Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Linh-Hồn và Mùa Lễ Halloween

29/10/201500:00:00(Xem: 8050)

Diamond Bích Ngọc
(sưu-tầm và biên-soạn).

Trong những ngày cuối tháng 10 - Dương-lịch hằng năm tại Hoa-Kỳ và ngay cả trong nước Việt-Nam hiện nay; khắp phố-phường hoặc nhiều khu gia-cư đang xôn-xao đón mừng lễ Halloween; thanh-niên, thiếu-nữ thì lo chuẩn bị tổ chức tiệc tùng, dạ-vũ hóa-trang ma quái để vui chơi. Các trẻ nhỏ cũng vô vùng náo-nức mong được đi gõ cửa từng nhà xin bánh kẹo trong những bộ quần áo mang đủ mọi hình sắc lạ mắt, dị kỳ vào đêm 31 tháng 10!

Nguồn gốc “Trick or Treat” (đi gõ cửa từng nhà xin kẹo bánh) đã có từ rất lâu trong ngày lễ Cầu Cho Các Đẳng Linh-Hồn “All Souls Day” tại Anh-Quốc, người ta phân phát thức-ăn và một loại bánh gọi là “Soul Cake” (Bánh Linh-Hồn) cho những người vô gia-cư (Homeless). Bánh này tượng-trưng cho lời hứa là mọi người phải cầu cho vong-linh những thân-nhân quá-cố của họ. Thời bấy giờ các gia-chủ cũng dọn thức ăn và rượu trước cửa nhà dường như để cúng cho các vong-hồn vất vưởng; đói khát; không nơi nương tựa - “Roaming-Spirits”. Tương tự như tục-lệ “Cúng Cô Hồn” (Xá-Tội-Vong-Nhân) vào ngày Rằm tháng Bảy Âm-Lịch của nước Việt-Nam ta.

Dân chúng nghĩ rằng trong đêm Halloween, các vong-linh người chết sẽ trở về nên khi ra đường họ phải hóa-trang, mang mặt nạ quỷ quái; do vậy các hồn ma này không thể nhận ra họ là người SỐNG mà lầm lẫn với các hồn ma khác của người đã CHẾT vì vậy sẽ không phá-quấy hoặc ám hại họ được.

Riêng gia-đình “Chân Quê”; mỗi mùa Halloween trở về, khi đến sinh-hoạt thiện-nguyện tại Nhà-Điều-Dưỡng (Nursing Home) Garden Park Care Center; các anh chị em ca-nhạc-sĩ chúng tôi thường hóa-trang bằng những trang-phục Thánh-Thiện, đẹp mắt vì không muốn mang những hình ảnh ghê rợn, khiếp sợ đến các bệnh-nhân đang điều trị tại đây!

blank
Nghệ sĩ giả làm ma quỷ.

Xin nhắc lại một chút về lịch-sử Halloween:

Buổi lễ nguyên thủy đã có cách đây 2000 năm; do một giống người thượng-cổ tên là “The Celts”. Họ sống ở một vùng miền bắc nước Pháp; ngày nay là Ái-Nhĩ-Lan (Ireland) - Thuộc Liên-Hiệp-Anh (United Kingdom).

“Celts” mừng Tết đầu năm vào ngày 1, tháng 11 Dương-Lịch. Thời điểm này đánh dấu cuối mùa gặt hái. Bóng tối cùng cái lạnh lẽo mùa Đông bắt đầu bao trùm không-gian, vạn vật; đồng thời nó cũng liên-hệ đến âm khí chết chóc của loài người.

“Celts” tin tưởng rằng trong đêm trước ngày đầu năm (tức là 31, tháng 10); những ngăn cách giữa thế-giới của sự SỐNG và cái CHẾT bắt đầu mờ nhạt. Vào đêm ấy “Celts” làm lễ mừng “Samhain” – phát-âm là “Sow-in” - (tên của một vị Thần Chết-Chóc) bởi họ tin rằng thời khắc đó những hồn ma sẽ trở lại trái đất và đây chính là lý-do gây ảnh-hưởng hư-hại cho các mùa gặt hái của nông-dân. Tuy vậy, khi những âm-binh này đến cũng giúp cho con người dễ bói toán về vận mệnh tương-lai; “cầu cơ” được linh-ứng. Nhờ đó họ sẽ định-hướng trong suốt mùa đông dài lạnh lẽo: Đây là những điều “Mê-Tín, Dị-Đoan” của giống dân “Celts”.

