Bệnh Dị Ưùng Vì Đồ Aên

17/06/200000:00:00(Xem: 8054)
Trong một đời người, mỗi chúng ta ăn khỏang 2 tới 3 tấn đồ ăn (dưới thể đồ khô). Chúng ta ăn hàng trăm thức ăn khác nhau, chứa không biết bao nhiêu phân tử. Bộ máy tiêu hóa chọn lựa đồ ăn cho chúng ta, giúp tăng trưởng tế bào. Hơn nữa, bộ máy tiêu hóa còn chọn lựa đồ ăn, giúp chúng ta chống đỡ, bảo vệ cơ thể.
Vậy mà cơ thể chúng ta vẫn bị nhầm lẫn trong vấn đề miễn nhiễm.
Sự nhầm lẫn đó chính là bệnh dị ứng do đồ ăn gây ra. Có khoảng 20 tới 25 phần trăm người sống tại Hoa Kỳ bị dị ứng vì đồ ăn. Và mỗi năm có khoảng 100 tới 125 người bị chết vì dị ứng do đồ ăn. Ấy là chưa kể có rất nhiều người đã may mắn biết trước, tự mình tránh được một số đồ ăn nghi ngờ sinh ra dị ứng. Có bệnh nhân đã tránh được phản ứng nguy hiểm vì dị ứng do đồ ăn, thoát chết vì tự mình đã chích epinephrine kịp thời.
Nguyên nhân dị ứng do đồ ăn ra sao"
. Glycoproteins trong lòng trắng trứng là nguyên nhân chính sinh ra dị ứng.
. Glycoproteins trong sữa, hay trong đậu phọng, cũng là nguyên nhân của dị ứng.
. Nói chung thì trong đồ ăn, cứ 20 tới 30 glycoproteins lại có vài glycoproteins có thể gây bệnh dị ứng.
. Dị ứng liên hệ tới IgE sinh ra triệu chứng nặng, thí dụ ảnh hưởng bộ máy tiêu hóa làm ói mửa; ảnh hưởng miệng và cổ họng làm sưng, ngứa môi miệng; ảnh hưởng da làm nổi mề đay, sưng ngứa; ảnh hưởng bộ máy hô hấp làm khí quản bóp nghẹt (bronchospasm), khó thở; gây phản ứng nguy hiểm tới tính mạng, (phản vệ: anaphylaxis).
. Dị ứng liên hệ IgE, lẫn lộn, cũng ảnh hưởng tới bộ máy tiêu hóa, sinh ra viêm dị ứng ruột và bao tử (allergic eosinophilic gastroenteritis), dị ứng da (atopic dermatitis), và làm xuyễn.
. Dị ứng không liên hệ tới IgE, cũng sinh ra bệnh ruột (Enterocolitis), bệnh da (Dermatitis Herpetiformis), bệnh phổi ( Pulmonary Hemosiderosis)(HA Sampson, Hospital Practice, May 2000).
Triệu chứng dị ứng do đồ ăn:
Thông thường nhất là nổi mề đay ngoài da. Đôi khi nổi mẩn đỏ hay sinh ra bệnh ngoài da (eczema). Đôi khi có triệu chứng tiêu hóa, thí dụ con nít bị ói mửa sau khi uống sữa. Những triệu chứng khác như: ỉa chảy, trong phân có máu, đầy bụng, viêm ống thực quản, viêm bao tử, ợ, ói đau bụng, ăn không tiêu. Con nít tới 2 tuổi bị dị ứng vì đồ ăn, rất thường xuyên.
Dị ứng miệng môi bị sưng, ngứa. Lưỡi cũng bị sưng. Nhất là sau khi ăn trái táo hay củ cà-rốt.

Dị ứng chậm sinh ra đau nhức khớp xương, đau bắp thịt, mệt mỏi, viêm lỗ tai.(Harrisonõs Principles of Internal Medicine, Thirteenth Edition).
Chữa dị ứng do đồ ăn:
. Trước hết, chúng ta nên biết đồ ăn nào sẽ làm dị ứng. Thường thường, nổi mề đay chữa bằng thuốc antihistamines, thuốc chống histamines, để trị ngứa. Đôi khi dùng tổng hợp vài thuốc antihistamines, sẽ tốt hơn. Đôi khi dùng H1 blockers, loại thuốc mới không buồn ngủ, cũng giúp ích chống ngứa vì dị ứng.
. Trường hợp hiểm nghèo sinh ra phản ứng nguy hiểm, phản vệ (anaphylaxis), làm nghẹt cổ họng, thở không được. Đôi khi gây xuyễn, thở khò khè, trở đi trở lại nhiều lần. Phần lớn do đồ ăn như đậu phọng, cá, tôm, hạt quả (nuts). Trong trường hợp nếu tự biết mình bị phản ứng nguy hiểm, phản vệ (anaphylaxis), có thể chết người thì tốt hơn lúc nào cũng nên mang theo trong người cây viết epinephrine, để tự chữa kịp thời, cấp cứu. Nên hỏi bác sĩ gia đình cách xử dụng cho đúng.
. Vài phương pháp điều trị dị ứng đặc biệt trong tương lai như miễn nhiễm trị liệu (immunotherapy), hay chống IgE trị liệu (anti-IgE therapy), đều đang còn trong vòng thử nghiệm.
. Nếu bị nổi mề đay kinh niên thì cũng phải tìm hiểu đồ ăn nào" hay chất gì" sinh dị ứng, để kịp thời tránh né.
Sau đây là những đồ ăn có thể sinh ra dị ứng:
. Đồ biển, nhất là cá, cua, tôm, tôm hùm.
. Thịt heo, như hotdog, bacon, ham.
