Hôm nay,  
Việt Báo Online

S.T.T.D Tưởng Năng Tiến – Thằng Bất Hảo

10/01/201908:11:00(Xem: 1228)
S.T.T.D Tưởng Năng Tiến – Thằng Bất Hảo

S.T.T.D Tưởng Năng Tiến – Thằng Bất Hảo


blank

Nhiều người cho rằng, Cambodia đã đi trước Việt Nam một bậc về mặt dân chủ, rằng xã hội dân sự đã nở hoa, rằng quốc gia này sẽ là người tiên phong của vùng Đông Dương về tự do, dân chủ và sự phát triển kinh tế – kinh trị. Vài năm sau, chúng ta bắt đầu khóc than về một nền dân chủ kiệt sức và hấp hối. Điều gì đã xảy ra?

Nguyễn Quốc Tấn Trung

 

Bởi tính hà tiện (và cũng vì thói quen luôn thức sớm) tôi hay rời Bangkok lúc trời còn tối, và đến Phnom Penh khi vừa sáng bạch. Chuyến bay đầu ngày bao giờ cũng rẻ, ít ra thì cũng rẻ hơn được năm/bẩy Mỹ Kim. Đỡ được đồng nào hay đồng đó.

Phi đạo vắng ngắt nhưng phi trường thì ồn ào hơn thường lệ vì có nguyên cả một đoàn du khách Trung Hoa (gần cả trăm người) đang lào xào trò chuyện hơi lớn tiếng. Tôi gặp họ hoài, ở khắp mọi nơi, nghe riết cũng quen nên không có gì để phàn nàn cả. Hơn nữa – tự thâm tâm – tôi tận tình chia sẻ với nỗi “hạnh phúc vỡ oà thành tiếng” của hằng tỉ con người (vừa được xổ lồng) sau hơn nửa thế kỷ bị giam cầm, trong bức màn sắt

Khác với Lào hay Thái, tuk tuk ở xứ Cao Miên nhiều quá – tá lả khắp nơi – nên tiếng mời chào (khẩn thiết) nghe mà thương cảm. Tôi phóc đại lên cái xe gần nhất, nói nhỏ:

-        River side! Ra mé sông!

Gọn ghẽ vậy thôi nhưng cũng đủ cho chú em tài xế biết rằng tuy khách hàng bộ dạng hơi lớ ngớ nhưng là dân bụi đời chuyên nghiệp, khỏi cần phải ra giá (hay mặc cả) lôi thôi. Ngoài Việt Nam và California ra, Phnom Penh – có lẽ – là nơi tôi chôn chân lâu nhất, đủ lâu để biết về phố xá (gần) như dân bản xứ.

Nam Vang đi dễ khó về

Trai đi có vợ, gái về có con

Tui đã quá cái tuổi vợ con từ lâu lắm rồi nhưng vẫn lui/tới đây hoài hoài vì người Việt của mình ở đây đông quá, và khổ lắm. Nước sạch nhiều người cũng không có mà uống nữa, chớ đừng nói chi đến chuyện xa xôi như ăn chơi hay ăn học. Đến với họ, đôi lúc, cho nó có cái tình – tình đồng bào – chớ tôi đã ớn thức ăn của Miên (cũng như của Lào và của Thái) tới tận ngón chân út luôn rồi!

Tuy hơi mất công (chút xíu) nhưng tôi buộc phải tìm cho ra thức ăn Việt Nam, bằng mọi cách và mọi giá. Trên đường Preah Sisovath, dọc bờ sông, tiệm Chiang Mai Riverside có món Vietnamese Sour Soup (bảo đảm là không dở) dù cả chủ nhân lẫn đầu bếp đều không phải là người Việt. Tuy còn hơi sớm, tôi vẫn gọi một tô canh chua cá (sao tui không ưa canh chua tôm nha) với lời căn dặn “cho nhiều rau ngổ, càng nhiều càng tốt.”  Thực đơn chiều tui cũng tính luôn rồi: cá rô kho tộ của Ngon Restaurant (trên đại lộ Sihanouk Boulevard) tiêu rắc lấm chấm như mè, cay suýt xoa, thơm đậm đà, và ngon thấm thía.

