Hôm nay,  
Việt Báo Online

Câu Chuyện Thầy Lang: Vấn Đáp Về Cao Huyết Áp

29/04/200500:00:00(Xem: 4885)
Câu Chuyện Thầy Lang: Vấn Đáp Về Cao Huyết Áp
Cụ Nguyễn Xuân Thưởng gửi thư hỏi về cao huyết áp và cách đo huyết áp ở nhà. Cụ nói hiện đang bị tension và đang uống thuốc.
Vậy chúng tôi xin phúc đáp thư của Cụ Thưởng cũng như gửi tới qúy thân hữu một chút kiến thức về vấn đề sức khỏe rất quan trọng này. Bệnh coi mòi có vẻ xẩy ra khá nhiều ở đồng hương người Việt tỵ nạn chúng ta vì nếp sống hơi buông thả, ăn uống thoải mái “vô tư”. Trong khi đó thì tại quê hương, bệnh cũng gia tăng ở đồng bào ta vì khó khăn, căng thẳng triền miên với vận nước không mấy thuận lợi. Cũng xin thưa là Cao Huyết áp được y giới coi như một “tên sát nhân thầm lặng” vì bệnh diễn biến âm thầm và có thể đưa tới biến chứng trầm trọng, với nhiều tàn phế cho cơ thể.
1-Trước hết xin định nghĩa “huyết áp là gì”"
Huyết áp (HA) là áp suất của máu lên thành động mạch chính khi máu được tim bơm vào. Áp suất tùy thuộc sức cản của động mạch và số lượng máu. Cao khi hai yếu tố này cao và ngược lại.
HA được ghi nhận bằng milimét thủy ngân mmHg và đo bằng huyết áp kế đặt ở động mạch cánh tay là nơi áp suất giống như áp suất khi máu rời trái tim. Áp suất cao nhất khi tâm thất co bóp (HA tâm thu- systolic) đẩy máu ra khỏi tim. Huyết áp thấp nhất khi tâm thất dãn ra (HA tâm trương-diastolic) để tiếp nhận máu.
Huyết áp bình thường thay đổi tùy theo tuổi. Ở một người trưởng thành, khỏe mạnh và trong tình trạng nghỉ ngơi, huyết áp dưới 120/80mmHg được coi là bình thường, lý tưởng là khoảng 117/75. Hoạt động gắng sức, cảm xúc mạnh, căng thẳng tâm thần đều làm tăng HA tâm thu. Ngược lại khi ngủ thì HA này lại thấp nhất. Huyết áp thấp ở trẻ em, tăng dần với tuổi.
Hệ thần kinh giao cảm và vài kích thích tố trong cơ thể điều chỉnh giữ HA ở mức độ bình thường.
2-Và thế nào là cao huyết áp"
Khi áp suất trong động mạch lên tới 140/90mmHg là cao huyết áp. Huyết áp 120/ 80 là Tiền Cao HA và ta đã phải lưu tâm theo dõi rồi. Chỉ cần một con số lên trên bình thường là đã bị bệnh cao H.A. Thường thường bệnh được phát hiện khi ta đi bác sĩ khám bệnh hoặc tình cờ nhờ bạn bè đo.
4-Tại sao huyết áp lại lên cao"
Cao HA có thể là nguyên- phát hoặc thứ -phát.
Thứ phát là do hậu quả của các bệnh như bệnh thận, bệnh nang thượng thận, bệnh nội tiết, bệnh về động mạch; do uống thuốc viên ngừa thai, thuốc có thể gây nghiền như cocaine, amphetamine.
