Cuộc Chiến Mậu Dịch: Hoa Kỳ Đơn Độc Và Nan Giải

14/09/201700:00:00(Xem: 5866)

Hoa Kỳ Đơn Độc Và Nan Giải
Nguyễn Xuân Nghĩa, Thanh Hà

...các đối tác thì vừa ăn của Mỹ vừa gây rối cho Hoa Kỳ đi chữa lửa khắp nơi...

Bảo hộ mậu dịch là một đòn hù dọa hay là chiến lược thực sự đang được chính quyền Trump theo đuổi? Bài toán trở nên phức tạp hơn khi Nhà Trắng giàng buộc vế thương mại với an ninh. Chuyên gia kinh tế Nguyễn Xuân Nghĩa từ Hoa Kỳ phân tích.

Mỹ, Canada và Mêhicô mở đợt đàm phán đầu tiên để thương thuyết lại Hiệp Định Tự Do Thương Mại Bắc Mỹ NAFTA từ ngày 16 đến 20/08/2017. Các bên đề ra mục tiêu gặp lại nhau tổng cộng 7 lần và kết thúc đàm phán vào đầu 2018, trước khi Mêhicô vướng bận vì cuộc vận động tranh cử tổng thống.

Hiệp ước NAFTA có hiệu lực từ ngày 01/01/1994, liên quan trực tiếp đến đời sống của 480 triệu dân Canada, Mêhicô và Hoa Kỳ. Theo thống kê của bộ Ngoại Thương Mỹ, tính đến năm 2008, khi khủng hoảng tài chính Mỹ bùng nổ với vụ ngân hàng Lehman Brothers tuyên bố vỡ nợ, tổng trao đổi mậu dịch giữa ba nước thành viên đã được nhân gấp ba lần so với thời điểm 1994 và đạt 946 tỷ đô la. Trong tài khóa 2016, tổng trao đổi mậu dịch giữa ba nước tham gia NAFTA lên tới 1.200 tỷ đô la.

NAFTA là một trong số những hiệp định tự do mậu dịch mà từ khi lên cầm quyền tháng 01/2017, Tổng thống Mỹ Donald Trump đòi “xét lại” vì ông cho rằng các văn bản đó bất lợi cho thương mại của Hoa Kỳ, cho người lao động Mỹ.

Hoa Kỳ hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Mêhicô. Từ 80 đến 85 % xuất khẩu của Mêhicô đổ vào thị trường Mỹ. Ngược lại, 46 % hàng nhập vào Mêhicô xuất xứ từ Mỹ. Chú Sam trong thế nhập siêu so với Mêhicô. Thâm hụt cán cân thượng mại của Hoa Kỳ với nước láng giềng phương nam này trong năm 2016 lên tới 64 tỷ đô la.

Justin Trudeau : Không thể thay đổi sâu rộng NAFTA

Còn với Canada, Tổng thống Trump trong tin nhắn ngày 25/04/2017 trên mạng xã hội Twitter cho rằng Canada đã làm giàu trên xương máu của nông dân Mỹ, chủ yếu ở vùng Wisconsin và các bang sát biên giới giữa hai nước.

Theo thống kê của bộ Thương Mại Canada, trong tháng 5/2017 thặng dư thương mại của nước này với Mỹ là 3,5 tỷ đô la. Bất cân bằng có lợi cho phía Ottawa này đang được thu hẹp lại. Một tháng trước khi vòng đàm phán lại về NAFTA mở màn, Thủ tướng Canada báo trước là để “hiện đại hóa” hiệp định này một cách sâu rộng, các bên cần đàm phán trong vòng hai năm.

Về phía Mỹ, các doanh nhân cho rằng rút khỏi hiệp định NAFTA là một sai lầm. Hiệp hội MEMA bao gồm các hãng sản xuất trang thiết bị xe hơi Hoa Kỳ báo động, ra khỏi NAFTA đe dọa đến 50.000 chỗ làm trong ngành công nghệ xe hơi Mỹ. Giá trung bình mỗi chiếc xe bán ra sẽ đắt hơn khoảng 1.100 đô la so với hiện tại. Cũng hiệp hội này nhấn mạnh Canada và Mêhicô là những mắt xích trọng yếu trong dây chuyền sản xuất xe hơi của Hoa Kỳ.

