Hôm nay,  

Trang Sử Việt: Đinh Công Tráng

22/07/201600:01:00(Xem: 8618)
(Lời tâm tình: Bài viết về “Sử Việt” chỉ khái quát, không đi sâu từng chi tiết của mỗi nhân vật. Cuối mỗi bài viết, phần “Thiết nghĩ” nếu có chỉ là góp ý của tác giả, không ngoài mục đích làm sáng tỏ thêm về nội dung đã biên soạn. Trang Sử Việt luôn mong mỏi nhúm nhen tình tự dân tộc, niềm yêu thương quê hương và giữ gìn Việt ngữ cùng văn hóa Việt. Trang Sử Việt đăng trên Vietbao Online thứ Ba và thứ Sáu hằng tuần).
________________                  
                                .
ĐINH CÔNG TRÁNG
(1842 - 1887)
.
Đinh Công Tráng quê huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam, ông nổi tiếng với chiến luỹ Ba Đình. Khi biết thực dân Pháp âm mưu xâm chiếm Bắc Hà, lúc ấy ông đang làm Chánh tổng, tự đến xin gia nhập đội quân của Hoàng Kế Viêm để tham chiến trận đánh ở Cầu Giấy vào ngày 19-5-1883.
.
Năm 1885, vua Hàm Nghi ban dụ Cần Vương, kêu gọi toàn dân kháng chiến. Tháng 2-1886, Đinh Công Tráng cùng các đồng đội hưởng ứng, chọn địa thế 3 làng: Mậu Thịnh, Thượng Thọ, Mỹ Khê (thuộc xã Ba Đình, huyện Nga Sơn, Thanh Hóa); mỗi làng có một ngôi đình, từ đình này có thể nhìn thấy đình của 2 làng kia, nên gọi là "Căn cứ Ba Đình". Ba Đình cách huyện lỵ Nga Sơn 4 km. Ông chỉ huy Nghĩa quân xây dựng thành căn cứ, dùng tre làm sườn, rơm và đất ướt trộn lại để trét làm vách, dùng đất đá để xây hào luỹ. 
.
       Đinh Công Tráng cho đào giao thông hào bên trong 3 làng, bên ngoài 3 làng là vòng đai bao bọc bởi hàng rào tre và đào hầm đặt bàn chông nhọn lởm chởm để vào trong hầm rồi phủ đất ngụy trang để ngăn giặc xâm nhập. Nghĩa quân được Đồng bào giúp đỡ lương thực, nhưng vẫn ra ngoài mua thêm lương thực để dự trử. Thu mua sắt thép về đúc rèn vũ khí và tiêu diệt các đồn Pháp lẻ tẻ. Từ Ba Đình, Nghĩa quân đến nhiều nơi đã phục kích các đoàn xe vận tải của quân Pháp chạy trên con đường Bắc-Nam. Từ đấy, quân Pháp luôn bị thiệt hại nặng nên chúng quyết tâm đánh dẹp căn cứ Ba Đình. 
    .
 Trong lực lượng của ông có Phạm Bành (1827-1887), quê Thanh Hoá, đỗ cử nhân năm 1864, văn thơ lỗi lạc, trước là quan Án sát Nghệ An, người nổi tiếng thanh liêm là một nhân tài, đã có chiến sách chống Pháp năng nổ và bền bỉ.
.
Tại căn cứ Ba Đình, có 2 lần đụng độ lớn với quân Pháp:
.
 1- Lần thứ nhất: Pháp tấn công căn cứ Ba Đình ngày 18-12-1886, gồm 500 lính Pháp, có đại bác 81 ly. Trung tá Metzinzer tiến quân hướng tây nam, trung tá Dodds tiến quân hướng đông bắc, nhưng chúng bị Nghĩa quân đẩy lui. Chúng thấy không thể thắng được nên đem quân bao vây bên ngoài.
.
 2- Lần thứ hai: Pháp tấn công Ba Đình ngày 6-1-1887, trung tá Dodds cho quân tấn công lần nữa vẫn bị bại, chúng bao vây bên ngoài. Pháp điều nghiên trận địa và quyết định:
 - Nâng số quân đánh Ba Đình lên 3.530 lính (1.580 lính Tây và 1.950 lính lê dương). Ngoài ra, còn bắt khoảng 5.000 lao công đến vận chuyển đạn dược và quân dụng cho chúng.
 - Tăng số pháo sử dụng lên 36 khẩu, trong đó có 4 khẩu 95 ly, 10 khẩu 81 ly, 4 khẩu 65 ly,...
 - Đưa 4 pháo hạm và nhiều chiến thuyền yểm trợ và tiếp vận.
 - Cử đại tá Brissaud làm tổng chỉ huy. Sau khi Pháp cắt đứt xong đường tiếp tế của Nghĩa quân Ba Đình, chúng liền cho quân tiến đánh căn cứ. Lần này, Brissaud vừa cho phun lửa đốt cháy các lũy tre vừa cho nã pháo tới tấp, biến căn cứ Ba Đình thành một biển lửa, khói đen nghịt ngất trời.
