Hôm nay,  

Về Một Người Hát Tù Khúc

29/06/201600:00:00(Xem: 6642)

T.Vấn

Về hưu

Hai chữ ấy không chỉ gợi lên cảm giác thoải mái của việc buổi sáng thức dậy không còn phải lo hối hả cho kịp giờ đến sở và việc gì trong nhà cũng phải đợi đến cuối tuần mới có thì giờ thu xếp.

Về hưu

Hai chữ ấy còn nhắc chúng ta rằng mình đã già. Và những thuộc tính không thể thiếu của tuổi già.

Một trong những thuộc tính đáng ghét nhất của tuổi già là bệnh tật.

Chuyên mục Tù Khúc của trang T.Vấn & Bạn Hũu đã đặc biệt trân trọng một trong những người hát (và sáng tác) Tù Khúc tiêu biểu là anh Nguyễn Tiến Việt, tức ký giả Việt Long quen thuộc hơn 20 năm nay của đài phát thanh Á Châu Tự Do (RFA) qua bài "Trò chuyện với người hát Tù Khúc" tháng 10 năm 2012 sau khi tạm hoàn tất giai đoạn một của công trình giới thiệu và lưu trữ những bài hát được sáng tác trong các nhà tù Cộng sản sau biến cố tháng 4 năm 1975.

Sau buổi trò chuyện đó, Nguyễn Tiến Việt có hứa sẽ dành trọn vẹn thì giờ tiếp tay với T.Vấn & Bạn Hữu trong công việc gom nhặt những tác phẩm tù khúc đem về gìn giữ ở góc Tù Khúc. Và việc ấy chỉ có thể thực hiện được khi anh về hưu, dọn nhà từ khu vực thủ đô về lại miền Cali nắng ấm, nơi có rất nhiều những bạn bè anh của một thời ngạo nghễ hát vang những bài tù khúc trong khắp những nhà tù từ Nam ra Bắc, từ Bắc vào Nam.

Cuối cùng, như bao người đến tuổi về hưu khác, Nguyễn Tiến Việt cũng về hưu. Và cũng đã kịp dọn nhà về miền nắng ấm Cali với các con của mình nay đã trưởng thành.

Nhưng thật quái ác, Nguyễn Tiến Việt chưa kịp bắt tay vào những việc dự định làm khi về hưu thì bệnh tật đã ập đến, bắt con người vốn hoạt bát năng động là thế phải nằm liệt một chỗ.

Cái tin Nguyễn Tiến Việt bị tai biến mạch máu não phải vào bệnh viện cấp cứu khiến tôi sững người. Và dù chưa biết – không biết – chàng đã về hưu, trong trí tôi cứ bật lên câu cảm thán: Vậy là Nguyễn Tiến Việt đã về hưu rồi !!!

Một cách thật ích kỷ, tôi nghĩ đến công trình thu gom những Tù Khúc mà Nguyễn Tiến Việt hứa với tôi 4 năm trước sẽ tiếp tục khi về hưu. Giờ thì chàng nằm đó, nhiều ngày hôn mê bất tỉnh không ăn không uống. Đến nay vẫn không nghe được tin tức gì khả quan hơn.

Khi bình tâm lại, tôi đã có lúc tự trách mình. Tham công tiếc việc đến thế sao? Bạn mình nằm xuống, không lo cho sự an nguy của bạn, lại chỉ lo cho công việc đang làm với bạn còn dở dang.

Tôi gặp Nguyễn Tiến Việt lần đầu tiên dịp tết năm 1983 ở trại cải tạo Xuân Lộc Z30A. Từ trại Xuân Lộc B, Việt qua bên tôi – trại A – với tính cách cổ động viên cho đội bóng trại B thi đấu cùng đội bóng trại A. Hôm ấy, được sự dặn dò của Trần Lê Việt cũng ở trại B, Nguyễn Tiến Việt nhắn gặp tôi và cựu trung tá Bùi Quyền (khóa đàn anh Võ Bị của NTV) để hát cho chúng tôi nghe một số bản tù khúc sáng tác bên trại B, trong đó có bài "Viên Đạn Cũ" tràn đầy khí thế "tù khúc" do chính Việt sáng tác.

