Hôm nay,  
Việt Báo Online

Matsuo Basho, Nhà Thơ Thiền, Phái Zen

10/07/201800:00:00(Xem: 642)
Matsuo Basho, Nhà Thơ Thiền, Phái Zen
Thành Lacey

.

Thật là sửng sờ

Khi tôi ngấm nghiá

Lá tươi, lá xanh

Chói sáng trong mặt trời

- Thành Lacey tìm đọc – The Narrow Road to the Deep North, Matsuo Basho – Pengiun Classics

.

Trong những bài thơ thể loại haiku, nhà thơ Basho -  sinh năm 1644, tỉnh Inga, Nhật bản - diển tả thế giới thiên nhiên cách thật là giản dị và với cảm xúc tinh tế.  Khi ông viết tập The Narrow Road to the Deep North, ông là một đệ tử đầy nhiệt tâm của phái Zen Phật giáo, khởi bước trên những chuyến du hành nhằm tước bỏ đi những cạm bẩy trói buộc của thế giới vật chất để mang lại cho mình sự giác ngộ về tinh thần.  Ông viết về sự thay đổi của bốn mùa, muì vị của mưa, về ánh sáng của mặt trăng và cái đẹp của thác nước mà qua đó ông cảm nhận được những kỳ bí của vũ trụ. Những bút ký trong cuộc du hành hồi thế kỷ thứ mười bảy này của ông này không những ghi lại những cuộc hành trình hiểm trở qua nước Nhật nhưng chúng còn nắm bắt được viễn kiến của ông về sự miên viễn trong thế giới phù du bao quanh ông.

Đây là đoạn mở đầu của tập “ Con Đường hẹp dẫn tới tận trên miền Bắc xa” của ông:

“Ngày và tháng như là những khách du hành của vô tận.   Cũng như năm trôi qua.  Người ngồi  thuyền vượt sông hay cởi trên ngựa đi trên trần thế này cứ miết mài cho đến khi mình bị đè nặng bởi tháng năm nhưng vẫn bỏ ra từng phút giây của đời mình để du hành.  Cổ nhân cũng đã có nhiều người mất đi trên đường du hành. Chính ta cũng từng bị cám dổ bởi gió mây mà sinh nóng lòng lang bạt đó đây.

Chỉ khi tới cuối muà hè qua ta mới trở về sau khi lang thang dọc miền bờ bể.  Chưa đủ thời gian quét dọn căn nhà đổ nát của mình trên sông Sumida trước khi Năm Mới đến thì khi sương mù mùa xuân bốc lên phủ ruộng đồng thì ta lại muốn lên đường cho kịp thời.

Ôi cha, xuân đây rồi,

Mùa xuân thật đẹp đây rồi,

Thật là đẹp, thật đẹp mùa xuân -

Ôi cha, thật là  -

Hình như thần linh chiếm trọn linh hồn ta và làm cho nó đảo quay.  Cảnh vật dọc đường mời gọi ta khắp nơi làm sao ta ngồi yên ở nhà được.  Ngay cả khi ta chuẩn bị, vá lại aó quần, cột lại quai nón, cột lại miếng vải bó chân, ta đã mơ tới con trăng tròn đang lên trên đaỏ Matsushima. Rồi cuối cùng, ta bán nhà mình dời đến thảo lư ở Sampu ở tạm một thời gian.Trên cổng vào ngôi nhà cũ mình, ta viết một chuổi mấy câu thơ và treo lên tấm bản gỗ:

Sau cánh cửa này

Mà bây giờ cỏ cao đã che

Nơi thế hệ khác sẽ lạc cư

Ăn mừng những Ngày Lễ hội

Sáng sớm ngày hai mươi bảy tháng Ba, ta bước chân lên đường. Trời vẫn chưa rạn sáng, trăng vẫn còn hiện hình nhưng rồi tư từ tan biến đi.  Bóng mờ của Phú Sĩ Sơn và những cây anh đào ngỏ lời chào ta từ biệt.  Bạn bè cùng ngồi với ta đêm trước, họ cùng ngồi trên thuyền để tiển ta vài dặm.  Tuy nhiên khi cả bọn xuống thuyền tại Senju, khi nghỉ tới ba ngàn dặm đường phía trước bất ngờ lòng ta sinh bồi , nước mắt tuôn ra làm mờ những khuôn mặt bạn bè và nhà cữa, đường phố chung quanh.

