Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Giáo sư Lê Văn Khoa và Ảnh Nghệ Thuật Trừu Tượng

15/02/201714:32:00(Xem: 4748)

Giáo sư Lê Văn Khoa và Ảnh Nghệ Thuật Trừu Tượng

 

Trịnh Thanh Thủy

 

Nhân được biết Giáo sư Lê Văn Khoa có mở một cuộc triển lãm tại Houston, Hoa Kỳ, tôi xin trò chuyện với ông. Buổi triển lãm được bắt đầu vào lúc 6:20pm chiều thứ Sáu, ngày 17 tháng Hai, 2017, tại phòng triển lãm Palette Arts Gallery, số 10925 Beechnut St. Houston, TX 77072, suite A 101-102. Thời gian triển lãm kéo dài 9 ngày, từ thứ Bảy 18 tháng Hai đến Chủ Nhật 26 tháng Hai.
 

Ông sinh tại Cần Thơ. Ông từng đoạt Giải Văn Học Nghệ Thuật Tổng Thống Việt Nam Cộng Hòa cho nhiếp ảnh và âm nhạc. Ngoài ra còn có các giải thưởng, Danh Dự Tối Cao, Văn Hóa Giáo Dục Bội Tinh, Tâm Lý Chiến Bội Tinh, Huy chương Vàng, Bạc, Đồng, v..v...

Được vinh danh từ Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ, Tòa Đại Sứ Ukraine, nhiều Nghị Viện tiểu bang và thị Xã Hoa Kỳ. Người Việt Nam đầu tiên có 4 CD nhạc Việt với dàn nhạc giao hưởng quốc tế (Kiev Symphony Orchestra). Nhạc giao hưởng của ông được trình diễn ở Hoa Kỳ, Âu Châu và Úc Châu

  

Tại Houston lần này, ông sẽ triển lãm những loại ảnh khác nhau từ trước và sau 1975, cùng những ảnh thực hiện kỹ thuật mới trong loạt hình “Do you see what I see.” Đặc biệt là những tác phẩm nhiếp ảnh trừu tượng.

Nói đến phong cách nhiếp ảnh,người ta phân ra nhiều phong cách. Tuy nhiên tất cả đều rơi vào hai thể loại chính, đó là tài liệu và mỹ thuật. Riêng Nhiếp ảnh Trừu Tượng thuộc thể loại nghiêng về mỹ thuật. Nhiếp ảnh trừu tượng không có một định nghĩa nào rõ ràng. Sự tương tác giữa tác phẩm và người xem được thể hiện qua việc sử dụng màu sắc, đường nét, hình thù và hình dạng. Nhiếp ảnh trừu tượng không hề có một quy luật cụ thể nào. Mỗi nhiếp ảnh gia có thể tạo nên những sự đa dạng khác nhau, tùy vào cách mỗi người sử dụng khả năng sáng tạo của mình để thu hút và gây hứng thú cho người xem. Thể loại này kích thích được sự tưởng tượng và sự sáng tạo của người chụp ảnh và mang lại cho tác giả đường lối tự do hơn trong quá trình sáng tác.

 

TrịnhThanhThủy: Xin Giáo Sư cho biết tại sao ông chọn chủ đề “Do you see what I see ?” Câu hỏi dường như hàm chứa ẩn ý, có gì khác nhau trong cách nhìn của tác giả và khách thưởng ngoạn?. Trong khi bản chất của nhiếp ảnh lại có tính chân thật. Cái chụp ra phải có thực hay gây ấn tượng thực cho người xem, chứ không có dấu hiệu nào chứng tỏ đó là kết quả của óc tưởng tượng như các tác phẩm nghệ thuật hội họa tạo hình khác.