Để tiến hành cho buổi lễ mừng “Samhain” họ đốt lửa thiêng và lấy các nông-sản cùng gia-súc mà tế Thần. Suốt cả đêm, tất-cả phải mặc đồ hóa-trang bằng da thú, mang mặt nạ hình súc-vật, nhảy múa bên đống lửa và xem bói cho nhau. Khi lễ xong, họ bắt buộc phải đốt lại ngọn lửa thiêng đã tàn; hầu mong hơi ấm sẽ giúp mọi người được ấm-áp trong suốt mùa đông buốt giá.

Vào năm 43(A.D) sau Công-Nguyên– (A.D: Anno Domini - Tạm dịch là kỷ-nguyên của Thiên-Chúa), nước La-Mã đã thống-trị đa số người “Celts” trong khoảng thời gian là 400 năm. Họ phối hợp hai buổi lễ nguyên-thủy của người La-Mã với ngày Lễ mừng “Samhain” của “Celts” như sau:

* Buổi lễ thứ nhất gọi là: “Feralia”; rơi vào ngày cuối tháng 10. Nhằm tung hô, ca ngợi Thần CHẾT (tiếng Việt gọi nôm-na là Thiên-Lôi).

* Buổi lễ thứ hai để vinh-danh Thần Pomona (Cây-Trái). Trái Táo (Apple) tượng-trưng cho vị Thần này mà chúng ta thường thấy biểu-hiện ấy trong ngày lễ Halloween bây giờ. Còn trái Bí đỏ (Pumkin) tượng-trưng cho mùa-màng, gặt hái.

Khoảng năm 800 Dương-Lịch; Ki-Tô-Giáo đã bắt đầu bành-trướng tại vùng của dân “Celts”. Khoảng thế-kỷ thứ 17 - Đức Giáo-Hoàng Boniface Đệ Tứ (IV) đã chuẩn chọn ngày 1, tháng 11 Dương-Lịch hàng năm làm ngày “All-hallows” hay còn gọi là: “All-hallowmas” - lấy từ tiếng Anh thời Trung-Cổ (Middle-English): “Alholowmesse”, tức là lễ Kính Các Thánh (All Saints Day).

Người ta cũng tin-tưởng rằng vị Giáo-Hoàng này mong muốn được thay thế lễ “Samhain” (thờ ma-quỷ) do người thượng-cổ “Celts” thường làm vào đêm 31, tháng 10 thành ngày “All hallows-eve”; gọi tắt là “Halloween” - Chính là ngày lễ Vọng Các Thánh.

Dựa theo tự-điển Oxford - “Eve” có nghĩa là đêm trước buổi lễ lớn hoặc một ngày đặc-biệt trong năm (The evening preceding a special day, such as a holiday) - Được dùng tương-tự như từ “Christmass Eve” - Vọng-Giáng-Sinh hay “New Years Eve” - Đêm Giao-Thừa.

Vào năm 1000 Dương-Lịch; Giáo-Hội chọn ngày 2, tháng 11 hàng năm là ngày lễ Cầu Cho Các Đẳng Linh-Hồn “All Souls Day”.

Hiện tại các Nhà Thờ Công-Giáo khắp nơi trên thế-giới vẫn cử hành lễ hai ngày Lễ “All Saints Day” và “All Souls Day” vào mùng 1 và mùng 2 ngày tháng 11 dương-lịch hằng năm. Họ cũng tổ-chức những buổi lễ Cầu-Nguyện Cho Các Đẳng Linh-Hồn trong nhiều nghĩa-trang (nơi an nghỉ ngàn thu của người quá cố!)