Vài năm sau, chúng tôi lần lượt được thả ra khỏi trại tù. Những dịp hiếm hoi gặp nhau ngoài đời của tôi với Nguyễn Tiến Việt, tất cả chỉ xoay quanh những "công việc", những dự định cho tương lai, những điều sẽ cố làm một khi đến được bến bờ tự do. Dường như chúng tôi chưa một lần ngồi xuống với nhau vì tình bạn thông thường cho những câu chuyện không thể thiếu của những người bạn. Có lẽ vì thế mà trí não của tôi chỉ nghĩ đến công việc còn dang dở của hai chúng tôi khi nghe tin bạn mình nằm đó bất động vì bạo bệnh.


Tôi với Nguyễn Tiến Việt hơn kém nhau một hai tuổi nên cứ coi nhau như đồng lứa. Đặt chân đến đất Mỹ, bằng vào sự nhanh nhẹn, thông minh, tháo vát cộng thêm với khả năng lý luận sắc bén, giọng nói ấm áp trời phú, Việt được tuyển vào làm trong ban biên tập tiếng Việt của đài phát thanh Á Châu Tự Do. Hơn hai mươi năm nay, Nguyễn Tiến Việt đã góp phần không nhỏ trong nỗ lực vạch trần bộ mặt sát nhân, giả dối, phản dân hại nước của nhà nước và chế độ Cộng sản, hoàn thành ước nguyện của một cựu SQ/QLVNCH, một cựu tù cải tạo, lúc nào cũng nghĩ đến trách nhiệm chưa được chu toàn của mình. Có thể nói, Nguyễn Tiến Việt là người "làm được nhiều việc" nhất trong anh em chúng tôi, một thế hệ vừa bước vào đời với thật nhiều hoài vọng, chưa kịp làm gì thì biến cố tháng 4/1975 xẩy đến, đành chỉ biết ngậm ngùi dắt nhau vào tù như những đàn anh đáng kính của mình.

Khi viết những dòng này, tôi đã có dịp nhìn lại Nguyễn Tiến Việt, và chính mình, và những người cùng thế hệ, cùng thân phận, như một đời người mà những điều bất như ý chẳng may lại là hành trang chúng tôi mang theo cho đến tận cuối đời, bất kể chúng tôi đã vùng vẫy như thế nào để thoát ra khỏi số phận.

Tưởng tượng ra hình ảnh một Nguyễn Tiến Việt nằm đó, chằng chịt những dây, ống, một cảm giác bất lực tràn ngập trong tôi. Có lẽ cũng giống cái cảm giác bất lực mà Nguyễn Tiến Việt đang cảm thấy lúc này. Chỉ khác một điều là Việt không thể tự mình nói lên được cảm giác ấy.

Anh Việt ơi, nếu số phận thế hệ chúng mình nó phải như thế như ý trời đã định thì tôi tin rằng anh đã làm tất cả những gì có thể làm được, như những ngày xưa anh em chúng ta từng mơ ước. Và anh, hơn ai hết, có thể ngẩng cao đầu hát (thầm trong đầu) khúc tù ca năm nào đã từng vang lên trên khắp những nhà tù tiền sử, như giờ đây tiếng hát của anh vẫn còn được lưu trữ lại trong góc chuyên mục Tù Khúc của chúng ta, để các thế hệ mai sau sẽ có dịp ghé lại, nghe, đọc và nhỏ lệ khóc cho một thế hệ Việt Nam rất không may của lịch sử.

Chỉ tiếc, chúng ta vẫn chưa hoàn thành công việc.

blank
Người hát tù khúc: Nguyễn Tiến Việt – Minh Hòa.

Cũng may. Một ước nguyện khác của Nguyễn Tiến Việt đã rất trọn vẹn, rất ấm áp theo đúng ý nghĩa của ấm áp. Năm 1982, Nguyễn Tiến Việt viết bài tù ca "Hẹn Thề" tại trại Xuân Lộc, để tâm sự với vợ con:

"Đứng đây trông núi đá mòn
Trông em héo hắt nhìn con đến thì..."

Và ao ước:

"...Mai đây rửa sạch hờn oan
Trăm năm tơ tóc chứa chan ân tình..."

