Hôm nay,  
Việt Báo Online

Viết Về Nhã Ca, Trần Dạ Từ

05/08/201800:09:00(Xem: 2913)
Viết Về Nhã Ca, Trần Dạ Từ
NHA CA_Tran Da Tu_2015_Goi Dau Bay
Anh chị Trần Dạ Từ và Nhã Ca trong buổi giới thiệu CD nhạc Gội Đầu Bay hồi năm 2015.

 

Viết Về Nhã Ca, Trần Dạ Từ

 

Nguyên Giác

 

Gần như luôn luôn, rất khó viết về những gì thân thiết với chúng ta. Thí dụ, viết về những người chúng ta gặp năm lần, bảy lượt mỗi tuần. Có khi họ trở thành ký ức chúng ta có về họ nhiều năm trước, nhiều tháng trước… trong khi cõi này, chuyển biến chảy xiết vô thường từng khoảnh khắc. Ngay cả khi chúng ta hàng ngày soi gương, cũng không chắc là nên tự viết ra sao về bản thân mình, kiểu khách quan gọi là, đứng từ xa mà ngó. 

 

Vâng, bài này sẽ cố gắng “đứng từ xa mà ngó” về anh chị Nhã Ca, Trần Dạ Từ -- hai người mà tôi có cơ duyên làm việc chung từ hơn hai thập niên. Nghĩa là, gần như gặp hàng ngày.

 

Điểm lạ, họ thành công trên nhiều lĩnh vực. Nhưng trước tiên và trên hết, Nhã Ca và Trần Dạ Từ là hai nhà thơ. Và là nhà thơ từ khi còn tuổi rất nhỏ. Có nhiều bài thơ họ làm từ hơn nửa thế kỷ trước, đọc lại vẫn đầy sức mạnh. Trong đó có một số bài thơ được Cung Tiến, Phạm Duy và Phạm Đình Chương phổ nhạc.

 

Hai người cũng là những nhà báo xuất sắc -- và bản thân tôi, đã học rất nhiều kỹ thuật nghề báo từ anh Từ, chị Nhã (như cách tôi hàng ngày gọi anh Trần Dạ Từ và chị Nhã Ca). Tôi tin rằng những tờ Báo Xuân Việt Báo hàng năm là những nỗ lực đẹp nhất có thể có trong nghề báo tại Quận Cam.

 

Sách của chị Nhã Ca – cuốn Giải Khăn Sô Cho Huế -- được Giáo sư Olga Dror dịch sang tiếng Anh, ấn bản “Mourning Headband for Hue: An Account of the Battle for Hue, Vietnam 1968” đang bán trên Amazon.com.

 

Bản thân anh Trần Dạ Từ cũng sáng tác nhạc – anh đã ấn hành ít nhất là 2 CD nhạc.

 

Một điều không thấy (hay rất ít thấy) trong rất nhiều bài viết liên hệ tới anh chị Từ-Nhã là, bản thân nhà thơ Nhã Ca là một học trò trực tiếp của Đức Đạt Lai Lạt Ma đời thứ 14, và bản thân chị vẫn bảo trợ cho việc tu học của nhiều vị lạt ma tái sanh -- trong đó, có một vị được kể là trong nhiều kiếp quá khứ là một vị sư Tây Tạng nổi tiếng về nghiêm tu thiền định.  Trung bình, một năm hay hai năm, chị Nhã Ca lại sang Dharamsala, Ấn Độ, dự khóa tu thường niên do Đức Đạt Lai Lạt Ma tổ chức.

 

Trong khi đó, gia đình anh chị Từ-Nhã là học trò của Thầy Trí Thủ khi Thầy sinh tiền, và trong cơ duyên nghề báo có tình thân với quý Thầy Nhất Hạnh, Mãn Giác, Tuệ Sỹ...

 

Nhà văn Nhã Ca trong bài viết nhan đề "Thầy Nhất Hạnh Ở Kim Sơn, 10-1999" đã kể về khi gặp lại Thầy Nhất Hạnh ở Chùa Kim Sơn, Bắc Calif., trích:

 

"... tôi gặp lại Chân Không. Mỉm cười với nhau. Thì vậy, nụ cười đã gần gụi theo những hộp quà từ Làng Hồng về Việt Nam, trong cơn thập tử nhất sinh của cả nước. Cầm tay, lắc lắc. “Chị nhận không ra phải không" Em già rồi!” Chân Không nói. Cười. Bao nhiêu dấu vết tuổi tác, chỉ một nụ cười cũng đủ để xóa hết. Nụ cười không bao giờ có tuổi.

