Hôm nay,  
Việt Báo Online

Matsuo Basho, Nhà Thơ Thiền, Phái Zen

10/07/201800:00:00(Xem: 332)
Matsuo Basho, Nhà Thơ Thiền, Phái Zen
Thành Lacey

.

Thật là sửng sờ

Khi tôi ngấm nghiá

Lá tươi, lá xanh

Chói sáng trong mặt trời

- Thành Lacey tìm đọc – The Narrow Road to the Deep North, Matsuo Basho – Pengiun Classics

.

Trong những bài thơ thể loại haiku, nhà thơ Basho -  sinh năm 1644, tỉnh Inga, Nhật bản - diển tả thế giới thiên nhiên cách thật là giản dị và với cảm xúc tinh tế.  Khi ông viết tập The Narrow Road to the Deep North, ông là một đệ tử đầy nhiệt tâm của phái Zen Phật giáo, khởi bước trên những chuyến du hành nhằm tước bỏ đi những cạm bẩy trói buộc của thế giới vật chất để mang lại cho mình sự giác ngộ về tinh thần.  Ông viết về sự thay đổi của bốn mùa, muì vị của mưa, về ánh sáng của mặt trăng và cái đẹp của thác nước mà qua đó ông cảm nhận được những kỳ bí của vũ trụ. Những bút ký trong cuộc du hành hồi thế kỷ thứ mười bảy này của ông này không những ghi lại những cuộc hành trình hiểm trở qua nước Nhật nhưng chúng còn nắm bắt được viễn kiến của ông về sự miên viễn trong thế giới phù du bao quanh ông.

Đây là đoạn mở đầu của tập “ Con Đường hẹp dẫn tới tận trên miền Bắc xa” của ông:

“Ngày và tháng như là những khách du hành của vô tận.   Cũng như năm trôi qua.  Người ngồi  thuyền vượt sông hay cởi trên ngựa đi trên trần thế này cứ miết mài cho đến khi mình bị đè nặng bởi tháng năm nhưng vẫn bỏ ra từng phút giây của đời mình để du hành.  Cổ nhân cũng đã có nhiều người mất đi trên đường du hành. Chính ta cũng từng bị cám dổ bởi gió mây mà sinh nóng lòng lang bạt đó đây.

Chỉ khi tới cuối muà hè qua ta mới trở về sau khi lang thang dọc miền bờ bể.  Chưa đủ thời gian quét dọn căn nhà đổ nát của mình trên sông Sumida trước khi Năm Mới đến thì khi sương mù mùa xuân bốc lên phủ ruộng đồng thì ta lại muốn lên đường cho kịp thời.

Ôi cha, xuân đây rồi,

Mùa xuân thật đẹp đây rồi,

Thật là đẹp, thật đẹp mùa xuân -

Ôi cha, thật là  -

Hình như thần linh chiếm trọn linh hồn ta và làm cho nó đảo quay.  Cảnh vật dọc đường mời gọi ta khắp nơi làm sao ta ngồi yên ở nhà được.  Ngay cả khi ta chuẩn bị, vá lại aó quần, cột lại quai nón, cột lại miếng vải bó chân, ta đã mơ tới con trăng tròn đang lên trên đaỏ Matsushima. Rồi cuối cùng, ta bán nhà mình dời đến thảo lư ở Sampu ở tạm một thời gian.Trên cổng vào ngôi nhà cũ mình, ta viết một chuổi mấy câu thơ và treo lên tấm bản gỗ:

Sau cánh cửa này

Mà bây giờ cỏ cao đã che

Nơi thế hệ khác sẽ lạc cư

Ăn mừng những Ngày Lễ hội

Sáng sớm ngày hai mươi bảy tháng Ba, ta bước chân lên đường. Trời vẫn chưa rạn sáng, trăng vẫn còn hiện hình nhưng rồi tư từ tan biến đi.  Bóng mờ của Phú Sĩ Sơn và những cây anh đào ngỏ lời chào ta từ biệt.  Bạn bè cùng ngồi với ta đêm trước, họ cùng ngồi trên thuyền để tiển ta vài dặm.  Tuy nhiên khi cả bọn xuống thuyền tại Senju, khi nghỉ tới ba ngàn dặm đường phía trước bất ngờ lòng ta sinh bồi , nước mắt tuôn ra làm mờ những khuôn mặt bạn bè và nhà cữa, đường phố chung quanh.