Có tới 90 % đến 95% các trường hợp cao HA là nguyên phát và không biết rõ nguyên nhân. Tuy không biết rõ nguyên nhân nhưng một số rủi ro có thể đưa tới cao HA thứ phát. Đó là:
a-Gia đình. Nếu trong gia đình có người bị cao huyết áp hoặc tai biến động mạch não thì ta có thể bị cao huyết áp vào một thời điểm nào đó trong cuộc đời.
b-Giới tính. Ở tuổi trẻ và trung niên, nữ giới thường ít bị cao HA hơn nam giới. Nhưng tới tuổi ngoài 60 thì tỷ lệ ngược lại. Khi các bà uống thuốc viên ngừa thai thì nguy cơ cao HA tăng.
c-Mập phì. Kết quả của nhiều nghiên cứu cho hay người mập phì thường hay bị cao HA hơn người thường và khi ta lên cân thì huyết áp cũng lên cao. Lý do là khi cơ thể mập thì tế bào cần nhiều máu để có đủ dưỡng khí và chất dinh dưỡng. Tim sẽ phải làm việc nhiều hơn để bơm máu vào động mạch, áp suất động mạch sẽ gia tăng. Ngoài ra tế bào mỡ cũng tiết ra hóa chất làm tổn thương thành động mạch và tim.
d-Muối sodium và Potassium. Ở một số người sử dụng nhiều muối Na cũng đưa tới cao H.A vì muối giữ nước trong cơ thể. K giữ thăng bằng muối Na ở tế bào. Thiếu K tế bào giữ Na lại và đưa tới cao huyết áp.
e-Căng thẳng tâm thần. Nghiên cứu cho hay khi tâm thần luôn luôn căng thẳng thì cũng dễ bị cao huyết áp và bệnh tim hơn là người có tâm thân an lạc. Lý do là stress sẽ khiến nang thượng thân tiết ra nhiều adrenaline, mà hóa chất này làm mạch máu co bóp, tim đập nhanh,
g-Không vận động cơ thể. Hậu quả của không vận động là mập phì, mà mập lại tăng việc làm cho tim để đưa máu vào dộng mạch nuôi tế bào. Từ đó huyết áp lên cao.
h-Thuốc lá. Hóa chất của thuốc lá làm tổn thương lớp màng lót thành động mạch, chất béo bám vào đó, tăng sức cản của mạch máu và huyết áp lên cao. Lâu ngày,tình trạng này sẽ đưa tới nguy cơ cơn suy tim và tai biến động mạch não. Nicotine cũng đã được coi như là một rủi ro đưa tới huyết áp lên cao bằng cách làm động mạch co hẹp, tăng sức ép của máu và tăng nhịp tim.
i-Rượu. Chưa có bằng chứng là rượu làm tăng huyết áp, nhưng ghiền rượu kinh niên sẽ đưa tới suy tim.
5-Xin kể những dấu hiệu của Cao HA.
Đa số người cao huyết áp không có triệu chứng gì rõ rệt. Một số than phiền bị nhức đầu, chóng mặt, chẩy máu mũi. Đây có thể là dấu hiệu báo trước. Nhiều người thấy hay đổ mồ hôi, bắp thịt co rút, yếu mệt, hồi hộp với tim đập nhanh, đi tiểu nhiều.
6- Tôi được bác sĩ cho hay bị cao Huyết áp. Bây giờ tôi phải làm gì"
Vâng, đây cũng là thắc mắc của nhiều người vì bối rối, lo sợ, không biết phải làm gì; không biết có chữa khỏi được không, đời sống mình sẽ ra sao...Có người cũng nói huyết áp tôi bảo rằng cao mà tôi đâu có thấy dấu hiệu, triệu chứng gì đâu. Vậy thì uống thuốc làm gì cho tốn tiền, mất công mà lại còn phản ứng thuốc với tác dụng phụ không muốn!.
Trước hết là khi bác sĩ nói huyết áp của tiên sinh trên 140/ 90 sau nhiều lần đo, thì tiên sinh đã bị cao huyết áp rồi đấy. Bây giờ thì ta hãy bình tĩnh nghe hướng dẫn của bác sĩ về cách dùng thuốc, kiêng khem ăn uống, thay đổi nếp sống. Việc điều trị thường kéo dài suốt đời, nên ta cần tích cực và hợp tác với bác sĩ và nhân viên của lang y. Cao huyết áp là bệnh có thể kiểm soát để mang áp suất về với mức bình thường.
Còn nói rằng không có triệu chứng thì uống thuốc làm gì. Xin thưa: Cao H.A đã được coi như tên sát nhân thầm lặng, âm thầm hủy hoại cơ thể đấy, nhất là khi ta không uống thuốc. Bệnh nhân có thể bị tai biến mạch máu não, cơn quỵ tim, suy thận, lú lẫn, mù lòa. Đời sống của ta sẽ khó khăn, suy yếu dần và có thể sớm mệnh một.