 

Chân Không bỏ vào trong, lát sau cầm ra một CD: “Có CD Tiếng Hát Chân Không tặng chị”. Tôi siết tay cô Chín thân thương của đàn con: “Đây là lần đầu tiên, nhận một món quà mà không phải thùng đồ”. Cười...

 

 

Ánh nắng chếch lên một tí, để nhảy chiếu vào khi hai ly trà được đặt lên bàn.

 

“Rồi cũng có lúc cùng ngồi uống trà, Nhã Ca.”

 

Thầy cười. Nụ cười như tiếng nói vẫn nhẹ nhàng, chừng mực.

 

“Từ có nhắc tới lần chở thầy trên chiếc xe Mô bi lét tới đài phát thanh không?”

 

“Có, thầy. Chưa kịp nhắc thì thầy đã nhớ.”

 

Đó là chuyện ba mươi lăm năm trước, thời thầy Nhất Hạnh lập trường Thanh Niên Phụng Sự Xã Hội, dựng Phương Bối Am ở Bảo Lộc, làm báo “Giữ Thơm Quê Mẹ” ở Saigon.

 

“Các cháu"”

 

Tôi cảm động vì sự quan tâm của thầy. Từ những ngày khổ ải ở Việt Nam, tới khi thoát thân tới Thụy Điển, rồi qua Mỹ, làm báo. Không lúc nào thầy không lo cho, hỏi thăm, nhắc nhở. Tôi kể chuyện Từ, các cháu, từng đứa.

 

Khi tôi quyết định đi Kim Sơn gặp Thầy, tôi không hề có ý định phỏng vấn để viết báo. Người ta đã phỏng vấn, đã viết quá nhiều về thầy. Tôi chỉ mong gặp thầy, thăm thầy, để nói vài điều mà tôi muốn nói riêng với thầy. Và tôi nói liền.

 

Tôi nói về chuyện sư phụ tôi, Hòa Thượng Thích Trí Thủ, về những oan nghiệp mà sư phụ tôi đã cắn răng chịu lúc cuối đời. Một lúc nào đó, tôi nhìn, thấy Thầy Nhất Hạnh ngồi thật im lặng, môi hơi mím lại. Thầy nghĩ gì, tôi không biết. Nhưng tôi thấy trong mắt thầy, thoáng nét buồn của sư phụ tôi. Tôi thấy trong người nhẹ đi nhiều, vì tôi đã nói ra được..."(ngưng trích)

 

.

 

Tôi nghĩ rằng, bài thơ "Tiếng chuông Thiên Mụ" của chị Nhã Ca sáng tác năm 1963, sẽ vẫn được nhắc hoài trong giới nghiên cứu văn học (nếu tương lai, văn hóa Việt chưa bị Trung Quốc xóa sổ), trích:

 

"...Tiếng chuông đến dịu dàng lay tôi dậy 

Tiếng chuông đến và đi chỉ mình tôi thấy 

Chỉ mình tôi nhìn thấy tiếng chuông tan 

Tiếng chuông tan đều như hơi thở anh em 

Tiếng chuông tan rời như lệ mẹ hiền 

Tiếng chuông tan lâu như mưa ngoài phố 

Tiếng chuông tan dài như đêm không ngủ 

Tiếng chuông tan tành như tiếng vỡ trong tôi..." (ngưng trích)

 .

 

Trong thời gian trong trại tù GiaTrung năm 1979, Trần Dạ Từ đã viết bài thơ “Ném Con Cho Giông Tố” và tự soạn thành ca khúc nhẩm trong đầu. Đây là một bài thơ hay, và là một ca khúc hay. Sáng tác này không chỉ làm xúc động những người từng gửi con lên ghe vượt biên, mà cũng đã tự thân đưa một cảm xúc riêng trở thành một trong những dấu mốc lịch sử. Trích:

 

Em có lũ con thơ  

bị quê hương ruồng bỏ 

Từ bóng tối hận thù.  

Em nghiến răng... 

Ném con cho giông tố... 

.

 

“Giông tố giông tố  

ngoài khơi xa 

Ta gửi ngươi con ta 

Xương thịt ta. Tâm hồn ta.  

