết cục như thế nàohttps://www.washingtonpost.com/health/2022/01/15/living-with-the-virus/ .
Táo Mỹ Gốc Việt
Ngày 18 tháng 1 năm 2022
Gửi ý kiến của bạn
