Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
EagleBrand-Vietbao-1230x152-12042022-viet

Đau Lưng Cấp Tính

21/12/200200:00:00(Xem: 5193)
Dân sống tại Mỹ bị bệnh đau lưng khá nhiều, khoảng 70 tới 90 phần trăm. Ít ra, bị đau lưng đôi ba lần trong một đời người. Nếu đau lưng kéo dài hơn 3 tháng là đau kinh niên. Ở đây chúng ta chỉ nói vấn dề đau lưng cấp tính tức là trong khoảng thời gian ít hơn 3 tháng.
Tìm hiểu bệnh đau lưng:
Trước hết chúng ta biết rằng lưng dưới có 5 đốt xương, kiên kết với hệ thống gân, bắp thịt và mạch máu. Hệ thống lưng dưới có nhiệm vụ chống đỡ cơ thể, bảo vệ hệ thống thần kinh và gíúp cơ thể xoay trở.
Mỗi đốt xương lưng xen kẽ bằng điã xụn. Đốt xương sống nọ ráp đốt xưong kia, phía đằng sau, bằng những khớp xương (apophyseal joints). Xương sống cử động được là nhờ đĩa xụn đằng trước ép xuống và nhờ khớp xương (apophyseal joints) đằng sau giao động.
Gân nằm bao quanh xương lưng chống đỡ cho xương lưng.
Nhiều bắp thịt vây xung quanh chống giữ cho cột sống lưng vững vàng và cũng gíúp cho lưng xoay trở dễ dàng.
Sống lưng nằm đè lên xương sacrum, và cũng gíáp nối với xương chậu.
Giây thần kinh sống lưng và thần kinh tủy nằm trong ống xương sống. Giây thần kinh sống lưng chui qua những lỗ giữa 2 đốt xương lưng, bò ra ngoài, và được đặt tên tùy theo vị trí của mỗi sống lưng. Nhưng giây thần kinh quan trọng nhất-sciatic nerve do nhiều giây thần kinh sống lưng L4, L5, S1, S2 và S3 chập lại.
Khi bị đau lưng cấp tính, có thể đau từ nguồn gốc những giây gân, những bắp thịt vây quanh sống lưng, những khớp xương nằm giữa 2 đốt xương lưng, những cấu tạo của đốt xương sống, hay những giây thần kinh sống lưng, hoặc những bao vây xung quanh giây thần kinh. Nếu bị kéo rãn ra, hay bắp thịt xung quanh cột sống bị co lại, hay bị viêm, thương tích, hay bất cứ lý do nào chấn động hệ thống cột sống lưng đều làm đau lưng. Đau lưng từng chỗ khi mỗi phần bắp thịt, giây gân, bao xung quanh giây thần kinh hay khớp xương lưng bị kích động. Đau lưng chuyền xuống chân là do giây thần kinh toạ sciatic nerve bị ép.
Những cơ nguyên đau lưng dưới cấp tính:
Phần lớn là do chỗ bắp thịt, giây gân, điã xụn lòi ra, hay ống cột sống co nhỏ lại. Phong thấp khớp xương giữa những đốt xương lưng cũng làm đau lưng. Những trường hợp hiếm có và nguy hiểm như: bể xưng lưng, ung thư, nhiễm trùng, hay hiện tượng cauda equina. Đôi khi đau phần dưới lưng không thể kiếm được nguyên nhân.
Định bệnh:
Khám bệnh, thử nghiệm thần kinh, thi nghiệm máu, chụp hình và vài thử nghiệm khác như đo điện giây thần kinh (nerve conduction studies) và bắp thịt (electromyography) gíúp đỡ chẩn bệnh chính xác. Bệnh nhân có thể bị đau lưng cấp tính có thể nằm trong những trường hợp sau đây:
. Phần lớn bị đau bắp thịt hay gân (strain). Nói chung do nguyên nhân như vì khiêng đồ nặng, chẹo lưng, hay thương tích. Phần lớn bệnh nhân ở tuổi từ 20 tới 50. Người già ít hơn. Đau từ lưng dưới tới đít, thường đau một bên. Cử động đau nhiều hơn. Nghỉ ngơi sẽ giảm đau. Nếu thử nghiệm đo điện thần kinh sẽ thấy không có gì. Nhưng khi ấn mạnh thấy đau từng vùng, bắp thịt như cứng lại.