Hy vọng ta...” (ngưng trích)

 

Thơ hay như thế, nhạc hay như thế. Mỗi lĩnh vực đều có vị trí riêng cho Trần Dạ Từ.

 

Một món quà tuyệt vời khác anh Từ, chị Nhã trao tặng cho văn học Việt Nam là Giải Viết Về Nước Mỹ: Chương trình Việt Báo Viết Về Nước Mỹ khởi sự từ ngày 30 Tháng Tư năm 2000, với ngân sách giải thưởng hàng năm là 35,000 mỹ kim.

 

Tới giờ, như thế là 19 năm rồi. Họp mặt phát giải thưởng và ra mắt sách Việt Báo Viết Về Nước Mỹ năm thứ mười chín - gồm những bài viết được phổ biến trên nhật báo Việt Báo và trên vietbao.com từ ngày 1 tháng Bẩy 2017 tới 30 tháng Sáu 2018 -  sẽ tổ chức vào Chủ Nhật 12 Tháng Tám 2018, và 20 tác giả sẽ nhận các giải thưởng. 

 

Sang năm thứ 19, sách “Viết Về Nước Mỹ”  do Việt Báo ấn hành đã được 21 cuốn, mỗi cuốn 640 trang. Ngoài các ấn bản chính thức của Việt Báo, hàng ngàn bài viết cũng liên tiếp được trích đăng lại trên các sách báo Việt ngữ trong ngoài nước, nhiều cuốn sách được in đi in lại.  Không kể số lượng người đọc sách báo, chỉ riêng tổng số lượt đọc viết về nước Mỹ trên Việt Báo online hiện đã xấp xỉ 800 triệu. Một số tác giả có bài viết đạt kỷ lục trên dưới 1 triệu lượt người đọc. Tính chung, gần 5500 bài viết của hàng ngàn tác giả Viết Về Nước Mỹ trong 18 năm qua hiện được phổ biến trên Vietbao.com.

 

.

 

Từ góc nhìn khác, lịch sử đã chiếu rọi những phương diện khác của hai nhà văn này. Khi nghĩ tới Nhã Ca, một số người  nghĩ ngay tới Mậu Thân 1968. Khi nghĩ tới Trần Dạ Từ, một số người nhớ chuyện năm 1963, khi ông Từ bước ra khỏi nhà tù trong ngày chế độ Ngô Đình Diệm sụp đổ. Nhưng phần lớn, luôn luôn trong những gì tôi nghĩ tới Nhã Ca và Trần Dạ Từ -- trước tiên rằng họ là thi sĩ. Đó là phần tuyệt vời.

 

Tới đây, xin nói thêm rằng tôi không giỏi về kỹ thuật, nên không rõ Wikipedia phần tiếng Việt có phải là viết từ các viên chức Bộ Thông Tin Hà Nội hay không. Nhưng nên thấy: rất nhiều thông tin sai. Về sách Giải Khăn Sô Cho Huế, Wikipedia viết rằng, “Nhã Ca nói lý do việc mình hư cấu...” và rồi Wikipedia dẫn ra báo Công An Nhân Dân và báo Tiền Phong. Hai báo này bịa đặt.

 

Thực tế, sách Giải Khăn Sô Cho Huế chỉ kể chuyện mắt thấy và tai nghe, không hề hư cấu. Những bất toàn nếu có, chỉ là vì mắt thấy và tai nghe. Đó là, theo lời Nhã Ca nói trên RFA ngày 2008-02-03 (không thấy ghi rõ tháng 2 hay tháng 3), trả lời nhà báo Mặc Lâm rằng đó là tập bút ký:

 