Mùa xuân đi qua

Chim chóc ủ sầu

Cá thẩn thờ buồn

Mắt rơi đầy lệ

Baì thơ này ta viết để ghi dấu tích ngày mình ra đi. Ta tiến bước trên cuộc hành trình nhưng những vấn vương làm cho chân mình nặng nề.  Bạn bè ta đứng hàng dài và vẩy chào cho khi ta khuất bóng...Ta biết rằng làm một cuộc hành trình dài như vầy làm tóc mình thêm bạc khi mình tới được mìên khí hậu lạnh....Khi ta đến làng Soka vào chiều tối, đôi vai gầy bị đau nhức vì gánh đồ trên vai.  Cái áo giấy để ta đắp ấm ban đêm, cái aó nhẹ để mặc vào sau khi tắm, vài tấm che mưa, bút mực, giấy và vài món qùa của bạn bè. Ta muốn hành trang mình gọn nhẹ nhưng lại phải có những thứ ta không vứt bỏ được vì phải dùng hay vì do tình cảm.

... Sau khi leo độ chừng hai trăm , ta đến trước một thác nước đổ từ một hốc núi rồi aò xuống một cái hồ màu xanh đậm ở bên dưới từ cả chục thước ở bên trên:

Yên lặng một lúc trong động hang

Ta ngắm thác nước rơi

Vào ngày đầu

Chiêm ngưỡûng mùa hè

... Ta được mời đến thăm Đền Komyoji để thăm đại sảnh nơi lưu giữ hài cốt của vị thành lập môn phái Shugen.  Tương truyền rằng ngài chu du khắp nước với đôi guốc gỗ để rao giảng đạo:

Giữa núi non trưa muà hè

Ta cuối đầu thỉnh bái trước

 Đôi guốc gỗ cao của bức tượng

Xin phò hộ cho cuộc hành trình

Một nhóm người trẻ đồng hành với tôi đền đền thờ.  Họ trò chuyện vui vẻ trên đường đi khiến  cho ta đến nơi lúc nào mà không hay.  Ngôi đền nằm bên sườn nuí che lấp bởi đám tùng và thông.  Một lối đi hẹp từ thung lủng nằm bên hai bờ phủ đầu rêu nhỏ giọt nước dẫn chúng tôi đến cổng chùa bên kia cái cầu.  Đã là tháng Tư rồi mà khí trời vẫn còn lạnh.

...Ta đi ra phía sau đền để viếng thảo am của Sư Buccho.  Đây là một cái chòi nhỏ dưạ vào thành một tảng đá thật to.  Ta cảm thấy như đang có sự hiện diện của ngài.  Ta cảm hứng viết ngay bài thơ này dán lên cột gỗ:

Ngay cả chim gỏ

Không đụng đến

Thảo lư nhỏ bé này

Trong đám cỏ cây muà hè

Cởi con ngựa một người bạn cho mượn, khi người nông phu dẫn con ngựa hỏi ta viết cho ông ta một bài thơ làm tôi ngạc nhiên thích thú:

Xoay ngang đầu con ngựa đi

Băng qua cánh đồng

Để ta được nghe

Tiếng chim cu gáy

... Ta đi xem cây liễu mà nhà thơ Saigyo ca tụng trong thơ ông là: “ Tỏa bóng rợp khắp con suối thuỷ tinh”. Ta tìm thấy cây liễu gần làng Ashino trên bờ  ruộng luá. Vị lảnh chuá vùng này nhắc tới cây liễu nhiều lần mà ta không biết nó mọc ở nơi nào.  Giờ, lần đầu tiên trong đời, ta có dịp ngồi nghỉ chân dưới bóng rợp của nó:

Khi đám thợ nữ đã cấy

xong một khoảnh vuông ruộng nước

Ta bước ra khỏi

Cái bóng rợp của cây liễu

...Thể loại thơ Haiku rất ngắn, gọn. Không vần, câu thơ ngắn, chữ lại ít.  Đọc thơ Haiku ta có cảm tưởng là một đoạn văn xuôi được ngắt ra  đoạn nhỏ , nữa chừng.  Chỉ khi đọc hết bài thơ ta mới cản nhận được toàn ý của người làm thơ.  Thơ đọc lên nghe  không mấy du dương vì không vần điệu. Hình như người làm thơ viết ngay ra bằng trực giác, bằng cảm tính của mình ngay lúc đó trước đối tượng nào đó mà không bị gò ép theo khuôn thước như của thơ Đường.  Đọc một số bài thơ trên của Basho, ta thấy thể hiện khá đầy đủ những đặc trưng của thơ Haiku như kể trên.  Những ai sính làm thơ tìm thấy một lối thoát cho mình ở lối thơ Hiaku khi viết lên một bài thơ mà không bị gò bó bởi luật lệ, lắm khi làm giới hạn nguồn cảm hứng của mình.   Nếu bạn thấy đây là một lối thoát cho thi hứng của mình thì xin hãy mạnh tay phóng bút.  Nàng Thơ đang dang tay mở rộng chào đón ta.

 

