Hôm nay,  
Việt Báo Online

Những Công Án Bất Ngờ

06/07/201812:59:00(Xem: 1258)
Những Công Án Bất Ngờ

Những Công Án Bất Ngờ
 

 NGUYỄN VĂN SÂM


blank     Nhà thơ Viên Linh
     (Etcetera vẽ)

Tìm đến chùa xưa bặt tiếng chuông

Sư già còm cõi tựa chân hương

Nhìn lên tượng Phật người không khác

Lặng lẽ quay ra lạc mất đường.

(Lạc Đường, đoạn 39, Thuỷ Mộ Quan, trang 25)

Không phải tất cả bài nào trong Thuỷ Mộ Quan của Viên Linh cũng có tính chất công án, cũng đưa cho ta những vấn đề phải suy nghĩ, nhưng những bài như Lạc Đường không thiếu. Vừa mô tả cuộc đổi đời, ở đây ngay cả trong nhà chùa, vừa mở ra một con đường trước mắt. Tại sao: Vì đâu? Ý nghĩa?

Người đọc thơ có thể mệt vì phải tự mình giải thích những công án đó. Nhưng thơ không phải để dông dài, để thừa ý, nhất là Viên Linh tự giới hạn mỗi đề tài trong 28 chữ [thất ngôn tứ tuyệt]. Ý phải mở rộng, trong khi chữ đã giới hạn nên tính chất gợi ý được tác giả sử dụng tối đa. Về thăm chốn xưa, nhà hoang cỏ mọc, thềm vắng hiên rêu vách gió lùa. Tang thương, lỡ làng, bẽ bàng, phế hưng, sự lạc đường của khách trở về đều được nói đến.

Mai khách về thăm lại chốn xưa

Chớ buồn chi nhé, chỉ là mơ

Cỏ cây trước ngõ um tùm mọc

Thềm vắng hiên rêu vách gió lùa.

(Mai khách về, đoạn 27, TMQ, trang 21)

Chùa thay đổi màu vôi một đêm nào đó. Trắng, thành vàng (?) đỏ (đỏ). Người sư nữ bỏ bộ hoàng y mặc yếm nâu. Không thể tu được trong một xã hội đổi thay? Bị bắt buộc phải lao động trong một thế giới khước từ tôn giáo? Tất cả đều khả thể nhà thơ không cần nói rõ, chỉ gợi ý đặt một công án dành giải thích cho người đời có thể tìm được. Có thể không.

Ở cạnh chùa xưa dưới gốc cau

Có đêm vôi trắng bỗng thay màu

Sáng ra tôi gặp nhà sư nữ

Bỏ bộ hoàng y mặc yếm nâu.

(Dưới gốc cau, đoạn 6, TMQ, trang 14)

Đáp thai không quan trọng bằng vấn đề được đặt ra, đặt ra thì trước sau cũng sẽ được trả lời thôi. Càng có khả năng đưa ra nhiều đáp số càng tốt.

Một cổ miếu dưới bóng trăng, một con thuyền im bên bờ. Một xác ai nằm giữa ruộng khô. Tại sao? Nhân sinh hệ lụy? Biến đổi tang thương? Hồng nhan bạc mệnh. Bất lực của nhà cầm quyền? Sắt máu của kẻ say mê quyền lực. Người đọc tự tìm đáp số. Bài thơ được viết là xong, phần còn lại để cho người đọc. Thơ đi vào sự suy nghĩ, thơ mở tung trí óc bận bịu của mọi người, đánh bật dậy những tế bào óc xếp nếp sét rỉ vì chén cơm manh áo. Mệt? Thú vị tùy người, nhưng ít ra Viên Linh cũng có công đặt ra, tìm kiếm đề tài, sử dụng kỹ thuật để tạo ra một âm hưởng khi bài thơ đã được khép lại:

Cổ miếu âm thầm dưới bóng đa

Đêm trăng vàng lạnh nguyệt thu già

Bờ đê nước cả thuyền buông mái

Một xác ai nằm giữa ruộng khô.

(Nước Cả, đoạn 20, TMQ, trang 22)

Thơ văn bây giờ buồn. Chết chóc. Đau khổ. Đổi thay. Nhưng nếu những mô tả đó dài dòng, ta sẽ không có thơ. Ở Thủy Mộ Quan những chấm phá được thay vào. Giá trị tố cáo vẫn còn nhưng con đường ý mở rộng hơn. Người đọc góp phần. Người con gái chết trên đường tìm tự do: chỉ có trùng dương theo hộ tang. Xin đặt vòng hoa xuống đại dương. Những chiếc tầu không có người đến bến: dạo cảnh vu vơ mấy xác truồng. Con người lạc lõng trên quê hương thay đổi, trở về xứ lạ một mình anh. Mẹ già ngóng tin con khi đất nước được gọi là thanh bình: mẹ già lãng đãng ngoài sân lạnh. Cuộc thế tang thương đem theo thiên tình lỡ: kẻ bước ngang đường, kẻ bước lui. Người dân Việt túa ra muôn phương kéo theo những vấn đề se lòng: ngày mai nếu trở về quê cũ, hi vọng ta còn tiếng khóc chung. Con người thú tính trước cái chết: em nhỏ trắng thơm mùi thịt ngọt. Ngày thuyền tới bến mất em tôi.

