Hôm nay,  

2016-07-01: Hậu Quả COP 21 Môi Trường và Kinh Tế Chánh Trị Thế Giới: Từ Thế giới của Tiêu Thụ Đến Thế Giới của Tái Tạo? Cách Mạng Môi Trường, Cách Mạng Tư Duy?

02/07/201600:00:00(Xem: 6933)
Cũng trong hướng bài viết tuần qua, chúng tôi xin mời quý thân hữu cùng với chúng tôi quan tâm đến tình hình môi trường thế giới. Dĩ nhiên, từ những năm tháng gần đây chúng ta đã nhận thấy nền kinh tế thế giới và nền kỹ nghệ thế giới đang chuyển hướng suy nghĩ đặt trọng tâm hướng về môi trường. Lúc xưa, những nhà máy những cơ sở sản xuất vật liệu tiêu dùng không để ý đến sự phung phí lạm dụng nguyên nhiên liệu, không để ý đến ô nhiểm môi trường, xã rác, làm dơ môi sanh, sực sống, sức khỏe của sanh vật chung quanh nhà máy. Ngày nay, một sự chú ý đặc biệt về môi trường phải được đặt lên hàng đầu trong mọi chương trình hay đề án xây dựng. Bớt sử dụng những kỹ thuật kỹ nghệ thải nhiều CO2 tạo khí nhà kính, dùng những vật liệu được tái tạo, bền vững. Ấy là nói đến một đề án của một nhà máy. Còn nói đến một đề án quốc gia, một chương trình quốc gia, cũng phải nghĩ đến tương lai. Giảm bớt chăn nuôi, giảm sử dụng nhiên liệu hóa thạch… tìm những nguồn nguyên, nhiên liệu, năng lượng, hay cả lương thực, kiến trúc, cách sanh hoạt kinh tế, xã hôi, kỹ nghệ hay nông nghiệp phải hướng về… làm sao sử dụng ít hao tốn nguồn vốn, tài sản của thiên nhiên, và nếu tái tạo được lại càng tốt nữa! Người thường dùng từ vòng tròn đạo đức, dùng một nguyên liệu được tái tạo để bớt vứt bỏ phế thải, rác rến, tái sử dụng nhiều lần.

Đây phải là một cuộc đại cách mạng. Thoạt đầu có thể chỉ là kỹ thuật, nhưng cuối cùng khi chúng ta tổng kết mọi thay đổi, từ kinh tế, đến chánh trị xã hôi, chúng ta dần dần chuyển biến cách suy nghĩ tư duy, chúng ta sẽ đi vào lãnh vực văn hóa, quan niệm sanh hoạt và biến chuyển xã hội và có thể xa hơn nữasẽ thay đổi cả nhơn sanh quan và triết lý… Kết quả cuối cùng là Cứu Vản Trái Đất là Sự Sanh Tồn của Toàn Thể Nhơn Loại.

Hội Nghị COP 21 về Môi Trường Tại Paris:

Đối với cá nhơn chúng tôi, người viết, hiện tượng quan trọng nhứt của năm 2015, không phải là những thay đổi đường hướng chánh trị thế giới, chiến tranh Trung Đông, những cuộc đụng độ giữa những quốc gia vùng, những tập kích, đột kích khủng bố phá hoại, máy bay rơi, hay ngay cả những ồn ào, khuya tay múa chơn của Cộng sản Bắc Kinh, Bắc Việt hay cả của Mỹ ở Biển Đông… vì đó chỉ có những hậu quả ngắn hạn, 1,2 năm thôi, mà là Hội Nghị về Môi Trường COP 21 ở Paris, vi nếu chúng ta không lo cho môi trường, cho thiên nhiên thì Quả Đất, Căn Nhà Chung của Nhơn loại sẽ nổ tung và Nhơn loại cũng chả còn để Chánh trị chánh em, kinh tế xã hội thị trường!

