Hôm nay,  

Bắc, Nam chung một chiếc cùm: Nguyễn Đại Giang và Phan Nhật Nam

28/04/201714:37:00(Xem: 10808)

Bắc, Nam chung một chiếc cùm: Nguyễn Đại Giang và Phan Nhật Nam.

 

Thanh Thư thực hiện

 

Nhân dịp họa sĩ Nguyễn Đại Giang ghé Nam Cali chơi, lại gần ngày Quốc Hận 30 tháng tư, nhóm bạn bè của ông cùng tổ chức một cuộc họp mặt chào đón ông tại một nhà hàng ở Quận Cam. Ban tổ chức gồm có nhà văn Phan Nhật Nam, Nguyễn Xuân Nghĩa, Đỗ Khánh Hòa chủ báo Sống Magazine và Vũ Đình Trọng. Ngoài ban tổ chức, hiện diện chiều hôm đó có nhiều văn nghệ sĩ tham dự như nhà văn Nguyễn Đình Toàn, họa sĩ Cao Bá Minh, nhà văn Trịnh Y Thư, nhà báo Ngọc Hoài Phương, thi sĩ Lê Giang Trần, thi sĩ Nguyễn Đức Bạt Ngàn, nhạc sĩ Hoàng Thi Thao, thi sĩ Hà Nguyên Du, nhà văn Trịnh Thanh Thủy, họa sĩ Trương Đình Uyên, Họa sĩ Ái Lan...v..v..

Đỗ Khánh Hoà đã đọc một đoạn văn của Phan Nhật Nam để mở đầu cuộc họp mặt. "Hoạ sĩ Đại Giang là 1 thuyền nhân ra đi từ miền Bắc. Ngay trong thập niên 80, ông đã là một danh tính lớn của nền hội hoạ thế giới vì ông đã có tranh được lưu giữ tại viện bảo tàng Nga từ năm 1973, khi ông còn là sinh viên theo học tại Moscow. Buổi nói chuyện hôm nay mục tiêu nêu bật lên quá trình tranh đấu của một cá nhân người Việt tại mỗi hoàn cảnh với điều kiện riêng để trở nên một danh xưng. Người VN trong cộng đồng nhân loại, trường hợp hoạ sĩ NĐGiang, càng hãnh diện hơn, do ông đuợc xếp hạng là nghệ sĩ VN trong tập thể nghệ sĩ thế giới xây dựng nền nghệ thuật của thế kỷ 21."

Phan Nhật Nam đã nói về nguyên nhân có buổi nói chuyện chiều nay. Đó là một câu chuyện tao ngộ lý thú của hai người tù cùng nằm trong một phòng giam cấm cố tử hình của trại giam Lam Sơn, Thanh Hoá năm 1981 để chờ đi xử bắn. Nhưng may mắn thay, cả hai không bị bắn mà còn sống đến ngày hôm nay. Đến cuối cùng Đại Giang đã trở thành một hoạ sĩ nổi tiếng chỉ vì ông là người Việt mà người Việt thì có một sức sống mãnh liệt. NĐGiang là một người VN độc nhất nằm trong danh sách "Who's Who"(xem chú thích về Who's Who bên dưới) của hoạ sĩ thế giới. PNN thêm "Tôi không nói quá lời đâu, làm sao mà một người tù cấm cố tử hình lại trở thành một hoạ sĩ hàng đầu của thế giới, mời các bạn nghe NĐGiang trình bày".

Sau đó là phần kể chuyện của HS Đại Giang. Ông tâm sự,  Khi nhìn lại cuộc đời thăng trầm đã đi qua, bây giờ có cho ông làm lại ông cũng không làm, vì lúc ấy ông đang bị bế tắc, cùng đường, yêu tự do và muốn qua nước ngoài sống. Năm 1978, ông, em trai và cả gia đình, đã lái xe tông vào toà đại sứ Trung Quốc ở tại Hà Nội để xin tị nạn chính trị, mong cho họ đưa ông ra ngoại quốc. Không ngờ chính quyền CSVN lại tổ chức một đại đội biệt kích đánh vào toà đại sứ Trung Quốc lấy tiếng là vào cứu, để đưa ông ra ngoài. Ngay sau tối hôm giải cứu, ông và gia đình bị đưa thẳng vào nhà tù Hoả Lò vì tội danh trốn theo địch là Trung Quốc."

