TÌNH HÌNH BIỂN ĐÔNG SÁU THÁNG ĐẦU 2017
Mặc dù những căng thẳng tại Biển Đông trong 6 tháng qua đã giảm nhưng những nguy cơ tiềm ẩn gây mất ổn định tại đây vẫn tồn tại. Khu vực Đông Nam Á hiện vẫn lo ngại về việc tăng cường sức mạnh quân sự của Trung Quốc tại các thực thể do nước này bồi lấp trái phép tại Biển Đông. Chính sách đối ngoại của tân Tổng thống Donald Trump đang được định hình. Hoa Kỳ đang áp dụng cách tiếp cận tổng hợp toàn diện về ngoại giao, kinh tế và quân sự với mục đích gởi một thông điệp rỏ ràng cho Trung Quốc. Trong 1 văn bản gởi cho Ủy ban Đối ngoại Thượng viện được xác nhận hôm 7/2, Ngoại trưởng Mỹ Rex Tillerson viết: “Mỹ phải sẵn sàng chấp nhận rủi ro nếu Mỹ muốn ngăn ngừa những hành động làm mất ổn định thêm, và trấn an các đồng minh và đối tác rằng Mỹ sẽ sát cánh với họ trong việc duy trì các luật lệ và chuẩn mực quốc tế”. Tàu khu trục USS Dewey của Hải quân Mỹ hôm 24/5 đã tiến vào phạm vi 12 hải lý của Đá Vành Khăn, thuộc quần đảo Trường Sa và việc Trung Quốc điều máy bay chiến đấu chặn máy bay trinh sát P-3C Orion của Mỹ trên không phận quốc tế tại Biển Đông hôm 25/5 sẽ làm nảy sinh tranh cãi giữa hai nước trong năm 2017. Cũng trong các chuyến thăm có tính cách biểu tượng, đoàn quốc hội Hoa Kỳ do Thượng nghị sĩ John McCain dẫn đầu đã đến thăm các thủy thủ Mỹ trên tàu khu trục có tên lửa dẫn đường USS John S. McCain (DDG 56), khi tàu neo ở cảng Quốc tế Cam Ranh hôm 2/6, theo lịch trình bảo trì thường lệ ở Việt Nam. Sau đó, tàu USS Colorado (LCS 4) cũng đã thực hiện bảo dưỡng dự phòng viễn chinh trong khuôn khổ chuyến thăm kỹ thuật tại Cảng Quốc tế Cam Ranh, Việt Nam từ ngày 11 đến 15 tháng 6 năm nay. Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Hà Nội, trong thông cáo báo chí bằng tiếng Việt cho hay: "Chuyến thăm kỹ thuật này đánh dấu lần đầu tiên hoạt động bảo dưỡng viễn chinh được thực hiện cho phiên bản tàu tác chiến ven bờ thuộc lớp Independence triển khai luân phiên." Mặc dù nơi bảo trì và tiếp tế chính của các tàu LCS là ở Singapore, Hải Quân Mỹ đang cần có thêm những cảng như Cam Ranh để tăng cường hỗ trợ các chiến hạm của Hoa Kỳ trong khu vực.
TRUNG QUỐC
Ông Trump đã tiếp chủ tịch Trung Quốc vào đầu tháng 4/2017 trong chuyến thăm hai ngày tại khu nghỉ mát Mar-a-Lago ở Florida. Trong cuộc gặp thượng đỉnh dường như mang tính ngoại giao, cả hai nhà lãnh đạo đồng ý thiết lập định dạng mới cho các cuộc đàm phán Mỹ-Trung về vấn đề thương mãi, bán đảo Triều Tiên và các vấn đề khu vực. Như đã đề cập nhiều lần, chiến lược của Trung Quốc tại Biển Đông chỉ có tiến và tạm ngừng. Trong 6 tháng đầu 2017, Trung Quốc tạm ngừng để chờ chính sách đối ngoại của tân chính phủ Donald Trump.
TÌNH HÌNH KINH TẾ
Nền kinh tế Trung Quốc tăng 6.9% trong quý đầu tiên của 2017, theo các số liệu chính thức. Việc đầu tư vào cơ sở hạ tầng công và nhu cầu bất động sản giúp tăng trưởng nền kinh tế lớn thứ hai thế giới. Tháng 3, Trung Quốc cắt giảm mục tiêu tăng tưởng từ 6.7% năm 2016 xuống 6.5% năm 2017.
MẶT TRẬN NGOẠI GIAO
- Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị ngày 8/3 nói nước ông và ASEAN đã đạt được dự thảo đầu tiên của Bộ Quy tắc Ứng xử ở Biển Đông (COC).