Tuy nhiên, Hiệp Định Tự Do Thương Mại Bắc Mỹ không là mục tiêu duy nhất trong tầm ngắm của chính quyền Trump.

Bài toán phức tạp hơn với Trung Quốc

Ngay trong những ngày đầu nhiệm kỳ, cũng Donald Trump đã ký sắc lệnh rút Washington ra khỏi Hiệp Định Đối Tác Xuyên Thái Bình Dương TPP. Nhà Trắng liên tục răn re những đối tác thương mại mà Mỹ trong thế nhập siêu. Đứng đầu danh sách đó là Trung Quốc, với thâm hụt cán cân thương mại hơn 345 tỷ đô la nghiêng về phía Bắc Kinh.

Với đối tác thương mại số 1 này, Đối Thoại Kinh Tế Toàn Diện Mỹ-Trung đầu tiên dưới thời Tổng thống Trump mở ra tại Washington giữa tháng 7/2017 đã thất bại hoàn toàn: hai bên đã hủy cuộc họp báo và cũng không đạt được đồng thuận về một bản tuyên bố chung kết thúc hội nghị. Theo giới quan sát, Washington và Bắc Kinh còn lâu mới san bằng được những bất đồng trên hồ sơ kinh tế.


Trả lời ban Việt Ngữ RFI chuyên gia kinh tế Nguyễn Xuân Nghĩa từ California cho rằng, sau sáu tháng cầm quyền, có lẽ bản thân chính quyền Donald Trump cũng chưa định hình rõ chính sách thương mại của Hoa Kỳ.

Nguyễn-Xuân Nghĩa: Khó biết được sự thật mà có lẽ chính nội các của ông Trump cũng chưa biết rõ. Về bối cảnh thì tự do thương mại hay việc tháo gỡ cản trở trong luồng giao dịch giữa các nước đều có mặt được và mặt thua. Khi tranh cử năm 2016, Donald Trump chú trọng đến mặt thua là dân Mỹ bị thất nghiệp, doanh nghiệp bị đóng cửa, nhiều thị trấn bị tiêu điều vì cạnh tranh quốc tế.

Ông chú trọng đến khía cạnh tiêu cực ấy để tranh thủ cử tri và đắc cử khi truyền thông lại chỉ để ý đến các tiểu bang sung mãn ở vùng duyên hải và bị bất ngờ. Tới khi nhậm chức tổng thống, ông Trump thực hiện những điều hứa hẹn là rút khỏi Hiệp Ước Đối Tác Xuyên Thái Bình Dương TPP, rồi đòi xét lại Hiệp Ước Tự Do Thương Mại Bắc Mỹ là NAFTA với Canada và Mehicô.

Cũng Tổng thống Donald Trump hăm dọa có biện pháp mạnh với các nền kinh tế đã đạt xuất siêu quá lớn khi giao dịch với Hoa Kỳ, như Trung Quốc hay Đức và cả Việt Nam. Còn Hiệp Ước Xuyên Đại Tây Dương hay TTIP giữa Hoa Kỳ và Liên Hiệp Âu Châu thì cũng chưa thành hình vì nhiều mâu thuẫn trong nội bộ Liên Âu.

Bài toán nan giải khi gắn liền thương mại và an ninh quốc gia

Nguyễn-Xuân Nghĩa: Tôi xin được châm thêm vào bài toán giao dịch kinh tế một yếu tố khác của chính quyền Donald Trump. Đó là từ tháng 4/2017 đến gần đây ông Trump giàng vấn đề an ninh vào quan hệ ngoại thương, như kéo vụ hỏa tiễn Bắc Triều Tiên vào việc mua bán với Trung Quốc, nêu vấn đề quân sự và phần đóng góp cho Liên Minh Bắc Đại Tây Dương NATO vào luồng giao dịch với nước Đức. Gần đây nhất là hứa hẹn cung cấp khí đốt cho Ba Lan và nhiều nước Đông Âu để các nước này khỏi bị Nga bắt chẹt.

Khi an ninh quốc gia lại là một vế mới của ngoại thương thì bài toán trở thành rắc rối hơn.