Dĩ nhiên có vài bạn thân cùng thân hữu, chiến hữu của chúng tôi cho rằng COP21 chỉ là một hoạt động thuần túy chánh trị. Và một lần nữa cũng như bao lần khác, các nhà lãnh đạo, các nhà cầm quyền, các nhà văn, nhà báo, các chánh trị gia, thường các người tự tôn mình là những “con người CỦA lương tâm”, những “con người YÊU thiên nhiên”, những “con người CỦA Môi Trường” … Riêng đối với cá nhơn chúng tôi, đây là lần đầu tiên, không còn thấy những câu nói nữa, những tuyên bố đầu môi chót lưỡi nữa, mà thật sự đã có những quyết định “Cứu Trái Đất”, căn Nhà Chung, nơi cư ngụ của sắp “7 Tỷ con người”. Ngày nay, “Họa Di Dân do Chiến Tranh, Họa Di Dân do Kinh Tế” nhưng ngày mai “Họa Di Dân sẽ do Môi Trường” sẽ là cái lý do chánh để người dân bỏ nơi họ đang sanh sống để ra đi. Những từ ngữ, quan niệm, “chôn nhao cắt rún, quê hương, tổ quốc” sẽ không còn nữa, và cũng sẽ không còn nữa những “biên cương, dân tộc, sắc dân” hay cả văn hóa, văn hiến gì cả… Lý do tất cả 7 Tỷ người sẽ chen chúc nhau sống còn sanh hoạt trên những khoảng “đất sống” vi tất cả còn có những “ô đất sống” nhỏ lấm chấm, rãi rác trên toàn bộ một trái đất hoặc đầy sa mạc khô cằn, đầy đất đai nhiểm độc, hoặc với những vùng biển chết, không có sự sống, vì nhiểm độc… Những hiện tượng đang xảy ra hiện nay ở Việt Nam, như Cá chết, như Biển Đông bị nhiểm độc, như Đồng Bàng Sông Cửu Long khô cằn, nhiểm mặn… Bắc Kinh thủ đô Tàu ô nhiểm,… là những dấu hiệu bắt đầu của một biến chuyển địa lý, địa dư do thời tiết. Nhiệt độ trung bình của Trái Đất tăng thêm 2độ C thôi sẽ có một lô hiện tượng khí tượng thay đổi! Mưa lũ bất thường trái mùa, hạn hán trái mùa, sẽ tạo những thất mùa thiếu hụt nông sản phẩm lương thực. Nhiệt dô tăng, băng tuyết tan, nước biển sẽ dâng cao, vài quốc gia ngụ trên các hòn đảo sẽ không còn nữa, công dân các quốc gia hải đảo ấy sẽ phải nhập vào là công dân các quốc gia láng giềng (nếu các quốc gia ấy chấp nhận). Quan niệm Tổ Quốc Quốc Gia không còn nữa, vì Biên cương không còn. Vậy thì, tiếng nói quốc gia, quốc ngữ, quốc văn còn tồn tại không? Và quan niệm Dân tộc, văn hóa Dân tộc? Nước dâng, bờ biển thâu nhỏ lại. Diện tích đất đai quốc gia chắc chắn sẽ bị thâu nhỏ lại. Đồng bằng Sông Cửu của Việt Nam chúng ta có còn không? Diện tích Việt Nam sẽ còn bao nhiêu? Chẳng còn đồng bằng Sông Cửu, nhưng cũng chẳng còn đồng bằng Sông Hồng. Những Hải đảo Trường Sa Hoàng Sa tranh chấp Biển Đông còn được mấy đảo? Biển Đông sẽ còn đó nhưng những Đảo đá ngầm hiện nay sẽ chìm vào lòng biển.

