Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Linh-Hồn và Mùa Lễ Halloween

29/10/201500:00:00(Xem: 8431)

Diamond Bích Ngọc
(sưu-tầm và biên-soạn).

Trong những ngày cuối tháng 10 - Dương-lịch hằng năm tại Hoa-Kỳ và ngay cả trong nước Việt-Nam hiện nay; khắp phố-phường hoặc nhiều khu gia-cư đang xôn-xao đón mừng lễ Halloween; thanh-niên, thiếu-nữ thì lo chuẩn bị tổ chức tiệc tùng, dạ-vũ hóa-trang ma quái để vui chơi. Các trẻ nhỏ cũng vô vùng náo-nức mong được đi gõ cửa từng nhà xin bánh kẹo trong những bộ quần áo mang đủ mọi hình sắc lạ mắt, dị kỳ vào đêm 31 tháng 10!

Nguồn gốc “Trick or Treat” (đi gõ cửa từng nhà xin kẹo bánh) đã có từ rất lâu trong ngày lễ Cầu Cho Các Đẳng Linh-Hồn “All Souls Day” tại Anh-Quốc, người ta phân phát thức-ăn và một loại bánh gọi là “Soul Cake” (Bánh Linh-Hồn) cho những người vô gia-cư (Homeless). Bánh này tượng-trưng cho lời hứa là mọi người phải cầu cho vong-linh những thân-nhân quá-cố của họ. Thời bấy giờ các gia-chủ cũng dọn thức ăn và rượu trước cửa nhà dường như để cúng cho các vong-hồn vất vưởng; đói khát; không nơi nương tựa - “Roaming-Spirits”. Tương tự như tục-lệ “Cúng Cô Hồn” (Xá-Tội-Vong-Nhân) vào ngày Rằm tháng Bảy Âm-Lịch của nước Việt-Nam ta.

Dân chúng nghĩ rằng trong đêm Halloween, các vong-linh người chết sẽ trở về nên khi ra đường họ phải hóa-trang, mang mặt nạ quỷ quái; do vậy các hồn ma này không thể nhận ra họ là người SỐNG mà lầm lẫn với các hồn ma khác của người đã CHẾT vì vậy sẽ không phá-quấy hoặc ám hại họ được.

Riêng gia-đình “Chân Quê”; mỗi mùa Halloween trở về, khi đến sinh-hoạt thiện-nguyện tại Nhà-Điều-Dưỡng (Nursing Home) Garden Park Care Center; các anh chị em ca-nhạc-sĩ chúng tôi thường hóa-trang bằng những trang-phục Thánh-Thiện, đẹp mắt vì không muốn mang những hình ảnh ghê rợn, khiếp sợ đến các bệnh-nhân đang điều trị tại đây!

blank
Nghệ sĩ giả làm ma quỷ.

Xin nhắc lại một chút về lịch-sử Halloween:

Buổi lễ nguyên thủy đã có cách đây 2000 năm; do một giống người thượng-cổ tên là “The Celts”. Họ sống ở một vùng miền bắc nước Pháp; ngày nay là Ái-Nhĩ-Lan (Ireland) - Thuộc Liên-Hiệp-Anh (United Kingdom).

“Celts” mừng Tết đầu năm vào ngày 1, tháng 11 Dương-Lịch. Thời điểm này đánh dấu cuối mùa gặt hái. Bóng tối cùng cái lạnh lẽo mùa Đông bắt đầu bao trùm không-gian, vạn vật; đồng thời nó cũng liên-hệ đến âm khí chết chóc của loài người.

