Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Ngừa Ung Thư Tinh Hoàn Cho Thanh Thiếu Niên

07/10/200000:00:00(Xem: 6587)
Chúng ta thường nghe nói về ung thư nhiếp hộ tuyến (prostate cancer). Nhưng, phần lớn đàn ông Việt Nam chúng ta không rõ ung thư tinh hoàn (testicular cancer) là gì" Và phần lớn bệnh nhân thanh thiếu niên, khi khám bệnh định kỳ, ít khi xin bác sĩ truy tầm ung thư tinh hoàn. Có lẽ một phần là bởi ung thư tinh hoàn ít xẩy ra cho nam giới. Thực vậy, ung thư tinh hoàn chỉ có khoảng một phần trăm trong mọi loại bệnh bướu của đàn ông. Nhưng đây lại là loại ung thư thông thường nhất của lưá tuổi từ 15 tới 34 (SS Devesa et al., J Natl Cancer Ins 87: 175, 1995). Bài này viết với mục đích nhắc nhở phụ huynh nên lưu ý con em nên tự truy tầm ung thư tinh hoàn, và khi khám bệnh định kỳ, cũng nên nhờ bác sĩ gia đình khám tinh hoàn cho con em.
Năm 1998, có khoảng 7 ngàn 6 trăm trường hợp ung thư tinh hoàn tại Hoa Kỳ. Nghĩa là cứ môt trăm ngàn đàn ông lại có khoảng 4.2 người bị mắc bệnh ung thư tinh hoàn (LG Ries et al., National Institutes of Health, 1998). Xác xuất còn cho thấy tỉ lệ ung thư tinh hoàn rất cao so với người Thụy Điển, người Đức (S Kinkade, American Family Physician, 59: 2539, 1999). Năm 1963, 63 phần trăm bệnh nhân ung thư tinh hoàn có thể sống sót trong vòng 5 năm. Ngày nay, tỉ lệ sống sót lên tới 95 phần trăm trong vòng 5 năm. Một phần, đó củng nhờ y học đã có nhiều phương pháp tối tân chữa chạy ung thư tinh hoàn và phần khác nhờ khám phá được loại ung thư này sớm hơn.

Bệnh nhân nào có nhiều nguy cơ ung thư tinh hoàn"
Mặc dầu ung thư tinh hoàn có thể xẩy ra tùy theo tuổi tác, tiểu sử bệnh lý gia đình, và chủng tộc. Nhưng, đã là đàn ông, ai cũng có cơ nguy bị ung thư tinh hoàn. Trẻ em sinh ra khi tinh hoàn không xuống được (cryptorchidism) trong bìu (scrotum) và sẽ có nguy cơ bị ung thư tinh hoàn ít ra là gấp 5-7 lần nhiều hơn người bình thường. Nếu giải phẫu ngay năm đầu sau khi trẻ mới sơ sinh, sẽ giảm nguy cơ ung thư tinh hoàn rất nhiều. Bệnh nhân tật bẩm sinh có 2 trái thận chập lại (horseshoe kidneys) hay có 2 ống dẫn nước tiểu (duplicate ureters), cũng liên hệ tới ung thư tinh hoàn.

Anh em ruột thịt có nguy cơ bị ung thư tinh hoàn nhiều hơn, so với người bình thường. Nếu đã bị ung thư hòn tinh hoàn bên này thì 1 tới 2 phần trăm sẽ bị ung thư tinh hoàn bên kia. Đàn ông đi khám bệnh về vấn đề hiếm muộn có nguy cơ bị ung thư tinh hoàn cao hơn.

Như đã nói ở trên: ung thư tinh hoàn thường xẩy ra ở lưá tuổi từ 15 tới 34, phần lớn còn trẻ, ít tuổi. Tuy nhiên cần lưu ý là tuổi nào cũng vẫn có thể bị ung thư tinh hoàn. Cơ nguy ung thư tinh hoàn giảm đi trong trường hợp bệnh nhân lớn tuổi (tới 40) và giảm đi nữa (khi tới 50 tuổi). Như vậy là tuổi tác bị ung thư tinh hoàn của đàn ông ngược lại với ung thư nhiếp hộ tuyến đàn ông: ung thư nhiếp hộ tuyến xẩy ra cho những người trên 40 tuổi, nghiã là những người càng già hơn, càng bị ung thư nhiếp hộ tuyến nhiều hơn. (Cũng cần phải nói thêm là: đối với những người dưới 40 tuổi, vẫn có thể có trừơng hợp bị ung thư nhiếp hộ tuyến).