Trong phạm-vi giới-hạn của bài viết này, chúng-tôi xin luận bàn về hai chữ “Linh-Hồn” theo nhiều quan-niệm khác nhau:

Từ thời cổ-đại con người đã tin rằng: ngoài thân-xác ra, mỗi một nhân-sinh còn có Linh-Hồn. Đó là phần linh-diệu thâm sâu nhất. Khi chết, thân-xác trở nên bất-động và đi vào hủy-diệt còn Linh-Hồn thì sẽ rời khỏi xác-thân. Họ cũng đưa ra học-thuyết: Vạn-Vật-Linh hay thuyết Linh-Hồn Nguyên Thủy - “Animism”. Theo thuyết này thì tất cả mọi thứ trên quả đất từ con người đến con thú và ngay cả cỏ cây, đất đá cũng đều có Linh-Hồn.

Theo Đào-Duy-Anh (trong từ điển Hán Việt), thì Hồn là phần tinh-thần hay linh-tính, là ý-thức, tư-tưởng của con người.

Lý-thuyết triết-học của soạn-giả Trần-Văn-Hiến-Minh nhận định: Hồn là nguyên-sinh-lực hội-tụ nơi sinh-vật. Linh-Hồn là cái yếu tố quyết-định quan-trọng. Nhờ Linh-Hồn mà sinh-vật mới có sự sống.

Kinh-Thánh đạo Thiên-Chúa cho rằng Linh-Hồn chính là Thần-Khí mà Thượng-Đế thổi hơi vào con người đầu tiên làm bằng đất sét để trao ban sự sống. (Đó chính là ông Adam; chồng của Eva.)

Thế còn quan-niệm của đạo Phật thì sao? – Dựa theo trang nhà “Lời Phật Dậy”: Khi con người trút hơi thở cuối cùng, cái mà ta gọi là Linh-Hồn tuy đã thoát khỏi thể xác nhưng chính lúc ấy Linh Hồn này còn đang ở trong tình trạng tự-do, chưa nhập vào một thân xác mới, giai-đoạn này phải trải qua một thời gian là 49 ngày. Linh-Hồn thuộc giai đoạn 49 ngày này được gọi là Thân-Trung-Ấm hay còn được gọi là Thần-Thức.

Phần lớn con người khi chết đều phải qua giai đoạn Thân-Trung-Ấm (ngoại trừ những người đã có sẵn đạo-đức tu-hành, nghiệp quả lớn thì được sinh ngay lên cảnh-giới cao còn những người ác độc thì phải sa vào địa-ngục sau khi chết!) Thân-Trung-Ấm có thể xem như Linh-Hồn, tuy không có hình-hài, tai mắt nhưng vẫn biết, vẫn nhìn, vẫn nghe và đặc biệt lại có thể đi thông suốt qua mọi vật mà người trần-gian không thể thấy được Thân-Trung-Ấm đó!

Quan niệm Á-Đông thường hiểu một cách đơn-giản về Linh-Hồn như sau: Con người có hai phần Linh-Hồn và Thể-Xác. Trong đó, Hồn quyết định sự sống của con người. Khi chết đi thì Linh-Hồn rời khỏi xác và trở thành Ma (theo văn-hóa người Việt) hay Phỉ (theo quan-niệm của Lào, Thái-Lan).

Nhiều người cũng tin rằng con người có ba Hồn. Đó là:

- Sinh-Hồn: phần đem lại sinh-hoạt-lực cho thể-xác.

- Giác-Hồn: giúp thu nhận và thể-hiện các cảm-giác và những phản-ứng.

- Linh-Hồn: là phần quan-trọng, thâm-sâu vi-diệu nhất của con người và cũng chính nhờ phần này mà sự luân-hồi, đầu-thai, chuyển-sinh được thực-hiện thuận-lợi.

Tóm lại, tùy theo tôn-giáo, phong-tục, tập-quán từng quốc-gia mà quan điểm của mỗi dân-tộc có vài khác biệt. Nhưng phần chính-yếu thì vẫn giống nhau đó là ai ai cũng tin-tưởng rằng con người phải có Linh-Hồn.