“Celts” tin tưởng rằng trong đêm trước ngày đầu năm (tức là 31, tháng 10); những ngăn cách giữa thế-giới của sự SỐNG và cái CHẾT bắt đầu mờ nhạt. Vào đêm ấy “Celts” làm lễ mừng “Samhain” – phát-âm là “Sow-in” - (tên của một vị Thần Chết-Chóc) bởi họ tin rằng thời khắc đó những hồn ma sẽ trở lại trái đất và đây chính là lý-do gây ảnh-hưởng hư-hại cho các mùa gặt hái của nông-dân. Tuy vậy, khi những âm-binh này đến cũng giúp cho con người dễ bói toán về vận mệnh tương-lai; “cầu cơ” được linh-ứng. Nhờ đó họ sẽ định-hướng trong suốt mùa đông dài lạnh lẽo: Đây là những điều “Mê-Tín, Dị-Đoan” của giống dân “Celts”.

Để tiến hành cho buổi lễ mừng “Samhain” họ đốt lửa thiêng và lấy các nông-sản cùng gia-súc mà tế Thần. Suốt cả đêm, tất-cả phải mặc đồ hóa-trang bằng da thú, mang mặt nạ hình súc-vật, nhảy múa bên đống lửa và xem bói cho nhau. Khi lễ xong, họ bắt buộc phải đốt lại ngọn lửa thiêng đã tàn; hầu mong hơi ấm sẽ giúp mọi người được ấm-áp trong suốt mùa đông buốt giá.

Vào năm 43(A.D) sau Công-Nguyên– (A.D: Anno Domini - Tạm dịch là kỷ-nguyên của Thiên-Chúa), nước La-Mã đã thống-trị đa số người “Celts” trong khoảng thời gian là 400 năm. Họ phối hợp hai buổi lễ nguyên-thủy của người La-Mã với ngày Lễ mừng “Samhain” của “Celts” như sau:

* Buổi lễ thứ nhất gọi là: “Feralia”; rơi vào ngày cuối tháng 10. Nhằm tung hô, ca ngợi Thần CHẾT (tiếng Việt gọi nôm-na là Thiên-Lôi).

* Buổi lễ thứ hai để vinh-danh Thần Pomona (Cây-Trái). Trái Táo (Apple) tượng-trưng cho vị Thần này mà chúng ta thường thấy biểu-hiện ấy trong ngày lễ Halloween bây giờ. Còn trái Bí đỏ (Pumkin) tượng-trưng cho mùa-màng, gặt hái.

Khoảng năm 800 Dương-Lịch; Ki-Tô-Giáo đã bắt đầu bành-trướng tại vùng của dân “Celts”. Khoảng thế-kỷ thứ 17 - Đức Giáo-Hoàng Boniface Đệ Tứ (IV) đã chuẩn chọn ngày 1, tháng 11 Dương-Lịch hàng năm làm ngày “All-hallows” hay còn gọi là: “All-hallowmas” - lấy từ tiếng Anh thời Trung-Cổ (Middle-English): “Alholowmesse”, tức là lễ Kính Các Thánh (All Saints Day).

Người ta cũng tin-tưởng rằng vị Giáo-Hoàng này mong muốn được thay thế lễ “Samhain” (thờ ma-quỷ) do người thượng-cổ “Celts” thường làm vào đêm 31, tháng 10 thành ngày “All hallows-eve”; gọi tắt là “Halloween” - Chính là ngày lễ Vọng Các Thánh.

Dựa theo tự-điển Oxford - “Eve” có nghĩa là đêm trước buổi lễ lớn hoặc một ngày đặc-biệt trong năm (The evening preceding a special day, such as a holiday) - Được dùng tương-tự như từ “Christmass Eve” - Vọng-Giáng-Sinh hay “New Years Eve” - Đêm Giao-Thừa.

Vào năm 1000 Dương-Lịch; Giáo-Hội chọn ngày 2, tháng 11 hàng năm là ngày lễ Cầu Cho Các Đẳng Linh-Hồn “All Souls Day”.

Hiện tại các Nhà Thờ Công-Giáo khắp nơi trên thế-giới vẫn cử hành lễ hai ngày Lễ “All Saints Day” và “All Souls Day” vào mùng 1 và mùng 2 ngày tháng 11 dương-lịch hằng năm. Họ cũng tổ-chức những buổi lễ Cầu-Nguyện Cho Các Đẳng Linh-Hồn trong nhiều nghĩa-trang (nơi an nghỉ ngàn thu của người quá cố!)

