Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Trang Sử Việt: Từ Dũ Thái hậu: Phạm Thị Hằng

16/02/201600:01:00(Xem: 6822)
TỪ DŨ THÁI HẬU: PHẠM THỊ HẰNG 
(1810 - 1902)
.
     Bà Phạm Thị Hằng quê Gia Định, con gái Quốc công Phạm Đăng Hưng, bà là quí phi của vua Thiệu Trị, khi con bà là Hồng Nhậm (Tự Đức) lên ngôi, triều đình muốn tấn phong Bà làm Thái hậu, bà từ chối, mãi đến 10 năm sau (1858), bà còn nói: “Tăng thêm uy danh cho đẹp, chỉ tăng thêm thất đức của ta mà thôi... Ta chỉ mong các quan văn võ trong triều, hết sức giúp vua trong chức vụ mình, ta thấy được sự thái bình của đất nước, thì không có cái vui nào hơn”. Đến năm 1870, bà tròn 80 tuổi, vua Tự Đức nài nỉ, bà đồng ý và căn dặn: “tiến hành thật đơn giản và ít tốn kém”.
 .
     Thái hậu Từ Dũ (còn gọi là bà Từ Dụ) dù không nhúng tay việc triều chính, nhưng bà luôn theo dõi chính sự, khi nói chuyện với con (vua Tự Đức), bà hỏi: “Trong triều, con thấy các quan lại thế nào?”. Vua Tự Đức bẩm: “Nguyễn Tri Phương, Vũ Trọng Bình, văn võ kiêm toàn, trung thành thẳng thắn”. 
Thái hậu bảo: “Nếu được nhiều người như Nguyễn Tri Phương, Vũ Trọng Bình, để đặt ở mỗi tỉnh một người thì quốc sự dân sinh rất nhiều điều tiến ích. Thật hận cho bọn tham lam quá nhiều... Họ không biết là của bất nghĩa không mấy đời thì hết sạch, con cháu sẽ cùng khốn, bị thiên hạ cười chê. Sao bằng làm nhân nghĩa để đức lâu dài”.
 .
     Người hầu thấy 2 ngọn nến (bạch lạp) còn một nửa, đem 2 cây nến mới sắp sửa thay. Bà Từ Dụ nhỏ nhẹ bảo: “Con định thay cây bạch lạp mới đấy à?! Ta xét mình không làm được gì có ích cho nước nhà, sao lại cậy thế là mẹ vua để tiêu xài xa xỉ?! Một sợi tơ, một hạt gạo, đều là mồ hôi công sức của dân, không được coi thường mà hoang phí!”.
 .
     Phạm Phú Thứ, vì thẳng thắn dâng sớ can gián vua, mà bị giáng xuống làm lính. Chờ dịp Tự Đức vào hầu; Bà bảo: “Ông Phạm dâng sớ khuyên con, ông ấy được cái gì?”. 
 - Không được gì. Nhưng làm tôi mà trách vua, thì quá đáng.
 - Thế khi làm lính ông ta có hận gì không?
 - Dạ, con không nghe chuyện ấy.
 - Thế thì người này đáng trọng lắm. Dâng sớ trách vì lo vua, muốn vua được tốt. Ông ấy lo vua mà bị nạn, không giận hờn. Con nên nghĩ lại nghe con!. Do lời khuyên của mẹ. Vua Tự Đức, xuống chiếu gọi Phạm Phú Thứ hồi kinh, phục chức. Quả thực Phạm Phú Thứ lo đất nước và giúp vua rất nhiều.
.
     Theo thói thường một người làm quan cả họ được nhờ, nhưng một hôm có người họ Phạm từ Gia Định ra Huế, xin vua chức tước, bà nghe vậy, gọi vua bảo: “Người trong họ của mẹ, không có công lao gì thì không được ban cho tước lộc. Hễ có ai làm điều gì trái phép nước thì cứ nghiêm trị như thường để làm gương công minh cho dân trong nước biết”.
 .
     Thái hậu thích xem sử sách, nên thường đêm vua Tự Đức đọc sách cho mẹ nghe. Khi đọc về Hán sử, các vua nước Tàu: Tần Thuỷ Hoàng, Hán Cao Tổ... và các nhân vật trong Tam Quốc Chí, như: Lưu Bị, Tào Tháo, Khổng Minh... sau những lời bình luận về đạo đức hay thất đức, về tài lãnh đạo, cách đối xử với dân chúng của mỗi nhân vật. Thái hậu khuyên vua, hãy nhìn những ưu khuyết của người xưa, từ đấy rút ra bài học về cái đạo trị nước của người làm vua. 
.