Tất cả là vấn đề kỹ thuật. Viên Linh đang thí nghiệm sự chuyên chở thật nhiều ý trong một số chữ giới hạn. Đó là con đường anh tự vạch. Đã thành công một phần lớn, đã làm giàu cho ngôn ngữ, đã xếp chữ vào nhau và cho chữ một vai trò quan trọng hơn khi bình thường.

Trinh nữ trầm oan nổi giữa giòng

Thân băng ngàn hải lý về sông

Xung quanh không một người than khóc

Chỉ cá trùng dương theo hộ tang.

(Trầm Oan, đoạn 29, trang 22)

 

Chị biệt trần ai chẳng nhập quan

Thả hồn phiêu bạt khắp muôn phương

Ngày sau nếu có người thăm mộ

Xin đặt vòng hoa xuống đại dương.

(Đại Dương, đoạn 71, trang 36)

 

Chiến trận nghe tàn đã bảy năm

Trai đi chiến trận vẫn mù tăm

Mẹ già lãng đãng ngoài sân lạnh

Không biết tìm ai để hỏi thăm.

(Chiến trận, đoạn 38, TMQ, trang 25)

Một sự khám phá nào cũng đáng hoan nghinh và cũng có những giới hạn. Viên Linh đã vượt qua giới hạn đó bằng một sự khéo léo đáng khâm phục, một trong những lý do giải thích sự ủng hộ nồng nhiệt Thủy Mộ Quan từ lúc phát hành cho tới bây giờ.

Nguyễn Văn Sâm

Nguồn: Khởi Hành số 245-246, Jun.-Jul. 2017

 