. Điã xụn lòi ra, đụng vào giây thần kinh hay đụng vào giây gân nằm dọc sau cột sống lưng (posterior longitudinal ligament). Lưng đau chuyền uống chân, chuyền xuống dưới đầu gối. Nếu nằm đưa chân lên cao sẽ làm căng giây thần kinh, làm đau hơn hơn. Điã xụn lưng lòi ra cũng làm đau lưng, thường ở tuổi từ 30 tới 50, Nhưng người già khi bị phong thấp, đĩa xụn bị thoái hóa, cũng làm đau lưng.

. Ống xương lưng hẹp nhỏ lại do đĩa xụn giữa dốt xương lưng bị thoái hóa, hay đốt xương lưng mọc gai, hay phong thấp khớp xương nằm giữa đốt xương sống cũng làm đau lưng.
. Phong thấp (osteoarthitis) cũa người lớn tuổi làm đau lưng. Cử động lưng sẽ giảm và yếu đi. Khớp xưong lưng bị viêm cứng (ankylosing spondylitis) gây đau lưng.
. Đau lưng cấp tính của phụ nữ có thể do nhiều nguyên nhân khác như: Bệnh liên hệ tử cung, ống dẫn trứng, buồng trứng. Cũng có khi do những loại bệnh như endometriosis, tử cung nằm không đúng chỗ, bướu tử cung, bướu hay ung thư buồng trứng, hay viêm vùng chậu (pelvic inflammatory disease).
. Đau lưng cấp tính có thể do đau thận hay nhiễm trùng thận. Cũng có thể do sạn thận. Có khi vừa đau lưng, vừa đau hông, hay chuyền trước bụng hay háng. Có khi làm nóng, lạnh, ói mửa, đau đường tiểu.
. Đau lưng phụ nữ trong lúc mang bầu (50 phần trăm), phần lớn liên hệ tớI bắp thịt sống lưng hay bộ phận giây chằng xung quanh tử cung. Thường thì sau khi sanh xong sẽ hết đau lưng. Nhưng khoảng 10 phần trăm vẫn còn đau lưng, kéo dài một năm sau khi sanh xong. Phụ nữ nếu đã từng bị đau lưng nhiều, khi có bầu dễ bị đau lưng cấp tính.
. (Đau lưng kinh niên không đề cập ở đây, nhưng cũng cần nhắc nhở những trường hợp như phong thấp, làm cứng lưng buổi sáng. Hay loãng xuơng phần lớn lúc đàn bà mãn kinh, có thể làm bể xương lưng).
Điều trị:
Vấn đề điều trị đau lưng đặt trong 3 căn bản: làm giảm đau lưng, giúp bệnh nhân trở lại cuộc sống bình thuờng, và làm sao để khỏi bị đau trở lại.
Điều trị đau lưng gồm có:
. Khuyên nhủ, chỉ dẫn cho bệnh nhân.
. Thay đổI hoạt dộng hằng ngày.
. Bảo vệ cột sống lưng.
. Đắp nước nóng lạnh hay vật lý trị liệu.
. tập thể dục.
. uống thuốc giảm đau.
. Uóng thuốc làm bắp thịt mềm giãn.
. Bệnh nhân nằm nghỉ ngơi, nhưng đừng quá 2-4 ngày
. Nếu đau lưng cấp tính kéo dài quá 4-6 tuần lễ, cần tìm hiểu thêm và cần sáng tỏ hơn vấn đề định bệnh. Cũng cần tìm hiểu thêm nếu bị vấn đề tâm lý. Bệnh nhân cần gặp bác sĩ chuyên môn về xương (orthopedics) hay thần kinh (Neurology) để truy tầm và định bệnh chính xác.