Trong phạm-vi giới-hạn của bài viết này, chúng-tôi xin luận bàn về hai chữ “Linh-Hồn” theo nhiều quan-niệm khác nhau:

Từ thời cổ-đại con người đã tin rằng: ngoài thân-xác ra, mỗi một nhân-sinh còn có Linh-Hồn. Đó là phần linh-diệu thâm sâu nhất. Khi chết, thân-xác trở nên bất-động và đi vào hủy-diệt còn Linh-Hồn thì sẽ rời khỏi xác-thân. Họ cũng đưa ra học-thuyết: Vạn-Vật-Linh hay thuyết Linh-Hồn Nguyên Thủy - “Animism”. Theo thuyết này thì tất cả mọi thứ trên quả đất từ con người đến con thú và ngay cả cỏ cây, đất đá cũng đều có Linh-Hồn.

Theo Đào-Duy-Anh (trong từ điển Hán Việt), thì Hồn là phần tinh-thần hay linh-tính, là ý-thức, tư-tưởng của con người.

Lý-thuyết triết-học của soạn-giả Trần-Văn-Hiến-Minh nhận định: Hồn là nguyên-sinh-lực hội-tụ nơi sinh-vật. Linh-Hồn là cái yếu tố quyết-định quan-trọng. Nhờ Linh-Hồn mà sinh-vật mới có sự sống.

Kinh-Thánh đạo Thiên-Chúa cho rằng Linh-Hồn chính là Thần-Khí mà Thượng-Đế thổi hơi vào con người đầu tiên làm bằng đất sét để trao ban sự sống. (Đó chính là ông Adam; chồng của Eva.)

Thế còn quan-niệm của đạo Phật thì sao? – Dựa theo trang nhà “Lời Phật Dậy”: Khi con người trút hơi thở cuối cùng, cái mà ta gọi là Linh-Hồn tuy đã thoát khỏi thể xác nhưng chính lúc ấy Linh Hồn này còn đang ở trong tình trạng tự-do, chưa nhập vào một thân xác mới, giai-đoạn này phải trải qua một thời gian là 49 ngày. Linh-Hồn thuộc giai đoạn 49 ngày này được gọi là Thân-Trung-Ấm hay còn được gọi là Thần-Thức.

Phần lớn con người khi chết đều phải qua giai đoạn Thân-Trung-Ấm (ngoại trừ những người đã có sẵn đạo-đức tu-hành, nghiệp quả lớn thì được sinh ngay lên cảnh-giới cao còn những người ác độc thì phải sa vào địa-ngục sau khi chết!) Thân-Trung-Ấm có thể xem như Linh-Hồn, tuy không có hình-hài, tai mắt nhưng vẫn biết, vẫn nhìn, vẫn nghe và đặc biệt lại có thể đi thông suốt qua mọi vật mà người trần-gian không thể thấy được Thân-Trung-Ấm đó!

Quan niệm Á-Đông thường hiểu một cách đơn-giản về Linh-Hồn như sau: Con người có hai phần Linh-Hồn và Thể-Xác. Trong đó, Hồn quyết định sự sống của con người. Khi chết đi thì Linh-Hồn rời khỏi xác và trở thành Ma (theo văn-hóa người Việt) hay Phỉ (theo quan-niệm của Lào, Thái-Lan).

Nhiều người cũng tin rằng con người có ba Hồn. Đó là:

- Sinh-Hồn: phần đem lại sinh-hoạt-lực cho thể-xác.

- Giác-Hồn: giúp thu nhận và thể-hiện các cảm-giác và những phản-ứng.

- Linh-Hồn: là phần quan-trọng, thâm-sâu vi-diệu nhất của con người và cũng chính nhờ phần này mà sự luân-hồi, đầu-thai, chuyển-sinh được thực-hiện thuận-lợi.