MẶT TRẬN QUÂN SỰ
- Bộ Quốc phòng Mỹ cho biết tính đến cuối năm 2016, Bắc Kinh đã xây dựng đến 24 nhà chứa máy bay cùng nhiều công sự trên 3 đảo nhân tạo Subi, Vành Khăn và Chữ Thập. Bộ Quốc phòng Mỹ nhận định sau khi hoàn tất việc xây dựng các cơ sở này, Trung Quốc sẽ có khả năng bố trí 3 trung đoàn máy bay chiến đấu tại quần đảo Trường Sa.
- Tháng 3/2017, Bắc Kinh đã lên án quyết định vào tuần trước của Hoa Kỳ cho triển khai lá chắn chống tên lửa THAAD ở Hàn Quốc. Việc bố trí hệ thống này nằm trong một mạng lưới lá chắn tên lửa rộng lớn hơn, trong đó có cả hệ thống Aegis, để đối phó với những cường quốc có vũ khí hạt nhân.
- Tháng 4/2017, hàng không mẫu hạm đầu tiên mới của Trung Quốc được hạ thủy tại cảng Đại Liên ở đông bắc Trung Quốc. Tin tức nói tàu sẽ đi vào hoạt động từ 2020. Đây là chiếc hàng không mẫu hạm thứ hai của Trung Quốc, và là chiếc đầu tiên tự đóng trong nước.
- Các hình ảnh vệ tinh chụp trong tháng 5/2017 vừa qua cho thấy là chiếc máy bay săn tàu ngầm Shaanxi Y-8Q mới nhất của Trung Quốc đã được triển khai sân bay quân sự Lăng Thủy (Lingshui), nằm ở phía đông nam hòn đảo Hải Nam ở vùng Biển Đông, theo tin của trang mạng Defense News của Mỹ ngày 22/6/2017. Lăng Thủy là một trong ba căn cứ không quân của hải quân Trung Quốc ở Hải Nam, tỉnh cực nam của Trung Quốc ở phía bắc Biển Đông. Trên đảo này còn có căn cứ hải quân Du Lâm, nơi neo đậu của các tàu ngầm hạt nhân của Trung Quốc. Ngoài ra, hai máy bay cảnh báo sớm KJ-500 cũng được nhìn thấy tại đây. Các bức ảnh vệ tinh cũng cho thấy 3 máy bay trinh sát không người lái BZK-005 tại Lăng Thủy, loại phi cơ cũng đã được nhìn thấy tại căn cứ không quân của Trung Quốc ở đảo Woody, thuộc quần đảo Hoàng Sa.
Máy bay Thiểm Tây Y-8Q (Shaaxi Y-8Q) tại căn cứ Lăng Thủy (Lingshui), Trung Quốc. Ảnh chụp từ màn hình website Defense News(@defensenews.com)
HOA KỲ
Đã có những dấu hiệu cho thấy chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump "lật bài ngửa" trong chính sách an ninh đối với khu vực Châu Á - Thái Bình Dương qua phát biểu của ông James Mattis tại Đối thoại An ninh Shangri-La đầu tháng 6/2017. Nỗ lực chính của Washington là xây dựng liên minh, tuy nhiên "các nước trong vùng phải đóng góp đầy đủ cho an ninh của chính họ". Trang mạng Navy Times ngày 12/2/2017, trích dẫn nhiều quan chức cho biết là Hải quân Mỹ và Bộ Chỉ Huy lực lượng Thái Bình Dương của Mỹ đang chuẩn bị những hoạt động mới trong chiến dịch bảo đảm tự do hàng hải, viết tắt là FONOPS mới để thách thức đòi hỏi chủ quyền của Trung Quốc ở Biển Đông, bằng cách điều thêm chiến hạm đến sát các đảo nhân tạo mà Trung Quốc đang xây dựng và quân sự hóa ở vùng biển này. Các chuyên gia quốc tế cho rằng “không thể nào buộc được Trung Quốc rút khỏi các đảo nhân tạo mới xây ở Trường Sa” nhưng Hoa Kỳ “có thể thi hành một chiến lược nhằm ngăn chận Bắc Kinh bồi đắp thêm đảo và quân sự hóa, đồng thời ngăn chận Trung Quốc sử dụng những tiền đồn mới để dọa nạt hoặc cưỡng ép các nước láng giềng.
