Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Xuất khẩu Mô hình Trung Quốc

15/02/201611:30:00(Xem: 4430)

Xuất khẩu Mô hình Trung Quốc


Francis Fukuyama


Đỗ Kim Thêm dịch


Khi năm 2016 bắt đầu, một cuộc chạy đua lịch sử về các mô hình phát triển cạnh tranh nhau đang khởi diễn - đó là các chiến lược để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế -, giữa một bên là Trung Quốc, và một bên kia là Mỹ và các nước phương Tây khác. Mặc dù cuộc thử thách này phần lớn đã che dấu công luận, nhưng kết quả cuả nó sẽ quyết định cho số phận của nhiều nước thuộc khu vực Âu Á trong nhiều thập niên tới.


Hầu hết người phương Tây nhận thức rằng mức tăng trưởng ở Trung Quốc đã chậm lại một cách đáng kể, từ mỗi năm trên 10% trong nhiều thập niên gần đây xuống dưới 7% trong hiện tại (và có thể thấp hơn). Để  ứng phó, các nhà lãnh đạo của nước này đã không ngồi yên, họ đang tìm cách đẩy nhanh sự chuyển hoá từ một mô hình tăng trưởng hướng về xuất khẩu, gây tác hại cho môi trường vì dựa vào chế  biến công nghiệp nặng,  chuyển sang mô hình dựa vào tiêu dùng và dịch vụ trong nội địa.


Nhưng các kế hoạch của Trung Quốc cũng có một tầm vóc bên ngoài rộng lớn. Năm 2013, Chủ tịch Tập Cận Bình công bố một sáng kiến quy mô được gọi là "Nhất Đới, Nhất Lộ" (một vành đai, một con đường), nó sẽ biến đổi các cốt lõi kinh tế cuả các nước Á-Âu. Thành tố chính của Một Vành Đai gồm có việc liên kết các đường sắt từ phía Tây Trung Quốc xuyên qua Trung Á và từ đó sang đến châu Âu, Trung Đông và Nam Á. Thành tố chính của Một Con Đường, mà nó được đặt tên một cách lạ kỳ, gồm các cảng và cơ sở vật chất để gia tăng đường biển từ Đông Á và kết nối các quốc gia này đến Một Vành Đai, tạo cho họ một cách để di chuyển hàng hóa bằng đường bộ, chứ không phải qua hai đại dương, như họ đang sử dụng hiện nay.


Ngân hàng Đầu tư Cơ sở Hạ tầng châu Á (AIIB), do Trung Quốc chỉ đạo, mà Mỹ đã từ chối tham gia hồi đầu năm nay, một phần được thiết kế để tài trợ cho dự án “Nhất Đới, Nhất Lộ“. Nhưng những nhu cầu đầu tư của dự án sẽ thu hẹp các nguồn lực của thể chế mới đề xuất này.


Thật vậy, Nhất Đới, Nhất Lộ thể hiện về một sự khởi đầu đầy ấn tượng trong chính sách của Trung Quốc. Lần đầu tiên, Trung Quốc đang tìm cách xuất khẩu mô hình phát triển sang các nước khác. Tất nhiên, các doanh nghiệp Trung Quốc đã tích cực hoạt động khắp châu Mỹ La tinh và vùng Sub-Sahara cuả châu Phi trong thập niên qua, họ đầu tư vào các thương phẩm và các ngành công nghiệp khai thác và các cơ sở hạ tầng cần thiết để đưa chúng nhập về Trung Quốc. Nhưng, Nhất Đới, Nhất Lộ lại khác hẳn, mục đích của nó là để phát triển năng lực công nghiệp và nhu cầu tiêu dùng ở các nước bên ngoài Trung Quốc. Thay vì khai thác nguyên liệu, Trung Quốc đang tìm cách chuyển ngành công nghiệp nặng của mình sang các nước kém phát triển, làm cho các nước này thịnh vượng hơn và thúc đây nhu cầu đối với sản phẩm của Trung Quốc.