. Trong trường hợp đau lưng cấp tính phức tạp, nhất là khi có liên hệ tớI hệ thóng thần kinh hay cauda equina syndrome. Tất nhiên phải do bác sĩ chuyên môn giải phẫu (orthopedics hay neurosurgery) chẩn bệnh.
Tóm lại, đau lưng cáp tính có thể chữa trị bằng nhiều phương pháp nội, ngoại khoa. Phần lớn bệnh sẽ thuyên giảm. Nhưng trong trường hợp phức tạp, đau mãi mà không hết, hay đau trở đi trở lại, cần phải đi xâu hơn trong vấn đề định bệnh và phải gặp bác sĩ chuyên môn (orthopedics hay neurology).
Vài lời khuyên cho bệnh nhân đau lưng:
. Cần giảm cân lượng nếu bị mập.
. Nằm ngủ nghiêng một bên, gối thấp, không nằm sấp. Nếu phải nàm ngửa thì kê gối dưới chân.
. Không cúi xuống, không khom lưng, không khiêng đồ nặng.
. Lúc đang làm, thỉnh thoảng nghỉ ngơi, vuôn vai. Đi lòng vòng chút đỉnh, nếu phải ngồi lâu hay phải đứng lâu.
. Đeo nịt lưng để bảo vệ lưng.
. Tập thể dục để giảm đau lưng. Nhưng nên hỏi bác sĩ gia đình cách tập cho đúng.
Bác sĩ Trần Mạnh Ngô, M.D., Ph.D., FAAFP; E-mail: Tran.ngo@verizon.net; Điện thoại: (714) 547-3915; Trang Web: http://groups.yahoo.com/group/DienDanYKhoa/

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Theo nghiên cứu “The neurons that restore walking after paralysis” (Tế bào thần kinh phục hồi khả năng đi lại sau khi bị liệt) được công bố trên tạp chí Nature trong tháng 11 năm 2022, chín người bị liệt do chấn thương tủy sống nghiêm trọng đã lấy lại được khả năng đi lại nhờ sự kết hợp của kích thích điện từ cột sống dưới và vật lý trị liệu.
Cặp song sinh một trai một gái, tên là Lydia và Timothy Ridgeway, có thể đã phá vỡ kỷ lục phôi thai đông lạnh lâu nhất từng sinh ra. Người giữ kỷ lục trước đó là Molly Everette Gibson, sinh ra từ một phôi thai đã được đông lạnh trong khoảng 27 năm. Mẹ của cô, Tina Gibson, người cấy phôi thai vào cơ thể mình và sinh ra cô mới được 1 tuổi khi phôi thai đó được đông lạnh.
Vì Vi-rút Hợp Bào Đường Hô Hấp (RSV), bệnh cúm, và COVID-19 tiếp tục ảnh hưởng đến người dân California sớm hơn thường lệ trong năm nay, nên Nhà Dịch Tễ Học của tiểu bang, cũng chính là bác sĩ Erica Pan, kêu gọi mọi người trên toàn tiểu bang bảo vệ bản thân và gia đình của họ trước nhiều loại vi-rút đang hoành hoành.
Cơ Quan Kiểm Soát Thực Dược Phẩm Hoa Kỳ (FDA) đã chuẩn thuận loại thuốc điều trị đầu tiên có khả năng trì hoãn – có thể trong nhiều năm – sự khởi phát của bệnh tiểu đường Loại 1, một căn bệnh thường xuất hiện ở thanh thiếu niên.
Nước Mỹ có vấn đề về uống rượu. Theo nghiên cứu mới của Trung tâm Kiểm soát và Phòng Ngừa Dịch Bệnh (CDC), việc tiêu thụ rượu quá mức đã góp phần gây ra ước tính một phần tám số ca tử vong, hay12.9 phần trăm trên tổng số người Mỹ từ 20 đến 64 tuổi. Uống quá nhiều rượu cũng là nguyên nhân gây ra 1/5 số ca tử vong - 20,3% - ở người Mỹ từ 20 đến 49 tuổi, theo nghiên cứu được công bố vào tuần trước trên tạp chí JAMA Network Open.