Sáng thì tôi có chuyện phải vô làng nổi Kampong Luong, nằm cuối Biển Hồ, thuộc tỉnh Pursat. Từ Phnom Penh đến đây chỉ cỡ chừng 150KM nhưng dám tới cả trăm bức hình của Hun Sen: khi ngồi, lúc đứng. Xen giữa là những bảng hiệu của Cambodian People’s Party (Đảng Nhân Dân Cam Bốt) với ảnh phóng lớn của đảng phó, và đảng trưởng. Lại cũng chính là cái bản mặt của thằng chả luôn, chớ còn ai vô đó nữa!

Không thấy vua cha Norodom Sihanouk, hoàng hậu Norodom Monineath hay vua con Norodom Sihamoni đâu ráo trọi. Trên thế giới này – có lẽ – chưa bao giờ, và không nơi đâu, có một quốc gia theo chế độ quân chủ lập hiến nào khác mà hoàng gia lại mờ nhạt (và thủ tướng lộng hành) như thế cả.

Hồi đầu năm ngoái, ở những tỉnh lỵ heo hút – lâu lâu – tôi còn thấy lưa thưa vài tấm bảng trưng Cambodia National Rescue Party. Nay thì hết nhẵn, cái đảng này đã bị Hun Sen “giải thể” hồi tháng 11 năm ngoái. Tờ Cambodia Daily cũng vậy, cũng bị đánh (thuế) cho “sụp tiệm luôn rồi. Phnom Penh Post thì đã sang tay qua một ông chủ mới (nghe đâu) cũng là chỗ quen biết, và thân thiết, với Hun Sen.

Thiệt là quá đáng nhưng ... chưa hết!

Tất cả 125 dân biểu quốc hội đều là người của Đảng Nhân Dân Cam Bốt, 58 trong số 62 thượng nghị sỹ cũng vậy, cũng đều nằm trong túi áo của Hun Sen ráo trọi. Còn chính Hun Sen thì đã chui gọn trong túi quần của Tập Cận Bình.


blank

Photo: AFP/Tang Chhin Sothy

Coi như là tiêu tan một giấc mơ dân chủ.

Nguyễn Quốc Tấn Trung, bỉnh bút của tạp chí Luật Khoa, nhận xét:

“Nhiều người cho rằng, Cambodia đã đi trước Việt Nam một bậc về mặt dân chủ, rằng xã hội dân sự đã nở hoa, rằng quốc gia này sẽ là người tiên phong của vùng Đông Dương về tự do, dân chủ và sự phát triển kinh tế – kinh trị. Vài năm sau, chúng ta bắt đầu khóc than về một nền dân chủ kiệt sức và hấp hối.”

Tới bữa nay thì, cái “nền dân chủ” này đã chết (“ngắc”) rồi, tôi thầm nghĩ vậy khi đi tà tà ngang qua Court of Appeal Office of the Prosecutor General – nằm cạnh bờ sông Tonle Sap. Mới vài ba năm trước (chính xác là ngày 10 tháng 12 năm 2014, Ngày Quốc Tế Nhân Quyền) tôi chứng kiến cả chục ngàn người dân Cam Bốt – sau khi tuần hành – đã tụ tập nơi đây để đòi hỏi chính quyền phải phóng thích những tù nhân lương tâm của xứ sở họ.

Cũng chính tôi –  ngay chiều hôm đó – đã vui sướng viết bài tường thuật (“Dư Âm Của Một Ngày Lễ Lớn”) cho RFA, với những lời có cánh: “Ai mà dè cái xứ Chùa Tháp này lại đàng hoàng và văn minh dữ dội vậy, Trời?”


blank

Ảnh (tnt) chụp hôm 10/12/2014

Những ngày vui, cũng như niềm vui, thường ngắn. Riêng nỗi hân hoan vui mừng mà tôi dành cho nước Cambodia e hơi quá ngắn. Tôi cay đắng (nghĩ thêm) như thế, sau khi đọc xong bài báo (“Thái Lan Hành Trình Dân Chủ Gập Ghềnh”) của L.S Nguyễn Văn Thân.

Tuy gập ghềnh và với nhiều sóng gió nhưng nước Thái Lan vẫn kiên tâm đi tới. Còn Hun Sen thì dẫn đất nước Cambodia bước lùi, theo lộ trình chuyên chế, cùng với Trung Hoa Lục Địa của Tập Cận Bình.