7-Xin nói qua về cách điều trị cao huyết áp.
Sau khi khám bệnh, làm một số thử nghiệm, bác sĩ sẽ xác định ta có bị cao huyết áp hay không.
Ngoại trừ khi áp suất lên quá cao, bác sĩ sẽ theo dõi, khuyên ta thay đổi nếp sống, vận động cơ thể, ăn uống kiên khem, giảm béo phì.. Nếu áp suất vẫn cao thì bác sĩ sẽ cho uống thuốc để hạ huyết áp. Hiện nay có nhiều dược phẩm khá công hiệu để hạ huyết áp rất mau. Nhưng vài loại thuốc cũng đắt tiền và gây ra một số tác dụng phụ không muốn. Bác sĩ sẽ giải thích cách dùng, các tác dụng không muốn. Ta cần làm theo lời thầy thuốc và báo cho thầy thuốc nếu có khó chịu cũng như hiệu quả của thuốc.
8-Tôi có phải kiêng khem ăn uống gì không"
Có chứ.
a-Chúng ta nên giảm tiêu thụ muối vì có tới 40% dân chúng rất mẫn cảm khi ăn nhiều muối và huyết áp lên cao. Để biết mình có ở trong nhóm này hay không, ta có thể thử bằng cách bớt muối trong hai tuần lễ, coi HA có xuống không. Xin cũng lưu ý rằng thịt đóng hộp và những thực phẩm làm sẵn ăn ngay là có nhiều muối lắm đấy.
b-Giảm chất béo nhất là loại bão hòa và giảm cholesterol để tránh đóng mỡ trong lòng động mạch và tránh cơn đột quỵ tim và stroke.
c-Ăn nhiều rau và trái cây như cam, chuối, khoai tây vì có nhiều potassium lại ít cholesterol.
d-Ngưng hút thuốc lá và uống rượu vừa phải thôi, khoảng 55 cc rượu mạnh, 155 cc rượu vang, 355 c la de, hai lần mỗi ngày cho nam giới, một lần cho nữ giới..
e- Tránh mập phì. Huyết áp thường tăng khi cơ thể mập. Người mập mà huyết áp cao thì có thể hạ một đơn vị huyết áp khi giảm hai pounds
9-Tôi nghe nói vận động cơ thể cũng giúp giảm cao huyết áp, có đúng không"
Đúng vậy: vận động cơ thể đều dặn và vừa với sức mình rất tốt giảm huyết áp tới vài điểm. Vận động nào cũng tốt cả và xin nhớ tham khảo ý kiến thầy thuốc gia đình nếu có vấn đề với trái tim.
10-Xin chỉ cách đo huyết áp tại nhà.
Việc tự đo huyết áp là việc đáng khuyến khích để ghi sự thay đổi áp suất trong ngày, giúp lang y dễ bề điều chỉnh thuốc cho có hiệu quả. Ta có thể đo hai lần một ngày trong hai tuần rồi một lần mỗi ngày trước khi uống thuốc. Khi máu đã tương đối bình thường thì chỉ cần đo vài lần trong tuần.
Về máy đo thì có hai loại:
Loại máy bơm bằng tay, có kim đồng hồ chỉ số huyết áp trong khi ta nghe nhịp tim bằng ống nghe, và loại máy mà số huyết áp hiện trên màn ảnh nhỏ.
Loại trên dễ mang khi di chuyển, có ống nghe nhịp tim sẵn, giá tiền vừa phải từ 20-30 mỹ kim. Nhưng máy có vài điểm bất tiện là dễ hư hao, không chính xác, không thuận tiện cho người lãng tai vì phải nghe nhịp tim bằng ống nghe. Mà lão niên thì cũng hay nghễnh ngãng.
Máy digital hiện nay phổ thông hơn, dễ đọc vì con số hiện trên màn ảnh, đôi khi lại in kết quả luôn, dễ sử dụng, tiện lợi cho người bị kém thính giác vì không phải nghe nhịp tim. Máy có thể bơm căng bằng tay hay tự động, xả hơi thì tự động. Bất tiện của máy trước hết là đắt tiền hơn, từ 40 tới 100 mỹ kim, độ chính xác của máy thay đổi khi cơ thể cử động hay khi nhịp tim không đều, máy cũng cần cục pin để điều hành.