Mùa xuân đi qua

Chim chóc ủ sầu

Cá thẩn thờ buồn

Mắt rơi đầy lệ

Baì thơ này ta viết để ghi dấu tích ngày mình ra đi. Ta tiến bước trên cuộc hành trình nhưng những vấn vương làm cho chân mình nặng nề.  Bạn bè ta đứng hàng dài và vẩy chào cho khi ta khuất bóng...Ta biết rằng làm một cuộc hành trình dài như vầy làm tóc mình thêm bạc khi mình tới được mìên khí hậu lạnh....Khi ta đến làng Soka vào chiều tối, đôi vai gầy bị đau nhức vì gánh đồ trên vai.  Cái áo giấy để ta đắp ấm ban đêm, cái aó nhẹ để mặc vào sau khi tắm, vài tấm che mưa, bút mực, giấy và vài món qùa của bạn bè. Ta muốn hành trang mình gọn nhẹ nhưng lại phải có những thứ ta không vứt bỏ được vì phải dùng hay vì do tình cảm.

... Sau khi leo độ chừng hai trăm , ta đến trước một thác nước đổ từ một hốc núi rồi aò xuống một cái hồ màu xanh đậm ở bên dưới từ cả chục thước ở bên trên:

Yên lặng một lúc trong động hang

Ta ngắm thác nước rơi

Vào ngày đầu

Chiêm ngưỡûng mùa hè

... Ta được mời đến thăm Đền Komyoji để thăm đại sảnh nơi lưu giữ hài cốt của vị thành lập môn phái Shugen.  Tương truyền rằng ngài chu du khắp nước với đôi guốc gỗ để rao giảng đạo:

Giữa núi non trưa muà hè

Ta cuối đầu thỉnh bái trước

 Đôi guốc gỗ cao của bức tượng

Xin phò hộ cho cuộc hành trình

Một nhóm người trẻ đồng hành với tôi đền đền thờ.  Họ trò chuyện vui vẻ trên đường đi khiến  cho ta đến nơi lúc nào mà không hay.  Ngôi đền nằm bên sườn nuí che lấp bởi đám tùng và thông.  Một lối đi hẹp từ thung lủng nằm bên hai bờ phủ đầu rêu nhỏ giọt nước dẫn chúng tôi đến cổng chùa bên kia cái cầu.  Đã là tháng Tư rồi mà khí trời vẫn còn lạnh.

...Ta đi ra phía sau đền để viếng thảo am của Sư Buccho.  Đây là một cái chòi nhỏ dưạ vào thành một tảng đá thật to.  Ta cảm thấy như đang có sự hiện diện của ngài.  Ta cảm hứng viết ngay bài thơ này dán lên cột gỗ:

Ngay cả chim gỏ

Không đụng đến

Thảo lư nhỏ bé này

Trong đám cỏ cây muà hè

Cởi con ngựa một người bạn cho mượn, khi người nông phu dẫn con ngựa hỏi ta viết cho ông ta một bài thơ làm tôi ngạc nhiên thích thú:

Xoay ngang đầu con ngựa đi

Băng qua cánh đồng

Để ta được nghe

Tiếng chim cu gáy

... Ta đi xem cây liễu mà nhà thơ Saigyo ca tụng trong thơ ông là: “ Tỏa bóng rợp khắp con suối thuỷ tinh”. Ta tìm thấy cây liễu gần làng Ashino trên bờ  ruộng luá. Vị lảnh chuá vùng này nhắc tới cây liễu nhiều lần mà ta không biết nó mọc ở nơi nào.  Giờ, lần đầu tiên trong đời, ta có dịp ngồi nghỉ chân dưới bóng rợp của nó:

Khi đám thợ nữ đã cấy

xong một khoảnh vuông ruộng nước

Ta bước ra khỏi

Cái bóng rợp của cây liễu

...Thể loại thơ Haiku rất ngắn, gọn. Không vần, câu thơ ngắn, chữ lại ít.  Đọc thơ Haiku ta có cảm tưởng là một đoạn văn xuôi được ngắt ra  đoạn nhỏ , nữa chừng.  Chỉ khi đọc hết bài thơ ta mới cản nhận được toàn ý của người làm thơ.  Thơ đọc lên nghe  không mấy du dương vì không vần điệu. Hình như người làm thơ viết ngay ra bằng trực giác, bằng cảm tính của mình ngay lúc đó trước đối tượng nào đó mà không bị gò ép theo khuôn thước như của thơ Đường.  Đọc một số bài thơ trên của Basho, ta thấy thể hiện khá đầy đủ những đặc trưng của thơ Haiku như kể trên.  Những ai sính làm thơ tìm thấy một lối thoát cho mình ở lối thơ Hiaku khi viết lên một bài thơ mà không bị gò bó bởi luật lệ, lắm khi làm giới hạn nguồn cảm hứng của mình.   Nếu bạn thấy đây là một lối thoát cho thi hứng của mình thì xin hãy mạnh tay phóng bút.  Nàng Thơ đang dang tay mở rộng chào đón ta.

 