----------------------------------------

PNN chen vào "Đây là một biến cố chính trị lịch sử rất lớn, có tầm vóc quốc tế xảy ra năm 1978 trước khi Tàu đánh VN, nhưng vì Hà Nội bưng bít và thế giới Tây Phương cũng bưng bít. Năm 1979 TQ đã đánh VN với nhiều lý do và một trong những lý do là Vn đã vi phạm ngoại giao khi đánh vào toà đại sứ TQ ở Hà Nội năm 1978, để lấy NĐ Giang ra. Cuộc chiến tranh giữa VN và Trung Hoa năm 1979, được gọi là chiến tranh Việt-Trung."

----------------------------------------

blank
Pic 1, PNN và NĐG cùng bị cùm trong tù, ĐG vẽ năm 1981

 

Đại Giang tiếp :

- Trong hoàn cảnh đất nước tăm tối nhất, vào năm 1981, tôi bị chuyển từ nhà tù Hoả Lò lên trại Lam Sơn, Thanh Hóa, là một trại lao động cải tạo. Trong một báo cáo về chuyện trốn trại, tôi bị gọi lên hỏi cung. Tôi khai là tôi chưa có ý định gì cả và thế là tôi bị đưa vào trại kiên giam(biệt giam) . Trại kiên giam có khoảng 6,7 buồng giam, tôi và anh Nam cách nhau một buồng và cùng bị cùm. Một người sanh ra, lớn lên, được giáo dục, đi du học ngành mỹ thuật tại Nga và sống tại miền Bắc đó là họa sĩ Nguyễn Đại Giang. Còn một người là nhà văn Phan Nhật Nam nổi tiếng với các tác phẩm "Mùa hè đỏ lửa, Dấu binh lửa, Dựa lưng nỗi chết ...", là sĩ quan thiếu tá của quân lực VNCH, sinh tại Quảng Trị, miền Nam VN. Và như hình vẽ, cái cây thông nòng đâm xuyên vách qua các phòng giam, nên chúng ta có thể thấy được hầu như ông Giang và ông Nam được cùm chung một cái cây thông nòng nên có tạm gọi "Bắc Nam, chung một cái cùm" cũng không ngoa.


blank

Pic 2. Hình minh hoạ chiếc cùm CSVN.

(Chú thích thêm về chiếc cùm - Trích từ truyện ngắn "Sau 30/4/1975, tôi đi thăm nuôi chồng" -Tôi không thể quên chuyện cái cùm trong trại tù CS mà bất cứ người cựu tù nào cũng rùng mình khi nhớ tới, nhắc lại. Thời chế độ thực dân Pháp, người dân Việt Nam khốn khổ không ít với mấy chiếc cùm gỗ. Cùm thực dân làm bằng hai mảnh gỗ, mỗi mảnh được đục khuyết hình nửa vành trăng cách khoảng nhau chừng mười phân. Cái bán nguyệt mỗi mảnh ghép lại thành vòng tròn. Phạm nhân ngồi bệt xuống tra chân vào vòng tròn này.

