Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Trang Sử Việt: Tống Duy Tân

30/08/201600:01:00(Xem: 6526)
TỐNG DUY TÂN
(1837 - 1892)
  
Tống Duy Tân quê huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hoá, đỗ Tiến sĩ năm 1875, được vua Tự Đức bổ nhiệm làm Án sát tỉnh Sơn Tây. Trước cảnh nước nhà bị thực dân Pháp xâm lược, ông từ quan về quê để mưu tìm kế sách chống Pháp.
 .
Năm 1885, vua Hàm Nghi ban chiếu Cần vương, Tống Duy Tân khởi nghĩa, vua phong ông làm Chánh sứ sơn phòng Thanh Hoá. Năm 1886, Tống Duy Tân và Cao Điền (có tài liệu gọi Cao Điển) lập căn cứ ở Phi Lai (Thanh Hóa), nhằm hỗ trợ cho căn cứ Ba Đình của Đinh Công Tráng. Ngoài căn cứ Phi Lai để phòng ngự chung, ông còn chuẩn bị lực lượng và căn cứ kháng Pháp tại quê nhà đó là căn cứ Hùng Lĩnh, nằm ở vùng thượng nguồn sông Mã thuộc huyện Vĩnh Lộc. 
Đầu năm 1887, Pháp đem quân áp đảo các phong trào kháng chiến ở Thanh Hoá khốc liệt, Đinh Công Tráng hy sinh. Trước tình thế ấy, ông đem quân lên căn cứ Hùng Lĩnh. Nghĩa quân Hùng Lĩnh chỉ mở được vài trận tập kích thì bị thiếu tá Pháp là Térillon dẫn quân đến vây đánh ác liệt. 
.
Ông ra Bắc để gặp các sĩ phu yêu nước, tìm nguồn hỗ trợ và liên kết với các lực lượng kháng Pháp. Đầu năm 1889, ông trở lại căn cứ, nhờ có hai cộng sự tài giỏi là Cao Điền và Cầm Bá Thước đã mở rộng địa bàn hoạt động lên tận vùng hữu ngạn và tả ngạn sông Mã, còn hợp đồng chiến đấu với Đề Kiều, Đốc Ngữ ở vùng hạ lưu sông Đà và Phan Đình Phùng ở rừng núi Hà Tĩnh. Nghĩa quân của ông được đồng bào cả Kinh lẫn Thượng hưởng ứng mạnh mẽ. Cuối tháng 10-1889, tướng Trần Xuân Soạn đem quân đến tham chiến. 
.
Từ đấy, Tống Duy Tân đem quân giao chiến với giặc ở các huyện Yên Định, Thọ Xuân, Nông Cống. Những trận đánh lớn của quân Hùng Lĩnh: Ngày 1-1-1890, trung tá Pháp là Jorne de Lacale chỉ huy quân Pháp đánh làng Kẽm, quân hai bên đều thương vong, đại úy Christophe tử trận. Ngày 29-3-1890, quân Pháp từ Nông Cống và từ tỉnh thành Thanh Hóa đến vây đánh Yên Lãng có pháo binh yểm trợ, quân Hùng Lĩnh bị bại. Ngày 29-5-1890, Tống Duy Tân đem quân đánh Pháp ở Thanh Khoái đã gây cho giặc bị thiệt hại nặng nề. Từ đấy, Pháp cố tiêu diệt Nghĩa quân Hùng Lĩnh. 
.
     Ngày 21-2-1891, Tống Duy Tân và Cao Điền đưa Nghĩa quân từ An Lẫm lên Lang Vinh ở châu Thường Xuân dùng núi cao để nương náu. Giám binh Soler đưa quân Pháp đến quyết tranh hùng. Quân Hùng Lĩnh phục kích, chờ quân Pháp tiến đến đồn Lang Vinh còn 50m mới đồng loạt bắn xối xả, tiêu diệt được một số lớn quân Pháp, nhưng quân Pháp vũ khí tối tân, quân Hùng Lĩnh phải lui về Hòn Mông. 
.