COP 21 và Tương Lai của Nhơn Loại:

Quyết định quan trọng nhứt cách mạng nhứt của COP 21 năm ngoái là sự nhứt trí của 20 quốc gia hoàn toàn chấp nhận tăng 20% quỷ Nghiên cứu và Phát triển các kỹ nghệ sạch và bền vững. Lần đầu tiên, ngay ngày khai mạc, 150 nhà lãnh đạo các quốc gia lần lượt lên diễn đàn của Liên Hiệp Quốc để đóng góp tiếng nói kêu gọi làm sao hạn chế lại sự tăng nhiệt độ của Trái Đất, giữ lại không cho tăng quá 2 độ C, hạn chế sức thải của CO2. Và cũng ngay ngày khai mạc, Tổng Thống Pháp, quốc gia chủ nhà, nơi Họp COP21, Tổng Thống Obama, nhà lãnh đạo Quốc gia giàu và mạnh nhứt thế giới, và Bill Gates, nhà tài phiệt số 1 thế giới, cùng nhiều nguyên thủ các quốc gia tiên tiến và nhiều đại tư gia tuyên bố cho ra đời dự án Công Tác Sáng Kiến - Mission Innovation. Mission Innovation là một dự án đầu tư khổng lồ, tổng số chưa rõ ràng, nhưng mục đích là để phát minh, phát triển tất cả những kỹ thuật “kỹ nghệ carbone thấp”, nghĩa là hạn chế thải và có thể không thải hẳng CO2.

Trong công tác nầy, 20 quốc gia lãnh trách nhiệm và nhiệm vụ là 20 quốc gia chiếm hàng đầu ô nhiểm thải Thán khí. – Pháp, Đại Hàn, Ấn Độ, Nam Dương, A Rập SêÚt, Liên Hiệp Vương Quốc Anh, BaTây, và Huê Kỳ và Trung Cộng…Nay tất cả cương quyết hứa sẽ nhơn đôi quỷ Nghiên Cứu và Phát Triển Kỹ Nghệ Xanh từ đây đến 2020 (trong vòng 5 năm).

Chưa hết, Song song với Công Tác Sáng Kiến -Mission Innovation một Chương Trình khác do Bill Gates đứng ra tổ chức sẽ cùng đồng hành hổ tương cùng với dự án. Chương trình Breakthrough Energy Coalition do một nhóm gồm 27 Tỷ phú của 27 quốc gia, sẳn sàng đầu tư vào những kỹ thuật của công nghệ Xanh mới nầy. Gồm có Mark Zuckergerg, FaceBook; Jeffrey Bezos, Amazon; Richard Branson, chủ tịch tập đoàn Virgin; George Soros; Xavier Niel, người Pháp người sáng lập Free…có cả một ông hoàng ẢRập SêÚt, một vài triệu phú Phi Châu, Trung Cộng, hay Đài Loan, Nam Mỹ hay Bắc Mỹ Đức, hay Bắc Âu bỏ tiền để đầu tư. Nhưng các nhà đầu tư không được có ý kiến trong các nghiên cứu hay thí nghiệm! Tất cả phải trung thành cam kết ủng hộ triệt để các mẫu thử, các mô hình nghiên cứu cho đến lúc thành công được áp dụng và được thị trường hóa.


Hợp Tác Giữa Nhà Nước Và Tư Nhơn?:

“Chúng ta phải tìm cho được các nguồn năng lượng, bền vững, rẻ tiền và không thải chất CO2”, Bill Gates đặt ra mục tiêu, Branson nói tiếp: “Thế giới đang cần có một thế giới sạch CO2 vào năm 2050. Như vậy phải cần một sự tương đồng hợp tác giữa các Chánh Phủ và các kỹ nghệ gia tư nhơn, để tạo một Cuộc Cách Mạnh nguồn Năng Lượng”. Cái quan niệm nầy sẽ dẫn đến một mẫu mô hình Sáng Kiến và Phát Triển hợp tác giữa Chánh Phủ và Tư nhơn, giữa các cơ quan công quyền, những Cơ quan với những chương trình Nghiên Cứu, Thí Nghiệm và các đại tư bản đầu tư mạnh thường quân.