Triệu chứng:
Khi khám phá một cục gì cưng cứng, hay thấy tinh hoàn sưng lên, dù đau hay không đau, cũng phải nghi ngờ ung thư. Nếu thấy cục bướu dính với tinh hoàn thì càng nghi ngờ ung thư nhiều hơn. Khoảng 95 phần trăm nam giới có bướu vì tinh hoàn: bị ung thư.

Cũng nên lưu ý khi thấy đau lưng hay đau hông, vì có trường hợp ung thư làm nổi hạch sau phúc mạc (retroperitoneal). Rất hiếm khi bị nổi hạch sau xương quai xanh. Cũng rất hiếm khi đàn ông bị sưng (gynecomastia) và đau vú. Nói chung thì ung thư tinh hoàn thường xuất hiện như một bướu tinh hoàn, nằm một bên và thường không thấy đau đớn gì (R Foster et al. Patient Care, May 2000).

Bệnh nhân nam giới hay coi thường và ít khi chịu đi khám bệnh ngay và đó cũng là nguyên nhân làm cho việc chữa chạy chậm trễ, rất nguy hiểm.

Sau đây là vài lời khuyên về ung thư tinh hoàn:
. Ung thư tinh hoàn xẩy ra cho tất cả mọi đàn ông, nhưng nhiều nhất ở lứa tuổi từ 15 tới 34.
. Ung thư tinh hoàn có tử vong thấp hơn nếu khám phá bệnh và chữa chạy sớm hơn.
. Nam gìới nên thường xuyên tự truy tầm bệnh, nhất là lúc đang tắm. Khám tinh hoàn bằng ngón tay cái và tay chỏ, nắn qua nắn lại vài lần. Tinh hoàn bình thường giống như trái trứng luộc! mặt nhẵn. Đằng sau tinh hoàn là mào tinh hoàn (epididymis). Có hình vóc như cây kẹo nhỏ!
. Nên đi gặp bác sĩ gia đình ngay khi bất chợt thấy cục bướu nhỏ, không đau, nằm gần tinh hoàn. Hoặc thấy sưng tinh hoàn. Hoặc thấy đau háng (groin), hay đau bìu, hay thấy bìu có cảm giác nằng nặng hay sưng lên. Hoặc thấy vú sưng và đau.
. Nhưng quan trọng nhất vẫn là phụ huynh nên khuyên con em tự truy tầm, và mỗi khi đưa con em gặp bác sĩ gia đình khám bệnh định kỳ, cũng nên nhờ khám tinh hoàn.

(Ghi chú: Bài này viết với mục đích nâng cao kiến thức, không dùng để tự trị liệu. Nếu bạn có thắc mắc về tình trạng sức khoẻ hay thuốc men, xin hỏi bác sĩ gia đình).