MẶT TRẬN KINH TẾ - HIỆP ĐỊNH ĐỐI TÁC XUYÊN THÁI BÌNH DƯƠNG (TPP):
Trong một thời khắc lịch sử tại Phố Wall ngày 25/1, chỉ số công nghiệp trung bình Dow Jones lần đầu tiên đã vượt ngưỡng 20,000 điểm trong 120 năm tồn tại của chỉ số này. Ngày 2/5, các nhà đàm phán của 11 nước thành viên đã nhóm họp tại thành phố Toronto (Canada) để thăm dò khả năng hoạt động của Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) trong bối cảnh không có sự tham gia của Mỹ.
MẶT TRẬN NGOẠI GIAO
- Tân Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ James Mattis lên đường công du châu Á ngày 1 tháng 2. Lầu Năm Góc cho biết chuyến thăm khẳng định cam kết của Hoa Kỳ với liên minh với Nhật Bản và Nam Hàn, và tiếp tục tăng cường hợp tác an ninh ba nước. . Đây là chuyến thăm nước ngoài đầu tiên của ông Mattis trên cương vị người đứng đầu Lầu Năm Góc, và ông cũng là thành viên nội các đầu tiên của ông Trump đi công du ngoài Hoa Kỳ. Chi phí cho việc đóng quân Hoa Kỳ tại Nam Hàn và Nhật Bản cũng có thể được thảo luận với 2 quốc gia này. Hôm 4/2, ông cũng tuyên bố rằng Hoa Kỳ chưa cần phải có những bước đi quân sự ở biển Đông nhằm ngăn chặn hành động mạnh mẽ khẳng định chủ quyền của Trung Quốc, dù chỉ trích Bắc Kinh làm xói mòn lòng tin của các quốc gia trong khu vực.
- Tổng Thống Donald Trump hôm 9/2 xác nhận chính sách “một Trung Quốc” có từ lâu nay của chính phủ Mỹ trong cuộc điện đàm với Chủ Tịch Tập Cận Bình của Trung Quốc, làm giảm sự lo ngại là có sự thay đổi lớn lao trong mối quan hệ giữa Washington với Bắc Kinh.
- Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ tới dự hội nghị cấp cao APEC tại Việt Nam trong tháng 11, theo thông báo của phó tổng thống Mike Pence. Ông Pence cho biết khi đang ở thăm thủ đô Jakarta của Indonesia hôm 20/4.
MẶT TRẬN QUÂN SỰ
· Sau khi ông Donald Trump nhậm chức tổng thống ngày 20/1 tới, Mỹ có khả năng triển khai thường trực lực lượng bảo vệ bờ biển của nước này ở khu vực Biển Đông. Tư lệnh Lực lượng Duyên phòng Mỹ, Đô đốc Paul Zukunft, trả lời phỏng vấn tạp chí Breaking Defense (Mỹ) hôm 2/1 cho hay, ông đã thảo luận cùng Đô đốc John Richardson, Tư lệnh hải quân Mỹ, về khái niệm liên quan đến triển khai dài hạn lực lượng này ở Biển Đông và các khu vực liên quan.
· Nhật Bản và Hàn Quốc được ông James Mattis lựa chọn làm điểm đến cho chuyến thăm nước ngoài đầu tiên trong cương vị Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ, dự kiến bắt đầu vào tuần sau, Nikkei ngày 25/1 đưa tin.
· Một máy bay cảnh báo sớm của Trung Quốc và một phi cơ tuần tra thuộc hải quân Hoa Kỳ đã có một cuộc chạm trán “không an toàn” ở Biển Đông phía trên khu vực bãi cạn Scarborough, hãng tin AP dẫn lời Bộ Tư lệnh Thái Bình Dương hôm 2/10.
· Ngày 28/2, Tổng thống Trump thông báo bơm thêm 54 tỷ USD cho ngân sách quốc phòng Mỹ vào năm tới, nâng ngân sách của Lầu Năm Góc lên thành hơn 620 tỷ thay vì 584 tỷ đô la trong tài khóa 2017 – tương đương với 3.3 % tổng sản phẩm nội địa. Hiện tại ngân sách quốc phòng của Mỹ đứng đầu thế giới, cao hơn rất nhiều so với ngân sách quốc phòng của Trung Quốc. Theo các số liệu chính thức được Bắc Kinh công bố là chưa đầy 200 tỷ USD cho tài khóa 2016.
· Ngày 7/3, Hoa Kỳ cho hay đang bắt đầu triển khai giai đoạn đầu của hệ thống phòng thủ hỏa tiễn gây tranh cãi tại Nam Hàn. Hệ thống Phòng thủ Hỏa tiễn Tầm cao Giai đoạn cuối (Thaad) được thiết lập nhằm bảo vệ Nam Hàn trước đe dọa từ Bắc Hàn. Thỏa thuận giữa Mỹ và Nam Hàn làm nhiều người trên bán đảo Triều Tiên tức giận, cũng như khiến Trung Quốc đưa ra phản ứng giận dữ.