Nguyễn Quốc Tấn Trung, tác giả bài báo “Nền Dân Chủ Cambodia Hấp Hối” còn viết thêm: “Bắt đầu những năm 2010, Trung Quốc trỗi dậy như một thế lực có tầm ảnh hưởng quốc tế, và Cambodia trở thành một trong những ‘chư hầu’ nhận viện trợ đều đặn từ Bắc Kinh. Giới lãnh đạo Cambodia dần được tháo bỏ xiềng xích phương Tây, và trở mặt.”

Đoạn văn thượng dẫn khiến tôi chợt nhớ đến bức thư của Thủ Tướng Sirik Matak, gửi đại sứ Hoa Kỳ John Gunther Dean, hồi cuối thế kỷ trước:

Nam Vang, ngày 16 tháng 4, năm 1975.

Thưa Quý Ngài và Ông Bạn,

Tôi thành thật cảm tạ ngài đã viết thư và còn đề nghị giúp tôi phương tiện đi tìm tự do. Than ôi! Tôi không thể bỏ đi một cách hèn hạ như vậy! Đối với Ngài và nhất là đối với xứ sở vĩ đại của Ngài, không bao giờ tôi lại có thể tin rằng quý vị đã nhẫn tâm bỏ rơi một dân tộc đã lựa chọn tự do. Quý vị từ chối bảo vệ chúng tôi và chúng tôi chẳng thể làm được gì hết. Ngài ra đi, tôi cầu chúc Ngài và xứ sở của Ngài được hạnh phúc dưới bầu trời này. Nhưng xin Ngài nhớ cho rằng nếu tôi phải chết ngay đây và trên đất nước tôi yêu dấu thì tuy đó là điều đáng tiếc, nhưng tất cả chúng ta đều sinh ra và cũng sẽ chết vào một ngày nào đó. Tôi chỉ ân hận một điều là đã lỡ lầm đặt niềm tin quá lớn ở nơi quý vị, những người bạn Hoa Kỳ!

Thành tín,

Sirik Matak

Bằng vào kinh nghiệm máu xương của người tiền nhiệm thì Hun Sen có thể “trở mặt” với cứ phương nào (bất kể Đông/Tây) khi cần, nếu vì quyền lợi của đất nước Cambodia. Đương sự, tiếc thay, lại “trở mặt” ngay với chính đồng bào và dân tộc của mình, chỉ để bảo vệ cho tài sản của gia đình và phe nhóm. Đó mới là chuyện đáng buồn, và đáng nói: thằng khốn nạn!

Tưởng Năng Tiến

 

 