Bác sĩ Trần Mạnh Ngô, M.D., Ph.D., FAAFP; E-mail: nmtran@hotmail.com ; Điện thoại: (714) 547-3915.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Không có cách nào để bọc đường tin này: Một nửa người Mỹ lớn tuổi sẽ béo phì rất nghiêm trọng trong vòng hơn 12 năm nữa, theo một phúc trình mới tiên đoán.
Hoa Kỳ mất đi một cây cổ thụ quý giá có một trăm năm với hai ngày lẻ tuổi thọ.Trước sự ra đi này, đích thân vị nguyên thủ quốc gia cũng phải lên tiếng tỏ ý nuối tiếc là người Mỹ mới mất một bảo vật hiếm có. Đó là tài tử Bob Hope mà nhân dân Hoa Kỳ coi như một nhà ái quốc, một diễn viên hài tuyệt hảo, một người mang niềm vui tới cho mọi người.
Cách nay 100 năm, Émile Coué (1857-1926) một nhà tâm lý học và đồng thời cũng là một dược sĩ Pháp đã đề xướng ra phương pháp tư tưởng tích cực (pensée positive) để cải thiện sức khỏe. Đây là một phương pháp đơn giản và rất dễ thực hiện. Theo nhiều người cho biết nó tỏ ra rất hiệu nghiệm.
Theo truyền thông Hoa kỳ, ông Trump đang được chữa trị với nhiều thứ thuốc cho bệnh COVID-19. Ba thuốc trong danh sách hôm nay 2 tháng 10, 2020 là Regeneron, famotidine, và aspirin. Chúng tôi xin lược sơ một cách tổng quát lý do mà ba thứ thuốc này được bác sĩ dùng cho ông Trump.
Một trăm năm qua đã có nhiều phát minh, sáng kiến tuyệt hảo để chẩn bệnh, trị bệnh, phòng bệnh. Tuổi thọ trung bình 45 tuổi ở năm 1900 đã được nâng lên 76,5 tuổi vào cuối thế kỉ, cái gọi là thất thập cổ lai hy đã trở nên chuyện bình thường, trường thọ đã là một trong nhiều quà tặng của nền y khoa tiến bộ trong thế kỉ 20 dành cho nhân loại.
Tại Canada, từ tháng 4 tới tháng 7 hằng năm là mùa tôm hùm (homard, lobster). Đây là một loại tôm biển. Nên phân biệt tôm hùm lobster với một loại tôm hùm nước ngọt tương tự mà người ta gọi là crawfish hay crayfish có rất nhiều tại vùng Kentucky và Louisiana.
Bệnh dại còn được gọi là bệnh chó điên vì trong thực tế thường do chó điên cắn phải… Bệnh dại vẫn còn là một vấn đề trọng đại tại các vùng Đông Nam Á, Ấn độ, Châu Phi và Châu Mỹ La Tinh. Hằng năm, số tử vong vì bệnh chó dại cắn được ước đoán vào khoảng trên 50.000 người khắp thế giới…
Nói đến tuổi già thì ai mà không băn khuăn, lo nghĩ. Già có nghĩa là ốm yếu, bệnh hoạn, xấu xí, mất năng lực, không còn hữu dụng, mất khả năng, phải trong cậy vào người khác, nghèo khó, buồn nãn, cô đơn trong căn phòng hiu quạnh ngày nầy qua ngày nọ để chờ đến lúc ra đi theo ông theo bà...
Ngày nay tại hải ngoại, đạp xe máy hay cỡi ‘ngựa sắt’ là một cái mode xê dịch rất ư là phổ thông, vừa duỡng sanh, rất tốt cho sức khỏe, lý thú cho mọi lứa tuổi kể cả các cụ ông lẫn cụ bà “chưa quá rệu” và vẫn còn ham sống ham vui…
Biết rằng hệ tiêu hóa của chúng ta chứa thường trực trên 400 loại vi khuẩn khác nhau với tổng số trên 100 000 tỉ vi khuẩn. Đây là những vi khuẩn có ích cho cơ thể. Chúng tạo thành hệ vi sinh đường ruột (intestinal flora). Các vi khuẩn nầy giúp ích trong việc làm lên men vài loại glucid như chất cellulose mà cơ thể không hấp thụ được. Cellulose là một chất trong các loài thực vật.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Hôm thứ Hai (23/11/2020), Tổng thống đắc cử Joe Biden đã có cuộc điện đàm với người đứng đầu EU và NATO, trong nỗ lực phục hồi mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương.
Hôm thứ Hai (23/11/2020), Tổng thống đắc cử Biden công bố một loạt các lựa chọn mới cho nội các, bao gồm lãnh đạo các cơ quan ngoại giao và an ninh
Giám đốc Cơ quan Dịch vụ Công GSA đã gửi thư cho ứng viên Joe Biden, cho biết chính quyền Trump sẵn sàng khởi động quá trình bàn giao quyền lực.
Hôm thứ Hai (23/11/2020), Tổ chức Y tế Thế giới WHO cho biết chuyên gia quốc tế có thể sẽ sớm đến Trung Quốc để giúp điều tra nguồn gốc động vật của Covid- 19.
Tựa ánh sáng của một ngọn hải đăng, sao Hỏa vẫn chói lọi và rực rỡ trong đêm.