Trong mùa lễ Halloween và chuẩn bị bước vào tháng 11 mùa Thu; tháng mà người Công-Giáo khắp nơi đón mừng lễ “Kính Các Thánh” và tháng “Cầu Cho Các Đẳng Linh-Hồn”. Gia-đình “Chân Quê” xin gửi một đoản văn trên trang nhà “Ngọn Nến Nhỏ” nhằm chia xẻ tâm tình đến quý đọc giả khắp nơi trên toàn thế-giới như sau:

“... Quỳ cầu-nguyện trong nhà Thờ, hay ngậm-ngùi đốt lên một ngọn bạch-lạp, thắp nhang trầm tại một nghĩa-trang nào, có lẽ ai cũng cảm thấy bùi-ngùi xúc-động khi nghĩ đến những người chết và chính cái chết. Chúng-ta đang đứng giữa biên-giới vô-hình của sự sống và cái chết. Bằng một cách vô cùng huyền-nhiệm, sống động, những người chết đang hiện-diện với chúng ta bằng một sợi dây liên-kết thâm-sâu, thắm-thiết…

Cái chết không còn là một chấm hết cuối cùng đối với chúng-ta nữa. Tình-Yêu mạnh hơn sự chết. Chính Tình-Yêu đã làm cho những người đã chết được sống và cũng chính Tình-Yêu liên-kết chúng ta với những người chết. Vâng, chỉ có Tình-Yêu mới làm cho con người được bất-tử. Chỉ có Tình-Yêu mới làm cho con người liên-kết với những người đã chết và chỉ có Tình Yêu mới mặc cho những nghĩa cử của con người sự bất diệt.

Mỗi lần chúng ta hy-sinh cho một ai đó, hoặc khi săn-sóc một người đau yếu, an-ủi một người đau khổ, bênh-vực một kẻ cô-thế, hay cùng với những ai khác dấn thân để canh-tân cuộc sống mỗi ngày được thăng-tiến, tốt đẹp hơn!… Đó chính là chúng-ta đang tiến dần đến sự bất-tử.

Yêu thương chính là tái-sinh, là thông-phần vào sự sung-mãn của cuộc sống. Đó phải là niềm-tin của chúng-ta trong ngày hôm nay khi chúng-ta tưởng nhớ và cầu-nguyện cho người quá cố!”

www.diamondbichngoc.com
(California - Mùa Halloween 2015)