LêVănKhoa: Người ta quen chụp hình như là ghi nhận những gì trước mặt, như là ảnh tài liệu, hay làm bằng chứng cho sự việc xảy ra. Nhưng ảnh cũng được dùng cho nghệ thuật và ảnh trở thành một bộ môn nghệ thuật. Mà nghệ thuật thì không giản dị đến hễ chụp thì ra tác phẩm. Theo tôi nghệ thuật phát xuất từ tim óc. Hội họa, văn chương, thi phú, âm nhạc, điêu khắc v. v.  là phương cách diễn tả nghệ thuật. Phương cách có thể thay đổi theo thời đại, nhất là phương cách tạo hình. Ví dụ âm nhạc phải có đủ ba nguyên tố này mới thành hình trọn vẹn: Tiết nhịp của câu nhạc, giai điệu và hòa điệu. Nếu không hội đủ ba nguyên tố, người tạo ra âm thanh kia chưa phải là tác giả. Thử xem bản nhạc phổ thông, gần ta nhất là nhạc Việt Nam. Trên bản nhạc có hội đủ ba nguyên tố đó không? Không ai thắc mắc và người tạo ra một hoặc hai phần ba của bài đó vẫn được gọi là tác giả, là nhạc sĩ sáng tác. Ngành nhiếp ảnh thế giới có sự chuyển mình lớn từ giữa thập niên 60 của thế kỷ trước, thoát đi khỏi sự trung thực của lối làm ảnh thông thường. Từ đó sinh ra loại ảnh thực nghiệm. Việt Nam cũng thoát đi và chiếm những giải thưởng lớn trong cuộc thi toàn thế giới. “Do You See What I See” là loạt ảnh tôi nhìn thấy người và thú từ vỏ thân cây, mà tôi không biết có ai khác thấy không, nên tôi hỏi “Do you see what I see?”.  Có thể hiện nay ít người chấp nhận loại ảnh này, nhưng đó là lối tôi khai phá từ đầu thế kỷ 21. Một nhiếp ảnh gia Trung Hoa đã in một quyển sách loại ảnh này. Gần đây Photographic Society of America có mấy bài viết về ảnh nghệ thuật trừu tượng. Những hình ảnh này tương tự như hình ảnh tôi bắt đầu khai thác từ đầu thập niên 60.

  blank

Pic 1. Lê Văn Khoa đang chụp hình thân cây (Ảnh: Thế Giới Tự Do 1963)
 

TTT: Giáo sư bước vào thế giới nhiếp ảnh trong trường hợp nào? Giữa nhiếp ảnh và âm nhạc ông dành thì giờ cho sở thích nào nhiều hơn?

LVK: Vì yêu nghệ thuật, tôi nghiên cứu nhiều môn nghệ thuật từ đầu thập niên 50. Nhận thấy hai ngành âm nhạc và nhiếp ảnh còn quá mới với người Việt nên tôi quyết tâm góp một bàn tay để khai triển. Trước 1975 tôi dành thì giờ cho nhiếp ảnh nhiều hơn, chụp hình để đem khoe nét đẹp của quê hương ta với người ngoài. Khi qua Mỹ không còn dùng được phương tiện này để ca tụng đất mẹ, tôi chuyển qua dùng âm nhạc nhiều hơn. Cũng với mục đích giới thiệu nét đẹp của Việt Nam ra thế giới.

TTT: GS từng có tác phẩm nhiếp ảnh đoạt giải văn học nghệ thuật. Xin giáo sư cho biết quá trình sáng tác một tác phẩm nhiếp ảnh nghệ thuật của ông. Ông bắt đầu và hoàn thành nó như thế nào?

LVK: Tôi cũng làm như mọi người. Chụp hình, tráng phim, phóng hình ra giấy ảnh. Điều quan trọng là kỹ thuật tạo hình của mình có chuyển tải được cái tâm để người khác cảm nhận được hay không.