CSVN thì “tinh vi” và “khoa học” hơn thực dân Pháp về phương pháp áp dụng nhục hình độc ác cho kẻ thù. Thay vì cùm gỗ, họ cho thợ rèn rèn những khoen sắt, luồng hàng chục cái khoen sắt ấy vào một thanh sắt dài gọi là “cây thông nòng”. Cây thông nòng đâm xuyên từ vách này sang vách khác của dãy biệt giam dài hàng chục phòng. Chân tù nhân bị tra vào các khoen sắt vừa bằng cổ chân, tội nhẹ thì cùm một chân, tội nặng thì cùm cả hai chân. Một lời nói bâng quơ bị diễn dịch thành ý đồ chống phá: Cùm. “Cải thiện linh tinh”: Cùm. Gì cũng có thể tra chân vào cùm. Khi bị cho là ngoan cố, nạn nhân bị cùm chéo hai chân! Chân cùm trong khoen sắt rèn, nhất cử nhất động cọ xát, đau đớn dường nào. Những người tù bị cùm khi được thả về phần lớn mang thương tật đến cuối đời. Có người về mắc chứng hoại tử cả hai chân, rồi chết thảm.)

NĐGiang tiếp:

-Tối hôm sau, tôi nghe một tiếng hát bài "Green Field-Đồng Xanh",(mà tôi rất mê), là một bài hát nổi tiếng vào năm 70 ở Mỹ rồi nó lan qua Liên Sô lúc ấy tôi đang du học Mỹ Thuật tại đấy. Tôi liền hỏi "Ai hát đấy". Anh Phan Nhật Nam trả lời anh hát và tôi đã biết tên anh từ lúc đọc cuốn "Mùa Hè đỏ lửa" năm 1977. Thế là chúng tôi quen nhau, cùng nhau bàn luận triết học, và mọi thứ trên đời. Nằm trong đó 2 tháng, một hôm tôi bị đau bụng vì giun sán và ăn uống thất thường. Chính anh Nam gọi báo cáo với cán bộ cho tôi. (PNNam chen vào "Tôi gào từ 5 giờ chiều tới 2 giờ sáng, họ mới đưa ông ấy vào bệnh xá).

Sau 7 năm, 3 tháng, 19 ngày tôi được tha. Về tới Hà Nội, gia đình tan nát, vợ đi lấy chồng khác. Ở chưa được một năm, tôi vượt biên bằng thuyền và đến Hồng Kông sau 24 ngày.

Khi đến Mỹ tôi cũng vẽ, đi làm và lao động để sống như mọi người. Tôi tự hỏi bây giờ mình "vẽ cái gì, và vẽ cho ai". Tôi bỗng ngộ ra một điều, sao không vẽ lại cuộc thăng trầm, đảo lộn, từ có đến không, hạnh phúc đến khổ đau, lịch sử đời mình? Nhưng điều quyết định là một hôm khi đi làm ngang qua con phố, tôi bắt gặp hình ảnh một phụ nữ homeless tay bế con, cô đeo một tấm bảng carton với hàng chữ "Không thức ăn, không tiền bạc, xin giúp đỡ". Tôi bỗng ý thức ra rằng, một nước Mỹ to lớn, giàu mạnh của thế giới như thề này, cũng bị đảo lộn, người Mỹ cũng đang "Upsidedown". Thế là Tranh với trường phái Upsidedownism của Nguyễn Đại Giang ra đời.
 

Thanh Thư thực hiện
 

Tài liệu tham khảo

-  Sau 30/4/1975, tôi đi thăm nuôi chồng

http://namvietnetwork.blogspot.com/2015/04/sau-3041975-toi-i-tham-nuoi-chong.html

"Who's Who in American Art" là một thư mục về tiểu sử của các cá nhân đáng được chú ý trong cộng đồng nghệ thuật thị giác Hoa Kỳ, xuất bản bởi Marquis Who's Who, trước đây là R.R. Bowker Publishing. Tên tuổi được ghi trong này phải qua một sự tuyển chọn kỹ lưỡng của ban quản đốc. Gần đây có những quảng cáo rằng muốn có tên trong thư mục chỉ cần trả tiền, chỉ là những scam lừa phỉnh của bọn gạt người làm tiền mà thôi.

https://en.wikipedia.org/wiki/Who%27s_Who_in_American_Art

 
blank

Pic 3. Tranh của NĐGiang "30 tháng 4"
blank

Pic 4. TĐUyên , Ái Lan, NĐGiang và vợ chồng Nguyễn Đức Bạt Ngàn

blank

Pic 5. NKThoa, ĐKHoà, Quỳnh Hương, Nguyễn Đình Toàn, Châu Hà, và vợ chồng Ngọc Hoài Phương
blank