25/09/2018(Xem: 97)
Văn hoá đọc là ứng xử đọc, giá trị đọc và chuẩn mực đọc của mỗi cá nhân. Muốn phát triển nền văn hoá đọc phải phát triển ứng xử, giá trị và chuẩn mực đọc lành mạnh | viết lành mạnh của mỗi thành viên trong xã hội.
25/09/2018(Xem: 442)
Tháng Năm vừa qua, Google đã lặng lẽ sửa đổi văn bản có ghi rõ nguyên tắc làm việc của công ty (corporate code of conduct), và họ đã xóa bỏ câu “Không làm kẻ ác độc” (Don’t be evil) - một khẩu hiệu nổi tiếng đã gắn liền với công ty này từ năm 2000.
25/09/2018(Xem: 767)
Viếng tang mà nói chuyện vui xem ra không đúng, nhưng với anh em chúng tôi thì nói đến bạn Nguyễn Hữu Thống chỉ còn toàn kỷ niệm vui đùa trong cái Hội quán Việt Nam đầu tiên thời kỳ cuối thập niên 70 ở San Jose.
25/09/2018(Xem: 855)
Có lẽ ngay ở Bắc Hàn cũng không dễ tìm được một nơi mà điều kiện sinh sống của người dân khốn cùng và tồi tệ như tại thôn Mường Sại.
25/09/2018(Xem: 270)
Ở các nước tự do, vai trò chính phủ giới hạn trong việc lập chiến lược, đề ra chính sách và chương trình hoạt động.
25/09/2018(Xem: 260)
Tu viện Mahagandayon tọa lạc trong bang Mandalay Miến Điện. Tu viện thành lập năm 1908. Thơng tin địa phương cho biết đây là một trong những tu viện lớn nhứt trong nước. Ngày xưa là một viện tu Thiền cho các nhà sư trong rừng. Dân chúng rất sùng kính. Tu viện nổi tiếng trong nước và trên thế giới.
25/09/2018(Xem: 348)
Chuyến bay của hãng Cathay Pacific từ phi trường Los Angeles đến thủ đô Colombo của đất nước Sri – Lanka vào nửa đêm. Phi trường nhỏ, không ồn ào, tấp nập như các phi trường quốc tế khác, sáng trưng những ngọn đèn vàng và những khuôn mặt da ngăm đen, dáng vẻ như buồn ngủ của các viên chức Ấn Độ tại hải quan.
25/09/2018(Xem: 547)
Tinh thần dân tộc tự quyết của dân tộc VN đã được thể hiện mạnh mẽ chưa từng thấy qua các cuộc biểu tình rầm rộ và mãnh liệt ở Saigon, Hà Nội và ở các tỉnh rải rác trên đất nước VN.
25/09/2018(Xem: 230)
Con rắn Chúa ở Bồ Đề Đạo Tràng. Loại rắn này rất độc địa. Chẳng may người nào bị nó cắn mà không chửa trị kiệp thời có thể toi mạng. Một buổi sáng tại tại khách sạn R.K International Hotel Bodh-Gaya Bồ Đề Đạo Tràng, tôi gom góp hành trang sẳn sàng cho chuyến đi bằng xe buyùt từ Bồ Đề Đạo Tràng lên thủ đô New Delhi một khoảng đường dài hơn một ngàn cây số xa.
25/09/2018(Xem: 227)
Một cuốn sách nẩy lửa “ nói-hết-mọi-chuyện” do phóng viên đã từng làm cho TT Richard Nixon xuống chức đang là xáo trộn Toà Bạch Ốc , trong đó có dẫn lời của cac pụ tá trước kia và hiện nay của TT Donald Trumpgọi ông ta là “tên ngu”( an “idiot”) và nhận là đã phải giật những hồ sơ có tính “ nhạy cảm” khỏi bàn ông này để tránh ông ta làm những hành động thiếu đắn đo suy xét.
24/09/2018(Xem: 1076)
“Khu tự trị sắc tộc Việt Nam” đang chuẩn bị tất cả mọi thứ để thuận tiện cho vụ sáp nhập vào đại gia đình các sắc tộc thuộc Bắc Kinh. Đảng CSVN muốn rút kinh nghiệm sáp nhập của người Choang ở Quảng Tây
24/09/2018(Xem: 431)
Ngày 22 tháng 9 năm 2018, lúc 10:30AM - Tôi bước vào Hội Trường Trung Tâm Việt Ngữ (trên đường Westminster- Monroe St), cũng là lúc lễ khai mạc buổi ra mắt cuốn TỰ ĐIỂN TÂY BAN NHA => VIỆT NAM
24/09/2018(Xem: 654)
Chương trình gặp gỡ sau đây nhằm mục đích tự giới thiệu với hàng xóm Hoa Kỳ chúng ta là ai. Từ đâu đến, thời gian nào. Trước đây bạn làm gì và đến xứ này bạn tiếp tục làm những chuyện gì.
24/09/2018(Xem: 644)
Phân nửa nhân loại bị bệnh ung thư trong đời. Ung thư là mối đe dọa hàng đầu của nhân loại. Ung thư có thể được chữa lành
24/09/2018(Xem: 346)
Như hài nhi môi thắm trong chớp mắt thành lão trượng nhăn nheo, như chưa hề trải qua những năm tháng muộn phiền. Như mỹ nhân ngày nào nhìn gương bỗng thấy bà già xa lạ.
Tin công nghệ
Hồi tháng 06/2018, macOS Mojave được giới thiệu tại sự kiện dành cho lập trình viên của Apple dưới dạng beta, và đã trải qua 11 phiên bản thử nghiệm khác nhau. Dù về cơ bản, Mojave chỉ tập trung vào nâng cấp những gì mà mắt thường không nhìn thấy được, nó vẫn bao gồm một số thay đổi lớn cho Finder của Mac cũng như vài ứng dụng lấy từ iOS.