     Vua Tự Đức cho đoàn hát bội Thanh Bình vào triều, diễn “Tuồng Phàn Lê Huê” để mẹ vui. Diễn viên cố sức biểu diễn xuất sắc, đúng nguyên bản của nước Tàu. Nhưng Thái hậu xem lại không vui. Bà bảo ngưng còn gọi vua và đoàn nghệ nhân đến bảo: “Sao biểu diễn cái trò thất đức như vậy, con giết cha, em giết anh, thì còn gì đạo lý nữa?! Nước mình khác nước người ta; mình không được bắt chước người Tàu, đầu độc bá tánh làm điều vô đạo đức! Nên sửa lại”. Vua nhận lỗi.
.
     Bà Từ Dũ, khi nghe tin giặc Pháp chiếm 3 tỉnh Nam Kỳ, quân ta bị hao quân tổn tướng. Bà khóc thảm thiết và nhịn ăn mấy ngày liền. 
Năm 1883, vua Tự Đức băng, để di chiếu tôn bà làm Từ Dụ Thái hoàng thái hậu. Sau đấy nước nhà loạn lạc, đến năm 1885, vua Hàm Nghi mới làm lễ tấn tôn cho bà theo di chiếu. Bà mất năm 1902, hưởng thọ 92 tuổi.
.
Cảm niệm: Từ Dũ Thái Hậu
 .
Từ Dũ, bảo vua thương mến dân!
Xót xa non nước, lúc gian truân!
Khuyên vua đức trị, lo nòi giống 
Chính sự, dặn dò giữ nghĩa nhân!
  .
Nguyễn Lộc Yên  


.
.

Ý kiến bạn đọc
17/02/201601:25:30
Khách
Một bà Thái hậu, một người phụ nữ tuyệt vời !
Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Chiến tranh ở Việt Nam sôi động nhất là vào thập niên 70. Nam ký giả nhà binh thì nhiều, nhưng nữ ký giả chỉ có Phan Trần Mai, thuộc binh chủng Nhảy Dù, sau khi giải ngũ về làm cho nhật báo Trắng Đen. Chúng tôi gặp nhau vào mùa hè đỏ lửa, lúc ở địa đầu giới tuyến, tỉnh Quảng Trị.
Hôm nay công sở và trường học cùng một số hãng xưởng đã được nghỉ lễ ngày Martin Luther King Jr. Day để đón mừng sinh nhật và tưởng niệm ông. MLK sinh ngày 15 tháng Một năm 1929 nhưng ngày MLK Day được chọn là ngày thứ Hai thứ ba trong tháng Một hàng năm, tức hôm nay. Ngoại trừ sinh nhật tổng thống George Washington và Abraham Lincoln được kết hợp và đón chào như một ngày lễ liên bang qua Ngày Tổng Thống - President Day, ông là công dân Hoa Kỳ duy nhất có ngày sinh đã được Quốc Hội chuẩn thuận và tổng thống Ronald Reagan thông qua vào năm 1983, trở thành ngày lễ liên bang chính thức, nhằm tưởng niệm và vinh danh một nhân vật lịch sử vĩ đại của nước Mỹ. Người mà cái tên hầu như hiện diện khắp nước Mỹ qua những bảng tên đường, các trung tâm, tổ chức, phong trào xã hội dân sự.
Bạn tôi, tất cả, phần lớn đều là lính ráo. Chúng tôi không chỉ có chung những năm cầm súng, và một quãng đời tù, mà còn chia chung rất nhiều … cố tật! Hễ gặp nhau là uống, và câu chuyện trên bàn rượu trước sau gì rồi cũng xoay quanh kỷ niệm về đám chiến hữu hồi còn chinh chiến: những thằng đã chết, những đứa đang vất vưởng ở quê nhà, hay lưu lạc (đâu đó) nơi đất lạ xứ người.
Đọc các bản tin về ngày lễ nhậm chức của Tổng Thống tân cử Joe Biden cùng Phó TT Kamala Harris với chủ đề Nước Mỹ Đoàn Kết (America United), bên cạnh những thông tin áp đảo về vấn đề an ninh, có thể nhiều người còn thấy con số 191,500 lá cờ đủ kích cỡ tượng trưng cho người dân không thể đến tham dự cùng 56 bệ đèn được cắm và dựng quanh khu vực tổ chức.
Kết quả bầu cử tại Georgia cho thấy quyền lực chính trị ở Mỹ thay đổi chỉ vỏn vẹn 10 ngàn lá phiếu nhất là đến từ dân thiểu số. Cho nên đảng Dân Chủ dưới thời Biden sẽ gấp rút đẩy mạnh các chính sách nhập cư và an sinh xã hội nhằm biến đỏ thành xanh ở các tiểu bang như Arizona, Georgia hay ngay cả Florida và Texas vốn là những thành trì của đảng Cộng Hòa cho đến nay.
Bao lâu nữa thì hệ thống môi sinh nơi quê hương tôi sẽ bị hủy hoại, đến độ không sinh vật nào có thể sống được ở nơi này? Khi cái vòng sống liên tục vô thủy vô chung đó có một mắt xích bị hỏng, khi môi trường sinh thái ở một nơi nào đó bị mất quân bằng, có bao nhiêu sinh vật sẽ bị ảnh hưởng – và bị ảnh hưởng tận cùng rốt ráo ra sao?