Pic 6. NXNghĩa, ĐKHoà, NĐGiang, PNNam
blank

Pic 7. Quan Khách

blank

Pic 8. Một bức tranh upsidedownism của NĐGiang
blank

Pic 9. NĐGiang

 



In Trang
Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
1234567Trang sauTrang cuối

Tác phẩm Metamorphosis, tạm dịch Biến Dạng của Franz Kafka mở đầu bằng một trong những câu văn gây ám ảnh nhất trong văn học thế giới: khi Gregor Samsa thức dậy và phát hiện mình đã biến thành một con côn trùng khổng lồ. Không có lời cảnh báo, không có lời giải thích, không có sự chuẩn bị kịch tính nào. Cú sốc đến ngay lập tức – và đó là thiên tài của Kafka. Ông không dẫn dắt người đọc bước nhẹ nhàng vào cơn ác mộng của Gregor Samsa. Ông ném độc giả của ông thẳng vào đó, buộc chúng ta phải đối mặt với sự phi lý của sự tồn tại mà không có sự an ủi của logic hay lý trí.

Sự thật là nạn nhân không “bám theo ICE suốt cả ngày” như Kristi Noem đã nói. Cô bị bắn khoảng 9 giờ 30 phút sáng, trên đường quay về sau khi chở con trai cô đến trường học cách đó vài ngã tư đường. Hôm nay, tờ New York Times và Washington Post đã có video và bài phân tích chi tiết những gì xảy ra thông qua tất cả video nhân chứng ở hiện trường. Hai tờ báo lớn chỉ ra mỗi phát súng của đặc vụ ICE bắn ra ở góc độ nào, có thật sự vì gặp nguy hiểm tính mạng hay không.

LTS: Biến cố Venezuela sau vụ bắt giữ Nicolás Maduro đang làm rúng động toàn vùng Nam Mỹ. Trong bối cảnh ấy, bà Delcy Rodríguez, 56 tuổi, vốn là phó tổng thống dưới thời Maduro, đã được Tòa án Tối cao và quân đội Venezuela đưa lên nắm quyền lâm thời. Bà cũng là một nhân vật từng được Washington ngỏ ý đối thoại trước đây. Sự kiện này đặt ra câu hỏi: Phải chăng đó là bước đầu của sự "chuyển quyền trong nội bộ," hay chỉ là hồi kế tiếp của cùng một vở tuồng?

Cuộc tấn công và bắt sống vợ chồng Tổng thống Nicolás Maduro ngay trên lãnh thổ Venezuela trong ngày cuối tuần đã trở thành một sự kiện chính trị thế giới hàng đầu khi bước vào năm mới 2026 này. Trong khi những đồng minh của Donald Trump ca ngợi và ủng hộ chiến dịch quân sự này thì ngược lại, một số câu hỏi cũng đã được đặt ra là, liệu một cuộc tấn công quân sự vào Venezuela, một quốc gia không mang tính đe dọa trực tiếp và hiển hiện đến an ninh quốc gia Hoa Kỳ, có được thông báo và sự chuẩn thuận của Quốc Hội Hoa Kỳ theo hiến pháp? Cũng như một chiến dịch quân sự và bắt sống một nguyên thủ quốc gia khác trên lãnh thổ một quốc gia có chủ quyền như Venezuela có đúng với nguyên tắc ngoại giao và công pháp quốc tế hay không?

Người đàn ông lê những bước chân nặng nề giữa hai triền núi mù sương. Gió và bụi cát làm mái tóc dài của ông ta rối bời. Chiếc khăn choàng và áo măng-tô có vẻ không đủ ấm, nên gương mặt hốc hác, mệt mỏi, lấm lem những vết đen như vừa chui ra từ mỏ than. Rồi ngay sau đó, ông ta xuất hiện trong một quán nước, ngồi bên chiếc bàn có ly trà nóng bốc khói nghi ngút trên tay, mắt nhìn xa xăm ra cửa. Một tiếng hát khàn, đục, nặng như những vách núi hai bên đường ông ấy đang đi, vang lên.