Tóm lại, tùy theo tôn-giáo, phong-tục, tập-quán từng quốc-gia mà quan điểm của mỗi dân-tộc có vài khác biệt. Nhưng phần chính-yếu thì vẫn giống nhau đó là ai ai cũng tin-tưởng rằng con người phải có Linh-Hồn.

Trong mùa lễ Halloween và chuẩn bị bước vào tháng 11 mùa Thu; tháng mà người Công-Giáo khắp nơi đón mừng lễ “Kính Các Thánh” và tháng “Cầu Cho Các Đẳng Linh-Hồn”. Gia-đình “Chân Quê” xin gửi một đoản văn trên trang nhà “Ngọn Nến Nhỏ” nhằm chia xẻ tâm tình đến quý đọc giả khắp nơi trên toàn thế-giới như sau:

“... Quỳ cầu-nguyện trong nhà Thờ, hay ngậm-ngùi đốt lên một ngọn bạch-lạp, thắp nhang trầm tại một nghĩa-trang nào, có lẽ ai cũng cảm thấy bùi-ngùi xúc-động khi nghĩ đến những người chết và chính cái chết. Chúng-ta đang đứng giữa biên-giới vô-hình của sự sống và cái chết. Bằng một cách vô cùng huyền-nhiệm, sống động, những người chết đang hiện-diện với chúng ta bằng một sợi dây liên-kết thâm-sâu, thắm-thiết…

Cái chết không còn là một chấm hết cuối cùng đối với chúng-ta nữa. Tình-Yêu mạnh hơn sự chết. Chính Tình-Yêu đã làm cho những người đã chết được sống và cũng chính Tình-Yêu liên-kết chúng ta với những người chết. Vâng, chỉ có Tình-Yêu mới làm cho con người được bất-tử. Chỉ có Tình-Yêu mới làm cho con người liên-kết với những người đã chết và chỉ có Tình Yêu mới mặc cho những nghĩa cử của con người sự bất diệt.

Mỗi lần chúng ta hy-sinh cho một ai đó, hoặc khi săn-sóc một người đau yếu, an-ủi một người đau khổ, bênh-vực một kẻ cô-thế, hay cùng với những ai khác dấn thân để canh-tân cuộc sống mỗi ngày được thăng-tiến, tốt đẹp hơn!… Đó chính là chúng-ta đang tiến dần đến sự bất-tử.

Yêu thương chính là tái-sinh, là thông-phần vào sự sung-mãn của cuộc sống. Đó phải là niềm-tin của chúng-ta trong ngày hôm nay khi chúng-ta tưởng nhớ và cầu-nguyện cho người quá cố!”

www.diamondbichngoc.com
(California - Mùa Halloween 2015)

