Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Trang Sử Việt: Từ Dũ Thái hậu: Phạm Thị Hằng

16/02/201600:01:00(Xem: 7545)
TỪ DŨ THÁI HẬU: PHẠM THỊ HẰNG 
(1810 - 1902)
.
     Bà Phạm Thị Hằng quê Gia Định, con gái Quốc công Phạm Đăng Hưng, bà là quí phi của vua Thiệu Trị, khi con bà là Hồng Nhậm (Tự Đức) lên ngôi, triều đình muốn tấn phong Bà làm Thái hậu, bà từ chối, mãi đến 10 năm sau (1858), bà còn nói: “Tăng thêm uy danh cho đẹp, chỉ tăng thêm thất đức của ta mà thôi... Ta chỉ mong các quan văn võ trong triều, hết sức giúp vua trong chức vụ mình, ta thấy được sự thái bình của đất nước, thì không có cái vui nào hơn”. Đến năm 1870, bà tròn 80 tuổi, vua Tự Đức nài nỉ, bà đồng ý và căn dặn: “tiến hành thật đơn giản và ít tốn kém”.
 .
     Thái hậu Từ Dũ (còn gọi là bà Từ Dụ) dù không nhúng tay việc triều chính, nhưng bà luôn theo dõi chính sự, khi nói chuyện với con (vua Tự Đức), bà hỏi: “Trong triều, con thấy các quan lại thế nào?”. Vua Tự Đức bẩm: “Nguyễn Tri Phương, Vũ Trọng Bình, văn võ kiêm toàn, trung thành thẳng thắn”. 
Thái hậu bảo: “Nếu được nhiều người như Nguyễn Tri Phương, Vũ Trọng Bình, để đặt ở mỗi tỉnh một người thì quốc sự dân sinh rất nhiều điều tiến ích. Thật hận cho bọn tham lam quá nhiều... Họ không biết là của bất nghĩa không mấy đời thì hết sạch, con cháu sẽ cùng khốn, bị thiên hạ cười chê. Sao bằng làm nhân nghĩa để đức lâu dài”.
 .
     Người hầu thấy 2 ngọn nến (bạch lạp) còn một nửa, đem 2 cây nến mới sắp sửa thay. Bà Từ Dụ nhỏ nhẹ bảo: “Con định thay cây bạch lạp mới đấy à?! Ta xét mình không làm được gì có ích cho nước nhà, sao lại cậy thế là mẹ vua để tiêu xài xa xỉ?! Một sợi tơ, một hạt gạo, đều là mồ hôi công sức của dân, không được coi thường mà hoang phí!”.
 .
     Phạm Phú Thứ, vì thẳng thắn dâng sớ can gián vua, mà bị giáng xuống làm lính. Chờ dịp Tự Đức vào hầu; Bà bảo: “Ông Phạm dâng sớ khuyên con, ông ấy được cái gì?”. 
 - Không được gì. Nhưng làm tôi mà trách vua, thì quá đáng.
 - Thế khi làm lính ông ta có hận gì không?
 - Dạ, con không nghe chuyện ấy.
 - Thế thì người này đáng trọng lắm. Dâng sớ trách vì lo vua, muốn vua được tốt. Ông ấy lo vua mà bị nạn, không giận hờn. Con nên nghĩ lại nghe con!. Do lời khuyên của mẹ. Vua Tự Đức, xuống chiếu gọi Phạm Phú Thứ hồi kinh, phục chức. Quả thực Phạm Phú Thứ lo đất nước và giúp vua rất nhiều.
.
     Theo thói thường một người làm quan cả họ được nhờ, nhưng một hôm có người họ Phạm từ Gia Định ra Huế, xin vua chức tước, bà nghe vậy, gọi vua bảo: “Người trong họ của mẹ, không có công lao gì thì không được ban cho tước lộc. Hễ có ai làm điều gì trái phép nước thì cứ nghiêm trị như thường để làm gương công minh cho dân trong nước biết”.
 .
     Thái hậu thích xem sử sách, nên thường đêm vua Tự Đức đọc sách cho mẹ nghe. Khi đọc về Hán sử, các vua nước Tàu: Tần Thuỷ Hoàng, Hán Cao Tổ... và các nhân vật trong Tam Quốc Chí, như: Lưu Bị, Tào Tháo, Khổng Minh... sau những lời bình luận về đạo đức hay thất đức, về tài lãnh đạo, cách đối xử với dân chúng của mỗi nhân vật. Thái hậu khuyên vua, hãy nhìn những ưu khuyết của người xưa, từ đấy rút ra bài học về cái đạo trị nước của người làm vua. 
.
     Vua Tự Đức cho đoàn hát bội Thanh Bình vào triều, diễn “Tuồng Phàn Lê Huê” để mẹ vui. Diễn viên cố sức biểu diễn xuất sắc, đúng nguyên bản của nước Tàu. Nhưng Thái hậu xem lại không vui. Bà bảo ngưng còn gọi vua và đoàn nghệ nhân đến bảo: “Sao biểu diễn cái trò thất đức như vậy, con giết cha, em giết anh, thì còn gì đạo lý nữa?! Nước mình khác nước người ta; mình không được bắt chước người Tàu, đầu độc bá tánh làm điều vô đạo đức! Nên sửa lại”. Vua nhận lỗi.
.
     Bà Từ Dũ, khi nghe tin giặc Pháp chiếm 3 tỉnh Nam Kỳ, quân ta bị hao quân tổn tướng. Bà khóc thảm thiết và nhịn ăn mấy ngày liền. 
Năm 1883, vua Tự Đức băng, để di chiếu tôn bà làm Từ Dụ Thái hoàng thái hậu. Sau đấy nước nhà loạn lạc, đến năm 1885, vua Hàm Nghi mới làm lễ tấn tôn cho bà theo di chiếu. Bà mất năm 1902, hưởng thọ 92 tuổi.
.
Cảm niệm: Từ Dũ Thái Hậu
 .
Từ Dũ, bảo vua thương mến dân!
Xót xa non nước, lúc gian truân!
Khuyên vua đức trị, lo nòi giống 
Chính sự, dặn dò giữ nghĩa nhân!
  .
Nguyễn Lộc Yên  


.
.