     Trước sức mạnh của giặc, đêm 20 rạng 21-1-1887, Đinh Công Tráng cho quân phá vòng vây, rút về căn cứ dự phòng ở Mã Cao. Sáng ngày 21-1-1887, quân Pháp chiếm được chiến luỹ Ba Đình. Sau khi chúng ra sức tàn phá làng xóm, chúng còn bắt buộc triều đình Huế phải xóa tên ba làng Mỹ Khê, Thượng Thọ và Mậu Thịnh trên bản đồ hành chính.
.
     Đinh Công Tráng vừa đến Mã Cao, chưa kịp củng cố lực lượng thì quân Pháp đã đuổi theo tấn công. Sau 10 ngày giao tranh ác liệt, đến ngày 2-2-1887, căn cứ Mã Cao bị thất thủ. Sau đó, một số đông Nghĩa quân rút lên Thung Voi, Thung Khoai, rồi lên miền Tây Thanh Hóa, sáp nhập với đội Nghĩa quân của Cầm Bá Thước. Một số khác theo Đinh Công Tráng rút về Nghệ An. Về Nghệ An, Đinh Công Tráng định gầy lại lực lượng, nhưng đến ngày 5-10-1887, trong một trận đụng độ ác liệt với giặc, tại làng Tang Yên, huyện Đô Lương (Nghệ An), ông hy sinh.
 .
 *- Thiết nghĩ: Căn cứ Ba Đình của Đinh Công Tráng, có: Đồn Thượng ở Thượng Thọ, đồn Trung ở Mậu Thịnh và đồn Hạ ở Mỹ Khê. Các hầm chiến đấu của 3 đồn này được xây cất theo hình chữ “chi”, nhằm mục đích trách đạn pháo của giặc xuyên phá; 3 đồn có thể hỗ trợ tác chiến khi bị tấn công, đồng thời cũng có thể chiến đấu độc lập. 
.
     Có thể nói rằng căn cứ Ba Đình là căn cứ xây dựng đúng kỹ thuật về hào luỹ tác chiến. Căn cứ Ba Đình còn lợi thế được sự hỗ trợ từ các căn cứ bạn: Căn cứ Quảng Hóa của Trần Xuân Soạn, căn cứ Mã Cao của Hà Văn Mao và căn cứ Phi Lai của Cao Điền. Tuy nhiên, dù các Thủ lĩnh và Nghĩa quân Ba Đình đã cố gắng xây dựng hệ thống hào luỹ thật công phu, nhưng xét về địa lợi thì vùng đất này khó khăn phòng thủ lâu dài. Vì căn cứ lập tại một vùng đồng bằng địa thế trống trải; quân thù dễ bao vây và cô lập. Nên khi giặc đem lực lượng hùng hậu với vũ khí tối tân như đại pháo để tấn công ào ạt, thì sự thất bại khó tránh khỏi?!.
 .
     Phạm Bành là một mưu sĩ can trường, luôn có mặt tại căn cứ dù gian nguy để động viên nghĩa quân chiến đấu. Sau khi Ba Đình thất thủ, ông đưa nghĩa quân rút về căn cứ Mã Cao, giặc Pháp và bọn tay sai bắt mẹ già và Phạm Tiêu là con trai của ông để uy hiếp, ông phải tạm hàng để cứu mẹ và con, khi mẹ và con được thả, Phạm Bành uống thuốc độc tử tiết ngày 18-3 Đinh Hợi (11-4-1887). Nếu so sánh ông với Từ Thứ phò Lưu Bị; khi Tào Tháo bắt Từ mẫu thì “Từ Thứ qui Tào”, Từ mẫu rầu rĩ nói: “Thứ bỏ chỗ sáng về chỗ tối”. Sau đấy bà tự tử! Thế mà Thứ vẫn theo Tào suốt đời?! Còn Phạm Bành tạm hàng giặc để cứu mẹ và con của mình, rồi uống thuốc độc tuẫn tiết để giữ tròn khí tiết! Từ đấy, rõ ràng khí tiết Từ Thứ nước Tàu kém xa Phạm Bành nước Việt?!
 .
     Khả năng và tài trí của Đinh Công Tráng, đời đời kính phục. Tướng Pháp là Mason đã thán phục ông: “Người chỉ huy có trật tự, kỷ luật, cương trực, nghiêm trị thủ hạ nếu quấy nhiễu dân, tính ông nhẫn nại, biết mình biết người, hành quân luôn chuẩn bị chu đáo, tinh thông thế trận”. 
.
Cảm phục: Đinh Công Tráng
 .
Đinh Công Tráng, chiến lũy Ba Đình!
Quân Pháp ngại ngùng, mãi rập rình?! 
Chống giặc, nghìn đời lưu luyến nghĩa 
Phòng làng, muôn thuở nhớ nhung tình 
Phạm Bành ngẫm nghĩ, trừ quân giặc
Dân chúng lo lường, giúp nghĩa binh
“Từ Thứ qui Tào”, nhơ nhuốc sống?!
Phạm Bành tuẫn tiết, vẹn trung trinh!
.
Nguyễn Lộc Yên