· Một đơn vị hải chiến của Mỹ, gồm chiến đấu cơ và hàng không mẫu hạm USS Carl Vinson bắt đầu tuần tra tại Biển Đông từ ngày 18/2/2017. Hải quân Mỹ thông báo tin này vài ngày sau khi Bắc Kinh cảnh cáo Washington không nên thách đố chủ quyền biển đảo của Trung Quốc. Sau khi có những lùm xùm liên quan hải trình của tàu sân bay USS Carl Vinson cùng ba tàu khu trục hộ tống, ngày 22/4, Phó Tổng thống Mỹ Mike Pence đã tìm cách giải tỏa mập mờ bằng khẳng định trong chuyến thăm tại Sydney (Úc): “Đoàn tàu chiến sẽ có mặt ở biển Nhật Bản trong vài ngày nữa, trước cuối tháng này”. Hai tàu khu trục Nhật đã nhập vào đội hình tàu sân bay Mỹ trên đường đi tới bán đảo Triều Tiên.
· Ngày 25/5, USS Dewey của Hoa Kỳ tiến gần Đá Vành Khăn ở Biển Đông, thách thức đầu tiên với Bắc Kinh ở vùng biển này từ khi Tổng thống Donald Trump nhậm chức. Dù rằng động thái này chưa đủ chứng minh cam kết của Hoa Kỳ với việc bảo đảm duy trì trật tự khu vực dựa trên luật pháp quốc tế, chính phủ mới của Tổng thống Trump đã bắt đầu nghe theo các đề nghị của giới chức quân sự Hoa Kỳ.
Thứ tư, 25/1/2017 | 11:35 GMT+7
Thứ tư, 25/1/2017 | 11:35 GMT+7
VIỆT NAM
Dù rằng rất thận trọng trong mối liên hệ với Trung Quốc, Việt Nam vẫn đi theo một chính sách dài hạn trong những tranh chấp về Biển Đông.
KINH TẾ & TÀI CHÁNH
- Chính phủ Việt Nam cho biết trên website của mình rằng Thỏa thuận khung Phát triển dự án và Hợp đồng bán khí Cá Voi Xanh vừa được ký hôm 13/1 giữa Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam (PVN), Tổng Công ty Thăm dò Khai thác Dầu khí (PVEP) và Công ty TNHH Thăm dò Khai thác Dầu khí ExxonMobil Việt Nam (ExxonMobil).
- Ngày 14/4, Chủ tịch nước Trần Đại Quang đã có buổi tiếp ông Jeffrey R. Immelt, Chủ tịch Tập đoàn General Electric (GE) của Hoa Kỳ.
CHÍNH TRỊ & NGOẠI GIAO: Tổng thống Trump đã có cuộc điện đàm với Thủ tướng Phúc sau khi nhậm chức vào đầu tháng này, Chủ tịch nước Trần Đại Quang tiết lộ với Đại sứ Hoa Kỳ tại Hà Nội Ted Osius trong một cuộc gặp rằng Tổng thống đương nhiệm của Mỹ đã gửi thư cho ông để tăng cường hợp tác 2 chiều. Các nhà phân tích nói bức thư này có thể đã làm Hà Nội bớt lo lắng hơn về nguy cơ Washington có thể bớt chú trọng tới Việt Nam, mặc dù bức thư của ông Trump cũng chưa thể hiện được bước đột phá nào trong tức thời.
- Nhật Hoàng Akihito và Hoàng hậu Michiko đã đến thăm Việt Nam ngày 28/2 đến 5/3 trong chuyến thăm lịch sử được coi là một dấu mốc quan trọng trong quan hệ giữa Việt Nam và Nhật Bản. Về ý nghĩa tinh thần, chuyến thăm của Nhật Hoàng Akihito thể hiện “tấm lòng sâu sắc nhất” của người Nhật đối với người Việt.
- · Tổng thống Reuven Ruvi Rivlin và Phu nhân của Do Thái đã có chuyến viếng thăm cấp Nhà nước tới Việt Nam từ ngày 19-25/3.
- · Ngày 23/3, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gửi thư cho Chủ tịch nước Trần Đại Quang với mong muốn thúc đẩy hợp tác giữa hai nước. Hy vọng đây là tín hiệu tích cực cho thấy Mỹ đặc biệt coi trọng mối quan hệ với Việt Nam và mong muốn thắt chặt hơn nữa tình hữu nghị giữa hai nước.