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Phần lớn nhân loại đều chưa đến Rome, và chắc cũng chả mấy ai rành rẽ về phong tục tập quán của xứ sở này. Tuy thế, nếu có dịp bước chân tới đây thì chắc tất cả chúng ta đều sẽ nhớ đến lời dậy của cổ nhân (“nhập gia tùy tục/đáo giang tùy khúc”) để ứng xử thích nghi, và hoà nhã với dân bản xứ.
Quốc gia nào cũng có nhà nước nên vai trò của chính quyền không thể tránh. Nhưng quả lắc khi nghiêng về nhà nước quá xa thì bóp nghẹt thị trường tự do còn khi chuyển sang tư nhân quá mức lại tạo ra bất ổn (khủng hoảng kinh tế) và hố sâu giàu nghèo. Một nghịch lý khác là khi xã hội xáo trộn, kinh tế suy trầm thì một bên là Mác Xít trỗi dậy, bên kia là Phát Xít nổi lên như xảy ra vào các thập niên 1930 hay 2010.
Trong cú sốc ban đầu do COVID-19 gây ra, các chính phủ và ngân hàng trung ương ứng phó bằng những đợt bơm tiền mặt khổng lồ là chuyện có thể dễ hiểu. Nhưng hiện nay, các nhà hoạch định chính sách cần lùi một bước và xem lại các hình thức kích hoạt nào thật sự cần thiết và nguy cơ nào gây nhiều hại hơn lợi. Các chính phủ trên khắp thế giới đang phản ứng mạnh mẽ với cuộc khủng hoảng COVID-19 bằng cách ứng phó kết hợp về tài chính và tiền tệ, nó đã đạt tới 10% GDP toàn cầu. Tuy nhiên, theo Cơ quan Kinh tế và Xã hội thuộc Liên Hiệp Quốc đánh giá tổng quát mới nhất, các biện pháp vực dậy này có thể không thúc đẩy cho tiêu dùng và đầu tư nhiều như các nhà hoạch định chính sách hy vọng.
Bạch Thái Bưởi, theo Wikipedia: “Là một doanh nhân người Việt đầu thế kỷ 20. Lúc sinh thời, ông được xếp vào danh sách bốn người giàu có nhất Việt Nam vào những năm đầu của thế kỷ 20 (nhất Sĩ, nhì Phương, tam Xường, tứ Bưởi)… Xuất thân từ tầng lớp nghèo, ông luôn quan tâm đến đời sống của giới thợ thuyền. Ông dành chế độ an sinh cho các nhân viên của mình. Ông trợ cấp cho học sinh nghèo có chí du học… Năm 1921, Bạch Thái Bưởi cho ra đời tờ báo hàng ngày mang tên Khai hóa nhật báo với tôn chỉ: ‘Một là giúp đồng bào ta tự khai hoá, dạy bảo lẫn nhau... mở mang con đường thực nghiệp. Hai là giãi bày cùng Chính phủ bảo hộ những yêu cầu thiết thực, chính đáng của quốc dân. Ba là diễn giải những ý kiến, những lợi ích, tác hại của các công việc Chính phủ đang làm...’
Sự căng thẳng thẳng giữa nước Mỹ và Trung cộng mỗi ngày mỗi gia tăng. Thật vậy, kể từ ngày 25-9-2018, tổng thống Donald Trump đọc trước Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc, kêu gọi các nước trên Thế giới: “Chống lại xã hội chủ nghĩa và những đau khổ do nó đã gây ra cho nhân loại.” Mời xem link: https://youtu.be/q6XXNWC5Koc?t=95. Từ đấy, khiến cho Trung cộng lo âu phập phồng vì cả Thế giới phê phán chủ nghĩa cộng sản gay gắt.
Kết quả bầu cử Thị xã vòng nhì hôm 28/6 vừa qua khoát cho nước Pháp bộ áo mới màu xanh. Bộ áo Pháp lần đầu tiên được mặc. Các Thị xã xưa nay do Thị trưởng xã hội, phe Hữu hay thuộc xu hướng khác nay phần lớn lọt vào tay đảng Xanh. Cả những Thị xã cho tới nay vẫn nằm trong tay cộng sản cũng bị đảng Xanh cướp mất. Giới chánh trị đều ngẩn ngơ trước thực tế hoàn toàn bất ngờ này. Nhiều nhà chánh trị học, nhà báo chánh trị bắt tay ngay vào việc tìm hiểu tại sao bổng nhiên xuất hiện làn sóng xanh chiếm gần hết các thành phố lớn nhỏ của Pháp? Tại sao chỉ có 4/10 người đi bầu? Vậy người được bầu thắng cử hay làn sóng cử tri vắng mặt mới thật sự thắng cử?
