Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Trang Sử Việt: Từ Dũ Thái hậu: Phạm Thị Hằng

16/02/201600:01:00(Xem: 6626)
TỪ DŨ THÁI HẬU: PHẠM THỊ HẰNG 
(1810 - 1902)
.
     Bà Phạm Thị Hằng quê Gia Định, con gái Quốc công Phạm Đăng Hưng, bà là quí phi của vua Thiệu Trị, khi con bà là Hồng Nhậm (Tự Đức) lên ngôi, triều đình muốn tấn phong Bà làm Thái hậu, bà từ chối, mãi đến 10 năm sau (1858), bà còn nói: “Tăng thêm uy danh cho đẹp, chỉ tăng thêm thất đức của ta mà thôi... Ta chỉ mong các quan văn võ trong triều, hết sức giúp vua trong chức vụ mình, ta thấy được sự thái bình của đất nước, thì không có cái vui nào hơn”. Đến năm 1870, bà tròn 80 tuổi, vua Tự Đức nài nỉ, bà đồng ý và căn dặn: “tiến hành thật đơn giản và ít tốn kém”.
 .
     Thái hậu Từ Dũ (còn gọi là bà Từ Dụ) dù không nhúng tay việc triều chính, nhưng bà luôn theo dõi chính sự, khi nói chuyện với con (vua Tự Đức), bà hỏi: “Trong triều, con thấy các quan lại thế nào?”. Vua Tự Đức bẩm: “Nguyễn Tri Phương, Vũ Trọng Bình, văn võ kiêm toàn, trung thành thẳng thắn”. 
Thái hậu bảo: “Nếu được nhiều người như Nguyễn Tri Phương, Vũ Trọng Bình, để đặt ở mỗi tỉnh một người thì quốc sự dân sinh rất nhiều điều tiến ích. Thật hận cho bọn tham lam quá nhiều... Họ không biết là của bất nghĩa không mấy đời thì hết sạch, con cháu sẽ cùng khốn, bị thiên hạ cười chê. Sao bằng làm nhân nghĩa để đức lâu dài”.
 .
     Người hầu thấy 2 ngọn nến (bạch lạp) còn một nửa, đem 2 cây nến mới sắp sửa thay. Bà Từ Dụ nhỏ nhẹ bảo: “Con định thay cây bạch lạp mới đấy à?! Ta xét mình không làm được gì có ích cho nước nhà, sao lại cậy thế là mẹ vua để tiêu xài xa xỉ?! Một sợi tơ, một hạt gạo, đều là mồ hôi công sức của dân, không được coi thường mà hoang phí!”.
 .
     Phạm Phú Thứ, vì thẳng thắn dâng sớ can gián vua, mà bị giáng xuống làm lính. Chờ dịp Tự Đức vào hầu; Bà bảo: “Ông Phạm dâng sớ khuyên con, ông ấy được cái gì?”. 
 - Không được gì. Nhưng làm tôi mà trách vua, thì quá đáng.
 - Thế khi làm lính ông ta có hận gì không?
 - Dạ, con không nghe chuyện ấy.
 - Thế thì người này đáng trọng lắm. Dâng sớ trách vì lo vua, muốn vua được tốt. Ông ấy lo vua mà bị nạn, không giận hờn. Con nên nghĩ lại nghe con!. Do lời khuyên của mẹ. Vua Tự Đức, xuống chiếu gọi Phạm Phú Thứ hồi kinh, phục chức. Quả thực Phạm Phú Thứ lo đất nước và giúp vua rất nhiều.
.
     Theo thói thường một người làm quan cả họ được nhờ, nhưng một hôm có người họ Phạm từ Gia Định ra Huế, xin vua chức tước, bà nghe vậy, gọi vua bảo: “Người trong họ của mẹ, không có công lao gì thì không được ban cho tước lộc. Hễ có ai làm điều gì trái phép nước thì cứ nghiêm trị như thường để làm gương công minh cho dân trong nước biết”.