Giờ đây, con đã lớn, đã trưởng thành. Người vợ "héo hắt" năm xưa vẫn luôn bên cạnh chồng, đã từng nhiều lần cùng chồng cất cao tiếng hát tù đầy trong suốt chiều dài mấy chục năm từ quê nhà ra đến mảnh đất tạm dung. Cùng với chồng, chị đã hồi sinh. Hồi sinh từ đời thường. Hồi sinh trong tiếng hát mang hy vọng đến cho đời, cho Nguyễn Tiến Việt, cho những người bạn của Việt. Hồi sinh cả trong giây phút Nguyễn Tiến Việt nằm hôn mê chờ giải phẫu. Hẳn là Việt đã rất mãn nguyện.

Tôi viết những lời chúc lành gởi đến Nguyễn Tiến Việt giữa không gian tĩnh lặng nhưng tràn ngập giọng hát ấm áp, chứa chan hy vọng của Nguyễn Tiến Việt qua tù khúc "Hẹn Thề" khiến lòng tôi nhẹ nhõm một cảm giác thật bình yên.

Tang điền kia bỗng đổi thay
Nhân thân tựa lá gió bay mịt mù
Mình sẽ lại gặp nhau nhé Nguyễn Tiến Việt!

T.Vấn

Tháng 6 năm 2016

In Trang
Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
1234567Trang sauTrang cuối

Tác phẩm Metamorphosis, tạm dịch Biến Dạng của Franz Kafka mở đầu bằng một trong những câu văn gây ám ảnh nhất trong văn học thế giới: khi Gregor Samsa thức dậy và phát hiện mình đã biến thành một con côn trùng khổng lồ. Không có lời cảnh báo, không có lời giải thích, không có sự chuẩn bị kịch tính nào. Cú sốc đến ngay lập tức – và đó là thiên tài của Kafka. Ông không dẫn dắt người đọc bước nhẹ nhàng vào cơn ác mộng của Gregor Samsa. Ông ném độc giả của ông thẳng vào đó, buộc chúng ta phải đối mặt với sự phi lý của sự tồn tại mà không có sự an ủi của logic hay lý trí.

Sự thật là nạn nhân không “bám theo ICE suốt cả ngày” như Kristi Noem đã nói. Cô bị bắn khoảng 9 giờ 30 phút sáng, trên đường quay về sau khi chở con trai cô đến trường học cách đó vài ngã tư đường. Hôm nay, tờ New York Times và Washington Post đã có video và bài phân tích chi tiết những gì xảy ra thông qua tất cả video nhân chứng ở hiện trường. Hai tờ báo lớn chỉ ra mỗi phát súng của đặc vụ ICE bắn ra ở góc độ nào, có thật sự vì gặp nguy hiểm tính mạng hay không.

LTS: Biến cố Venezuela sau vụ bắt giữ Nicolás Maduro đang làm rúng động toàn vùng Nam Mỹ. Trong bối cảnh ấy, bà Delcy Rodríguez, 56 tuổi, vốn là phó tổng thống dưới thời Maduro, đã được Tòa án Tối cao và quân đội Venezuela đưa lên nắm quyền lâm thời. Bà cũng là một nhân vật từng được Washington ngỏ ý đối thoại trước đây. Sự kiện này đặt ra câu hỏi: Phải chăng đó là bước đầu của sự "chuyển quyền trong nội bộ," hay chỉ là hồi kế tiếp của cùng một vở tuồng?

Cuộc tấn công và bắt sống vợ chồng Tổng thống Nicolás Maduro ngay trên lãnh thổ Venezuela trong ngày cuối tuần đã trở thành một sự kiện chính trị thế giới hàng đầu khi bước vào năm mới 2026 này. Trong khi những đồng minh của Donald Trump ca ngợi và ủng hộ chiến dịch quân sự này thì ngược lại, một số câu hỏi cũng đã được đặt ra là, liệu một cuộc tấn công quân sự vào Venezuela, một quốc gia không mang tính đe dọa trực tiếp và hiển hiện đến an ninh quốc gia Hoa Kỳ, có được thông báo và sự chuẩn thuận của Quốc Hội Hoa Kỳ theo hiến pháp? Cũng như một chiến dịch quân sự và bắt sống một nguyên thủ quốc gia khác trên lãnh thổ một quốc gia có chủ quyền như Venezuela có đúng với nguyên tắc ngoại giao và công pháp quốc tế hay không?