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Cuộc họp thượng đỉnh giữa hai tổng thống Biden và Putin được báo chí quốc tế quan tâm và tin tức về cuộc họp này được loan tải rộng rãi. Phần tóm lược sau dựa vào các bản tin và bình luận của các cơ quan truyên thông Anh, Pháp, Nga và Trung Quốc về cuộc họp này.
Một tiểu tiết khá thú vị được ghi nhận trong cuộc gặp gỡ này là TT Biden đã đến biệt thự Villa La Grande, nơi tổ chức cuộc họp sau Putin. Theo bản tin của VOA Anh ngữ, dù Putin đã đến khá đúng giờ, nhưng đây là sắp xếp chu đáo của các nhân viên Bạch Ốc nhằm ngừa sự tái diễn như TT Donald Trump đã bị Putin cho đợi đến 30 phút trong cuộc họp thượng đỉnh tại Helsinki vào năm 2018, dù trước đó Trump đã đến muộn khi đến họp với NATO hay yết kiến Nữ Hoàng Anh.
Nền âm nhạc Việt Nam đã mất đi những khuôn mặt tài hoa, nhân cách… nhưng, rất may đã gởi lại những ca khúc bất tử. Nhạc sĩ tài hoa của nhân loại Johann Sebastian Bach (1865-1750) cho rằng “Âm nhạc có thể giúp tinh thần rũ sạch mọi bụi trần của cuộc sống thường ngày” nên khi “đầu óc vẩn đục” hãy lắng nghe ca khúc của tác giả đã quý mến để rũ sạch bụi trần.
Tôi đã được đọc rất nhiều bài trong “Hoa Cỏ Bên Đường” trước khi chúng được chọn cho vào tuyển tập này. Mấy năm nay, cô Kiều Mỹ Duyên luôn dành cho Bút Tre hân hạnh đăng những bài viết ngắn của cô. Bài nào cũng được độc giả khen tặng, đặc biệt bài “Cho Nhau Thì Giờ” gây tác động sâu sắc đến người đọc.
Dưới thời Việt Nam Cộng hòa ở trong Nam, chuyện tranh luận giữa Chính quyền và người dân về những ưu, khuyết điểm của chế độ chính trị là việc bình thường. Các Dân biểu và Nghị sỹ tại lưỡng viện Quốc hội có quyền chất vấn Thủ tướng và các Bộ trưởng Chính phủ bất kỳ lúc nào thấy cần. Nhưng ở Việt Nam Dân chủ Công hòa miền Bắc trước năm 1975 thì khác. Phê bình đảng cầm quyền là tự mở cửa vào tù. Đại biểu Quốc hội và các Hội đồng Nhân dân các cấp chỉ biết làm việc theo lệnh của Bộ Chính trị và cấp trên.
Nước Úc đã bước vào tiết Thu, khí trời lạnh, những chiếc lá đang đổi sang màu, cơn mưa đầu mùa làm lòng người se lại. Nhận tin báo từ quê nhà Thầy đã viên tịch, lòng con đau nhói vì không về được để đảnh lễ Kim Quan nhục thân Thầy, thọ tang Ân Sư Giáo Dưỡng. Nơi phương trời viễn xứ, con hướng về ngôi Chùa Bình An, Giác Linh Đài tâm tang thọ phục.
Tôi tin vào những điều không thể. Tưởng tượng bạn đang rất căm ghét một con người hay một con vật nào đó. Rồi bỗng dưng một ngày bạn thấy họ là chính mình. Bạn có cảm giác mình biết về họ rõ như biết về những đường chỉ trên bàn tay của mình. Thậm chí, bạn cảm được cái khát khao và thương nó như thương nỗi khát khao của mình ngày nào - đó là cái tình cảm lạ lùng mà tôi dành cho con chuột của con trai tôi.
Nước tìm chỗ trũng thì tiền cũng biết chạy vòng quanh thế giới kiếm lời. Thị trường nhà đất ở Nhật bị sụp vào đầu thập niên 1990 nên tiền chạy sang Đông Nam Á và Đông Âu tìm các con rồng sắp cất cánh. Khi Đông Á và Đông Âu bị khủng hoảng vào cuối thập niên 1990 tiền lại đổ vào Mỹ và Nam Âu bơm thành hai bong bóng địa ốc rồi vỡ tung năm 2007 (Mỹ) và 2010 (Nam Âu).
Tôi tình cờ tìm được ấn bản Lá Thư Về Làng của nhạc sỹ Thanh Bình, do nxb Lúa Mới phát hành, năm 1956. Vào thời điểm đó, tuy chưa đủ tuổi để cắp sách đến trường nhưng tôi cũng đã thuộc lời của nhạc phẩm này rồi vì nghe mấy bà chị và radio hay hát
Thới gian vẫn không ngừng trôi, hết xuân lại hạ, ngày tháng dần qua như nước chảy mây bay, sóng sau đè sóng trước, từng thế hệ lần lượt nối tiếp nhau. Ba chẳng mấy chốc giờ đã lên nội, ngoại. Tóc ba đã bạc trắng mái đầu, mỏi gối chồn chân… Thương ba nhưng đành chịu thôi, quy luật sinh – lão – bệnh – tử có chừa ai đâu!
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.