...xin coi cuốn sách này như một bó nhang đèn góp giỗ. Tinh thần ấy không thay đổi... bút ký hoặc truyện ký của một người chạy loạn Tết Mậu Thân tại Huế, kể lại những điều mắt thấy tại nghe. Trong cảnh bom đạn, chết chóc, dù mắt chính mình có thấy vẫn không thể thấy hết mọi phía... Dù tai nghe mắt thấy, có sao viết vậy, hẳn nhiên cũng không khỏi thiếu sót hoặc sai sót... Về những nhân vật thật, nêu đích danh chỉ có anh Lê Văn Hảo, thị trưởng Huế Mậu Thân do phía quân giải phóng cử ra. Anh Hảo nay đã tị nạn cộng sản tại Pháp, đã chính thức lên án việc quân giải phóng tàn sát dân Huế hồi Tết Mậu Thân. Nhân vật thứ hai trong sách mang tên Phủ là nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường, nguyên Tổng Thư Ký Liên Minh Các Lực Lượng Dân Tộc Dân Chủ và Hòa Bình Thành Phố Huế thời Tết Mậu Thân... Năm 1997, anh Tường đã đến Paris, lên tiếng trên đài RFI, nói về 'nỗi thống thiết tận đáy lòng mỗi khi tôi nghĩ về những tang tóc thê thảm mà  nhiều gia đình người Huế đã phải gánh chịu, do hà nh động giết oan của quân nổi dậy trên mặt trận Huế năm Mậu Thân. Đó là một sai lầm không thể nào biện bác được...' Anh cũng đã công khai 'gửi lời cám ơn sự khách quan của chị Nhã Ca dành cho tôi' và  nói nguyên văn rằng 'Giải Khăn Sô Cho Huế đối với tôi, vẫn là  một bút ký hay viết về Huế Mậu Thân; hàng chục năm qua đọc lại, tôi vẫn còn thấy quặn lòng.' Văn bản lời anh Tường trả lời cuộc phỏng vấn của chị Thụy Khuê đài RFI hiện còn lưu trên internet, ai cũng có thể đọc được. Nhân vật thứ ba trong sách có tên là Đắc, theo lời kể mà  tai tôi nghe, liên quan tới cái chết đau thương của người bạn tên là Mậu Tý. Nhà  báo Nguyễn Đắc Xuân, một phụ tá của anh Hoàng Phủ Ngọc Tường, có viết bài phản bác, nói là  anh không hề liên quan.

 

Cả ba nhân vật kể trên, đều đã có lòng đích thân đến gặp tôi trước ngày chúng tôi rời Saigon sang Thụy Điển. Đoạn kể lại những gặp gỡ này trong Hồi Ký Nhã Ca có được trích in trong sách mới Giải Khăn Sô Cho Huế."

 

Trích lại như trên, để độc giả không bị Wikipedia đánh lạc hướng.

 

Cuối bài, xin có mấy dòng thơ tặng anh chị Nhã Ca – Trần Dạ Từ:

 

Nét mực ngân chuông Thiên Mụ 

hồn thơ lắng biển Sắc Không 

xông xáo mấy rừng văn tự 

ngậm ngùi trăm cõi núi sông.

 

 