21/07/2018(Xem: 180)
Mẹ Nấm, đồng sáng lập Mạng Lưới Bloggers Việt Nam, hiện đang bị tù giam 10 năm, và bà đang tuyệt thực kể từ ngày 6, Tháng Bảy
21/07/2018(Xem: 171)
(Trải nghiệm của một người trong cuộc) - tham dự vào việc hình thành xã hội dân sự ở Việt Nam thông qua truyền thông mạng trong vòng 15 năm lại đây.
21/07/2018(Xem: 228)
Tuần này, Cỏ May tôi xin trở về với Paris vì Thủ đô Ánh sáng đang tưng bừng niềm vui thắng Cúp Thế giới 2018. Từ trưa thứ hai 16/07, gần nửa triệu người đổ xô tới đại lộ Champs-Élysée, lối Khải Hoàn môn, để cùng biểu lộ niềm vui, hoan nghênh đội banh Xanh đã đem vinh quang về cho nước Pháp.
20/07/2018(Xem: 1681)
Janet Nguyễn đưa ra tuyên bố: Trả lại tự do cho anh Will Nguyễn là việc Cộng Sản Việt Nam phải thực thi, và Tôi rất hài lòng khi được được tin này
20/07/2018(Xem: 1006)
Tôi xin được gửi lời cảm ơn đến với những ai đã cùng chúng tôi ủng hộ và giúp ông William Nguyễn được trả tự do trong thời gian vừa qua. Còn với tôi, tôi rất hãnh diện được đóng góp vào np64 lực này.
20/07/2018(Xem: 983)
Sáng hôm đó tôi xem trực tuyến (trực tiếp truyền hình) trận đấu qua màn hình lớn, cùng với nhiều nghìn khán giả tại sân cỏ trước toà thị chính San Francisco.
20/07/2018(Xem: 471)
có khoảng 300 cựu nhân viên và gia đình, và quan khách tham dự. Có những gia đình đến từ Vermont, Boston MA, Pennsylvania, Georgia, Texas, Colorado, N. Carolina, Nevada, Nam CA…
20/07/2018(Xem: 765)
tại World Cup 2018, Nhựt Bổn có mặt, Đại Hàn có mặt... Còn Việt Nam? Đâu? ... tự xưng đỉnh cao trí tuệ loài người nầy, chẳng những không tạo được một thành thích nào để có tiếng, có tăm trên quốc tế!
20/07/2018(Xem: 2086)
Xét vì Nguyễn Phú Trọng và đồng đảng: Nguyễn Xuân Phúc, Trần Đại Quang, Tô Lâm, Nông Đức Mạnh, Nguyễn Tấn Dũng, Nguyễn Thiện Nhân, phạm tội phản quốc và nhiều trọng tội khác, bị kết án tử
20/07/2018(Xem: 322)
Vào tháng 10, mùa đông, nhằm tiết đại hàn, giá lạnh, vua Lý Thánh Tông (1023 – 1072) nói với các quan hầu cận rằng: "Trẫm ở trong cung, sưởi than xương thú, mặc áo lông chồn còn rét thế này, nghĩ đến người tù bị giam trong ngục, khổ sở về gông cùm, chưa rõ ngay gian, ăn không no bụng, mặc không kín thân, khốn khổ vì gió rét, hoặc có kẻ chết không đáng tội, trẫm rất thương xót. Vậy lệnh cho Hữu ty phát chăn chiếu, và cấp cơm ăn ngày hai bữa.” (1)
20/07/2018(Xem: 404)
Ông bà người Việt Nam thường bảo con cháu “đẹp tốt khoe ra, xấu xa đậy lại”. Lời khuyên luân lý này dậy mọi người phải biết bảo vệ nhân phẩm và thuần phong mỹ tục của dân tộc và nên tránh những hành động gây hổ thẹn giống nòi trước thiên hạ.
19/07/2018(Xem: 2097)
sẽ có những hậu quả nhanh chóng và dứt khoát từ Quốc Hội Hoa Kỳ. Quyết định của VN hầu như sẽ lập tức châm ngòi cho một cuộc thảo luận nghiêm túc trong Quốc Hội Hoa Kỳ về các hậu quả tài chánh, ngoại giao, và chính trị đối với Việt Nam
19/07/2018(Xem: 735)
Thắng cử là một chuyện, điều hành chính phủ một cách có hiệu quả như đã hứa và hành xử ra sao với đồng minh và kẻ thù là một chuyện khác, không dễ. Các “slogan mì ăn liền”, thủ đoạn hay mánh khoé tranh cử
19/07/2018(Xem: 816)
Nguyễn Văn Sâm, người nổi tiếng về nhiều công trình nghiên cứu văn học, cũng là một nhà sáng tác văn học với giọng văn rất Nam Bộ trong kiểu riêng... Đặc biệt là ở công sưu tập, phiên âm, chú giải gìn giữ mảng truyện thơ và tuồng Nôm
19/07/2018(Xem: 617)
khi đất nước lâm nguy trước mối họa ngoại xâm thì mọi người dân Việt sẽ đoàn kết một lòng thành một khối duy nhất bền vững như núi, thủy chung như suối, và bao dung như biển cả
Tin công nghệ
Khoảng giữa tháng 07/2018, dữ liệu iCloud của khoảng 130 triệu người dùng ở Trung Quốc đã được chuyển hoàn tất qua máy chủ của Guizhou-Cloud Big Data, một công ty viễn thông thuộc sở hữu của nhà nước. Điều này cũng có nghĩa là các dịch vụ đám mây của Trung Quốc đang nắm quyền quản lý nguồn dữ liệu iCloud của hàng trăm triệu người dùng iPhone ở trong nước.
Khoảng giữa tháng 07/2018, Comcast đã chính thức rút đề nghị mua lại đối với 21st Century Fox, trị giá 65 tỷ USD. Điều cũng có nghĩa là Disney đã giành chiến thắng và các siêu anh hùng Marvel sắp được đoàn tụ về cùng một mái nhà. Mức giá đề nghị mua lại Fox của Disney là 71.3 tỷ USD.