Mô hình phát triển của Trung Quốc khác hằn với mô hình được phương Tây yêu chuộng hiện nay. Mô hình này dựa trên các khoản đầu tư lớn lao về cơ sở hạ tầng do nhà nước lãnh đạo - đường giao thông, cảng, điện, đường sắt, sân bay - tất cả để tạo điều kiện phát triển công nghiệp. Các nhà kinh tế học người Mỹ từ bỏ lập luận là cứ xây dựng và kết quả cuả chúng tất sẽ đến, do họ lo ngại về việc tham nhũng và cách tự quản trong khi nhà nước can thiệp quá mức. Ngược lại, trong những năm gần đây, chiến lược phát triển cuả Mỹ và châu Âu đã tập trung đầu tư lớn trong các chương trình y tế công cộng, gia tăng nữ quyền, hỗ trợ cho xã hội dân sự toàn cầu, và các biện pháp chống tham nhũng.


Những mục tiêu này cuả phương Tây là đáng ca ngợi, không một quốc gia nào đã từng đạt thịnh vượng mà bằng cách là chỉ có đầu tư trong các lĩnh vực này. Y tế công cộng là điều kiện nền tảng quan trọng cho sự tăng trưởng bền vững; nhưng nếu một bệnh viện thiếu cung ứng điện và nước sạch, hoặc không có đường giao thông tốt dẫn đến bịnh viện, nó sẽ không đem lại thành quả tốt. Chiến lược dựa trên cơ sở hạ tầng của Trung Quốc đã làm việc khá tốt trong nội địa của Trung Quốc, và là một thành phần quan trọng của chiến lược mà các nước Đông Á khác theo đuổi, từ Nhật Bản đến Hàn Quốc và Singapore.


Vấn đề quan trọng cho tương lai của chính trị toàn cầu là rất rõ: mô hình của ai sẽ chiếm ưu thế? Nếu Nhất Đới, Nhất Lộ đáp ứng các mong đợi của các nhà quy hoạch Trung Quốc, toàn bộ khu vực Á-Âu, từ Indonesia đến Ba Lan sẽ được biến đổi trong thế hệ tới. Mô hình của Trung Quốc sẽ nở rộ bên ngoài Trung Quốc, nâng cao thu nhập và do đó nhu cầu về các sản phẩm cuả Trung Quốc sẽ thay thế các thị trường đang bị trì trệ trong các nơi khác trên thế giới. Các ngành công nghiệp gây ô nhiễm cũng sẽ được chuyển tới các nơi khác của thế giới. Thay vì là nằm ở ngoại vi của nền kinh tế toàn cầu, Trung Á sẽ là trung tâm. Và hình thức của chính quyền độc tài của Trung Quốc sẽ đạt được uy tín to lớn, có ngụ ý tác động tiêu cực lớn cho nền dân chủ trên toàn thế giới.


Nhưng có những lý do quan trọng để đặt vấn đề liệu là dự án Nhất Đới, Nhất Lộ thành công chăng. Cho đến nay, tăng trưởng do cơ sở hạ tầng làm chủ đạo đã hoạt động hữu hiệu ở Trung Quốc, vì chính phủ Trung Quốc có thể kiểm soát môi trường chính trị cuả mình. Đây sẽ không phải là trường hợp áp dụng cho nước ngoài, nơi bất ổn, xung đột, và tham nhũng sẽ can thiệp vào trong các kế hoạch của Trung Quốc.


Thật vậy, Trung Quốc đã tự lo đối đầu với các bên có liên quan đầy bất mãn, giới lập pháp có khuynh hướng dân tộc, và đồng minh khó tin cậy ở những nơi như Ecuador và Venezuela, nơi mà Trung Quốc đã có đầu tư khổng lồ. Trung Quốc đã lo đối xử với người Hồi giáo không chịu khuất phục ở tỉnh Tân Cương, mà chủ yếu là qua sự từ chối và đàn áp; chiến thuật tương tự này sẽ không áp dụng được ở Pakistan hay Kazakhstan.


Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là Mỹ và các chính phủ phương Tây khác nên ngồi tự mãn và chờ cho Trung Quốc thất bại. Chiến lược phát triển hạ tầng quy mô có thể đã đạt đến một giới hạn bên trong Trung Quốc, và nó có thể không hoạt động được ở nước ngoài, nhưng nó vẫn là quan trọng đối với tăng trưởng toàn cầu.


Mỹ thường xây dựng các đập nước khổng lồ và các mạng lưới giao thông từ trong những năm 1950 và 1960, cho đến khi các dự án thành lỗi thời. Hiện nay, Mỹ tương đối ít có cung ứng cho nước đang phát triển trong lĩnh vực này. Sáng kiến Power Africa của Tổng thống Barack Obama là một trong những ý kiến tốt, nhưng nó đã trì trệ để được khởi động; nỗ lực xây dựng các cảng Fort Liberté ở Haiti đã là một thất bại.


Mỹ nên trở thành một thành viên sáng lập của AIIB; Mỹ chưa có thể tham gia và hướng Trung Quốc về phía tuân thủ hơn với tiêu chuẩn về môi trường, an toàn, và lao động quốc tế. Đồng thời, Mỹ và các nước phương Tây khác cần tự hỏi tại sao xây dựng cơ sở hạ tầng đã trở nên quá khó khăn không chỉ ở các nước đang phát triển nhưng ở trong nước. Nếu không làm được việc này, chúng ta có nguy cơ phải nhượng tương lai của khu vực Á Âu và các nơi quan trọng khác của thế giới cho Trung Quốc và cho mô hình phát triển của Trung Quốc.


***


Francis Fukuyama là chuyên gia cao cấp tại Đại học Stanford, Giám Đốc Center on Democracy, Development and the Rule of Law. Sách mới nhất của ông là Political Order and Political Decay.


Nguyên tác: Exporting the Chinese Model


http://www.project-syndicate.org/commentary/china-one-belt-one-road-strategy-by-francis-fukuyama-2016-01