Người đàn ông lê những bước chân nặng nề giữa hai triền núi mù sương. Gió và bụi cát làm mái tóc dài của ông ta rối bời. Chiếc khăn choàng và áo măng-tô có vẻ không đủ ấm, nên gương mặt hốc hác, mệt mỏi, lấm lem những vết đen như vừa chui ra từ mỏ than. Rồi ngay sau đó, ông ta xuất hiện trong một quán nước, ngồi bên chiếc bàn có ly trà nóng bốc khói nghi ngút trên tay, mắt nhìn xa xăm ra cửa. Một tiếng hát khàn, đục, nặng như những vách núi hai bên đường ông ấy đang đi, vang lên.

Sau khi bài “Chúng Ta Sống Sót” đăng tuần qua, Việt Báo nhận được nhiều hồi âm hơn thường lệ: tin nhắn, điện thoại, thư điện tử. Có người quen, có độc giả chưa từng gặp. Nội dung không khác nhau mấy. Phần lớn là sự đồng cảm. Có người nói đọc xong thấy nhẹ lòng, vì biết mình không phải là kẻ đơn độc nghĩ như thế. Có người gửi lời cảm kích khi có người nói hộ tiếng nói lòng mình. Nhưng điều đáng chú ý không nằm ở nội dung, mà ở cách người ta nhắn gửi hồi âm. Tất cả đều chọn nói riêng. Không bình luận công khai. Không chia sẻ kèm ý kiến. Họ đi bằng “cửa hậu”. Lý do dễ hiểu: không muốn bàn chuyện chính trị nơi công cộng, nhất là trên mạng xã hội — nơi một câu nói có thể bị chụp mũ nhanh hơn tốc độ người ta kịp giải thích mình muốn nói gì.

Năm 2025 đi qua trong chiếc bóng của Donald Trump. Vị tổng thống ồn ào này, với cách hành xử phá bỏ mọi khuôn thước, đã làm xoay chuyển trật tự thế giới: khiến các nền kinh tế lên cơn sốt, nhưng cũng đẩy đồng minh Âu châu phải chi nhiều hơn cho quốc phòng. Bước sang 2026, khi “cơn lốc Trump” vẫn còn cuộn, đây là mười điều đáng dõi theo.

Năm 2025 đang khép lại. Không tổng kết. Không lời ca tụng. Chỉ lặng lẽ như một người vừa đi qua nhiều mất mát — chẳng còn hơi sức nói thêm điều gì. Nhìn lại — năm 2025 không dạy ta cách thắng, mà dạy ta cách không ngã gục. Chúng ta sống sót — vì thói quen nhiều hơn hy vọng. Quen giá cả leo nhanh hơn đồng lương. Quen nhìn nhau bằng ngờ vực hơn cảm thông. Quen tin dữ đến sớm hơn cà phê sáng. Quen mỗi ngày đều phải chọn một nỗi lo để mang theo, bởi không ai ôm nỗi chừng ấy đổ vỡ vào lòng cùng lúc.

Con người ở bất cứ nơi nào trên thế giới cũng có quyền được hạnh phúc và tạo ra hạnh phúc. Nó giống như dưới bầu trời có thể xảy ra trận không kích bất cứ lúc nào, dù ngày hay đêm, nhưng người Ukraine vẫn có thể khảy lên tiếng đàn Bandura. Một năm qua, ai trong chúng ta không mệt mỏi với những dòng chảy đầy bụi bặm, thoát ra từ một gánh xiếc nghiệp dư, mang theo những chất dơ của hận thù, ích kỷ, tham vọng, độc tài. Những ngày cuối cùng của năm 2025, hãy nói về Lửa Và Tro (Avatar: Fire and Ash), thưởng thức siêu phẩm giả tưởng của James Cameron, để cùng khép lại một năm ngộp thở của nước Mỹ, và cùng chiêm nghiệm một điều mà nước Mỹ đang cố tình lãng quên.

Mùa Giáng Sinh này, khi chúng ta chúc nhau an lành, hòa bình và thiện chí, có lẽ ta biết rõ hơn bao giờ hết, mình sẽ là người mở cửa quán trọ hay là Herod của thời đại mới? Khi đó, chúng ta sẽ hiểu — Chúa ở bên ai trong mùa Giáng Sinh này.
1234567Trang sauTrang cuối
VB Podcast



Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.