Khoảng giữa tháng 07/2018, Apple đang vấp phải làn sóng phản đối dữ dội sau khi nhiều người dùng nhận ra những chiếc laptop MacBook Pro 2018 mới trang bị chip Intel Core i9 không như quảng cáo.
Công nghệ chỉnh sửa gen CRISPR được đánh giá là một trong những đột phá quan trọng nhất của khoa học hiện đại. Dù đã được một số quốc gia cho phép thử nghiệm trên người, sự an toàn của CRISPR vẫn còn là chủ đề gây tranh cãi
Các nhà khoa học đã tìm ra nguyên nhân khiến cho các tế bào già đi. Những thứ như tổn thương DNA, sự rút ngắn nhiễm sắc thể và thiếu khả năng tăng sinh có thể làm cho các tế bào đóng cửa – chúng không chết, nhưng ngừng phân chia và chỉ ở yên một chỗ. Tuy nhiên, sự thật là chưa có một ý tưởng thuyết phục nào giải thích sự già đi của một sinh vật. Nó có thể là hiệu ứng tích lũy của rất nhiều tế bào đã già đi, hoặc có thêm một thứ gì đó tham gia vào quá trình đếm ngược tuổi tác.
Facebook là nền tảng mạng xã hội lớn nhất, nên khi có những thông tin sai lệch được đăng tải, hậu quả sẽ rất nghiêm trọng. Trong quá khứ, nhiều ý kiến từng cho rằng Facebook đã góp phần làm ảnh hưởng đến kết quả bầu cử tổng thống Mỹ. Để chống lại tình trạng tiêu cực, khoảng giữa tháng 07/2018, Facebook cho biết đã bắt đầu gỡ bỏ những thông tin sai lệch, những thông tin có thể làm hại đến xã hội, đến những người dùng ngoài đời.
Nokia X6 được ra mắt từ tháng 05/2018, và nhận được sự quan tâm từ khá nhiều người dùng vì có cấu hình ổn với mức giá khá tốt nhưng đáng tiếc là chỉ dành cho thị trường Trung Quốc. Tuy nhiên, khoảng giữa tháng 07/2018, cuối cùng HMD Global cũng chính thức xác nhận sẽ ra mắt X6 cho thị trường quốc tế dưới tên gọi là Nokia 6.1 Plus.
Động cơ phản lực là thành phần có chi phí bảo trì cao nhất và mất nhiều thời gian để sửa chửa nhất trên máy bay vì có nhiều ngóc ngách nhỏ khó tiếp cận. Khoảng giữa tháng 07/2018, Rolls-Royce đã phát triển những con robot có thể kiểm tra bên trong động cơ máy bay, từ đó nhanh chóng phát hiện hỏng hóc và giúp rút ngắn thời gian bảo trì.
Theo các quan chức của Liên minh Châu Âu EU, Google đang nắm giữ quá nhiều quyền lực trong tay với hệ sinh thái Android. Quyền lực được cho là để ép buộc các nhà sản xuất phải tích hợp phần mềm và dịch vụ của Google vào hệ điều hành Android mà họ sử dụng
Nhà phát triển 11k Studio đã ra mắt nhiều ứng dụng hỗ trợ người dùng Windows 10 PC/Mobile sử dụng các dịch vụ của Google như Photos, Drive, Maps... Tuy nhiên, chúng không phải là chính chủ và còn đi kèm quảng cáo gây khó chịu khi sử dụng và không đảm bảo chất lượng, tính an toàn. Do đó, khoảng giữa tháng 07/2018, Microsoft đã xóa các ứng dụng Google không chính chủ ra khỏi Windows Store.
Khoảng giữa tháng 07/2018, Corning đã đăng tải một clip thử nghiệm độ bền về mẫu kính cường lực Gorilla Glass 6 mới nhất. Theo đó, mẫu kính cường lực mới sẽ có thể chịu được lực thả rơi ở độ cao 1m sau 15 lần thả rơi.
Khoảng giữa tháng 07/2018, một số nguồn tin cho biết, nhà mạng Verizon tuyên bố sẽ ngưng kích hoạt những điện thoại nào không hỗ trợ mạng 4G LTE. Điều này có nghĩa là nếu muốn kích hoạt và sử dụng điện thoại với mạng của Verizon, điện thoại của người dùng phải hỗ trợ mạng 4G, mạng 3G trở xuống sẽ không còn được hỗ trợ.
Khoảng giữa tháng 07/2018, một số nguồn tin cho biết, BWM sẽ trở thành đối thủ cạnh tranh trực tiếp với Lyft và Uber khi triển khai chương trình đi chung xe của hãng
Khoảng giữa tháng 07/2018, những chuyên gia hàng đầu về công nghệ, trong đó có Elon Musk và 3 nhà đồng sáng lập Deepmind của Google, đã ký vào bản cam kết, khẳng định sẽ không phát triển "vũ khí hủy diệt tự động", một thứ máy móc có khả năng giết chóc chạy tự động.
Khoảng giữa tháng 07/2018, sau khi CEO Mark Zuckerberg tỏ ra nhiệt huyết với tình hình đột phá về trí thông minh nhân tạo của công ty, Facebook đã nhanh chóng mở phòng lab trải rộng toàn cầu cũng như thuê hàng loạt kỹ sư đầu ngành về trí tuệ nhân tạo để giúp công ty xúc tiến tốc độ nghiên cứu công nghệ tương lai.