22/01/2019(Xem: 109)
Sau khoảng đường dài làm cho mọi người trên xe mệt mỏi. Bổng dưng bác tài lên máy đánh thức mọi người ông nói chúng ta vào thành phố Bagan. Xe ngừng tại khách sạn Yarkinntha, bà con xuống xe check in lấy phòng. Tôi giao chìa khóa phòng cho ông bạn rồi hấp tấp xôâng pha ra ngoài đi khám phá cái phố cổ Bagan.
22/01/2019(Xem: 90)
Du khách đến Bagan là để xem Hoàng Hôn. Chùa Syasando là nơi lý tưởng để xem Hoàng Hôn. Chùa được xây cất giửa hàng trăm ngôi chùa lớn nhỏ chung quanh. Chùa xây dựng năm 1057, cao 5 tầng, trên đỉnh là cái tháp nhọn, Nghe nói chùa này thờ sợi tốc của đức Phật. Du khách đến đây để chiêm ngưởng cái huyền bí của Hoàng Hôn. Họ đến rất đông. Anh Roberto và Manuala đến từ Italy, Cô Kim Dung từ Thụy Sỹ và nhiều người khác nửa. Khi mặt trời vừa nghiên bóng, mọi người sắp hàng đứng trước thành chùa, nhìn hàng ngươi đang leo bên trên mà phát sợ. Tay họ bám chặt cái thanh sắt, vươn lên từng bước rất sợ hải. Mệt nhọc leo lên 5 tầng đến cái sân thượng trên đỉnh chùa. Lên đến nơi. Trời mát hết mệt mà cũng hết sợ. Gặp nhau tươi cười, chúc mừng cho nhau đã lên đến nơi. Đừng nghĩ đến chuyện đi xuống mà xui xẻo. Chúng ta sẻ phải đi xuống và chỉ có một cách đi thôi. Đi thụt lùi từng bước một.
22/01/2019(Xem: 74)
Sau những ngày mừng lễ Chúa Giáng Sinh, Cộng Đoàn Thánh Giuse Tacoma của chúng tôi đang rộn ràng chào đón xuân sang với nhiều sinh hoạt thật đặc biệt mang tính độc đáo mà chỉ có cộng đoàn thương mến của tôi mới có. Cùng chuẩn bị đón xuân mới với lòng náo nức, nhiều niềm vui khiến tôi chạnh nhớ về những mùa xuân của tôi và gia đình trên đất nước cờ hoa này, trên thành phố Tacoma như là quê hương thứ hai của mình.
22/01/2019(Xem: 70)
Đây là quyển tiểu thuyết được xem là “ Một Hiện tượng Sách được Bán chạy nhất trên nhiều Quốc gia” (International Bestselling Phenomenon) do văn sĩ người Brazil tên Paulo Coelho, sinh năm 1947 tại Rio de Janeiro, là một trong những văn sĩ có ảnh hưởng to lớn nhất trên thế giới. Đa số truyện của ông đã được bán hơn 135 triệu cuốn trên 168 quốc gia và đã đươc dịch sang 73 thứ tiếng. Văn sĩ được tờ báo danh tiếng New York Times có lời phê là : “ Phù thuỷ người Brazil này làm sách ông biến mất khỏi các hiệu sách.”
21/01/2019(Xem: 581)
tại Hội trường Đài VNTV (Viet News Television - 4655 Ruffner Street, San Diego), vào lúc 7 giờ tối thứ sáu ngày 18 tháng 1 năm 2019 nhiều câu hỏi gửi đến từ khán giả qua hình thức ghi vào giấy và được Mẹ Nấm tuần tự trả lời theo thứ tự.
21/01/2019(Xem: 393)
kính mời quý vị đến tham dự buổi ra mắt tác phẩm, chuyện trò với Nguyễn Thị Thanh Bình, Đặng Phùng Quân & Hàn Song Tường - thứ bảy mồng 2 tháng 2 năm 2019 • Tại Viện Việt Học
21/01/2019(Xem: 654)
một mai về với mây ngàn/ chỉ xin nhớ chút dịu dàng của nhau./ Xin cảm ơn anh Trịnh Y Thư, và xin giới thiệu với những người yêu tiếng Việt "từ khi mới ra đời" một thi phẩm rất hay: "Phế tích của Ảo ảnh".
21/01/2019(Xem: 268)
Ban Đại Diện Các Trung Tâm Việt Ngữ Nam California, có một cuộc thi viết chính tả và làm luận văn bằng tiếng Việt vào mùa Xuân năm Kỷ Hợi 2019. Cuộc thi dành cho các cấp 1, cấp 2, cấp 3 và cấp 4 thứ tự theo các lứa tuổi từ 17 tuổi đến 9 tuổi trở xuống.
21/01/2019(Xem: 569)
Về nền cộng hòa mà tôi mơ tưởng cho quốc gia: độc lập, tự do, dân chủ; phồn thịnh song có công bằng xã hội; một nền cộng hòa nhân bản, phục vụ cho mỗi cá nhân, hy vọng và tin tưởng mỗi cá nhân sẽ đóng góp lại cho xã hội thật nhiều