 .
     Thái hậu thích xem sử sách, nên thường đêm vua Tự Đức đọc sách cho mẹ nghe. Khi đọc về Hán sử, các vua nước Tàu: Tần Thuỷ Hoàng, Hán Cao Tổ... và các nhân vật trong Tam Quốc Chí, như: Lưu Bị, Tào Tháo, Khổng Minh... sau những lời bình luận về đạo đức hay thất đức, về tài lãnh đạo, cách đối xử với dân chúng của mỗi nhân vật. Thái hậu khuyên vua, hãy nhìn những ưu khuyết của người xưa, từ đấy rút ra bài học về cái đạo trị nước của người làm vua. 
.
     Vua Tự Đức cho đoàn hát bội Thanh Bình vào triều, diễn “Tuồng Phàn Lê Huê” để mẹ vui. Diễn viên cố sức biểu diễn xuất sắc, đúng nguyên bản của nước Tàu. Nhưng Thái hậu xem lại không vui. Bà bảo ngưng còn gọi vua và đoàn nghệ nhân đến bảo: “Sao biểu diễn cái trò thất đức như vậy, con giết cha, em giết anh, thì còn gì đạo lý nữa?! Nước mình khác nước người ta; mình không được bắt chước người Tàu, đầu độc bá tánh làm điều vô đạo đức! Nên sửa lại”. Vua nhận lỗi.
.
     Bà Từ Dũ, khi nghe tin giặc Pháp chiếm 3 tỉnh Nam Kỳ, quân ta bị hao quân tổn tướng. Bà khóc thảm thiết và nhịn ăn mấy ngày liền. 
Năm 1883, vua Tự Đức băng, để di chiếu tôn bà làm Từ Dụ Thái hoàng thái hậu. Sau đấy nước nhà loạn lạc, đến năm 1885, vua Hàm Nghi mới làm lễ tấn tôn cho bà theo di chiếu. Bà mất năm 1902, hưởng thọ 92 tuổi.
.
Cảm niệm: Từ Dũ Thái Hậu
 .
Từ Dũ, bảo vua thương mến dân!
Xót xa non nước, lúc gian truân!
Khuyên vua đức trị, lo nòi giống 
Chính sự, dặn dò giữ nghĩa nhân!
  .
Nguyễn Lộc Yên  


.
.

Ý kiến bạn đọc
17/02/201601:25:30
Khách
Một bà Thái hậu, một người phụ nữ tuyệt vời !
Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Sự tăm tối và độ hoang tưởng của các chú – xem ra – cũng ngang ngửa với các bác, chứ chả kém cạnh gì. Cỡ Lê Duẩn, Đỗ Mười, Nguyễn Phú Trọng, Nguyễn Xuân Phúc… e cũng chỉ “ngoan cố” và “ngu dốt” đến cỡ đó là cùng. Tuổi trẻ và những năm du học, ngó bộ, không giúp cho các chú đỡ “gù” hơn các bác bao nhiêu. Vậy mà các chú vẫn được coi như những ngôi sao đang lên (rising stars) trên chính trường nước Việt, một đất nước là vô phúc. Thiệt là họa vô đơn chí!
Trump có tâm tính độc tài nhưng nhiều cử tri vẫn ủng hộ tin rằng nền dân chủ Mỹ sẽ tiếp tục đứng vững cho dù có phải chao đảo thêm bốn năm nửa do những quyết định độc đoán của Trump. Cho nên bỏ phiếu cho Trump là cái giá cần phải trả vì Trump chống Tàu và sẽ ngăn chận khuynh hướng xã hội chủ nghĩa của phe cấp tiến trong đảng Dân Chủ. Điều này chẳng khác gì bán linh hồn cho ác quỷ vì không kẻ nào thương lượng với quỷ dữ trước đó nghĩ rằng mình sẽ suốt đời trở thành nô lệ cho cái ác.