.
.

In Trang
Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
1234567Trang sauTrang cuối

Tác phẩm Metamorphosis, tạm dịch Biến Dạng của Franz Kafka mở đầu bằng một trong những câu văn gây ám ảnh nhất trong văn học thế giới: khi Gregor Samsa thức dậy và phát hiện mình đã biến thành một con côn trùng khổng lồ. Không có lời cảnh báo, không có lời giải thích, không có sự chuẩn bị kịch tính nào. Cú sốc đến ngay lập tức – và đó là thiên tài của Kafka. Ông không dẫn dắt người đọc bước nhẹ nhàng vào cơn ác mộng của Gregor Samsa. Ông ném độc giả của ông thẳng vào đó, buộc chúng ta phải đối mặt với sự phi lý của sự tồn tại mà không có sự an ủi của logic hay lý trí.

Sự thật là nạn nhân không “bám theo ICE suốt cả ngày” như Kristi Noem đã nói. Cô bị bắn khoảng 9 giờ 30 phút sáng, trên đường quay về sau khi chở con trai cô đến trường học cách đó vài ngã tư đường. Hôm nay, tờ New York Times và Washington Post đã có video và bài phân tích chi tiết những gì xảy ra thông qua tất cả video nhân chứng ở hiện trường. Hai tờ báo lớn chỉ ra mỗi phát súng của đặc vụ ICE bắn ra ở góc độ nào, có thật sự vì gặp nguy hiểm tính mạng hay không.

LTS: Biến cố Venezuela sau vụ bắt giữ Nicolás Maduro đang làm rúng động toàn vùng Nam Mỹ. Trong bối cảnh ấy, bà Delcy Rodríguez, 56 tuổi, vốn là phó tổng thống dưới thời Maduro, đã được Tòa án Tối cao và quân đội Venezuela đưa lên nắm quyền lâm thời. Bà cũng là một nhân vật từng được Washington ngỏ ý đối thoại trước đây. Sự kiện này đặt ra câu hỏi: Phải chăng đó là bước đầu của sự "chuyển quyền trong nội bộ," hay chỉ là hồi kế tiếp của cùng một vở tuồng?

Cuộc tấn công và bắt sống vợ chồng Tổng thống Nicolás Maduro ngay trên lãnh thổ Venezuela trong ngày cuối tuần đã trở thành một sự kiện chính trị thế giới hàng đầu khi bước vào năm mới 2026 này. Trong khi những đồng minh của Donald Trump ca ngợi và ủng hộ chiến dịch quân sự này thì ngược lại, một số câu hỏi cũng đã được đặt ra là, liệu một cuộc tấn công quân sự vào Venezuela, một quốc gia không mang tính đe dọa trực tiếp và hiển hiện đến an ninh quốc gia Hoa Kỳ, có được thông báo và sự chuẩn thuận của Quốc Hội Hoa Kỳ theo hiến pháp? Cũng như một chiến dịch quân sự và bắt sống một nguyên thủ quốc gia khác trên lãnh thổ một quốc gia có chủ quyền như Venezuela có đúng với nguyên tắc ngoại giao và công pháp quốc tế hay không?