.
.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Theo các hãng thông tấn và truyền hình lớn của Hoa Kỳ, vào ngày 27/6/2020, Đảng Dân Chủ Quận Hạt Orange đã thông qua nghị quyết khẩn cấp yêu cầu Ban Giám Sát Quận Hạt đổi tên Phi Trường John Wayne (tài tử đóng phim cao-bồi Miền Tây) vì ông này theo chủ nghĩa Da Trắng Là Thượng Đẳng và những tuyên bố mù quáng (bigot). Sự kiện gây ngạc nhiên cho không ít người. Bởi vì đối với các kịch sĩ, ca sĩ, nhạc sĩ, văn-thi-sĩ, họa sĩ, nhất là các tài tử điện ảnh…họ đều có cuộc sống cởi mở, đôi khi phóng túng, buông thả và ít liên hệ tới chính trị. Và nếu có bộc lộ khuynh hướng chính trị thì thường là cấp tiến (Liberal). Vậy tại sao John Wayne lại “dính” vào một vụ tai tiếng như thế này?
Hơn 10 năm trước, chính xác là vào hôm 28 tháng 6 năm 2009, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều có tâm sự (đôi điều) nghe hơi buồn bã: “Khi tiếp xúc với những người nông dân, tôi thường xuyên hỏi về tổng thu nhập mỗi tháng của một khẩu trong một gia đình họ là bao nhiêu. Dù rằng tôi biết họ đang sống một cuộc sống vô cùng vất vả nhưng tôi vẫn kinh ngạc khi nghe một con số cụ thể: ‘Tổng thu nhập một tháng trên một khẩu của chúng tôi là 40.000 đồng.’ Bạn có choáng váng khi mỗi tháng, một người trong mỗi gia đình nông dân chỉ có 40.000 đồng để chi tiêu tất cả những gì họ cần không?
“Lợi ích nhóm”, hay “nhóm lợi ích” là những tổ chức cán bộ, đảng viên có chức, có quyền trong đảng Cộng sản Việt Nam đã chia bè, kết phái để cướp cơm dân và bảo vệ độc quyền cai trị cho đảng. Chúng sinh ra và lớn lên từ Thôn, rồi leo lên Xã trước khi ngoai qua Huyện, ngóc đầu lên Tỉnh để ngênh ngang bước vào Trung ương. Lộ trình quan lộ của “lợi ích nhóm” công khai từ dưới lên trên, từ trung ương xuống cơ sở và từ nhà nước vào doanh nhân, xí nghiệp. Khối Doanh nghiệp nhà nước là ổ tham nhũng phá hoại đất nước và phản bội sức lao động của dân lớn nhất nhưng không bị trừng phạt mà còn được bảo vệ bởi các “Nhóm lợi ích” trong cơ quan đảng và bộ ngành nhà nước.
Không chỉ thường xuyên xua quân đi canh cửa, an ninh Thanh Hóa còn liên tục gửi giấy mời, giấy triệu tập như là một thủ trấn áp tinh thần bà Nguyễn Thị Lành - vợ của Mục sư, TNLT Nguyễn Trung Tôn. Chồng bị bỏ tù, một mình bà Nguyễn Thị Lành phải vất vả gánh vác gia đình. Những ngày qua càng thêm vất vả bởi chăm mẹ chồng lớn tuổi mắc bệnh phải nhập viện, và con bị tật nguyền. Nhưng bà Lành vẫn liên tục bị an ninh tỉnh Thanh Hóa sách nhiễu, đe dọa…
Những người Mỹ gốc Việt bênh hay chống ông là điều bình thường, vì những quyết định cũng như cách hành xử của ông sẽ ảnh hưởng lên đời sống của họ và tương lai con cháu họ, và ngược lại, là công dân HK, họ có trong tay lá phiếu để ảnh hưởng khiến ông Trump có được tiếp tục làm tổng thống nữa không. Do đó, lưu tâm và tham dự vào những đánh giá đúng sai, khen chê, tâng bốc, hay moi móc thói hư tật xấu của người đang ứng cử điều khiển vận mạng quốc gia của họ thêm 4 năm nữa (và sẽ để lại những hậu quả lâu hơn) là hiện tượng bình thường .