- Cuối tháng 5, Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Xuân Phúc thăm Hoa Kỳ. Ông Phúc là lảnh tụ Đông Nam Á đầu tiên thăm viếng Hoa Kỳ với tân tổng thống Trump. Bản Thông cáo chung nói nhiều về chủ đề thương mải nhưng chủ đề an ninh chỉ nói chung chung. Chuyến đi không có những thành công mang tính đột phá nhưng mở ra những triển vọng tương đối tốt đẹp.
- Ngay sau chuyến thăm Hoa Kỳ, phái đoàn cấp cao do Thủ Tướng Nguyễn Xuân Phúc dẫn đầu lại thăm chính thức Nhật Bản vào đầu tháng 6, 2017. Việt Nam và Nhật Bản cam kết tăng cường quan hệ toàn diện và sâu sắc trên nhiều lĩnh vực, khẳng định hai nước là đối tác quan trọng của nhau. Tuyên bố chung đặt hợp tác quan hệ chính trị, quốc phòng và an ninh lên phần đầu của tuyên bố, theo đó hai bên duy trì và nâng cao hiệu quả các cơ chế đối thoại, thúc đẩy trao đổi đoàn các cấp. Nhật Bản tăng cường giúp Việt Nam xây dựng năng lực cứu trợ nhân đạo, giảm nhẹ thiên tai, tham gia hoạt động giữ gìn hòa bình của Liên Hợp quốc, cung cấp trang thiết bị và công nghệ quốc phòng, công nghệ thông tin, đào tạo nguồn nhân lực cho Việt Nam. Tuyên bố chung cũng cho biết cam kết của Nhật Bản trong việc hỗ trợ Việt Nam nâng cao năng lực lượng thực thi pháp luật trên biển, bao gồm đào tạo nhân lực.
- Báo Trung Quốc, Hoàn cầu Thời báo, hôm 21/6 đã xác nhận Thượng tướng Phạm Trường Long, Phó Chủ tịch Quân uỷ Trung ương Trung Quốc, cắt ngắn chuyến thăm Việt Nam. Theo giới quan sát, việc hủy giao lưu dường như thể hiện sự bất đồng ý kiến của 2 bên trong các vấn đề quan trọng.
QUÂN SỰ & TĂNG CƯỜNG PHÒNG THỦ:
- Trong chuyến viếng thăm Việt Nam tháng 1/2017 của thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe, Nhật đã viện trợ cho Việt Nam lớp tàu tuần tra cỡ trung bình PM lớp Teshio trọng tải 500 tấn được xây dựng vào những năm 80.
- Chiếc tàu ngầm Kilo cuối cùng đã về đến Việt Nam tháng 1/2017. Như vậy Việt nam đã có phân đội 6 chiếc tàu ngầm đầu tiên. Cho đến năm 2030, Việt Nam có lẽ đang nghĩ đến việc mua các tàu ngầm tân tiến hơn cũng như cố gắng đóng các tàu ngầm trong nước với sự hợp tác của Nga, Nhật Bản và Liên Âu.
- Theo tờ BMPD của Nga ngày 29/1, từ một nước nhập khẩu, Việt Nam đang đứng trước cơ hội trở thành quốc gia xuất khẩu tàu chiến ra thị trường quốc tế. Damen Sông Cấm đã ký hợp đồng đóng 6 tàu tuần tra lớp Spa 5009 cho Hải quân Venezuela, hợp đồng ký vào tháng 2/2014 trị giá 126.1 triệu Euro (tương đương 176.5 triệu USD). Hai chiếc đầu được khởi đóng vào tháng 4/2015, hai chiếc kế vào tháng 8/2015 và theo kế hoạch 2 chiếc cuối sở khởi đóng trong năm 2016. Theo những thông tin được công khai, tàu tuần tra lớp Spa 5009 có chiều dài 50.2 m, rộng 9.4 m, tàu được trang bị 4 động cơ Caterpillar C32 giúp tàu đạt tốc độ tối đa tới 42.5 km/h và có hải trình liên tục 30 ngày.
- Viện Nghiên cứu Hòa bình Stockholm (SIPRI) vừa công bố báo cáo thường niên về tình hình mua bán vũ khí trên thế giới. SIPRI cho biết Việt Nam là nước nhập khẩu vũ khí lớn thứ 10 thế giới, và đứng số một Đông Nam Á trong 5 năm qua (2012-2016).