19/01/2019(Xem: 1545)
Tôi nghe có tiếng gà gáy trong một góc nào đó từ bên trong xa.. Nắng buổi chiều vàng vọt trãi dài trên các ngọn cây. Tôi thoáng nhìn thấy anh Cường chay đang chở chị Mè trên xe đạp chạy từ nhà thờ Con Gà về xóm chùa Hải-Châu, nơi anh Cường chay có tiệm hớt tóc.
19/01/2019(Xem: 1246)
Ngôi trường, theo nhận xét của nhà văn TNT khi đến thăm khoảng gần năm trước là: "... một căn nhà sàn … a make shift school... Mấy chục em bé leo vô thì không sao chớ người lớn thì dám sập như không...", nay đã không còn cảnh trạng hồi hộp đó nữa
19/01/2019(Xem: 2535)
Lá cờ của tự do dân chủ trong lòng người Việt mà bà đã từng đứng bên nhau với cộng đồng trong nhiều thập niên. Sau cùng bà cho biết sẽ không có mặt trong hội truờng với ông đại sứ nếu không có bóng cờ Vàng.
19/01/2019(Xem: 844)
Đầu năm mới 2019, nếu đúng hẹn, chỉ còn một năm nữa, năm 2020, là Văn kiện Bán Nước Thành Đô sẽ có hiệu lực. Kết quả : Việt Nam sẽ là một bộ phận của đất nước Trung Hoa Cộng Sản
19/01/2019(Xem: 1503)
Phó Đề Đốc Hồ Văn Kỳ Thoại: “… việc tấn công lực lượng Trung Cộng là hoàn toàn do tổng thống Nguyễn Văn Thiệu ra lịnh, không có sự đồng ý của Hoa Kỳ và không có sự giúp đỡ của Hoa Kỳ dù là nhân đạo tối thiểu như vớt người trôi trên biển cả.”
19/01/2019(Xem: 753)
Nữ Dân Biểu Zoe Lofgren (Dân Chủ, California) cho biết Bà sẽ nêu tình trạng công an Việt Nam sử dụng bạo lực và tra tấn đối với những người biểu tình ôn hoà
Tin công nghệ
Tại sao Mặt Trăng đang sáng tròn vẹn đột nhiên trở nên tối đi? Vì nó đang đi vào bóng đen của Trái Đất. Đó là những gì đã xảy ra vào tối Chủ nhật (20/01/2019) khi Mặt Trăng trải qua đợt Nguyệt thực toàn phần. Sự kiện Nguyệt thực đặc biệt diễn ra ở Bắc bán cầu, là sự kết hợp của ba hiện tượng Siêu Trăng, Trăng Sói và Trăng Máu.
Khoảng cuối tháng 01/2019, không lâu sau khi có thông tin Daimler AG và BMW cân nhắc hợp tác để chia sẻ công nghệ nhằm cắt giảm chi phí sản xuất, nguồn tin mới từ tạp chí Handelsblatt (Đức) cho thấy dường như mối quan hệ lại thân thiết hơn so với những gì chúng ta có thể tưởng tượng. Cụ thể, ban điều hành của cả 2 tập đoàn có vẻ đang thỏa thuận về kế hoạch cùng nhau sản xuất một số dòng xe nhất định, trước tiên sẽ là 1 Series và A-Class - hai dòng xe hơi vốn đang ở vị thế cạnh tranh trực tiếp với nhau trên thị trường.
Khoảng cuối tháng 01/2019, Ủy ban Công bằng Thương mại (FTC) của Hàn Quốc đưa ra cáo buộc rằng Apple đã lạm dụng quyền lực để chèn ép các nhà mạng tại Hàn Quốc. Cụ thể, 3 nhà mạng lớn là SK Telecom, KT và LG Uplus buộc phải chịu chi phí quảng cáo lẫn bảo hành cho iPhone.
Khoảng cuối tháng 01/2019, một số nguồn tin đã phát hiện ra một bằng sáng chế mới của Apple, cho phép iPhone tự nhận biết khi nào người dùng muốn đưa máy lên chụp ảnh để tự mở ứng dụng camera, giúp tiết kiệm được vài thao tác, hạn chế bỏ lỡ những khoảnh khắc quan trọng muốn chụp. Đáng chú ý hơn, Apple gần đây đã xác nhận những phần cứng cho công nghệ mới sẽ được trang bị cho mẫu iPhone ra mắt trong năm 2019.
Khoảng cuối tháng 01/2019, tác giả Dave Smith đã có một bài viết nói trúng “nỗi lòng” của khá nhiều người dùng Facebook. Đó là dù mất lòng tin vào mạng xã hội lớn nhất thế giới sau một năm toàn bê bối dữ liệu, họ vẫn không thể từ bỏ nó. Sau nhiều sự cố kinh khủng liên quan đến thông tin cá nhân người dùng như Cambridge Analytica, vụ tấn công ảnh hưởng 50 triệu người dùng… chiến dịch tẩy chay #DeleteFacebook lại rộ lên và… lụi tàn.