     Sau đấy, Tống Duy Tân và Cao Điền phải cho quân len lỏi trong rừng, bí mật rút về Trịnh Vạn ở châu Thường Xuân (căn cứ của Cầm Bá Thước). Tháng 3-1892, Đốc Ngữ từ sông Đà dẫn quân vào Thanh Hoá, hợp với Tống Duy Tân để tấn công quân Pháp ở hang Niên Kỷ, thuộc xã Thiết Ống, tỉnh Thanh Hoá. Sau trận chiến thắng ấy, Đốc Ngữ đưa quân trở lại mạn sông Đà, còn Tống Duy Tân thì ở lại cầm cự với quân Pháp. Ngày 3-10-1892, trong một trận đụng độ ác liệt, quân Pháp đông đảo đến vây bắt Cao Điền. Cao Điền và Nghĩa quân phá vòng vây chạy thoát được, tuy nhiên một số Nghĩa quân khác bị hy sinh và bị bắt.
.
     Ngày 4-10-1892, tên Việt gian Cao Ngọc Lễ, (là học trò cũ, cũng là cháu kêu Tống Duy Tân bằng cậu) mật báo cho Pháp đến vây bắt ông. Ngày 23-11-1892, Pháp hành quyết ông tại Thanh Hoá. Ông đã làm câu đối lúc sinh tiền:
 .
   “Nhi kim thuỷ liễu tiền sinh trái
    Tự cổ do truyền bất tử danh”
Nghĩa Nôm: Thuở trước nợ nần, nay trang trải
                  Từ xưa danh tiếng mãi lưu truyền.
 .
Cảm mộ: Tống Duy Tân
 .
Tống Duy Tân, bảo vệ giang san! 
Nòi giống điêu linh, dạ xốn xang!
Quyết chí kháng Tây, mài miệt chí
Bền gan phục quốc, nấu nung gan
Sắt son lo nước, dù Kinh-Thượng
Tha thiết giữ quê, dẫu Bắc-Nam
Tham lợi, nghĩa thầy trò bội bạc?!
Chết vì tổ quốc, chết vinh quang! 
.
Nguyễn Lộc Yên


.
.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Như vậy là bao trùm mọi lĩnh vực quốc phòng, an ninh xã hội có nhiệm vụ bảo vệ đảng và chế độ bằng mọi giá. Nhưng tại sao, giữa lúc tệ nạn tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, suy thoái đạo đức, lối sống và tình trạng “tự diễn biến” và “tự chuyển hóa” trong nội bộ vẫn còn ngổng ngang thì lại xẩy ra chuyện cán bộ nội chính lừng khừng trong nhiệm vụ?
Nhật báo Washington Post của Mỹ ghi nhận là: “Tổng thống Pháp Macron vốn dĩ đã rất tức giận khi được tham vấn tối thiểu trước khi Mỹ rút khỏi Afghanistan. Điều đó bây giờ đã tăng lên. Chính quyền Biden nên xem xét sự không hài lòng của Pháp một cách nghiêm túc. Hoa Kỳ cần các đối tác xuyên Đại Tây Dương vì đang ngày càng tập trung chính sách đối ngoại vào cuộc cạnh tranh cường quốc với Trung Quốc. Và trong số này, Pháp được cho là có khả năng quân sự cao nhất.
Sau khi tấm ảnh người đàn ông đi xe máy chở người chết cuốn chiếu, chạy qua đường phố của tỉnh Sơn La (vào hôm 12 tháng 9 năm 2016 ) được lưu truyền trên mạng, Thời Báo – Canada đã kêu gọi độc giả góp tay ủng hộ gia đình của nạn nhân. Số tiền nhận được là 1,800.00 Gia Kim, và đã được những thân hữu của toà soạn – ở VN – mang đến tận tay gia đình của người xấu số, ở Sơn La.
Công bằng mà nói, ngày càng có nhiều sự đồng thuận là chúng ta cần phải làm nhiều hơn nữa để ngăn chặn các hành động của Trung Quốc trong khu vực. Sự răn đe đòi hỏi những khả năng đáng tin cậy. Liên minh mới này phù hợp với lý luận đó.