“Chúng ta không cần biết những sáng kiến ấy đến từ đâu nhưng mục đích là phải chuyển đổi sanh hoạt năng lượng phục vụ con người để đi đến một thế giới ngày mai với zêro sức thải CO2. Vì vậy, chúng ta cần phải đầu tư vào tất cả những hướng nghiên cứu khác nhau: vào các phương tiện sản xuất và tồn trử năng lượng, vào phương cách chuyên chở, vận chuyển, vào những phương trình kỹ nghệ, nông nghiệp, quyết nhắm vào hiệu quả… để tạo một tập hợp năng lượng sáng tạo và hữu hiệp nhứt” Branson tiếp tục phát triều

Tất cả hiện đang nghĩ đến phướng pháp, “giữ CO2” để “nhốt” vào những hang động, “chọn” trong lòng đất.

Thế nhưng, câu hỏi quan trọng và chánh vẫn còn chưa được trả lời.

Số tiền là bao nhiêu?

Đến nay, vẫn chưa rõ ràng, nhưng chúng ta cũng biết những ước lượng chi tiêu. Cần:

1000 Tỷ Dollars Mỹ, để Phát Triển Năng Lượng Mặt Trời. Đây là con số ước lượng của 120 quốc gia trong Chương trình Liên Hiệp Quốc tế về Năng Lượng Mặt Trời – Alliance Solaire Internationale do Thủ Tướng Ấn Độ Narenda Modi và Tổng Thống Pháp François Holland kêu gọi hợp song song với Mission Innovation, “mục đích nhơn làm 25 lần phần đóng góp của năng lượng Mặt Trời vào năm 2050”.

400 Triệu Mẫu Rừng phải được bảo vệ. Đức, Anh, và Na Uy gây một quỹ 5 Tỷ Euros để giúp đở các quốc gia có kỹ nghệ Rừng bảo quản hữu hiệu Rừng hơn. Như vậy Rừng sẽ giúp làm giảm khí nhà kiếng. Thật vậy, mỗi năm, ngày nay, 12 Triệu mẫu rừng ở Vùng Amlzonie (Nam Mỹ) bị khai thác, đây là nguyên nhơn của 11% của khí nhà kiếng và CO2 của thế giới.

6 Tỷ Euros để Phát Triển Năng Lượng Xanh dành riêng cho Phi Châu.

Đó là ước tính của những yêu cầu trước mắt. Còn phần còn lại. 20 quốc gia ngày nay vẫn chưa nói rõ con số dành cho quỹ Nghiên Cứu các Năng Lượng Xanh. Các đại tư bản vẫn chưa nói rõ con số dành cho sự tham gia của họ. Nhưng, Bill Gates vừa qua nói rõ ông rất lạc quan trong những tiếp xúc vận động gần đây cho Môi Trường. Ông đã dành hẳn từ 1 đến 2 Tỷ Dollars của gia tài ông riêng cho Môi Trường trong suốt 5 năm đến dây. Nhưng cớ sao Foundation Melinda và Bill Gates vẫn tiếp tục giữ cổ đông và phần hùn (1 Tỷ 4 dollars) trong các công ty kỹ nghệ năng lượng hóa thạch thải khí CO21 như BP (British Petroleum)? Và cũng như Fatih Birol, đã yêu cầu trong buổi họp, “một hành động hữu hiệu giúp thay đổi cách sử dụng năng lượng và giúp đở sự phát triển của các nguồn năng lượng Xanh ít khí CO2, là “không bơm tiền” vào kỹ nghệ khai thác năng lượng hóa thạch nữa!” Và sẳn trớn, ông cũng khôn khéo nhắc nhở nhấn mạnh rằng: “500 Tỷ dollars vẫn tiếp tục hằng năm vẫn được bơm vào ngành kỹ nghệ khai thác năng lượng hóa thạch.”

Và để so sánh, chúng ta chỉ cần có 100 Tỷ dollars hằng năm từ đây đến năm 2020, là đủ hoàn tất những dự án nói trên thôi!