Vắn tắt, người càng lớn tuổi, số lượng tế bào thần kinh giảm và khả năng về tâm trí sẽ giảm đi. Một số triệu chứng nhẹ như hay quên, hay lẫn lộn có thể chấp nhận như là sự lão hoá bình thường. Khi các triệu chứng này gia tăng, tiến triển đến mức ảnh hưởng đến cuộc sống thường nhật, lúc đó người ta dùng từ "dementia" hay "mất trí" theo nghĩa đen, hay bịnh lẫn. Có nhiều nguyên nhân cho dementia. Bịnh Alzheimer là nguyên nhân của phần lớn người mắc dementia. Một số nguyên nhân dementia chữa được, chưa có thuốc thay đổi được bịnh Alzheimer (disease-modifying drugs), chỉ có những thuốc giúp giảm triệu chứng thôi (symptomatic treatment).
Các Telomere* đóng một vai trò thiết yếu trong việc xác định số lần một tế bào có thể phân chia. Telomere là 1 đoạn DNA có trình tự (TTAGGG) lặp lại nhiều lần ở đầu mỗi nhiễm sắc thể, có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ phân tử DNA khỏi các tác động gây hại và sự mất ổn định của hệ genome. Trong chu trình của một tế bào bình thường, quá trình phân bào sẽ khiến cho một phần của telomere bị mất đi. Khi độ dài của telomere đạt tới mức giới hạn thì tế bào sẽ tự chết theo chương trình (apotosis**). Do vậy, độ dài của telomere có thể coi như chiếc đồng hồ sinh học để xác định “tuổi thọ” của tế bào và các cơ quan.
Mùa đông đang đến rất nhanh và thời tiết lạnh hơn, điều quan trọng hơn bao giờ hết là quý vị phải tiêm vắc-xin và liều tăng cường chống lại COVID-19 cho bản thân và gia đình. Đối với những người từ 65 tuổi trở lên, việc tiêm liều tăng cường COVID-19 loại cập nhật là cực kỳ quan trọng vì nguy cơ mắc bệnh nặng do COVID-19 tăng lên theo tuổi tác.
Việc các bác sĩ có thể nhìn xuyên thấu bên trong cơ thể bệnh nhân mà không cần phải rạch một đường nào từng là một khái niệm thần kỳ. Cho đến nay, hình ảnh y tế (medical imaging) trong khoa quang tuyến đã trải qua một chặng đường dài, và các kỹ thuật mới nhất dựa vào trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ còn tiến xa hơn nữa: chúng khai thác khả năng tính toán khổng lồ của AI và khả năng học hỏi vô giới hạn để tận dụng triệt để các phương pháp dò chụp trên cơ thể, tìm ra những điều khác thường mà mắt người có thể bỏ sót.
Hội đồng Nobel tại Viện Karolinska ngày 3/10/22 đã quyết định trao Giải Nobel Sinh lý học hoặc Y học năm 2022 cho Svante Pääbo vì những khám phá của ông liên quan đến bộ gen của những hominin (cũng thuộc giống người, tương tự như “người khôn” [homo sapiens] chúng ta hiện nay) đã tuyệt chủng và sự tiến hóa của loài người. Svante Pääbo sinh ngày 20 tháng 4 năm 1955 tại Stockholm, Thụy Điển. Mẹ của ông là nhà hóa học người Estonia Karin Pääbo (1925–2013), từng trốn thoát khỏi Estonia bị Liên Xô xâm lược vào năm 1944 và đến Thụy Điển tị nạn trong Thế chiến thứ hai. Ông là con ngoại hôn của nhà hóa sinh người Thụy Điển Sune Bergström (1916-2004), và cha ông cũng từng được giải Nobel về Sinh lý học hoặc Y học (năm 1982).
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.