- Theo tạp chí Aviation Intel, trong buổi gặp Chủ Tịch Nước VN Trần Đại Quang của Chủ tịch IMI là ông Yitzhak Aharonovitch vào cuối tháng 2/2017, Việt Nam có thể mua loại F-16 tân trang có trang bị hỏa tiễn tấn công có tên là Delilah, tầm xa 250 km, có thể gắn trên trực thăng hoặc phi cơ chiến đấu, rất tối tân do công ty kỹ nghệ quốc phòng quốc doanh của Israel (IMI) phát triển.
- Lực lượng Tuần Duyên Hoa Kỳ ngày 20/4 cho hay tàu tuần duyên USCGC Morgenthau (WHEC 722) vừa được nghỉ hưu trong một buổi lễ tổ chức ở Honolulu, Hawaii, hôm Thứ Ba sẽ được chuyển giao cho Việt Nam theo Đạo luật Viện Trợ Ngoại Quốc (Foreign Assistance Act) dành cho các nước thân hữu.
- Hiện tại đang có thông tin Việt Nam muốn nhận được các tiêm kích F-16 thuộc Chương trình bán trang bị quốc phòng dư thừa (EDA) của Mỹ. Nếu mọi việc suôn sẻ, Việt Nam sẽ được Mỹ "cho không" khoảng 2 phi đội F-16 (24 chiếc) tương tự trường hợp của Indonesia. Việt Nam hoàn toàn có thể đề nghị Lockheed Martin nâng cấp số F-16 trên lên chuẩn Viper thay vì Block 52 như Indonesia đã làm, phiên bản này được đánh giá không hề thua kém, thậm chí còn vượt trội Su-35 ở năng lực không chiến ngoài tầm nhìn. Với F-16V Viper, Không quân Việt Nam sẽ có thêm các chiến đấu cơ hiện đại với chi phí mua sắm lẫn khai thác rẻ hơn nhiều lần việc trang bị Su-35 cho nhiệm vụ chiếm ưu thế trên không.
CÁC CƯỜNG QUỐC TRONG VÙNG
Trong 6 tháng đầu 2017, lần đầu tiên, hai chiến hạm kể cả mẫu hạm lớn nhất của Nhật và một chiến hạm của Hoa Kỳ tham dự Đối tác Thái Bình Dương (PP17) tại quân cảng Cam Ranh ngày 20/5.
Mẫu hạm JS 183 của Nhật và USNS 4 của Hoa Kỳ tại Cam Ranh
NHẬT BẢN:
- Theo “Sankei Shimbun” hôm 27/1, Nhật-Anh đã ký kết thỏa thuận ACSA, cho phép 2 nước có thể hỗ trợ lẫn nhau về mặt hậu cần, gồm cả việc chia sẻ đạn dược. Anh trở thành quốc gia thứ 3 sau khi Hoa Kỳ, Úc tiến hành ký kết thỏa thuận hỗ trợ với Nhật Bản, đây cũng là thỏa thuận đầu tiên giữa Nhật Bản với một quốc gia thuộc Châu Âu, bất chấp khoảng cách địa lý giữa hai nước xấp xỉ một nửa vòng trái đất.
- · Thủ Tướng Nhật Bản Shinzo Abe sẽ viếng thăm Nhà Trắng vào ngày 10/2. Tuần trước, tin từ văn phòng Thủ tướng Nhật Bản cho hay Thủ tướng Abe và Tổng Thống Trump sẽ thảo luận với nhau về nhiều vấn đề, từ tình hình khu vực cho đến quan hệ chiến lược song phương và những điều hai nước có thể làm để phát triển quan hệ thương mại. Bộ Ngoại giao Trung Quốc ngày 13/2 một lần nữa bày tỏ lo ngại sau khi Nhật Bản tiếp tục nhận được sự ủng hộ của Mỹ trong tranh chấp lãnh thổ giữ Tokyo và Bắc Kinh ở Hoa Đông trong một cuộc gặp cấp cao giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Nhật Shinzo Abe ở Nhà Trắng mới đây.
- Nhà vua Akihito và Hoàng hậu Michiko đã thăm Việt Nam từ ngày 28/2. Đặc biệt, Nhà vua và Hoàng hậu sẽ gặp vợ cùng con của lính Nhật từng tham chiến tại Việt Nam trong Thế Chiến II vào ngày 2/3 ở Hà Nội.
- · Reuters dẫn nguồn tin quân sự Nhật Bản cho hay, tàu đổ bộ Izumo sẽ hoạt động tại Biển Đông, thăm viếng Singapore, Indonesia, Philippines, Sri Lanka trước khi tham gia cuộc tập trận Malabar với hải quân Ấn Độ và Mỹ tại Ấn Độ Dương vào tháng 7/2017.