12/12/2018(Xem: 134)
Đêm Hùng-Ca - Với Ban Ca Hoàng Hạc, Ban Văn Nghệ Liên Đoàn Hướng Việt, Đoàn Du Ca Nam California, Nhóm Ca Hội Ái Hữu Cựu Nữ Sinh Gia Long Nam California, Câu-Lạc-Bộ Văn-Nghệ Viện Việt-Học
12/12/2018(Xem: 1212)
bốn nước chia sẻ về hệ thống tình báo là Mỹ, Anh, Úc, và Tân Tây Lan đã block không cho công ty Huawei vào được hệ thống 5G của họ. Nhật cũng chính thức cấm những hợp đồng chính thức với ZTE và Huawei
12/12/2018(Xem: 927)
Mã tầm mã, ngưu tầm ngưu. Đối với Việt Cộng thì Trung Cộng vẫn là nước bạn láng giềng hữu hảo – một tấm gương để noi theo – trong tiến trình cùng đưa cả dân tộc đến chỗ diệt vong, lụn bại.
11/12/2018(Xem: 419)
Thật sự tôi ngạc nhiên khi biết anh Đoàn Thanh Liêm là tác giả bài thơ trên. Anh cũng là thành viên kỳ cựu của gia đình Phuc hưng. Cách đây gần môt năm anh vẫn thường xuyên đi về với
11/12/2018(Xem: 348)
đã có nhiều sử gia, học giả, nhà văn, nhà báo đánh giá, bình luận về nhân vật Petrus Trương Vĩnh Ký đã có 40 năm làm việc liên tục dưới thời Pháp thuộc liên tục dưới quyền 10 viên Toàn quyền Pháp (từ Ernest Costants tới Paul Doumer).
11/12/2018(Xem: 492)
Nhân Ngày Kỷ Niệm 70 công bố Bản Tuyên Ngôn Quốc Tế Nhân Quyền, Liên Hội người Việt tỵ nạn tại Cộng Hòa Liên Bang Đức (LHNVTN tại CHLB Đức) đã tổ chức cuộc biểu tình, Mít-Tinh (Meeting) trước cổng Brandenburg tại Berlin để đòi nhà cầm quyền Hà Nội hãy trả lại Quyền Con Người cho dân Việt Nam
11/12/2018(Xem: 532)
Toàn bản Nôm viết tay này gồm 10 tờ (20 trang), chữ đẹp hào hoa, cũng chút khó đọc nếu ta không quen vì nhiều chỗ viết tắt và bay bướm.
11/12/2018(Xem: 1438)
Trong những năm gần đây, trên liên mạng toàn cầu, xôn xao câu chuyện Hồ Chí Minh (HCM) là Nguyễn Ái Quốc (NAQ) giả.
11/12/2018(Xem: 304)
Chùa That Luong xây dựng vào thế kỷ thứ 3 cùng lúc với thành phố Viengtianne được thành lập. Chùa That Luong là ngôi chùa tiêu biểu cho nước Lao.
11/12/2018(Xem: 258)
Tại Biển Hồ cĩ một ngọn núi trọc duy nhứt trong vùng được đặt tên là Núi Thấp. Chung quanh Núi Thấp dân chúng ở đơng đúc. Cĩ chùa và sư sải, chợ nhĩm họp buơn bán, cĩ bến xe Tuk Tuk và nhiều xe ơm, cĩ bến đị chở khách và hàng hĩa vảng lai. Vào những ngày nắng ấm, ghe chở khách du lịch ra giửa hồ ngắm hồng hơn. Vì vùng đất nhỏ hẹp nên rất nhiều người cất nhà sàn trên mặt nước.
10/12/2018(Xem: 634)
Vào tuần lễ đầu tháng 12, khi Lễ Thanksgiving vừa trôi qua thì một đồng hương ở Houston (TX) đã âm thầm hỗ trợ cho ba chuyến cứu trợ từ thiện cho hơn ngàn gia đình đồng bào đang lưu thân lạc xứ ở Cambodia.
10/12/2018(Xem: 241)
Nghị quyết do Dân Biểu Lowenthal đệ trình hiện có được sự bảo trợ của 42 Dân Biểu Hạ Viện Hoa Kỳ. Một nghị quyết tương tự và được sự ủng hộ của lưỡng đảng Quốc Hội cũng đã được đệ trình tại Thượng Viện Hoa Kỳ hôm nay
10/12/2018(Xem: 1307)
Vì cái bệnh "sách" nên trong thời gian còn lại Ô dành nhiều thời gian sưu tầm và cho ra những sách như: Danh Ngôn DN Tình Yêu, DN Đàn Ông-Đàn Bà, DN Tình Bạn, DN Hạnh Phúc, Tình Yêu trong Danh Ngôn và Thi Ca, Tự điển Lời hay Ý Đẹp tập 1 và 2, v.v... Ô đã khôn ngoan để tránh đụng chạm với chính quyền
10/12/2018(Xem: 804)
đứng trước nhu cầu của châu Âu và Mỹ phải điều chỉnh với “ khôn ngoan về mặt chiến lược” đối với các lợi ích đang phân hoá của họ: Mỹ phải tập trung vào Trung Quốc, trong khi châu Âu phải tập trung vào thế giới Ả rập và Nga.
10/12/2018(Xem: 299)
Chủ Nhật , Dec 16 , 2018 . lúc 10:00 am đến 3:00 pm tai địa điểm : "Mile Square Park" 16801 Euclid Street , Fountain Valley
Tin công nghệ
Khoảng giữa tháng 12/2018, Sahad Nk, một chuyên gia săn lỗi tại Ấn Độ, đã phát hiện ra một tên miền phụ của Microsoft, “success.office.com”, không được thiết lập theo tiêu chuẩn cần thiết. Vì thế, Nk đã tìm ra cách chiếm được tên miền. Tiếp theo, Nk dùng một bản ghi CNAME, một bản ghi chính tắc được dùng để liên kết một tên miền với tên miền khác, nhằm trỏ tên miền “success.office.com” vào trường Azure của anh. Điều này giúp Nk kiểm soát tên miền phụ và bất kỳ dữ liệu nào được gửi tới nó.