Những năm gần đây sự việc Trung Quốc chiếm đảo, vét cát dưới đáy biển xây dựng căn cứ quân sự, xây phi trường, đặt tên lửa tại biển Đông khiến người ta vô tâm quên mất rằng cánh tay dài của Đại Hán đã vươn qua biển thò đến tận Phnom Penh tự thuở nào. Dưới mắt nhiều quan sát viên quốc tế thì Campuchia ngày nay là một tỉnh của Trung Quốc, và Thủ tướng Hun Sen là một bí thư tỉnh ủy của Đảng Cộng sản Trung Quốc, không hơn không kém.Trung Quốc thiết lập căn cứ quân sự trên đất Campuchia là mối đe dọa nghiêm trọng cho các quốc gia khác trong vùng Đông Nam Á, và Hoa Kỳ chắc chắn không thể không nhận ra hiểm họa to lớn đó. Trong buổi tường trình lên Ủy ban Tình báo Thượng viện Hoa Kỳ hôm tháng Giêng năm 2019, Giám đốc Sở Tình báo Quốc gia, lúc đó là ông Dan Coats, đã cảnh báo rằng “Campuchia đang có nguy cơ biến thành một quốc gia độc tài, và điều đó sẽ mở đường cho Trung Quốc thiết lập các căn cứ quân sự trên miền đất ấy.”
Ngày 22 tháng 6 năm 2020, dự luật An Ninh Quốc Gia về Hồng Kông được đưa ra tại quốc hội của Đảng Cộng Sản Trung Hoa để thông qua, và đêm 30 tháng 6 rạng sáng ngày 1 tháng 7, 2020, sau một phiên họp kín của Ủy Ban Thường Vụ Đại Biểu Nhân Dân (mà thế giới gọi là quốc hội bù nhìn tại Bắc Kinh) dự luật này đã trở thành luật. Ngày mà Luật An Ninh Quốc Gia về Hồng Kông này ra đời cũng trùng ngày mà Hồng Kông được trao trả lại cho China 23 năm trước 01-07-1997 theo thể chế “một nước hai chế độ” (one country two systems). Theo đó Hồng Kông vẫn còn quyền tự trị trong 50 năm từ 1997 đến 2047, và trên lý thuyết Hồng Kông chỉ lệ thuộc vào Bắc Kinh về quân sự và ngoại giao mà thôi.
“Ngày 11/07/1995: Tổng thống Hoa Kỳ Bill Clinton và Thủ tướng Việt Nam Võ Văn Kiệt thông báo quyết định bình thường hóa quan hệ ngoại giao giữa 2 nước.” Với quyết định lịch sử này, Hoa Kỳ và Việt Nam Cộng sản đã ghi dấu “gác lại qúa khứ, hướng tới tương lai” được 25 năm vào ngày 11/07/2020. Nhưng thời gian ¼ Thế kỷ bang giao Mỹ-Việt đã đem lại những bài học nào cho hai nước cựu thù, hay Mỹ và Việt Nam Cộng sản vẫn còn những cách biệt không hàn gắn được ?
Trước 1975, ở bùng binh ngã Sáu (kế góc đường Gia Long và Lê Văn Duyệt) có cái biển nhỏ xíu xiu: Sài Gòn – Nam Vang 280 KM. Mỗi lần đi ngang qua đây, tôi đều nhớ đến cái câu ca dao mà mình được nghe từ thưở ấu thơ: Nam Vang đi dễ khó về… Bây giờ thì đi hay về từ Cambodia đều dễ ợt nhưng gần như không còn ma nào muốn hẻo lánh tới cái Xứ Chùa Tháp nghèo nàn này nữa. Cũng nhếch nhác ngột ngạt thấy bà luôn, ai mà tới đó làm chi… cho má nó khi. Thời buổi này phải đi Sing mới đã, dù qua đây rất khó và về thì cũng vậy – cũng chả dễ dàng gì.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Không còn nghi ngờ gì nữa, khẩu trang đã đóng một vai trò trung tâm trong các chiến lược đối đầu với dịch bệnh COVID-19 của chúng ta. Nó không chỉ giúp ngăn ngừa SARS-CoV-2 mà còn nhiều loại virus và vi khuẩn khác.
Hôm thứ Hai (06/07/2020), chính quyền Mỹ thông báo sinh viên quốc tế sẽ không được phép ở lại nếu trường chỉ tổ chức học online vào học kỳ mùa thu.
Đeo khẩu trang đã trở thành một vấn đề đặc biệt nóng bỏng ở Mỹ, nơi mà cuộc khủng hoảng Covid-19 dường như đã vượt khỏi tầm kiểm soát.
Trong khi thế giới đang đổ dồn tập trung vào những căng thẳng giữa Mỹ với Trung Quốc, thì căng thẳng tại khu vực biên giới Himalaya giữa Trung Quốc và Ấn Độ vào tháng 05/2020 đã gây ra nhiều thương vong nhất trong hơn 50 năm.
Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cho biết các CEO của 4 tập đoàn công nghệ lớn Amazon, Apple, Facebook và Google đã đồng ý trả lời chất vấn từ các nghị sĩ Quốc hội về vấn đề cạnh tranh trong ngành công nghệ.