ẤN ĐỘ:
· Thông tin từ Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Ấn Độ Manohar Parrikar - chia sẻ nhanh với báo giới bên lề một sự kiện ở Thủ đô nước này và được trang tin quốc phòng IndianDefenseNews (Ấn Độ) đăng tải hôm qua 4/1/2017 cho biết có gần 20 quốc gia đang đàm phán với Ấn Độ để mua các tàu chiến hiện đại do nước này chế tạo. Việt Nam được nhắc tên đầu tiên. Cũng theo nguồn tin này, chính phủ Ấn Độ đang cân nhắc cung cấp cho Việt Nam tàu chiến trang bị sẵn tên lửa BrahMos, thay vì chỉ cung cấp các tổ hợp tên lửa riêng lẻ.
- Báo Times of India ngày 9/1 cho biết Ấn Độ đang chào bán cho Việt Nam hệ thống tên lửa phòng không tầm gần Akash do Ấn Độ chế tạo, có tầm bắn xa khoảng 25 - 30 km, độ cao tối đa 20 km, tiêu diệt được các mục tiêu từ máy bay chiến đấu, trực thăng, tên lửa đến UAV. Báo Ấn Độ cũng cho biết Việt Nam muốn được chuyển giao công nghệ và liên doanh sản xuất. Trong khi đó phía Ấn Độ muốn ban đầu là “mua đứt bán đoạn”, sau đó mới tính đến việc chuyển giao công nghệ trong khâu bảo trì, bảo hành. Một hệ thống Akash có giá khoảng 300 triệu USD.
ÚC ĐẠI LỢI: Australia sẽ đóng một vai trò lớn hơn trong kế hoạch về châu Á-Thái Bình Dương của Tổng thống Trump để chống lại thái độ hung hăng của Trung Quốc tại Biển Đông. Trong một cuộc phỏng vấn với báo The Australian ngày 24/5, Thượng nghị sĩ John McCain, Chủ tịch Ủy ban Quân vụ Thượng viện nói việc tăng cường lực lượng hải quân sẽ được Hoa Kỳ và Australia thực hiện nhằm mục tiêu “hòa bình bằng sức mạnh” tại Thái Bình Dương.
- Ngày 29/6, Mỹ và Australia bắt đầu tiến hành cuộc tập trận chung có quy mô lớn nhất từ trước tới nay. Cuộc tập trận mang tên Talisman Saber 2017 có sự tham gia của khoảng 33.000 lính Mỹ và Australia, được trang bị tàu chiến và máy bay tấn công.
ANH-PHÁP & LIÊN ÂU: Reuters ngày 17/03/2017 đưa tin, nhằm phô trương sức mạnh quân sự trước Trung Quốc, Pháp sẽ điều một trong những chiến hạm hiện đại nhất là Mistral để dẫn đầu các cuộc tập trận trên bộ và trên biển ở đảo Tinian, tây Thái Bình Dương. Cuộc tập trận có sự tham dự của quân đội Nhật, Hoa Kỳ, và hai trực thăng quân sự của Anh.
CÁC NƯỚC ASEAN
Trong buổi họp ngày 4/5/2017 ở Hoa Thịnh Đốn, Hoa Kỳ và ASEAN chia xẻ các âu lo chung về các hành động bá quyền bành trướng của Trung Quốc tại Biển Đông, đồng thời thảo luận đường hướng hợp tác thương mại, đầu tư. Việt Nam đã chia sẻ lo ngại trước những diễn biến phức tạp tại Biển Đông, nhấn mạnh tầm quan trọng của hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn và tự do hàng hải và hàng không ở khu vực này.
PHILIPPINES: Trong tư cách tổng thống mới của Philippines với 5 năm nhiệm kỳ trước mắt, tân Tổng thống Rodrigo Duterte đang đứng trước bài toán lưỡng nan trong lựa chọn chính sách an ninh. Đó là làm sao tăng cường quan hệ quốc phòng với Mỹ và cải thiện quan hệ chính trị với Trung Quốc. Khủng bố Marawi đang làm thay đổi "trục Trung Quốc" của Tổng thống Duterte.