Người đàn ông lê những bước chân nặng nề giữa hai triền núi mù sương. Gió và bụi cát làm mái tóc dài của ông ta rối bời. Chiếc khăn choàng và áo măng-tô có vẻ không đủ ấm, nên gương mặt hốc hác, mệt mỏi, lấm lem những vết đen như vừa chui ra từ mỏ than. Rồi ngay sau đó, ông ta xuất hiện trong một quán nước, ngồi bên chiếc bàn có ly trà nóng bốc khói nghi ngút trên tay, mắt nhìn xa xăm ra cửa. Một tiếng hát khàn, đục, nặng như những vách núi hai bên đường ông ấy đang đi, vang lên.

Sau khi bài “Chúng Ta Sống Sót” đăng tuần qua, Việt Báo nhận được nhiều hồi âm hơn thường lệ: tin nhắn, điện thoại, thư điện tử. Có người quen, có độc giả chưa từng gặp. Nội dung không khác nhau mấy. Phần lớn là sự đồng cảm. Có người nói đọc xong thấy nhẹ lòng, vì biết mình không phải là kẻ đơn độc nghĩ như thế. Có người gửi lời cảm kích khi có người nói hộ tiếng nói lòng mình. Nhưng điều đáng chú ý không nằm ở nội dung, mà ở cách người ta nhắn gửi hồi âm. Tất cả đều chọn nói riêng. Không bình luận công khai. Không chia sẻ kèm ý kiến. Họ đi bằng “cửa hậu”. Lý do dễ hiểu: không muốn bàn chuyện chính trị nơi công cộng, nhất là trên mạng xã hội — nơi một câu nói có thể bị chụp mũ nhanh hơn tốc độ người ta kịp giải thích mình muốn nói gì.

Năm 2025 đi qua trong chiếc bóng của Donald Trump. Vị tổng thống ồn ào này, với cách hành xử phá bỏ mọi khuôn thước, đã làm xoay chuyển trật tự thế giới: khiến các nền kinh tế lên cơn sốt, nhưng cũng đẩy đồng minh Âu châu phải chi nhiều hơn cho quốc phòng. Bước sang 2026, khi “cơn lốc Trump” vẫn còn cuộn, đây là mười điều đáng dõi theo.

Năm 2025 đang khép lại. Không tổng kết. Không lời ca tụng. Chỉ lặng lẽ như một người vừa đi qua nhiều mất mát — chẳng còn hơi sức nói thêm điều gì. Nhìn lại — năm 2025 không dạy ta cách thắng, mà dạy ta cách không ngã gục. Chúng ta sống sót — vì thói quen nhiều hơn hy vọng. Quen giá cả leo nhanh hơn đồng lương. Quen nhìn nhau bằng ngờ vực hơn cảm thông. Quen tin dữ đến sớm hơn cà phê sáng. Quen mỗi ngày đều phải chọn một nỗi lo để mang theo, bởi không ai ôm nỗi chừng ấy đổ vỡ vào lòng cùng lúc.

Con người ở bất cứ nơi nào trên thế giới cũng có quyền được hạnh phúc và tạo ra hạnh phúc. Nó giống như dưới bầu trời có thể xảy ra trận không kích bất cứ lúc nào, dù ngày hay đêm, nhưng người Ukraine vẫn có thể khảy lên tiếng đàn Bandura. Một năm qua, ai trong chúng ta không mệt mỏi với những dòng chảy đầy bụi bặm, thoát ra từ một gánh xiếc nghiệp dư, mang theo những chất dơ của hận thù, ích kỷ, tham vọng, độc tài. Những ngày cuối cùng của năm 2025, hãy nói về Lửa Và Tro (Avatar: Fire and Ash), thưởng thức siêu phẩm giả tưởng của James Cameron, để cùng khép lại một năm ngộp thở của nước Mỹ, và cùng chiêm nghiệm một điều mà nước Mỹ đang cố tình lãng quên.

Mùa Giáng Sinh này, khi chúng ta chúc nhau an lành, hòa bình và thiện chí, có lẽ ta biết rõ hơn bao giờ hết, mình sẽ là người mở cửa quán trọ hay là Herod của thời đại mới? Khi đó, chúng ta sẽ hiểu — Chúa ở bên ai trong mùa Giáng Sinh này.
1234567Trang sauTrang cuối
VB Podcast



Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.