Liên quan đến cuộc bầu cử Quốc Hội Đức 2021 trước đây tôi đã giới thiệu lần lượt ba ứng cử viên: Scholz của SPD, Laschet (CDU) và Baerbock (Xanh). Nhưng trong những tháng qua có khá nhiều tin giật gân nên để rộng đường dư luận tôi lại mạn phép ghi ra vài điểm chính bằng Việt ngữ từ vài tin tức liên quan đến cuộc bầu cử 2021 được truyền thông và báo chí Đức loan tải.
Năm 17 tuổi, đang khi học thi tú tài, tôi bỗng nhiên bị suyễn. Căn bệnh này – vào cuối thế kỷ trước, ở miền Nam – vẫn bị coi là loại nan y, vô phương chữa trị. Từ đó, thỉnh thoảng, tôi lại phải trải qua vài ba cơn suyễn thập tử nhất sinh. Những lúc ngồi (hay nằm) thoi thóp tôi mới ý thức được rằng sinh mệnh của chúng ta mong manh lắm, và chỉ cần được hít thở bình thường thôi cũng đã là một điều hạnh phúc lắm rồi. If you can't breathe, nothing else matters!
Một người không có trí nhớ, hoặc mất trí nhớ, cuộc đời người ấy sẽ ra sao? Giả thiết người ấy là ta, cuộc đời ta sẽ như thế nào? Ai cũng có thể tự đặt câu hỏi như vậy và tự cảm nghiệm về ý nghĩa của câu hỏi ấy. Sinh hoạt của một người, trong từng giây phút, không thể không có trí nhớ. Cho đến một sinh vật hạ đẳng mà chúng ta có thể biết, cũng không thể tồn tại nếu nó không có trí nhớ. Trí nhớ, Sanskrit nói là smṛti, Pāli nói là sati, và từ Hán tương đương là niệm, cũng gọi là ức niệm, tùy niệm. Nói theo ngôn ngữ thường dùng hiện đại, niệm là ký ức. Đó là khả năng ghi nhớ những gì đã xảy ra, thậm chí trong thời gian ngắn nhất, một sát-na, mà ý thức thô phù của ta không thể đo được.
Ba mươi năm trước tôi là thành viên hội đồng quản trị của một cơ quan xã hội giúp người tị nạn trong khu vực phía đông Vịnh San Francisco (East Bay) nên khi đó đã có dịp tiếp xúc với người tị nạn Afghan. Nhiều người Afghan đã đến Mỹ theo diện tị nạn cộng sản sau khi Hồng quân Liên Xô xâm chiếm đất nước của họ và cũng có người tị nạn vì bị chính quyền Taliban đàn áp. Người Afghan là nạn nhân của hai chế độ khác nhau trên quê hương, chế độ cộng sản và chế độ Hồi giáo cực đoan.
Bà Merkel là một người đàn bà giản dị và khiêm tốn, nhưng nhiều đối thủ chính trị lại rất nể trọng bà, họ đã truyền cho nhau một kinh nghiệm quý báu là “Không bao giờ được đánh giá thấp bà Merkel”.
Hai cụm từ trọng cung (supply-side) và trọng cầu (demand-side) thường dùng cho chính sách kinh tế trong nước Mỹ (đảng Cộng Hòa trọng cung, Dân Chủ trọng cầu) nhưng đồng thời cũng thể hiện hai mô hình phát triển của Hoa Kỳ (trọng cầu) và Trung Quốc (trọng cung). Bài viết này sẽ tìm hiểu cả hai trường hợp. Trọng cung là chủ trương kinh tế của đảng Cộng Hoà từ thời Tổng Thống Ronald Reagan nhằm cắt giảm thuế má để khuyến khích người có tiền tăng gia đầu tư sản xuất. Mức cung tăng (sản xuất tăng) vừa hạ thấp giá cả hàng hóa và dịch vụ lại tạo thêm công ăn việc làm mới. Nhờ vậy mức cầu theo đó cũng tăng giúp cho kinh tế phát triển để mang lại lợi ích cho mọi thành phần trong xã hội. Giảm thuế lại thêm đồng nghĩa với hạn chế vai trò của nhà nước, tức là thu nhỏ khu vực công mà phát huy khu vực tư.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.