Và Việt Nam?:

Cũng như mọi người Việt tỵ nạn ở hải ngoại khác, mỗi bài báo đọc, mỗi tin tức nghe, mỗi cuốn sách đọc, cá nhơn chúng tôi, từ lâu rồi, lòng dạ khô khan, đầu óc khô cằn, không thích tiểu thuyết, không yêu thơ, phú, văn chương, chỉ biết đọc tin tức chánh trị kinh tế, xã hội, những chuyện của biến động hằng ngày, những tin khoa học …mơ một thế giới ngày mai hoàn chỉnh hơn với những con người đạo đức, tử tế hơn. Và khổ tâm, mỗi lần như vậy, lại so sánh đến Việt Nam mình, đến người dân Đại Việt mình. Tại sao một nước khá đông dân, đầy tiềm lực, 90 triệu người, trẻ, đầy sức lao động, đầy siêng năng sáng kiến không tạo được của cải, không tạo được tự túc tự cường…Có lẽ dân ta vì theo văn mình Tàu phó mặc cho Trời, phó mặc cho Quan, cho Vua cho Thiên Tử, cho Mệnh Trời? Vì ảnh hưởng Văn hóa Tàu, với quá khứ lịch sử “mẫu văn minh Tàu”, với các Triều đình, của chế độ Quân chủ ngu si ích kỷ, bế môn tỏa cảng, bịt mắt, bịt tai, ngậm miệng buộc dân tụng Tứ thư Ngũ Kinh của Văn Hóa Khổng Tử, của chủ thuyết Đại Hán, buộc người dân làm nô dịch suốt gần 2000 năm - những Triều Đại gọi là Độc Lập, Đinh Lê Lý Trần hay Lê thật sự là chánh trị mà nói chỉ là Tự Chủ Gia đình Trị thôi chứ chưa hẳn Độc Lập - dân chúng Việt Nam vẫn tiếp tục bị u mê Hán Hóa. Bằng chứng dân quan chúng ta chấp nhận triều cống Tàu hằng năm, nhưng chúng ta không chấp nhận ở trong Liên Hiệp Pháp với Pháp! Khác nhau thế nào? Thật lạ lùng! Chúng ta chấp nhận học tiếng Hán Việt, viết và nói tiếng Hán Việt? Rủi hay may? Một loại ngôn ngữ chỉ người ở một giai cấp có học Hán Việt hiểu thôi, người thường không hiểu, giống như chữ la tinh đối với người dân Pháp! Cá nhơn chúng tôi gặp nhiều bài thơ của tổ tiên người Việt viết như Cụ Cao Bá Quát, hoạc của Vua Tự đức phải cần người dịch người chuyển ngữ.

Nền Văn hoá Hán Việt từ chữ viết, đến suy nghĩ phong tục đều bị Hán Thuộc. Cả hai Án Văn gọi là tuyệt tác đệ nhứt thiên hạ là Kim Vân Kiều và Chinh Phụ Ngâm cũng là chuyện Tàu. Bằng chứng, khi một nhà hội họa, muốn họa thơ Kim Vân Kiều, khi vẽ, khi họa Thúy Kiều đều từ y phục đến tóc tai đều Tàu, khi Kiều đờn thì vẽ cây đờn tỳ bà…Tại sao Kiều không vấn khăn mỏ quạ, không đờn tranh, đờn nhị? Do đó tôi càng ngày càng bất mãn với quý niên trưởng đầy văn hóa chữ nghĩa, ca tụng văn hóa tiền nhơn Việt Nam… nhưng khi diễn tả đều thiếu hẳn tinh thần dân tộc. Đến cả những bức tượng, thí dụ Tượng TướngTrần Hưng Đạo. Từ mảo hia đến áo giáp đều kiểu Tàu. Các Tướng nước Đại Việt ta có thể áo vãi ngắn tay không? Cườm tay bó vãi được không? Ngực được che chở với những mãnh giáp bằng tre, bằng da trâu, giống như áo giáp Nhựt chẳng hạn, được không? Kiếm ta có thể khác kiếm tàu không? Mủi kiếm ta nhọn chữ Vê, hay nhọn xiên như kiếm nhựt? Kiếm ta thẳng hay cong? Chơn quan quân ta bó vãi hay mang giày, hay mang ủng da trâu? Đế da hay đế gỗ? … vân vân… Nói như vậy để chúng ta nói rõ chúng còn vướng víu với Tàu nhiều lắm. Và vì còn vướng víu, vương vấn, nên chúng ta dù sẳn sàng bỏ Cộng sản, như chua chắc bỏ đi cái “con người Tàu” của chúng ta.