Chính là do yếu tố an ninh mà trong nội các Donald Trump tiếng nói bảo hộ mậu dịch, như của Giáo sư Peter Navarro, lại có vẻ lu mờ trước lối tính toán thực tiễn của các Tổng trưởng Ngân Khố và Thương Mại hay của Cố vấn Hội Đồng Kinh Tế Quốc Gia. Điển hình là việc tái xét hiệp ước NAFTA đang tiến hành và việc đàm phán với Trung Quốc sau 100 ngày tạm gọi là hưu chiến đã bắt đầu từ giữa tháng 7/2017. Nhưng ta ít còn thấy luận điệu bảo hộ gay gắt mà nổi bật là sức ép kinh tế để giải quyết vụ Bắc Triều Tiên. Điều đó không có nghĩa là mâu thuẫn hay nguy cơ chiến tranh mậu dịch đã suy giảm, như ta thấy trong thượng đỉnh G20 vừa qua tại Hamburg bên Đức.

Chính sách bảo hộ của Mỹ mang màu sắc Donald Trump

Nguyễn-Xuân Nghĩa: Tôi cho rằng nếu muốn dự đoán thì mình không nên tập trung vào chính sách hay tính khí của ông Donald Trump vì bài toán nó phức tạp hơn vậy.

Sau nhiều thập niên dùng ngoại thương làm đòn bẩy ngoại giao và an ninh để tranh thủ đồng minh vào thời chiến tranh lạnh, Hoa Kỳ đã thắng khi đối thủ chính là Liên bang Xô Viết tự sụp đổ. Thế rồi 25 năm sau, Mỹ bị nhập siêu nặng và tiến bộ khoa học kỹ thuật gây ra nhiều thay đổi làm dân Mỹ bị thiệt hại trong khi các đồng minh vẫn trông chờ vào sự bảo vệ của Hoa Kỳ. Còn các đối tác thì vừa ăn của Mỹ vừa gây rối cho Hoa Kỳ đi chữa lửa khắp nơi, từ Đông Á tới Trung Đông.
Vì vậy, ông Trump mới đắc cử và đòi xây dựng một trật tự gọi là công bằng hơn cho nước Mỹ. Nếu nhìn như vậy thì mâu thuẫn của Hoa Kỳ với nhiều nước sẽ còn tăng mà không chỉ tập trung vào hồ sơ mậu dịch. Những ai tưởng Hoa Kỳ thời Trump đang lui về chủ nghĩa tự cô lập thì còn bị bất ngờ nữa.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Hiệp định về chấm dứt chiến tranh và lập lại hòa bình ở Việt Nam được ký kết ngày 27 tháng 1 năm 1973 tại Paris, gồm có 9 chương và 23 điều khoản. Nội dung mà Chính phủ Hoa Kỳ, Chính phủ VNDCCH, Chính phủ VNCH và Chính phủ CMLTMNVN đồng thuận không phải là thoả hiệp giữa hai phe thắng và thua, mà nhằm quy định việc ngưng mọi cuộc giao tranh, Hoa Kỳ rút quân trong vòng 60 ngày ra khỏi Việt Nam, QĐNDVN được ở lại miền Nam; bù lại, Hà Nội trao trả các tù binh Hoa Kỳ, VNCH và MTGPMN cùng hoạt động trên lãnh thổ của mình...
Tại sao rất ít người Việt đọc sách Việt? Tôi muốn nói đến sách văn chương, sách triết học, sách khoa học. Đây là ba nguồn kiến thức, tư tưởng lớn của nhân loại. Nếu lấy ra hết ba loại hiểu biết này, con người chỉ là đàn bò nhai lại và tranh cãi. Nếu một người không có hiểu biết nào từ ba nguồn cung cấp trên, người đó không thể khác hơn con bò. Tuy nhiên, việc này không bao giờ xảy ra.
Hôm thứ Sáu 13/1/2023 vừa qua, Tổng thống Hoa Kỳ Joe Biden tiếp Thủ tướng Kishida Fumio của Nhật Bản tại phòng Bầu Dục Tòa Bạch Ốc. Chương trình nghị sự của hai nguyên thủ quốc gia hẳn phải đề cập đến hiểm họa an ninh từ Trung quốc, mà cả hai quốc gia trong thời gian những năm gần đây đều đặt lên trọng tâm hàng đầu