17/01/2019(Xem: 267)
Với Quận Cam là nơi có đông người Việt sinh sống nhất tại hải ngoại, những luật di dân từ địa phương đến liên bang sẽ có ảnh hưởng trực tiếp đến Cộng đồng Việt Nam.
17/01/2019(Xem: 617)
chìa khóa chính là Hoa Kỳ chứ không phải Gia Nã Đại. Từ xưa tới nay, do là nước nhỏ, kinh tế yếu lại nằm sát một siêu cường khổng lồ, Gia Nã Đại nhũn nhặn giữ vai trò đàn em, bảo sao nghe vậy. Nếu Bộ Tư Pháp Hoa Kỳ hủy bỏ lệnh bắt giam Bà Mạnh Vãn Chu thì mọi chuyện từ từ rồi êm.
17/01/2019(Xem: 423)
Sau 44 năm vắng bóng trên diễn đàn Hướng Đạo toàn cầu, Tổ chức Hướng đạo ở Việt Nam có tên là “Pathfinder Scouts Vietnam” (PSVN), tạm dịch là “Người Dẫn Đường”, đã chính thức được tái gia nhập là thành viên thứ 170 của Phong trào Hướng đạo Thế giới
17/01/2019(Xem: 320)
Chuông nhà thờ không đổ thì không ai biết xóm đạo bị nạn. Mong rằng vài trăm vài ngàn tiếng nói từ Việt Nam cất lên để Hội đồng châu Âu và Nghị viện châu Âu biết người dân Việt Nam muốn gì
17/01/2019(Xem: 819)
Câu chuyện vượt biên giới của Marcella tuy nó không có cái kết thê thảm như câu chuyện của cô gái Việt Nam tôi gặp trong trại tỵ nạn Songkhla nhưng những hãi hùng, những khốn nạn, những đớn đau không thể thiếu. Sau này nó tâm sự với tôi rằng, cái tính mạng của mẹ nó chính là sự thúc đẩy để nó tìm con đường sống bằng mọi giá
17/01/2019(Xem: 520)
hiện tình nước Mỹ bị chia rẽ, bị phân hóa sâu sắc nhưng hầu như tất cả Cộng Hòa cũng như Dân Chủ và toàn thể dân chúng Mỹ đều đồng thuận về việc Tổng thống Donald Trump phát khởi chiến dịch chống TQ toàn diện
17/01/2019(Xem: 651)
Trong tuần lễ đầu năm 2019, nhà cầm quyền Quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh đã cho xe múc đất xuống phá sập 112 căn nhà của người dân ở Phường 6, trong khu vực được biết đến là Vườn rau Lộc Hưng
17/01/2019(Xem: 505)
Ngân Giang nhớ đến Vũ Hoàng Chương qua những kỷ niệm và hình ảnh thật đẹp, “Những lúc buồn, tôi và Vũ Hoàng Chương hay đi dạo qua đường Ô Quan Chưởng ra phía bờ sông, để đón bắt cái bâng khuâng, để đi tìm thi tứ
17/01/2019(Xem: 294)
và Truy Điệu Anh Linh các chiến sĩ Việt Nam Cộng Hòa Mùng Một Tết, năm Kỷ Hợi 2019. tại Đài Tưởng Niệm Chiến Sĩ Việt Mỹ, Little Saigon, Thành Phố Westminster
16/01/2019(Xem: 341)
Từ đầu năm 2018 có hơn 100 nhà hoạt động ôn hoà, những người bảo vệ nhân quyền đã bị bắt và kết án với những bản án dài hạn trong khi họ xử dụng quyền tự do diễn đạt của họ.
16/01/2019(Xem: 488)
Tham Gia Vào Cuộc Thăm Dò Ý Kiến Để Hoàn Chỉnh Dự Án 15 Năm Xây Dựng, Sửa Chữa Các Công Viên Trong Garden Grove - Sẽ có nhân viên nói tiếng Việt để giúp trao đổi thông tin tại các buổi hội thảo
16/01/2019(Xem: 1621)
562 người đã chết trong năm qua do tai nạn máy bay. Con số này cao hơn nhiều so với năm 2017, khi hàng không dân dụng tránh được các vụ tai nạn và chỉ có 40 trường hợp tử vong được tính
16/01/2019(Xem: 915)
Không chỉ riêng chi Bộ Công Thương mà cả Bộ Chính Trị phải hiểu ra rằng cái thời cả vú lấp miệng em, lấy thịt đè người, và lấy thúng úp voi vĩnh viễn đã qua rồi. Chả có luật lệ nào có thể đi ngược lại với cuộc sống cả.
16/01/2019(Xem: 390)
Niềm tin là cái nền vững chắc của ngôi nhà tôi/ Tinh tấn tạo thành những bức tường cao / Thiền định làm những viên gạch lớn / Và trí tuệ là hòn đá móng vĩ đại
16/01/2019(Xem: 715)
Những ai đã từng phải sống trong các trại giam tại địa phương hay tại cấp tỉnh do công an quản lý đều hiểu sự hung ác của các tên cán bộ này như thế nào. Người dù bị tạm giam hay đang bị giam có án hay không có án, có thể bị gọi lên hỏi cung thẩm vấn bất cứ lúc nào, dù là ngày hay đêm, qua danh từ rất dân chủ là “lên làm việc”.
Tin công nghệ
Khoảng giữa tháng 01/2019, sau nhiều đồn đoán, BMW Series 7 phiên bản nâng cấp facelift đã chính thức được ra mắt. Thay đổi dễ dàng nhận thấy nhất về ngoại hình chính là phần lưới tản nhiệt đã to và hầm hố hơn, kèm theo đó là hệ thống đèn pha với họa tiết LED quen thuộc nhưng được làm mỏng hơn.