TTT: T được xem vài tác phẩm mới thực hiện của GS. T thấy hình như nó vượt ra khỏi biên giới thực của nhiếp ảnh mà đi vào thế giới của hội họa trừu tượng. xin GS giới thiệu một chút về cái mới, lạ và khác trong loạt ảnh mới mà ông sắp trưng bày trong cuộc triển lãm

LVK: Tôi thấy nhiều người vẽ tranh sống thực như ảnh. Tại sao ta không biến ảnh chụp ra tranh? Từ hình chụp tôi có thể gạn lọc, bỏ hết màu xám, để chỉ lấy vài đường nét như tranh. Xin xem ảnh “Đường Nét” sau đây. Ảnh chụp một thiếu nữ khỏa thân khá khêu gợi. Tôi đã đơn giản hóa và chất gợi dục không còn nữa.
 blank

Pic 2. Đường Nét
 

Xin xem một ảnh khác tôi chụp hình vỏ cây tróc. Cô nhìn thấy gì? Đây là hình ảnh đơn giản nhất mà ai cũng thấy được, nhưng không ai thấy chỉ vì người ta không chịu nhìn. Quanh ta có không biết bao nhiêu vật thể đẹp nhưng người ta không muốn khai thác, thích đi xa để tìm cảnh đẹp mà cả triệu người đã chụp hình từ trước rồi.
 blank

Pic 3. Con Sóc

 

TTT: Trong các loại ảnh phong cảnh, vật thể và người, GS ưa thích loại nào? Loại nào ông hay chọn để tạo thành một tác phẩm nghệ thuật? Nó có thể hiện được cảm xúc hay cách nhìn của người chụp không?

LVK: Câu hỏi này rất khó. Nếu nói thích thì loại nào tôi cũng thích, nhưng đi tìm thì tôi không có dịp đi nên không có nhiều lựa chọn. Cô nói đến cảm xúc, cách nhìn, toàn là trừu tượng, không thể đi ra chụp hình một cảnh, một vật, một người nào đó là có thể nói lên những điều cô vừa đề cập. Từ sáng tác đến sáng tạo, tôi nghĩ nó phải thoát đi từ tâm hồn, từ suy tư rồi tìm cách chuyển những ý tưởng kia ra nghệ thuật không lời chứ không phải ôm máy ảnh ra ngoài, không biết mình sẽ chụp hình gì rồi về khoe là mình đã sáng tác.
 

TTT: Loại máy ảnh nào GS hay dùng? Những vật liệu phụ thường là gì? Làm thế nào ông tạo được những bức ảnh có màu sắc lạ lùng như trong bức “Tắm Trăng” và “Ông Già ở LAGUNA”?

LVK: Về máy ảnh thì tôi chưa được hân hạnh dùng máy ảnh thật tốt. Tôi chỉ dùng máy ảnh rẻ tiền. Không ống kính phụ, không phụ tùng nào đáng kể ngoài kính lọc và chân máy ảnh. Dù vậy ít khi tôi dùng. Ý tưởng cây cỏ trở thành người, người biến vào cây cỏ đã có từ nhiều nghìn năm trước. Tôi đã chụp hình người rồi cho người trở thành gỗ đá từ thế kỷ trước. Tôi nhìn thấy hình dáng người trong cây cỏ, nhưng muốn làm lộ ra như người thật cho mọi người nhìn thấy thì với kỹ thuật nhiếp ảnh thế kỷ trước tôi không làm được. Rồi quên đi. Khi đến gần thế kỷ 21, tôi nguyện hứa, nếu tôi còn sống tôi sẽ tạo cái gì mới, là chuyển hình chụp cây cối trở thành hình người. Photoshop là phương tiện giúp tôi làm điều này nên có bộ ảnh “Do You See What I See”. Năm 2003 tôi với vài bạn ảnh đứng trước Reflection Studio của nhiếp ảnh gia Thái Đắc Nhã ở Garden Grove, California. Nhìn lên cây nhỏ trước tiệm, tôi thấy hình mặt người. Nhìn kỹ, tôi rất lạ, chỉ cho mọi người xem, nhưng không ai thấy. Tôi chụp hình về làm ra ảnh “Albert”. Vì có sự việc vừa nêu, tôi lấy tên loại ảnh này là “Do You See What I See?” Có nhiều ảnh dễ nhận ra, nhưng cũng có nhiều chủ đề không dễ nhận ra nếu không tập nhìn. Mời quý độc giả xem ảnh “Albert” theo đây.

 blank

Pic 4. Albert(2004)
 

TTT: Là một giáo sư từng mở những lớp dạy về nhiếp ảnh, GS có gì nhắn nhủ lại cho học trò, hậu bối hay các em có đam mê và thích nhiếp ảnh không?