Khoảng cuối tháng 01/2019, Samsung đã công bố vi xử lý Exynos 7904 tầm trung mới nhất của hãng. Được biết, đây là một sản phẩm thuộc dòng Exynos 7 và chủ yếu dành cho thị trường Ấn Độ.
Wacom và Magic Leap đã bắt tay hợp tác với nhau trong 2 năm và trình bày sản phẩm thử nghiệm của mình vào tháng 10/2018 tại Hội nghị L.E.A.P. Sự kết hợp của 2 hãng tạo nên một sản phẩm mà trước đây chúng ta chỉ có thể thấy trên phim ảnh: khả năng tương tác chỉnh sửa các bản thiết kế 3D trong không gian. Sản phẩm mới chắc chắc sẽ mở ra một kỷ nguyên mới để phục vụ cho nhiều mục đích cùng công việc khác nhau trong tương lai.
Khoảng cuối tháng 01/2019, công ty nền tảng nhắn tin WhatsApp, thuộc sở hữu của Facebook đưa ra thông báo, người dùng WhatsApp sẽ chỉ có thể chuyển tiếp tin nhắn nhiều nhất là 5 lần.
Cách đây không lâu, toà án Đức đã tuyên bố cấm Apple bán một số mẫu iPhone tại thị trường Đức do vi phạm bằng sáng chế của Qualcomm. Tuy nhiên, Apple lại đưa thông báo rằng những mẫu iPhone vi phạm vẫn được bán bởi những nhà bán lẻ. Khoảng giữa tháng 01/2019, một lần nữa toà án Đức yêu cầu Apple thu hồi thông báo và dừng mọi hoạt động bán những mẫu iPhone vi phạm.
Được cả thế giới tôn kính, James Watson, nhà khoa học từng được vinh danh với giải Nobel danh giá nhờ vào việc phát hiện ra cấu trúc xoắn kép của chuỗi DNA từ những năm 1950, bất ngờ bị đuổi khỏi phòng thí nghiệm ở tuổi ngoài 90 chỉ vì một bình luận phân biệt chủng tộc.
Đây là hình ảnh tàu đổ bộ Insight của NASA trên Sao Hỏa. Với các tấm pin mặt trời, InSight có kích thước bằng một chiếc xe buýt nhỏ. Ảnh chụp selfie chứng minh nó đã hạ cánh thành công trên Sao Hỏa vào tháng 11/2018, với mục tiêu chính là thăm dò hoạt động địa chấn.
Từ năm 2018, đã xuất hiện một số thông tin về Galaxy S10 phiên bản đặc biệt với mặt lưng bằng gốm thay vì bằng kính như các bản tiêu chuẩn. Sau đó, một số nguồn tin còn cho rằng Galaxy S10 sẽ hỗ trợ mạng 5G. Nhưng rất có thể, tất cả các đặc điểm sẽ xuất hiện trên một phiên bản đặc biệt của chiếc Galaxy S10 Plus.
Khoảng giữa tháng 01/2019, Startup Mỹ Deep Sentinel giới thiệu Deep Learning AI. Camera mới sẽ hiểu được chuyển động của một chiếc lá đang rơi và một con chim đậu cành cây là vô nghĩa, nhưng đặc biệt chú ý đến chuyển động của con người, sâu hơn nữa thiết bị nhận biết được một người lạ mặt có những hành động kì lạ hoặc hiểm hoạ tiềm ẩn và có ý đồ xâm nhập vào khu vực của gia chủ, nó sẽ theo dõi kĩ hơn và chuyển động theo bước đi...
Một lần nữa, các nhà đầu tư trên thế giới đang hướng ánh mắt lo lắng về phía Trung Quốc. Và họ có lý do thích hợp để lo lắng. Tăng trưởng kinh tế trong quý thứ ba (2018) đã giảm xuống còn 6.5%, tốc độ chậm nhất kể từ giai đoạn đỉnh điểm khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2009. Số lượng tiêu thụ xe hơi lần đầu tiên đã giảm trong hơn hai thập niên.
Trong buổi điều trần trước Ủy ban Thương mại Liên Bang về vụ kiện chống độc quyền của Qualcomm, ông Jeff Williams, COO của Apple cho biết, chính nhà sản xuất chip Qualcomm là bên chủ động ngừng cung cấp chip modem cho các iPhone mới. Lời làm chứng ủng hộ cho lập luận của FTC khi cho rằng Qualcomm sẽ không bán chip nếu khách hàng không trả các khoản phí cấp phép đắt đỏ của họ.