Ai sẽ là khách hàng toàn lớn nhất của hãng hàng không United Airline? Câu trả lời chính là Apple, công ty đặt mua 50 ghế thương gia mỗi ngày để bay từ San Francisco tới Thượng Hải.
Gocka's, tên của một cabin trên núi, và một chiếc xe trượt bằng gỗ từ thế hệ trước đã đứng lặng lẽ dưới những vì sao. Hình ảnh phơi sáng duy nhất được chụp vào ngày 06/01/2019 từ Tanndalen Thụy Điển, gợi lên hình ảnh bình dị của bầu trời đêm trên núi
Khoảng giữa tháng 01/2019, Google thông báo những ứng dụng nào đòi quyền truy cập vào lịch sử cuộc gọi (call log) và SMS mà không có lý do hợp lý, hoặc những ứng dụng lén trích xuất hai loại dữ liệu trên, sẽ bị gỡ khỏi Play Store.
Khoảng giữa tháng 01/2019, theo trang Wall Street Journal, các công tố viên liên bang Mỹ đang tiến hành một cuộc điều tra hình sự đối với công ty viễn thông Trung Quốc Huawei vì các cáo buộc ăn trộm các bí mật thương mại và chiếm dụng trái phép công nghệ từ các đối tác Mỹ, bao gồm T-Mobile.
Chiếc smartphone flagship LG G8 ThinQ chuẩn bị được ra mắt tại sự kiện MWC 2019, diễn ra vào tháng 02/2019. Khoảng giữa tháng 01/2019, theo nguồn tin từ Hàn Quốc và trang CNET, LG G8 sẽ có một thiết kế hoàn toàn mới và vô cùng độc đáo với hai màn hình.
Trong thời gian dài, người dùng luôn than phiền về việc Google Maps thiếu những thông báo giống như Waze, dù hai ứng dụng về cơ bản đều thuộc về Google. Tuy nhiên, có vẻ như Google đang muốn thay đổi tình hình.
YouTube đã tỏ ra khó chịu trước hàng loạt thử thách và trò đùa khiến mọi người gặp nguy hiểm nhưng phải tới khi Bird Box Challenge xuất hiện, hãng mới đưa ra lệnh cấm. Khoảng giữa tháng 01/2019, công ty đã cập nhật chính sách và bổ sung thêm lệnh cấm tất cả các thử thách và trò đùa nguy hiểm, bao gồm cả những hoạt động gây tổn hại nghiêm trọng về mặt cảm xúc cho trẻ em hoặc khiến bất kỳ mục tiêu nào nghĩ rằng họ đang gặp nguy hiểm nghiêm trọng về thể xác.
Khoảng giữa tháng 01/2019, Apple giới thiệu Smart Battery Case, ốp lưng kiêm sạc dự phòng mới cho dòng iPhone 2018, bao gồm iPhone XS, XS Max và XR.
Trong năm 2018 đã xuất hiện một số cáo buộc cho rằng Huawei đang bán smartphone được cài đặt sẵn “backdoor” nhằm thu thập thông tin bí mật từ người tiêu dùng, các tập đoàn, ở nhiều quốc gia và gửi về Trung Quốc
Cùng kích cỡ với các thiên hà xoắn to và sáng khác xung quanh Dải Ngân Hà của chúng ta, IC 342 nằm cách Dải Ngân Hà khoảng 10 triệu năm ánh sáng, thuộc chòm sao phương bắc Lộc Báo (Camelopardalis).
Tháng 01/2019, AWS đã ra mắt DocumentDB, một cơ sở dữ liệu mới có thể tương thích với API của MongoDB. Công ty mô tả DocumentDB như một document database tốc độ nhanh, có thể mở rộng và khả năng có sẵn cao, được thiết kế để tương thích với các ứng dụng và công cụ MongoDB hiện tại của người dùng. Thực tế, nó là sự thay thế hiệu quả cho MongoDB mà không sử dụng bất kỳ dòng code nào của MongoDB.
Có thể trồng lương thực trên Mặt trăng sẽ cho phép con người xây dựng căn cứ không gian trong tương lai.
Khoảng giữa tháng 01/2019, một thẩm phán tại Mannheim, Đức đã xét xử một trong vô số các vụ kiện tụng giữa Apple và Qualcomm, và đưa ra kết luận rằng iPhone không vi phạm một trong các bằng sáng chế về quản lý năng lượng của Qualcomm
Khoảng giữa tháng 01/2019, Microsoft đang tìm cách để Windows có thể hoạt động trên những thiết bị có màn hình gập lại được. Thông tin được trang The Verge tiết lộ, cho thấy Microsoft đang muốn đầu tư nhiều hơn cho các thiết bị gập hoặc thiết bị 2 màn hình trên cả Windows lẫn Surface. Cụ thể, hãng sẽ tìm cách để Windows cùng các ứng dụng cài đặt sẵn trong đó có thể tự thích ứng với nhiều thiết bị có màn hình gập được hoặc 2 màn hình.