Khoảng cuối tháng 09/2018, trong thư gửi nhân viên, CEO Google Sundar Pichai viết: “Chúng ta không thiên vị các sản phẩm của mình để ưu ái bất kỳ chương trình nghị sự chính trị nào. Niềm tin người dùng đặt vào chúng ta là tài sản quý giá nhất và chúng ta phải luôn bảo vệ nó. Nếu bất kỳ nhân viên Google nào làm xói mòn niềm tin ấy, chúng ta sẽ buộc họ chịu trách nhiệm”.
Khoảng cuối tháng 09/2018, Tân Hoa Xã cho biết Trung Quốc đóng hơn 4,000 website và tài khoản trực tuyến trong chiến dịch kéo dài 3 tháng chống lại các nội dung độc hại.
Khoảng cuối tháng 09/2018, Selena Scola, một nhân viên hợp đồng của Facebook làm việc ở vị trí mod duyệt các nội dung người dùng đăng tải, đã đệ đơn kiện lên tòa án California, cáo buộc công ty đã phớt lờ trách nhiệm.
Khoảng cuối tháng 09/2018, bộ đôi iPhone XS và XS Max mới được bán ra vài ngày nhưng Apple đã gặp không ít rắc rối. Đầu tiên là công ty đã bị lỗi hệ thống ngay trong ngày mở bán, và buộc khách hàng phải hủy đơn đặt trước. Tiếp theo là hiện tượng màn hình sọc xanh từng ám ảnh chủ nhân của iPhone X đã xuất hiện trên XS Max. Và một số người dùng tiếp tục than phiền về kết nối.
Microsoft đã có một thanh tìm kiếm thông minh, thống nhất trải dài trên toàn bộ các sản phẩm Windows, Office, Bing và nhiều hơn nữa. Nhiều năm trước, Microsoft đã nghiên cứu việc hợp nhất và cá nhân hóa trải nghiệm tìm kiếm của hãng trên Office 365. Nhưng hiện công ty đang tiến một bước xa hơn khi mang lại trải nghiệm tương tự tới Windows 10
Khi nói về tai nghe, Apple đã có AirPods, Google có Pixel Buds, và thị trường tai nghe không dây sắp trở nên nóng hơn bao giờ hết với sự tham gia của Samsung.
Uber đã bán doanh nghiệp Đông Nam Á của hãng cho đối thủ tại khu vực là Grab trong tháng 03/2018 để đổi lấy 27.5% cổ phần của Grab. Thoả thuận đã khiến những cơ quan giám sát trong khu vực chú ý, và Ủy ban Cạnh tranh và Tiêu dùng Singapore đã phát động điều tra chỉ vài ngày sau khi thoả thuận được công bố.
Nhiều người dùng Galaxy Note9 đều biết đến tình trạng oái oăm khiến người dùng hay vô tình bấm nhầm nút trợ lý ảo Bixby chuyên dụng ở cạnh máy, phía dưới nút âm lượng.
Khoảng cuối tháng 09/2018, Ngân hàng Bank Of America đã công bố dữ liệu cho thấy chuyển tiền bằng Bitcoin rẻ hơn khoảng 6,000 lần so với chuyển tiền bằng phương pháp thông thường theo mức phí của các ngân hàng
Cùng với Material Design, phiên bản mới nhất của trình duyệt Chrome cũng đi kèm với một số thay đổi, có thể khiến những người dùng quan tâm tới quyền riêng tư lo ngại.
Khoảng cuối tháng 09/2018, iPhone XS và iPhone XS Max đã bắt đầu đến tay khách hàng trên toàn thế giới. Bộ đôi sản phẩm mới không có quá nhiều thay đổi so với thế hệ tiền nhiệm X năm 2017, ngoại trừ việc Apple đã loại bỏ cổng chuyển đổi từ Lightning sang jack 3.5mm trong hộp. Tuy nhiên, điều ngạc nhiên nằm ở hướng dẫn sử dụng trong hộp chiếc điện thoại mới, phần sạc pin trong tài liệu chỉ dẫn có chút khác biệt.
Thực vật có thể không có bộ não, nhưng chúng có hệ thần kinh. Khoảng cuối tháng 09/2018, các nhà sinh học thực vật phát hiện thấy khi một chiếc lá trên cây vì lý do nào đó bị cắt đi, nó sẽ đưa ra cảnh báo cho những chiếc lá khác bằng cách dùng những tín hiệu tương tự như ở động vật. Nghiên cứu mới đang dần hé lộ về những bí ẩn mà người ta chưa hiểu đó: cách mà các bộ phận của cây giao tiếp với nhau.
Nhờ hoạt động kinh doanh xuất sắc của mảng bán dẫn, Samsung đã đạt lợi nhuận kỷ lục trong vài năm qua. Sự tăng trưởng ấn tượng trong kinh doanh chip cũng giúp Samsung nổi lên như là hãng sản xuất chip lớn nhất thế giới, chấm dứt thời gian 24 năm "trị vì" của đế chế Intel. Tuy nhiên, nhiều nhà phân tích nhận thấy sự tăng trưởng này là tạm thời, được thúc đẩy bởi một sự bùng nổ dễ "bay hơi" trong ngành công nghiệp bán dẫn.
Khoảng cuối tháng 09/2018, Sennheiser chính thức công bố hợp tác với Magic Leap để phát triển các sản phẩm âm thanh không gian lập thể spatial audio chuyên dụng dành riêng cho ứng dụng tương tác ảo Augmented Reality