Ý kiến bạn đọc
17/02/201601:25:30
Khách
Một bà Thái hậu, một người phụ nữ tuyệt vời !
Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Mọi cuộc cách mạng luôn luôn có cái giá riêng của nó. Riêng cái thứ cách mạng (thổ tả) của những người cộng sản Việt Nam thì đòi hỏi mọi người đều phải trả cái giá (hơi) quá mắc mà thành quả – xem ra – không có gì, ngoài tộc ác!
Mùa hè năm 2022, Hoa Kỳ đã chứng kiến một sự thay đổi đáng kể về cách đa số các thẩm phán Tối Cao Pháp Viện luận giải về Hiến pháp.Vào cuối nhiệm kỳ, tòa án đã bác bỏ quyền phá thai theo hiến pháp lâu đời, mở rộng quyền sử dụng súng và phán quyết rằng tôn giáo có thể đóng vai trò lớn hơn trong các tổ chức công cộng.
Bài này được viết theo lời đề nghị của bạn Tâm Thường Định --- một nhà giáo, một huynh trưởng Gia Đình Phật Tử, và là một nhà văn trong nhóm chủ biên Tạp chí Phật Việt --- rằng “nhờ anh viết bài gì để giúp hoằng pháp.” Bản thân người viết không có đủ tầm nhìn để viết về những suy nghĩ chiến lược; việc đó xin để các bậc tôn túc như Thầy Tuệ Sỹ và nhiều vị khác suy nghĩ. Trong khi đó, trong và ngoài nước đang có hàng ngàn bậc thiện tri thức, ở cả tứ chúng tăng ni cư sĩ, nơi người muốn học Phật có thể tìm nghe pháp, tìm học pháp, cũng như đã có hàng trăm ngàn bài viết giá trị về Phật học trên mạng… do vậy bài này sẽ dựa vào Kinh Phật để nói về một đề tài ít được chú ý: thiền tập với pháp ấn, câu hữu với định. Pháp định nơi đây sẽ tập trung vào sơ thiền. Những sai sót có thể có, xin được sám hối.
Hiến pháp có một giá trị tự tại, nghĩa là, không cần quy chiếu hay trưng dẫn các luật khác để tạo ra giá trị chấp hành...
Lâu nay ta thường nghe nói thanh niên là rường cột của Quốc gia, nhưng tuổi trẻ Việt Nam thời Cộng sản đã xuống cấp trên mọi phương diện từ thể chất đến tinh thần và từ gia đình ra xã hội. Vậy đâu là nguyên nhân?
Rõ ràng toàn là những đòi hỏi quá đáng và … quá quắt. Ngay đến bác Hồ mà còn không bảo vệ được cả vợ lẫn con, bác Tôn cũng chỉ có mỗi một việc làm là… sửa xe đạp cho nó qua ngày đoạn tháng thì bác Quang biết làm sao hơn và làm gì khác được?
✱ VOA: Trên cương vị tổng thống, ông Trump đôi khi chia sẻ thông tin, bất kể mức độ nhạy cảm của nó. Ông ngẫu hứng cung cấp thông tin bảo mật cấp độ cao cho bộ trưởng ngoại giao Nga ✱ VOA: Những tài liệu này cần được bảo mật là việc rất nghiêm trọng- đặc biệt là đối với Mar-a-Lago, những khách nước ngoài ở đó - tạo ra một mối đe dọa đến an ninh quốc gia ✱ VOA: John Kelly khởi động một nỗ lực để cố gắng hạn chế những người có quyền tiếp cận ông Trump tại Mar-a-Lago, nhưng nỗ lực này thất bại khi Trump từ chối hợp tác...
Hôm thứ Sáu 23-9 trên tạp chí Project-Syndicate, nhà báo Laurence Tubiana cho rằng không có gì là hay, là tốt một khi châu Âu theo đuổi chính sách đa phương hóa theo tiêu chuẩn hai mặt (double standard) trong cuộc chiến Ukraine, vì cộng đồng Âu còn nhiều vấn đề ưu tiên giải quyết...
Đại Hội Đồng Liên Hiêp Quốc lần thứ 77 đã khai mạc tại New York hôm 20-9-2022, trong bối cảnh thế giới đối mặt với hàng loạt khủng hoảng, đang bị chia rẽ vì nhiều vấn đề: Cuộc chiến Ukraine, khủng hoảng khí hậu, mất an ninh lương thực, khủng hoảng năng lượng, và nạn dịch Covid-19 vẫn chưa chấm dứt...
Truyện dài chống tham nhũng, lãng phí ở Việt Nam đã được thi hành từ Trung ương xuống địa phương, nhưng tham nhũng cứ trơ ra là vì sao? Thắc mắc này không phải đến thời Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng mới có mà từ khuya lắm rồi, ít nhất cũng từ khóa đảng VII thời ông Đỗ Mười làm Tổng Bí thư (28 tháng 6 năm 1991 - 26 tháng 12 năm 1997). Nhưng tại sao tình trạng này cứ kéo dài mãi và không có dấu hiệu suy giảm mà còn biến chứng, lan nhanh mặc dù nhà nước đã tung ra nhiều biện pháp phòng ngừa và chữa trị...
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.