(Lời người dịch: Là một trong những nhân vật cuối cùng còn sót lại của nhóm Big Six, sáu lãnh tụ chính yếu của phong trào dân quyền Hoa Kỳ vào thập niên 60, Dân Biểu John Lewis vừa qua đời vào ngày 17/07/2020 vừa qua, hưởng thọ 80 tuổi. Tốt nghiệp Thần Học và trở thành Mục sư, Dân Biểu John Lewis đã sát cánh cùng Mục Sư Luther King Jr. để trở thành một biểu tượng của phong trào dân quyền và nhân quyền Hoa Kỳ, cũng như là một dân biểu Quốc Hội có tầm ảnh hưởng lớn lao trong suốt hơn 30 năm qua. Tang lễ của ông được tổ chức trang trọng với sự tham dự và phát biểu của các tổng thống tiền nhiệm như Bill Clinton, George W. Bush và Barack Obama. Chúng tôi xin lược dịch bài điếu văn của Tổng Thống Obama đọc trong tang lễ của ông vừa được tổ chức tại thành phố Atlanta, Georgia hồi cuối tuần qua).
Ngày 24/6/2020, Cố vấn an ninh quốc gia Robert O’Brien nêu lên một sự thật phũ phàng là gần nửa thế kỷ qua các chính trị gia cả hai đảng, các nhà khoa bảng, nhà giáo dục, nhà báo, nhà kinh doanh Mỹ đều thụ động và ngây thơ (passivity and naivety) trước Trung cộng. Người Mỹ không biết sự khác biệt giữa người dân Trung Hoa và đảng Cộng sản, một tổ chức theo chủ nghĩa Marxist-Leninist, mà Tập Cận Bình là hiện thân của Joseph Stalin.
Giống như hầu hết các nước trên thế giới, Hoa Kỳ đang cố gắng vượt qua trận đại dịch COVID-19 và cuộc suy thoái kinh tế trầm trọng do lệnh đóng cửa của chính phủ. Tính theo tỷ lệ thường niên, nền kinh tế Mỹ đã giảm 5% trong quý đầu năm 2020 và trong quý hai vừa kết thúc, có thể giảm đến 40%, mức suy sụp mạnh nhất kể từ thời Đại Suy thoái năm 1930. Hơn nữa, hàng chục triệu công nhân đã mất việc, khiến tỷ lệ thất nghiệp trong tháng Tư tăng vọt lên mức cao sau Đại Khủng hoảng là 14,7%. Dù 70% những người bị sa thải hy vọng sẽ được gọi làm việc lại, nhưng không phải tất cả sẽ có việc, vì nhiều doanh nghiệp sẽ sát nhập, di dời hoặc tổ chức lại. Đúng vậy, lúc đầu, sự mở cửa lại của nền kinh tế đã dẫn đến tình trạng phục hồi mạnh mẽ, nó được dự kiến là sẽ tiếp tục trong quý ba. Việc làm đã tăng 2,5 triệu trong tháng Năm, trong khi dữ liệu từ các thẻ tín dụng và theo dõi di động cho tháng Năm và tháng Sáu cho thấy, mức phục hồi khá lớn từ lúc thấp trong tháng Tư, với hoạt động trong
Bộ Ngoại giao Cộng sản Việt Nam đã kín đáo bắn tiếng muốn Mỹ nhảy vào giải quyết xung đột ở Biển Đông, nhưng Bộ trưởng Ngoại giao Vương Nghị của Trung Cộng đã cảnh giác Việt Nam “không dành bất cứ cơ hội nào cho sự quấy rối và phá hoại của thế lực bên ngoài”. Đề nghị bán chính thức của Việt Nam đưa ra ngày 17/7/2020, bốn ngày sau khi Bộ trưởnng Ngoại giao Mỹ, Mike Pompeo gọi hành động đe dọa các nước nhỏ để chiếm đoạt và mưu toan cướp chủ quyền nguồn tài nguyên ở phần lớn Biển Đông của Trung Quốc là “phi pháp”.