LVK: Tôi khuyên họ muốn chụp ảnh, trước hết phải tập nhìn. Không thấy thì mình không chụp, vì thông thường thì người ta không chụp những gì mình không thấy. Tập nhìn cái đẹp, về sau sẽ dễ thấy cái đẹp. Đẹp có ở mọi nơi. Tôi đã thực hiện nhiều ảnh từ chốn rất hôi thúi. May mà ống kính máy ảnh không biết mùi và người xem cũng không thấy mùi, chỉ thấy hình đẹp. Việc chụp hình thì ai cũng làm được. Căn bản chụp hình mọi người đều biết. Nhìn ra cái gì đáng chụp thì cần tôi luyện. Và sau khi chụp được hình, cần nghiên cứu hình đã chụp và thực hiện với phương thức nào hay nhất để nâng cao giá trị của nó. Việc này cũng mất rất nhiều thì giờ. Không có tác phẩm nào từ trời rơi xuống cho mình đâu. Chúc mọi người thành công.

blank

TTT: Cám ơn GS đã cho T được nghe và biết thêm về nhiếp ảnh nghệ thuât. Chúc buổi triển lãm của GS gặt hái nhiều thành công mỹ mãn

Trịnh Thanh Thủy thực hiện

 

Tài liệu tham khảo

 

http://vuihocnhiepanh.vn/threads/nhiep-anh-truu-tuong-bien-thien-nhien-thanh-nhung-doi-tuong-chup.2614/