Các công ty lớn luôn thu hút sự chú ý của mọi người, và Apple luôn nằm trong top đầu những công ty được chú ý nhiều nhất. Và ở vai trò của một công ty nghìn tỉ USD, Apple đang dần chuyển chiến lược từ việc làm sản phẩm đại chúng sang phân khúc cao cấp của các thị thường mà hãng có tham gia.
Có một thác nước ở Orion chăng? Câu trả lời là Không, nhưng một số bụi trong M43 hiện diện cũng tương tự như một thác nước trên Trái Đất. M43 là một phần của Tổ hợp đám mây phân tử Orion, thường được chụp ảnh nhưng hiếm khi được nhắc đến. Hàng xóm của nó là M42 nổi tiếng hơn.
Khoảng giữa tháng 12/2018, một tòa nhà trong khuôn viên Menlo Park của Facebook, nơi làm việc của các nhân viên Instagram và Facebook, đã được sơ tán sau khi có tin nhắn đe dọa đánh bom tòa nhà
Khoảng giữa tháng 12/2018, trong một phiên điều trần của CEO Google Sundar Pichai trước Quốc hội Mỹ, nghị sĩ Steve King đã yêu cầu Pichai giải thích vì sao chiếc iPhone của cháu gái ông không hoạt động bình thường
Làn da là cơ quan có diện tích lớn nhất trên cơ thể, bao bọc và chở che cho chúng ta một cách hết sức kỳ diệu. Mỗi ngày, có khoảng 500 triệu tế bào da bị bong ra khỏi cơ thể, nhưng bởi cấu trúc tetrakaidecahedron mà da chúng ta sẽ không bao giờ bị thủng hay hở
Khoảng giữa tháng 12/2018, Samsung chính thức ra mắt Galaxy A8S, chiếc smartphone có màn hình đục lỗ đầu tiên trên thế giới. Thiết kế màn hình Infinity-O của Samsung cực kỳ ấn tượng, với màn hình sát cạnh và chỉ có một lỗ khoét nhỏ ở góc bên trái dành cho camera selfie.
Khoảng giữa tháng 12/2018, CEO Sundar Pichai của Google đang có phiên điều trần trước Quốc hội, và giữa nhiều câu hỏi về sự thống trị của Android, việc phải loại bớt kết quả tìm kiếm theo yêu cầu của Trung Quốc, quyền riêng tư... Google cũng nhận được câu hỏi liệu kết quả do Google trả về có bị thiên vị hay không.
ZTE đã phải nộp khoản tiền lên tới 1.7 tỷ USD để thoát khỏi án phạt của Mỹ. Và sắp tới là Huawei sẽ phải nộp bao nhiêu tiền nếu lệnh cấm chính thức được ban hành.
Khoảng giữa tháng 12/2018, theo báo cáo được đăng trên tạp chí Nature Communications, các nhà khoa học ở Úc vừa có một bước tiến mới trong chẩn đoán ung thư, phát triển thành công giải pháp giúp phát hiện sự hiện diện của tế bào bệnh ở bất kỳ đâu trong cơ thể, chỉ với thời gian 10 phút. Tiến trình chẩn đoán mới được hình thành sau khi các nhà nghiên cứu tại Đại học Queensland nhận thấy sự xuất hiện của một cấu trúc DNA độc đáo khi đặt tế bào ung thư vào trong môi trường nước. Bằng cách xác định sự có mặt của cấu trúc, xét nghiệm mới có thể giúp phát hiện ung thư ở người sớm hơn rất nhiều so với các biện pháp đang được dùng hiện nay
Tại sao thiên hà này có cái đuôi dài như vậy? Trong hình ảnh tuyệt đẹp, dựa trên dữ liệu hình ảnh từ Hubble Legacy Archive, các thiên hà ở cách xa nhau tạo thành một bối cảnh ấn tượng cho thiên hà xoắn ốc gián đoạn Arp 188, Thiên hà Nòng Nọc (Tadpole).
Khoảng giữa tháng 12/2018, Google+ tiếp tục liên quan đến một vụ rò rỉ dữ liệu thứ hai, và Google quyết định sẽ đóng cửa mạng xã hội của hãng vào tháng 04/2019 thay vì tháng 8 như kế hoạch ban đầu. Ngoài ra, toàn bộ API để các ứng dụng bên thứ ba truy xuất thông tin từ Google+ cũng sẽ đóng trong vòng 90 ngày tiếp theo.
Hợp tác với các nhà nghiên cứu đến từ Viện Công nghệ California, Mỹ, và Phòng thí nghiệm Động cơ phản lực của NASA, Honda hiện đang phát triển một loại pin hóa học mới hứa hẹn sẽ mang đến những cải tiến đáng kể so với công nghệ pin hiện hành. Honda cho biết dự án của hãng sẽ mở đường cho sự ra đời của thế hệ pin với mật độ năng lượng cao hơn rất nhiều, đáp ứng nhu cầu lưu trữ năng lượng ngày càng gia tăng nhờ giải pháp khắc phục giới hạn về nhiệt độ của pin hiện nay.
Năm 1970, NASA đã phóng lên vũ trụ vài tấm bản đồ tiết lộ vị trí của Trái Đất trên tổng cộng 4 con tàu, để qua đó hy vọng rằng người ngoài hành tinh sẽ tìm được và liên lạc với chúng ta. Một trong số đó là Voyager 2, khởi hành từ năm 1977
Khoảng giữa tháng 12/2018, theo trang Reuters, Qualcomm đã giành phần thắng cuộc chiến pháp lý tại Trung Quốc trong vụ kiện Apple vi phạm bằng sáng chế. Kết quả là Apple đã bị cấm bán một số mẫu iPhone tại thị trường Trung Quốc.