Xin kính chúc Cụ Thưởng và quý thân hữu mọi sự bình an, huyết áp tốt.
Bác sĩ Nguyễn Ý-Đức
Texas-USA

12/10/2018(Xem: 607)
Theo huyền thoại thì pho mát được một nhà kinh doanh tình cờ khám phá ra cách nay nhiều ngàn năm. Trong một chuyến đi buôn xa, ông mang theo nhiều lương thực, trong đó có sữa đựng trong một cái bao tử lạc đà khô.
28/09/2018(Xem: 1651)
Vào buổi sáng hôm đó, khi xuống chuồng vắt sữa bò như thường lệ, một trại chủ thấy bình sữa bỏ quên trong góc nhà. Cầm lên coi, ông ta thấy sữa hơi đông lại, ngửi không thấy hư, ông ta bèn nếm. Sữa có vị hơi chua chua, ngọt ngọt và thơm. Tiếc của Trời, ông ta mang về cho bà vợ và cả nhà cùng ăn. Ai cũng khen ngon và không bị phản ứng gì!
14/09/2018(Xem: 1447)
Ngoài giá trị dinh dưỡng, sữa bò còn có một số ích lợi về y học cũng như có thể gây ra một vài trở ngại cho người dùng sữa. Vì thế, khi dùng thì cũng cần phải có những hiểu biết nhất định.
31/08/2018(Xem: 2362)
Đi học mà được thầy cô phết cho hai “quả trứng” thì về nhà chắc chắn lại được thưởng thức thêm vài con lươn đỏ mông đít. Nhưng được ăn hai quả trứng gà ốp-la hoặc hai cái hột vịt lộn thì ta đã có một lượng dinh dưỡng đáng kể cho ngày hôm đó.
24/08/2018(Xem: 2423)
Con người có nguy cơ mang những cơn đau do bệnh hoạn kinh niên hoặc do thương tích, giải phẫu. Cơn đau sau có thể làm giảm đi bằng thuốc gây tê mê. Cơn đau trước như nhức đầu, đau xương khớp cần sự trị liệu bằng các thuốc giải đau, để người bệnh có thể tiếp tục sinh hoạt, sản xuất. Aspirin là một trong các thuốc giải đau lâu đời đó.
22/08/2018(Xem: 2755)
Mùa hè là mùa cao điểm của dưa hấu. Ít ai biết rằng nó không chỉ mang lại sự giải khát, mà còn là một "cú đá vitamin (Vitaminkick)" nữa. Bởi vì dưa hấu có chứa một loạt các vitamin và chất béo tốt.
17/08/2018(Xem: 2252)
Trái cây đã được hầu hết mọi người ưa thích vì mùi vị ngon ngọt và nhiều chất dinh dưỡng. Trái cây cũng giúp cơ thể giảm thiểu rối loạn các chức năng và một số bệnh hoạn.
03/08/2018(Xem: 1371)
Vị bác sĩ nổi danh nhất của thời cổ Hy Lạp là Hippocrates (400BC). Một y sĩ và giải phẫu gia (mặc dù chỉ thực hiện các tiểu giải phẫu như mổ trĩ và cắt thịt dư), ông trở thành hiệu trưởng của trường y và lãnh đạo ở đảo Aegean tại Cos.
27/07/2018(Xem: 2308)
Tháng 12 năm 1998, một cuộc hội thảo kéo dài hai ngày rưỡi đã được tổ chức tại Newport Beach, California, để thảo luận và trình bày kết quả nghiên cứu về công dụng của tỏi.
18/07/2018(Xem: 5836)
Lời phi lộ: Tình cờ đọc tin này cách đây 4 ngày nhưng nghĩ là mùa World Cup có lẽ độc giả ưu tiên giải trí với môn đá banh nên tôi dời lại vài ngày. Có thể quý ông bà, quý vị niên trưởng nhiều kinh nghiệm sống đã biết nhưng tôi cũng mạn phép phổ biến giới thiệu để quý độc giả nào chưa nghe đến những cách thức đơn giản "đuổi kiến đi" như tôi cùng tham khảo để từ đó áp dụng (LNC).