Tôi tình cờ “nhặt” trên FB một tác phẩm khá độc đáo của Marc Riboud. Ông “chớp” được cảnh một anh bộ đội (với con búp bê nằm dưới nắp ba lô, và cái sắc cầm tay) đang trên đường trở về quê cũ. Cùng với bức ảnh là lời bình, cũng độc đáo không kém, của face booker Nguyễn Hoàng : “Thằng này coi vậy mà hiền, chỉ lấy con búp bê cho con và cái bóp đầm cho vợ mà thôi.”
Tất cả họ đều nói cùng một giọng, và làm chung một điệu – theo nhận xét của Huỳnh Ngọc Chênh: Ông Đinh Thế Huynh bị bệnh nặng phải qua Nhật chữa. Trước đó ông Phùng Quang Thanh thì đi Pháp, ông Nguyễn Bá Thanh thì bỏ cả tiền triệu đô la qua tận nước Mỹ để nhờ họ cứu mạng. Nghe nói hai ông Chung và Thưởng vừa rồi lâm bệnh cũng đi Nhật và Pháp điều trị.
Vào thời Ronald Reagan làm tổng thống gần 40 năm trước, hầu hết người Mỹ lấy tin tức từ tờ báo và các đài truyền hình địa phương. Những tổ chức này có tính chuyên nghiệp, dồi dào tài chính, và cố gắng đăng tải quan điểm của cả đảng Cộng hòa lẫn Dân chủ. Người dân đồng thuận về sự thật nói chung, và bất đồng về phương cách giải quyết. Những công ty này cũng đưa ra sự thật, vì họ sẽ mất quảng cáo, mất độc giả dài hạn và có thể bị tòa án phạt nếu họ loan tải tin giả, nhất là nếu tin giả đó gây ra tai hại cho người khác.
Chiều Thứ Ba 21 Tháng 7 Năm 2020, hoàn toàn bất ngờ, Lãnh Sự Quán Trung Cộng tại Houston, Texas nhận được quyết định của chính phủ Hoa Kỳ đóng cửa lãnh sự quán của họ, và toàn thể nhân viên trong lãnh sự này có 72 giờ đồng hồ để thu xếp ra khỏi trụ sở này và trở về Hoa Lục. Đồng hương người Việt tại Houston, tiểu bang Texas, Hoa Kỳ, đã đổ xuống đường biểu tình ăn mừng, và cộng đồng người Việt khắp nơi trên thế giới đón nhận tin vui này như nắng hạn gặp cơn mưa rào.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Không còn nghi ngờ gì nữa, khẩu trang đã đóng một vai trò trung tâm trong các chiến lược đối đầu với dịch bệnh COVID-19 của chúng ta. Nó không chỉ giúp ngăn ngừa SARS-CoV-2 mà còn nhiều loại virus và vi khuẩn khác.
Hôm thứ Hai (06/07/2020), chính quyền Mỹ thông báo sinh viên quốc tế sẽ không được phép ở lại nếu trường chỉ tổ chức học online vào học kỳ mùa thu.
Đeo khẩu trang đã trở thành một vấn đề đặc biệt nóng bỏng ở Mỹ, nơi mà cuộc khủng hoảng Covid-19 dường như đã vượt khỏi tầm kiểm soát.
Trong khi thế giới đang đổ dồn tập trung vào những căng thẳng giữa Mỹ với Trung Quốc, thì căng thẳng tại khu vực biên giới Himalaya giữa Trung Quốc và Ấn Độ vào tháng 05/2020 đã gây ra nhiều thương vong nhất trong hơn 50 năm.
Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cho biết các CEO của 4 tập đoàn công nghệ lớn Amazon, Apple, Facebook và Google đã đồng ý trả lời chất vấn từ các nghị sĩ Quốc hội về vấn đề cạnh tranh trong ngành công nghệ.