Ý kiến bạn đọc
16/02/201711:19:37
Khách
Chúc mừng triển lãm của giáo sư Lê Văn Khoa ! Cầu mong giáo sư sức khoẻ và mọi điều tốt đẹp.
Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Đúng 51 năm sau của ngày bi thảm Tết Mậu Thân 1968, là đã có Một vành khăn tang khoát trên đầu toàn thể quân nhân Thiết giáp binh Quân Lực Việt nam Cộng hòa năm xưa, thì nay lại có một trang sách mới tươi sáng đã được mỡ ra cho một Hậu duệ của binh chủng Thiết giáp. Đó là sự vinh thăng của tân Phó Đề đốc Nguyễn Từ Huấn.Quả đúng với câu; Hổ phụ sinh hổ tử vậy!
Tôi đi lòng vòng mấy nước Á Châu nhưng không đâu mà cảm thấy gần gũi như ở Indonesia. Đất nước này nghèo quá. Dân chúng, phần lớn, cũng lam lũ và khốn khó y như dân Việt vậy. Đã vậy, khí hậu (đôi nơi ) cũng dịu dàng như Cao Nguyên Lâm Viên khiến cho tôi (đôi lúc) cứ ngỡ là đã được trở lại quê nhà.
Tin nữ thẩm phán Ruth Bader Ginsburg của Tối Cao Pháp Viện Hoa Kỳ vừa qua đời cuối tuần qua đã gây xúc động cho nhiều người dân Mỹ. Để hiểu hơn về di sản và đóng góp của bà cho đất nước và người dân Mỹ ra sao, có lẽ cần nhìn lại quá trình của phong trào nữ quyền tại Hoa Kỳ cùng những điều bà đã góp phần tranh đấu và bảo vệ trong vài chục năm qua.
Mỗi độ thu sang, lá vàng lá úa xác xao rụng rơi trong gió, như âm vang ai oán của điệu vãn than cuối cùng, đang cuốn trôi vào định luật vô thường của vũ trụ, rồi hóa kiếp về cùng cát bụi, đắm chìm trong sương khói của thời gian…
Như hôm nay, bái biệt anh, em xin gửi theo lời tri ơn anh chị. Anh chị đã biến em thành một người may mắn hiếm hoi trên thế gian. Mấy ai trong nhân loại được có cổ thụ trong vườn và cổ thụ trong đời.
Nhân dịp lễ trung thu sắp đến xin kể câu chuyện “Chú Cuội Ngồi Gốc Cây Đa” đã được một cô giáo ở trường tiểu học kể cho đám học trò nghe cách đây hơn nửa thế kỷ.
Hoá ra “chế độ hồ sơ lý lịch” là sáng tác của bác Mao, và có nguồn gốc ở tận bên Tầu cơ đấy. Thật là qúi hoá. Khi qua đến nước ta, bác Hồ vận dụng sáng tạo thêm chút xíu cho hợp với văn hoá (“đậm đà bản sắc”) Việt Nam nên hồ sơ lý lịch không chỉ tính “cho đến hết đời” mà còn kéo dài cho đến đời con và đời cháu luôn.
Trong Tù Binh và Hòa Bình, được viết ngay khi các sự kiện đang xẩy ra, Nhà Văn Phan Nhật Nam qua một lăng kính đặc thù giúp người đọc thấy được cuộc chiến khắc nghiệt sau khi quân đội Mỹ rút lui và nỗi tuyệt vọng của Miền Nam trước nỗ lực ngăn chặn chiến thắng cuối cùng của cộng sản.(lời giới thiệu của Thượng Nghị Sĩ Hoa Kỳ, Ông James Webb)
Các nhà lập quốc Mỹ và Adam Smith, Roosevelt-Keynes và Reagan-Friedman sống cùng giai đoạn nên phải đối diện với những thách đố chung vào các khúc quanh lịch sử: cách mạng cơ khí, cách mạng Nga 1917, Đại Khủng Hoảng 1929, Hitler thập niên1930, Chiến Tranh Lạnh và Việt Nam 1950-80, toàn cầu hóa 1990…
Chính vì vậy, điểm lại một số chương trình dân sinh này là điều cần thiết và để thấy rằng hành trình phát triển của cộng đồng gốc Việt tại Hoa Kỳ đã có được, bên cạnh sự cố gắng thì một phần cũng nhờ vào các chính sách, sự trợ giúp bước đầu từ nhiều đời tổng thống tiền nhiệm khác nhau trong suốt 45 năm qua.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Không còn nghi ngờ gì nữa, khẩu trang đã đóng một vai trò trung tâm trong các chiến lược đối đầu với dịch bệnh COVID-19 của chúng ta. Nó không chỉ giúp ngăn ngừa SARS-CoV-2 mà còn nhiều loại virus và vi khuẩn khác.
Hôm thứ Hai (06/07/2020), chính quyền Mỹ thông báo sinh viên quốc tế sẽ không được phép ở lại nếu trường chỉ tổ chức học online vào học kỳ mùa thu.
Đeo khẩu trang đã trở thành một vấn đề đặc biệt nóng bỏng ở Mỹ, nơi mà cuộc khủng hoảng Covid-19 dường như đã vượt khỏi tầm kiểm soát.
Trong khi thế giới đang đổ dồn tập trung vào những căng thẳng giữa Mỹ với Trung Quốc, thì căng thẳng tại khu vực biên giới Himalaya giữa Trung Quốc và Ấn Độ vào tháng 05/2020 đã gây ra nhiều thương vong nhất trong hơn 50 năm.
Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cho biết các CEO của 4 tập đoàn công nghệ lớn Amazon, Apple, Facebook và Google đã đồng ý trả lời chất vấn từ các nghị sĩ Quốc hội về vấn đề cạnh tranh trong ngành công nghệ.