06/07/2018(Xem: 2678)
Trong mấy chục năm gần đây, dân chúng ở các quốc gia Âu Mỹ bắt đầu tiêu thụ một số lượng rất lớn đậu nành. Họ đã được các nhà nghiên cứu khoa học thông báo nhiều ích lợi về dinh dưỡng cũng như trị liệu của loại thực vật này. Đã có ít nhất là ba cuộc hội thảo quốc tế về vai trò của đậu nành trong việc phòng ngừa và trị các bệnh kinh niên. Giới truyền thông, báo chí cũng đăng tải nhiều nghiên cứu về công dụng của đậu nành.
22/06/2018(Xem: 1851)
Sức khỏe tốt phụ thuộc vào nhiều yếu tố như gen di truyền, tuổi tác, nếp sống cá nhân, môi trường chung quanh, sự chăm sóc sức khỏe, kiến thức tổng quát và cách thức ăn uống.
15/06/2018(Xem: 1586)
Nhiều nhà chuyên môn đề nghị chính xác hơn: sốt là khi nhiệt độ lên cao vì một bệnh nào đó chứ không phải vì các lý do thông thường như sự tiêu hóa thực phẩm, khi có cảm xúc mạnh, khi vận động cơ thể, có thai, có kinh nguyệt...
08/06/2018(Xem: 1391)
Thân thể chuyển hóa các chất dinh dưỡng thành năng lượng, có đơn vị cơ bản là calori (Cal) . Một calorie là số năng lượng cần có để nâng nhiệt độ của 1 gr nước lên 1ºC. Vì đơn vị calori quá nhỏ, nên khi tính toán năng lượng người ta thường dùng kilocalori (Kcal), tương đương với 1.000 calori. Mặc dù theo thói quen người ta vẫn gọi là calori, nhưng trong dinh dưỡng nên hiểu là được dùng để chỉ cho kilocalori (Kcal)
01/06/2018(Xem: 2439)
Kích thích tố mà tiếng Anh gọi là Hormone. Có nhiều loại khác nhau và đây là những chất rất cần cho cơ thể. Xin cùng tìm hiểu về chất này.
Tin công nghệ
Tháng 10/2018, Google chính thức ngừng bỏ thầu dự án Joint Enterprise Defense Infrastructure (JEDI), một hợp đồng cung cấp dịch vụ điện toán đám mây khổng lồ có giá trị tới 10 tỷ USD. Công ty đưa ra quyết định bỏ thầu sau khi bị nhân viên phản đối và lo ngại dự án có thể vi phạm các nguyên tắc đạo đức về AI mà Google đã tự đặt ra.
Nhìn từ xa, tổng thể M16 trông giống một con đại bàng. Nhưng khi tiến gần hơn một chút, có thể thấy tinh vân Đại Bàng lại chứa một vùng sáng, tựa như một cửa sổ mở ra vào trung tâm của một vỏ khí bụi tối lớn hơn. Qua khung cửa sổ, toàn bộ một cụm sao mở xuất hiện với nhiều ngôi sao mới đang hình thành. Trong lỗ hổng đó, những chiếc cột cao và những vầng viên tròn của bụi đen cùng khí phân tử lạnh nằm bên những ngôi sao trẻ màu xanh
Tính đến tháng 10/2018, HTC đang lâm vào khủng hoảng, nhưng điều đó không thể ngăn cản hãng thử nghiệm các sản phẩm mới.
Hồi năm 2017, Google phát hành sản phẩm tai nghe Pixel Buds, không chỉ tích hợp trợ lý ảo Google Assistant mà còn hỗ trợ dịch thuật theo thời gian thực bằng Google Translate. Kể từ đó, nhiều chiếc tai nghe hỗ trợ Google Assistant được các hãng khác ra mắt, nhưng thiếu tính năng dịch. Đến khoảng giữa tháng 10/2018, Google cho biết sẽ mở khoá tính năng dịch theo thời gian thực cho mọi tai nghe có Google Assistant.