Sau khi bài “Chúng Ta Sống Sót” đăng tuần qua, Việt Báo nhận được nhiều hồi âm hơn thường lệ: tin nhắn, điện thoại, thư điện tử. Có người quen, có độc giả chưa từng gặp. Nội dung không khác nhau mấy. Phần lớn là sự đồng cảm. Có người nói đọc xong thấy nhẹ lòng, vì biết mình không phải là kẻ đơn độc nghĩ như thế. Có người gửi lời cảm kích khi có người nói hộ tiếng nói lòng mình. Nhưng điều đáng chú ý không nằm ở nội dung, mà ở cách người ta nhắn gửi hồi âm. Tất cả đều chọn nói riêng. Không bình luận công khai. Không chia sẻ kèm ý kiến. Họ đi bằng “cửa hậu”. Lý do dễ hiểu: không muốn bàn chuyện chính trị nơi công cộng, nhất là trên mạng xã hội — nơi một câu nói có thể bị chụp mũ nhanh hơn tốc độ người ta kịp giải thích mình muốn nói gì.

Năm 2025 đi qua trong chiếc bóng của Donald Trump. Vị tổng thống ồn ào này, với cách hành xử phá bỏ mọi khuôn thước, đã làm xoay chuyển trật tự thế giới: khiến các nền kinh tế lên cơn sốt, nhưng cũng đẩy đồng minh Âu châu phải chi nhiều hơn cho quốc phòng. Bước sang 2026, khi “cơn lốc Trump” vẫn còn cuộn, đây là mười điều đáng dõi theo.

Năm 2025 đang khép lại. Không tổng kết. Không lời ca tụng. Chỉ lặng lẽ như một người vừa đi qua nhiều mất mát — chẳng còn hơi sức nói thêm điều gì. Nhìn lại — năm 2025 không dạy ta cách thắng, mà dạy ta cách không ngã gục. Chúng ta sống sót — vì thói quen nhiều hơn hy vọng. Quen giá cả leo nhanh hơn đồng lương. Quen nhìn nhau bằng ngờ vực hơn cảm thông. Quen tin dữ đến sớm hơn cà phê sáng. Quen mỗi ngày đều phải chọn một nỗi lo để mang theo, bởi không ai ôm nỗi chừng ấy đổ vỡ vào lòng cùng lúc.

Con người ở bất cứ nơi nào trên thế giới cũng có quyền được hạnh phúc và tạo ra hạnh phúc. Nó giống như dưới bầu trời có thể xảy ra trận không kích bất cứ lúc nào, dù ngày hay đêm, nhưng người Ukraine vẫn có thể khảy lên tiếng đàn Bandura. Một năm qua, ai trong chúng ta không mệt mỏi với những dòng chảy đầy bụi bặm, thoát ra từ một gánh xiếc nghiệp dư, mang theo những chất dơ của hận thù, ích kỷ, tham vọng, độc tài. Những ngày cuối cùng của năm 2025, hãy nói về Lửa Và Tro (Avatar: Fire and Ash), thưởng thức siêu phẩm giả tưởng của James Cameron, để cùng khép lại một năm ngộp thở của nước Mỹ, và cùng chiêm nghiệm một điều mà nước Mỹ đang cố tình lãng quên.

Mùa Giáng Sinh này, khi chúng ta chúc nhau an lành, hòa bình và thiện chí, có lẽ ta biết rõ hơn bao giờ hết, mình sẽ là người mở cửa quán trọ hay là Herod của thời đại mới? Khi đó, chúng ta sẽ hiểu — Chúa ở bên ai trong mùa Giáng Sinh này.
1234567Trang sauTrang cuối
VB Podcast



Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.