Tôi thì trộm nghĩ hơi khác FB Đoan Trang chút xíu: Việt Nam có hàng ngàn Tiên Lãng, Đồng Tâm, Dương Nội. Những thôn ổ này luôn là nơi sản sinh ra những nông dân (“vài ngàn năm đứng trên đất nghèo”) Lê Đình Kình, Đoàn Văn Vươn, Đoàn Văn Qúy, Cấn Thị Thêu, Nguyễn Thị Tâm, Nguyễn Thùy Dương, Trịnh Bá Khiêm, Trịnh Bá Phương, Trịnh Bá Tư ... Hàng hàng/lớp lớp, họ sẵn sàng nối tiếp tiền nhân – không bao giờ dứt – để gìn giữ và bảo vệ quê hương. Quyết định đối đầu với sức mạnh của cả một dân tộc là một lỗi lầm chí tử của những kẻ đang nắm giữ quyền bính hiện nay.
Người Pháp gặp nhau, bắt tay, hoặc ôm hun ở má, tay vừa vỗ lưng vài cái nếu thân mật lắm, buông ra, nhìn nhau và hỏi «Mạnh giỏi thế nào?». Người Pháp mang tâm lý sợ sệt, nhứt là sợ chết sau nhiều trận đại dịch, từ dịch Tây-ban-nha giết chết gần phân nửa dân số âu châu. Người Tàu, gặp nhau, chào và hỏi ngay «Ăn cơm chưa?». Ăn cơm rồi là hôm đó sống hạnh phúc vì phần đông người Tàu đói triền miên. Trốn nạn đói, chạy qua Việt nam tỵ nạn, vẫn còn mang nỗi ám ảnh nạn đói. Còn người Việt nam xứ Nam kỳ chào nhau và hỏi thăm «Mần ăn ra sao?». Gốc nghèo khó ở ngoài Bắc, ngoài Trung, đơn thân độc mã, vào Nam sanh sống giữa cảnh trời nước mênh mông, đồng hoang lau sậy, thoát cái nghèo là niềm mong ước từ lúc rời người làng, kẻ nước.
Thiệt đọc mà muốn ứa nước mắt luôn. Sao mà xui xẻo dữ vậy Trời? Tôi sống theo kiểu check by check, có đồng nào xào đồng đó, chưa bao giờ dư ra được một xu. Hai tháng trước, vì (hay nhờ) dịch Vũ Hán, nhà nước Hoa Kỳ thương tình gửi phụ thêm cho 1,200.00 USD. Trộm nghĩ mình cũng đã đến lúc gần đất xa trời rồi nên lật đật bỏ số tiền này vô ngân hàng, dành vào việc hoả táng. Vụ này tui đã dọ giá rồi, tốn đâu cỡ gần ngàn. Vài trăm còn lại để con cháu mua chút đỉnh hương hoa, cho nó giống với người ta, ngó cũng phần nào đỡ tủi.
Có vẻ như con người thời nay càng lúc càng trở nên lười biếng, thụ động; nhất là từ khi nhân loại bước vào kỷ nguyên tin học, truyền thông liên mạng. Tin học đã đem con người khắp hành tinh gần lại với nhau, nhưng chỉ trong khoảng thời gian ngắn, chính nó bị con người lạm dụng để bóp méo, biến dạng sự thực cho những mục tiêu bất chính của cá nhân, bè phái.
Sau 95 năm gào cùng một giọng nền Báo chí gọi là “cách mạng” của đảng Cộng sản Việt Nam (CSVN) vẫn trơn tru uốn lưỡi phóng ra câu giả dối rằng:”Tự do ngôn luận, tự do báo chí là những quyền cơ bản của con người đã được Việt Nam cam kết thực hiện theo những nguyên tắc chung của Tuyên ngôn quốc tế về nhân quyền.” (báo Quân đội Nhân dân (QĐND), ngày 15/6/2020). Điều không thật này đã được Ban Tuyên giáo, tổ chức tuyên truyền và chỉ huy báo chí-truyền thông sử dụng từ lâu, nay được lập lại để kỷ niệm 95 năm ngày gọi là “Báo chí cách mạng Việt Nam” (21/6/1925-21/6/2020).
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cho biết các CEO của 4 tập đoàn công nghệ lớn Amazon, Apple, Facebook và Google đã đồng ý trả lời chất vấn từ các nghị sĩ Quốc hội về vấn đề cạnh tranh trong ngành công nghệ.
Hôm thứ Năm (02/07/2020), Venezuela đã rút lại quyết định trục xuất đại sứ EU, nhưng yêu cầu khối có hành động thể hiện quan điểm khách quan hơn với quốc gia Nam Mỹ.
Để giải quyết những thách thức an ninh đối với đất nước, chính phủ Úc sẽ chi 186 tỷ USD cho quân đội trong 10 năm tới và sẽ mua tên lửa tầm xa để tăng cường phòng thủ.
Ngày 21/06/2020, hiện tượng Nhật thực hình khuyên diễn ra trên một số nơi tại Châu Á
Các công dân từ 15 quốc gia sẽ được phép vào Liên minh Châu Âu (EU) bắt đầu từ ngày thứ Tư (01/07/2020), nhưng trong danh sách không có tên nước Mỹ.