Khoảng giữa tháng 10/2018, bằng một kỹ thuật chỉnh sửa gen hoàn toàn mới, các nhà khoa học Trung Quốc tuyên bố đã có thể tạo ra thành công một con chuột con là con của 2 con chuột mẹ mà không cần tới chuột đực.
Tháng 10/2018, các quan chức Lầu Năm Góc đã lên tiếng cảnh báo một vụ xâm nhập dữ liệu ảnh hưởng tới các quân nhân viên của họ. Hacker chưa rõ danh tính đã giành được quyền truy cập vào thông tin cá nhân và số thẻ tín dụng của các nạn nhân.
Khoảng giữa tháng 10/2018, trang Electrek cho biết Tesla đã sản xuất được chiếc Model 3 thứ 100,000. Đây là cột mốc quan trọng của hãng trong việc sản xuất xe điện, vì chỉ 1 năm trước đó, hồi tháng 07/2017, Tesla chỉ xuất xưởng được vỏn vẹn 30 chiếc Model 3. Hiện hãng đang có tốc độ xuất xưởng 5000 xe Model 3 mỗi tháng.
Khoảng giữa tháng 10/2018, theo truyền thông Đài Loan, TSMC tiếp tục thắng thầu hợp đồng và trở thành hãng gia công độc quyền cho chip A13 của Apple trong năm 2019. Như vậy, đây sẽ là năm thứ 4 liên tiếp TSMC chịu trách nhiệm sản xuất độc quyền chip A cho Apple.
Khoảng giữa tháng 10/2018, BMW cho biết sẽ chi ra 3.6 tỷ Euro để nâng tỷ lệ cổ phần của mình từ 50% lên 75% trong liên doanh với hãng xe Trung Quốc. Thỏa thuận mới sẽ cho phép BMW trở thành hãng xe nước ngoài đầu tiên nắm quyền kiểm soát một doanh nghiệp ở Trung Quốc
Khoảng giữa tháng 10/2018, Apple công bố mua lại công nghệ quản lý điện năng của hãng Dialog với giá 300 triệu USD, và thoả thuận sẽ trả thêm 300 triệu USD để mua lại công ty trong vòng 3 năm tiếp theo. Ngoài ra, Apple còn thuê 300 kỹ sư của Dialog để phục vụ cho dự án riêng để đẩy nhanh việc phát triển chip quản lý điện năng và sạc cho iPhone.
Khoảng giữa tháng 10/2018, trang Reuters cho biết, Amazon đã phát triển công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) để hỗ trợ tuyển dụng, nhưng kế hoạch không thành vì công ty phát hiện hệ thống phân biệt giới tính, chống lại nữ giới.
Đây không phải là khoảnh khắc mới mẻ của một tinh vân xa xôi được Kính viễn vọng không gian Hubble chụp lại, mà đám mây bụi sáng kì ảo trong ảnh là cảnh tượng của một chiếc tên lửa SpaceX Falcon 9 cất cánh dọc theo bờ tây nước Mỹ ngay sau hoàng hôn ngày 07/10/2018. Được phóng từ Căn cứ Không quân Vandenberg trên bờ biển trung tâm bang California, tầng thứ nhất của tên lửa đã quay trở lại căn cứ an toàn sau 8 phút.
Khoảng giữa tháng 10/2018, các nhà khoa học tại trường đại học kỹ thuật Eindhoven, Hà Lan và đại học Keio, Nhật Bản đã phát triển một bộ xét nghiệm chẩn đoán có nguồn gốc từ giấy, với giá thành rẻ nhưng có thể kiểm tra nhanh khá nhiều dạng bệnh truyền nhiễm.
Việc Samsung đang phát triển một chiếc smartphone màn hình gập không còn là bí mật. Công ty Hàn Quốc được xác nhận đang phát triển smartphone màn hình gập trong nhiều năm. Khoảng giữa tháng 10/2018, DJ Koh, người đứng đầu mảng di động của Samsung đã khẳng định rằng sẽ hé lộ về thiết bị mới tại Hội nghị SDC 2018 vào tháng 11/2018. Tuy nhiên, smartphone màn hình gập của Samsung sẽ không bán ra trong năm 2018.