Làm sao để giữ vững tư tưởng trong Quân đội và Công an là vấn đề sống còn năm 2023 của đảng Cộng sản Việt Nam (CSVN). Lý do vì năm con Mèo (Quý Mão) có Hội nghị Trung ương giữa nhiệm kỳ Khóa đảng XIII, dự trù vào khoảng tháng Sáu, để bỏ phiếu tín nhiệm các cấp Lãnh đạo từ Trung ương xuống địa phương. Cuộc bỏ phiếu này sẽ là cơ hội cho các cấp tranh đua, chạy chức, chiếm quyền lãnh đạo. Và kết quả cuộc bỏ phiếu này sẽ đặt nền tảng cho Đại hội đảng khóa XIV để bầu lên Tổng Bí thư và Bộ Chính trị mới nhiệm kỳ 2026-2031...
Chứ chả lẽ cái chết thảm thiết của bà Cát Hanh Long và của hàng bao nhiêu triệu lương dân khác nữa (ở khắp ba miền đất nước, từ hơn nửa thế kỷ nay) thì đất/trời có thể dung tha được hay sao?
✱ Lê Đức Thọ: Bây giờ về phần thỏa thuận chúng tôi đã đồng ý, chúng ta sẽ tiến hành như thế nào? ✱ Kissinger: Để tránh nhầm lẫn, chúng tôi sẽ đánh máy lại từ tiếng Anh của chúng tôi và ông có một bản sao của bản văn. Chúng tôi sẽ nỗ lực tận tâm nhất để đảm bảo rằng mọi thứ chúng ta đã đồng ý đều được hợp nhất. ✱ TT Thiệu: Nếu chúng tôi không thể ký thỏa hiệp này trước cuộc bầu cử, thời liệu Hoa Kỳ có cần phải công bố cho người dân biết rằng họ vẫn có ý định ký kết thỏa hiệp này không? ✱ TT Nixon: Tôi phải có câu trả lời của ông (TT Thiệu) trước 1200 giờ Washington, ngày 21 tháng 1 năm 1973...
Sau 13 năm, cuối cùng thì Bác sĩ David Sinclair và các đồng nghiệp đã tìm được câu trả lời cho câu hỏi: Điều gì thúc đẩy quá trình lão hóa? Trong một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Cell vào ngày 12 tháng 1 năm 2023, Sinclair, giáo sư di truyền học và đồng giám đốc của Paul F. Glenn Center for Biology of Aging Research tại Trường Y Harvard (Harvard Medical School), đã phác họa ra một chiếc đồng hồ lão hóa, khi ta vặn chiều kim là có thể đẩy nhanh hoặc đảo ngược quá trình lão hóa của các tế bào.
Lời báo động muộn màng này cũng đã giúp tôi hiểu ra lý do mà sư Minh Trí – sau khi xuất gia, từ bỏ mọi hoạt động chính trị, đã hết lòng tận tụy chăm lo cho những lớp học Việt Ngữ, ở Kampuchea, cho đến… hơi thở cuối!
Trong bài viết sau đây, Henry Kissinger đã cảnh báo về một cuộc thế chiến mới có thể xảy ra và phương cách tốt nhất là tìm cách tạo cho Nga một cơ hội đàm phán trong danh dự. Ý kiến của Kissinger còn nhiều điểm chưa thuyết phục, cần được thảo luận sâu xa hơn...
Trong hơn ba năm - chính xác là 1,016 ngày - Trung Quốc đã đóng cửa với cả thế giới. Hầu hết sinh viên nước ngoài rời khỏi đất nước khi bắt đầu đại dịch. Khách du lịch đã ngừng đến tham quan. Các nhà khoa học Trung Quốc đã ngừng tham dự các hội nghị nước ngoài. Các giám đốc điều hành người nước ngoài bị cấm quay trở lại công việc kinh doanh của họ ở Trung Quốc. Vì vậy, khi Trung Quốc mở cửa biên giới vào ngày 8 tháng 1, từ bỏ những tàn tích cuối cùng của chính sách “không covid”, việc đổi mới tiếp xúc thương mại, trí tuệ và văn hóa sẽ có những hậu quả to lớn, mà phần nhiều là lành tính.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.