Ít hàng chia sẻ với quý thân hữu. Thành thật đa tạ!

Hồi Nhơn Sơn, đầu hè 2016

Phan Văn Song

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Tác phẩm Metamorphosis, tạm dịch Biến Dạng của Franz Kafka mở đầu bằng một trong những câu văn gây ám ảnh nhất trong văn học thế giới: khi Gregor Samsa thức dậy và phát hiện mình đã biến thành một con côn trùng khổng lồ. Không có lời cảnh báo, không có lời giải thích, không có sự chuẩn bị kịch tính nào. Cú sốc đến ngay lập tức – và đó là thiên tài của Kafka. Ông không dẫn dắt người đọc bước nhẹ nhàng vào cơn ác mộng của Gregor Samsa. Ông ném độc giả của ông thẳng vào đó, buộc chúng ta phải đối mặt với sự phi lý của sự tồn tại mà không có sự an ủi của logic hay lý trí.
Sự thật là nạn nhân không “bám theo ICE suốt cả ngày” như Kristi Noem đã nói. Cô bị bắn khoảng 9 giờ 30 phút sáng, trên đường quay về sau khi chở con trai cô đến trường học cách đó vài ngã tư đường. Hôm nay, tờ New York Times và Washington Post đã có video và bài phân tích chi tiết những gì xảy ra thông qua tất cả video nhân chứng ở hiện trường. Hai tờ báo lớn chỉ ra mỗi phát súng của đặc vụ ICE bắn ra ở góc độ nào, có thật sự vì gặp nguy hiểm tính mạng hay không.
LTS: Biến cố Venezuela sau vụ bắt giữ Nicolás Maduro đang làm rúng động toàn vùng Nam Mỹ. Trong bối cảnh ấy, bà Delcy Rodríguez, 56 tuổi, vốn là phó tổng thống dưới thời Maduro, đã được Tòa án Tối cao và quân đội Venezuela đưa lên nắm quyền lâm thời. Bà cũng là một nhân vật từng được Washington ngỏ ý đối thoại trước đây. Sự kiện này đặt ra câu hỏi: Phải chăng đó là bước đầu của sự "chuyển quyền trong nội bộ," hay chỉ là hồi kế tiếp của cùng một vở tuồng?
Cuộc tấn công và bắt sống vợ chồng Tổng thống Nicolás Maduro ngay trên lãnh thổ Venezuela trong ngày cuối tuần đã trở thành một sự kiện chính trị thế giới hàng đầu khi bước vào năm mới 2026 này. Trong khi những đồng minh của Donald Trump ca ngợi và ủng hộ chiến dịch quân sự này thì ngược lại, một số câu hỏi cũng đã được đặt ra là, liệu một cuộc tấn công quân sự vào Venezuela, một quốc gia không mang tính đe dọa trực tiếp và hiển hiện đến an ninh quốc gia Hoa Kỳ, có được thông báo và sự chuẩn thuận của Quốc Hội Hoa Kỳ theo hiến pháp? Cũng như một chiến dịch quân sự và bắt sống một nguyên thủ quốc gia khác trên lãnh thổ một quốc gia có chủ quyền như Venezuela có đúng với nguyên tắc ngoại giao và công pháp quốc tế hay không?
Người đàn ông lê những bước chân nặng nề giữa hai triền núi mù sương. Gió và bụi cát làm mái tóc dài của ông ta rối bời. Chiếc khăn choàng và áo măng-tô có vẻ không đủ ấm, nên gương mặt hốc hác, mệt mỏi, lấm lem những vết đen như vừa chui ra từ mỏ than. Rồi ngay sau đó, ông ta xuất hiện trong một quán nước, ngồi bên chiếc bàn có ly trà nóng bốc khói nghi ngút trên tay, mắt nhìn xa xăm ra cửa. Một tiếng hát khàn, đục, nặng như những vách núi hai bên đường ông ấy đang đi, vang lên.