Tôi đã phỏng vấn các nhà tư tưởng hàng đầu về 101 đề tài riêng biệt – từ tiền bạc tới nợ nần, các hệ thống cung cấp tới mậu dịch, việc làm tới máy robots, báo chí tới chính trị, nước tới thực phẩm, biến đổi khí hậu tới nhân quyền, thương mại điện tử tới an ninh mạng, tuyệt vọng tới tinh thần lành mạnh, giới tính tới kỳ thị chủng tộc, nghệ thuật tới văn học, và ngay cả hy vọng và hạnh phúc.Những người tôi phỏng vấn gồm chủ tịch của Viện Khoa Học Quốc Gia Hoa Kỳ, cựu giám đốc CIA, cựu tư lệnh đồng minh tối cao NATO, cựu thủ tướng Ý và nhà thiên văn học hoàng gia Anh. Tôi đã “Zoom” – chữ này đã trở nên một động từ chỉ sau một đêm – với Kishore Mahbubani tại Singapore, Yolanda Kakabadse tại Quito, Judith Butler tại Berkeley, California, Alice Ruhweza tại Nairobi và Jeremy Corbyn tại London. Đối với tập mới nhất của chúng tôi, cựu Tổng Thư Ký Liên Hiệp Quốc Ban Ki-moon từ Hán Thành. Đối với tôi, đó thật sự là lý do của điều tôi học được. Trong số những thứ khác, nó giúp tôi hiểu tại sao
Nước Mỹ đang phải đối diện với những thử thách nghiêm trọng, kể từ khi người biểu tình ủng hộ Tổng thống Donald Trump tràn vào chiếm toà nhà quốc hội ở Thủ đô Washington chiều ngày 6/1 vừa qua. Trong bốn tiếng đồng hồ bị chiếm đóng, các dân cử có lúc đã phải nằm xuống ghế, chui xuống bàn để tránh bị thương do bạo loạn, trước khi được sơ tán đến một nơi an toàn. Vụ bạo loạn hôm 6/1 làm cho 5 người chết trong đó có một cảnh sát, mấy chục người bị thương gồm hơn chục nhân viên an ninh tại quốc hội. Lịch sử đã lập lại, sau hơn hai trăm năm. Năm 1814 quân lính Anh tấn công và đốt phá nhiều nơi kể cả toà nhà quốc hội đang được xây dựng. Đó là lúc có cuộc chiến tranh mang tên “1812 War”.
Mọi người ai cũng hi vọng qua năm mới 2021 Huê kỳ thoát ra khỏi một năm đen tối : có hơn 300 000 người chết vì corona vũ hán, kinh tế khủng hoảng do đại dịch nghiêm trọng không thua hồi năm 1929 tác hại, dân da đen bị kích động vấn đề chủng tộc, cận ngày bầu cử, nổi loạn ở nhiều Tiểu bang, biến Huê kỳ trở thành một nước khủng hoảng và chia rẽ.
Hãy hỏi những người đã mang Cờ Vàng-3 sọc đỏ đi tham gia biểu tình bạo động có biết nhiều người Mỹ và báo chí Mỹ đã cáo buộc những người tấn công vào điện Capitol là “quân khủng bố nội địa” (Domestic Terrorists), hay những kẻ phá hoại (Rioters)? Vì vậy thật khó biết, khi hình ảnh một người leo lên sân thượng của Capitol phất cờ Việt Nam Cộng hòa chiều tối ngày 6/01/2021 được truyền đi khắp Thế giới, trong khi những người biểu tình khác đập phá bên trong, có khiến ai chua xót và đau lòng vì là cờ đã bị xúc phạm ?
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Giá dầu thế giới tăng cùng với thị trường chứng khoán Mỹ trong phiên giao dịch hôm thứ Ba (19/01/2021), một ngày trước lễ nhậm chức của Tổng thống đắc cử Joe Biden,
Tổng thống Mỹ Donald Trump kêu gọi người dân "vượt lên trên thù hận đảng phái", ca ngợi thành tựu dưới thời ông, chúc chính quyền mới may mắn trong thông điệp tạm biệt
Hôm thứ Hai (18/01/2021), một ủy ban độc lập về chuẩn bị và ứng phó đại dịch, do cựu thủ tướng New Zealand Helen Clark và cựu tổng thống Liberia Ellen Johnson Sirleaf dẫn đầu, đã công bố đánh giá về sự khởi đầu khủng hoảng ở Trung Quốc
Hôm thứ Hai (18/01/2021), ông Trump đã duyệt gỡ bỏ lệnh cấm đi lại từ Anh, Châu Âu và Brazil vào Mỹ, quyết định dự kiến có hiệu lực từ ngày 26/01/2021.
Các đồng minh và cộng sự thân thiết của Tổng thống Mỹ Donald Trump bị cáo buộc đã thu hàng chục nghìn USD từ những người xin ông ân xá.