- Vào tháng 4/2017, Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte ra lệnh cho quân đội Phi ra đóng quân trên các bãi đá trong quần đảo Trường Sa, mà Phi cho là thuộc chủ quyền của nước này. Ông nói với các nhà báo rằng các quốc gia khác trong vùng đều làm như vậy cả, thì chúng ta, tức là Philippines cũng nên làm như thế. Philippines hiện kiểm soát 7 đảo và bãi đá thuộc khu vực Trường Sa, trong đó có đảo Thị Tứ là lớn nhất với một đường băng quân sự. Sau tuyên bố của Tổng thống Duterte, Bộ quốc phòng Manila ra thông báo nói rằng 9 hòn đảo đó đã thuộc về Phi, và Phi sẽ xây dựng các trại lính, hải đăng, trạm cung cấp nước ngọt, và trại tạm trú dành cho ngư dân Phi. Tổng thống Phi đã hủy bỏ chuyến thăm đảo Thị Tứ vào ngày quốc khánh 12 tháng 6 để tránh khiêu khích Trung Quốc. Tuyên bố này cũng được xem là một sự thay đổi trong thái độ của ông Duterte đối với Trung Quốc, quốc gia mà trước đây người ta cho rằng ông tránh chạm trán để tranh thủ sự hợp tác kinh tế.
- Tòa Bạch Ốc ngày 29/4 cho biết, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã mời Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte tới thăm Mỹ. Lời mời được đưa ra trong cuộc điện đàm giữa 2 nhà lãnh đạo diễn ra cùng ngày, nhằm thảo luận vấn đề Triều Tiên.
- Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 30 bế mạc ở Manila tối 29/4, tuyên bố chung nào được đưa ra không đề cập đến động thái quân sự hóa và xây đảo của Trung Quốc trên Biển Đông.
- Kết thúc chuyến thăm Philippines kéo dài 3 ngày, Tư lệnh Hạm đội Thái Bình Dương, đô đốc Scott Swift hôm 14/6/2017 tái khẳng định Hoa Kỳ tiếp tục hỗ trợ quân đội Philippines trong chiến dịch chống khủng bố tại Marawi, cam kết tăng cường hợp tác quốc phòng và chống khủng bố với Manila.
ĐÀI LOAN: Đài Loan sẽ tăng ngân sách Quốc phòng từ 2% lên 3% GDP để đối phó với tình hình căng thẳng với Trung Quốc. Điều này phù hợp với chính sách của tân Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump.
KẾT LUẬN
Một số diễn biến gần đây cho thấy chính quyền Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump dường như đang điều chỉnh chính sách: nói ít hơn và làm nhiều hơn. Cụ thể là gia tăng các hoạt động tuần tra nhằm bình thường hóa sự hiện diện của Hải quân Mỹ trên toàn bộ vùng biển này, nhưng hạn chế quảng bá. Hy vọng đây sẽ là chiến lược lâu dài của Hoa Kỳ.
THAM KHẢO
1. Bài viết “Việt Nam và hoạt động quân sự ở Trường Sa đăng trên mạng BBC ngày 31/1/2017.
2. Bài viết “Cố vấn thân cận nhất của Trump: Mỹ – Trung sẽ có chiến tranh trên biển Đông” trên mạng Trandaiquang.Org ngày 1/2/2017.
3. Bài viết “Hoa Kỳ phải sớm có đối sách rõ ràng về Biển Đông’ trên mạng Người Việt Online ngày 31/1/2017.
4. Bài viết “Trump chọn kết hợp với Abe phá thế kinh tế Trung Quốc” trên mạng Đất Việt ngày 5/3/2017.
5. Bài viết “Vì sao Trung Quốc sợ THAAD của Mỹ đến thế?” trên mạng RFI ngày 8/3/2017.
6. Bài viết “TQ 'sắp xây xong các đảo nhân tạo” trên mạng RFI ngày 28/3/2017.
7. Bài viết “TT Trump đón nhận dấu hiệu kết thân của Việt Nam?” trên mạng VOA ngày 14/4/2017.
8. Bài viết “Toàn văn tuyên bố chung Việt Nam-Hoa Kỳ” trên mạng Tuổi Trẻ ngày 1/6/2017.
9. Bài viết “Tàu hải quân Mỹ, Nhật cập cảng Việt Nam” trên đài VOA ngày 13/6/2017.
10. Bài viết “Học giả Trung Quốc bình: tính toán khôn ngoan của Việt Nam với Hoa Kỳ, Nhật Bản” trên mạng Giáo Dục Việt Nam ngày 10/6/2017.
Hồ sơ: ITN-070117-QT-Tình hình Biển Đông sáu tháng đầu oa D2017.doc
Nguyễn Mạnh Trí
E-Mail: [email protected]
Tu chỉnh: 1 tháng 7 năm 2017
Gửi ý kiến của bạn