Sau khi bài “Chúng Ta Sống Sót” đăng tuần qua, Việt Báo nhận được nhiều hồi âm hơn thường lệ: tin nhắn, điện thoại, thư điện tử. Có người quen, có độc giả chưa từng gặp. Nội dung không khác nhau mấy. Phần lớn là sự đồng cảm. Có người nói đọc xong thấy nhẹ lòng, vì biết mình không phải là kẻ đơn độc nghĩ như thế. Có người gửi lời cảm kích khi có người nói hộ tiếng nói lòng mình. Nhưng điều đáng chú ý không nằm ở nội dung, mà ở cách người ta nhắn gửi hồi âm. Tất cả đều chọn nói riêng. Không bình luận công khai. Không chia sẻ kèm ý kiến. Họ đi bằng “cửa hậu”. Lý do dễ hiểu: không muốn bàn chuyện chính trị nơi công cộng, nhất là trên mạng xã hội — nơi một câu nói có thể bị chụp mũ nhanh hơn tốc độ người ta kịp giải thích mình muốn nói gì.
Năm 2025 đi qua trong chiếc bóng của Donald Trump. Vị tổng thống ồn ào này, với cách hành xử phá bỏ mọi khuôn thước, đã làm xoay chuyển trật tự thế giới: khiến các nền kinh tế lên cơn sốt, nhưng cũng đẩy đồng minh Âu châu phải chi nhiều hơn cho quốc phòng. Bước sang 2026, khi “cơn lốc Trump” vẫn còn cuộn, đây là mười điều đáng dõi theo.
Năm 2025 đang khép lại. Không tổng kết. Không lời ca tụng. Chỉ lặng lẽ như một người vừa đi qua nhiều mất mát — chẳng còn hơi sức nói thêm điều gì. Nhìn lại — năm 2025 không dạy ta cách thắng, mà dạy ta cách không ngã gục. Chúng ta sống sót — vì thói quen nhiều hơn hy vọng. Quen giá cả leo nhanh hơn đồng lương. Quen nhìn nhau bằng ngờ vực hơn cảm thông. Quen tin dữ đến sớm hơn cà phê sáng. Quen mỗi ngày đều phải chọn một nỗi lo để mang theo, bởi không ai ôm nỗi chừng ấy đổ vỡ vào lòng cùng lúc.
Con người ở bất cứ nơi nào trên thế giới cũng có quyền được hạnh phúc và tạo ra hạnh phúc. Nó giống như dưới bầu trời có thể xảy ra trận không kích bất cứ lúc nào, dù ngày hay đêm, nhưng người Ukraine vẫn có thể khảy lên tiếng đàn Bandura. Một năm qua, ai trong chúng ta không mệt mỏi với những dòng chảy đầy bụi bặm, thoát ra từ một gánh xiếc nghiệp dư, mang theo những chất dơ của hận thù, ích kỷ, tham vọng, độc tài. Những ngày cuối cùng của năm 2025, hãy nói về Lửa Và Tro (Avatar: Fire and Ash), thưởng thức siêu phẩm giả tưởng của James Cameron, để cùng khép lại một năm ngộp thở của nước Mỹ, và cùng chiêm nghiệm một điều mà nước Mỹ đang cố tình lãng quên.
Mùa Giáng Sinh này, khi chúng ta chúc nhau an lành, hòa bình và thiện chí, có lẽ ta biết rõ hơn bao giờ hết, mình sẽ là người mở cửa quán trọ hay là Herod của thời đại mới? Khi đó, chúng ta sẽ hiểu — Chúa ở bên ai trong mùa Giáng Sinh này.


Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.