. hột gà.
. đồ gia vị như dấm, catsup, cà chua, mustard, ớt, v..v..
. trái cây tươi như trái berries, trái dâu, chuối, chanh, cam, hay trái cây để trong hộp.
. những loại đậu như uốn ván, đậu phọng, đậu nành.
. các loại hạt quả (nuts).
. chocolate hay nước uống cola.
. nước uống pha mầu như Kool-Aid, nước hơi sodas, v...v...
. sữa.
. kẹo gum.
. quế.
. tất cả mọi loại rượu, kể cả la-de.
. nước tonic (quinine).(John Noble, Primary Care Medicine)
. và nhất là nước mắm, mắm nêm, v...v... đồ ăn đặc biệt của người Việt chúng ta.
Nói tóm lại, nếu bị dị ứng vì đồ ăn thì phải coi chừng khi bước vào những nơi như chợ búa, quán ăn, hay ngay cả nhà bếp. Nhiều bệnh nhân còn không dám ăn cơm tiệm. Cách hay nhất là: nếu bị dị ứng vì loại đồ ăn gì, thì phải tránh đồ ăn đó.
(Ghi chú: bài này viết với mục đích nâng cao kiến thức, không dùng để tự trị liệu. Nếu bạn có thắc mắc về tình trạng sức khỏe hay thuốc men, xin hỏi bác sĩ gia đình).
Bác sĩ Trần Mạnh Ngô, M.D., Ph.D., FAAFP; E-mail: nmtran@hotmail.com; Điện thoại: (714) 547-3915.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Năm Quý Mão đã đến! Để đảm bảo trái cây họ cam quýt mà quý vị tặng người thân trong dịp Tết Nguyên đán này là hiện thân của phúc lộc, may mắn và thịnh vượng, Chương Trình Phòng Chống Sâu Bệnh & Dịch Bệnh Gây Hại Giống Cây Cam Quýt (CPDPP) đề xuất các biện pháp thực hành tốt nhất sau đây để bảo vệ giống cây cam quýt quý hóa của California trong nhiều năm tới.
Blue Shield of California Promise Health Plan (Chương Trình Bảo Hiểm Y Tế Hứa Hẹn của Blue Shield of California) đang giới thiệu Wellvolution, là chương trình bảo hiểm y tế và sức khỏe tâm thần kỹ thuật số theo lối sống có thể được lập riêng để giải quyết các nhu cầu và ưu tiên sức khỏe cá nhân.
Sau 13 năm, cuối cùng thì Bác sĩ David Sinclair và các đồng nghiệp đã tìm được câu trả lời cho câu hỏi: Điều gì thúc đẩy quá trình lão hóa? Trong một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Cell vào ngày 12 tháng 1 năm 2023, Sinclair, giáo sư di truyền học và đồng giám đốc của Paul F. Glenn Center for Biology of Aging Research tại Trường Y Harvard (Harvard Medical School), đã phác họa ra một chiếc đồng hồ lão hóa, khi ta vặn chiều kim là có thể đẩy nhanh hoặc đảo ngược quá trình lão hóa của các tế bào.
Gần đây, một số bạn bè gởi cho tôi qua e-mail một bài viết bằng tiếng Việt không rõ xuất xứ cảnh báo về một loại biến chủng của virus COVID mới rất nguy hiểm, rất lây lan mà lại không có triệu chứng thông thường báo trước, không phát hiện được bằng các test hiện có và không có thuốc chữa. Những “tin tức” này có vẻ không có cơ sở thực tế và có thể gây hoảng hốt không cần thiết. Hôm nay tôi xin phỏng dịch và chú thích thêm cho dễ hiểu một bài báo của CNN (1) trả lời một số câu hỏi về biến thể phụ mới nhất đang lan tràn ở Mỹ và đã có mặt tại Việt Nam.
Chúng ta đã cảm thấy hân hoan khi đón chào năm mới Quý Mão 2023 sắp đến. Mọi người chắc hẳn sẽ cùng bên nhau ăn uống. Hút thuốc và uống rượu là những điều thường được làm khi đoàn tụ với người thân và bằng hữu để đón Tết. Thế nhưng việc hút thuốc cùng nhau hay mời nhau điếu thuốc có thật sự cần thiết để đón mừng năm mới không? Tiến sĩ Shu-Hong Zhu, Giáo sư Y Học Gia Đình và Sức Khoẻ Cộng Đồng tại Đại học California, San Diego (UCSD) cho biết: “Khói thuốc lá có hơn 7.000 loại hóa chất và khoảng 70 chất trong số đó được biết là gây ung thư. Hít phải khói thuốc lá do người khác hút có thể tác hại như là tự hút và cũng có thể gây hại cho thú cưng. Cách tốt nhất để ăn mừng là tránh những nơi hút thuốc, không mời mọc thuốc lá và bỏ hút thuốc."
Người dân California gần đây đã phản đối ngành công nghiệp thuốc lá và bầu chấm dứt việc bán hầu hết các sản phẩm thuốc lá có hương vị, bao gồm thuốc lá bạc hà và thuốc lá điện tử. Các cử tri đã ủng hộ Dự luật Thượng viện (SB) 793 bằng cách bỏ phiếu “Có” cho Dự luật (Prop) 31, điều này ngăn cản những tiệm lẻ bán các sản phẩm này và khiến Big Tobacco (Nhóm Thuốc Lá Lớn) khó săn mồi và kiếm lợi từ trẻ em và nhắm vô nhiều cộng đồng khác.
Năm mèo, theo thông lệ chúng ta hãy bàn về con mèo trong y khoa. Một phần ba gia đình ở Mỹ có nuôi mèo. Trước hết là hai bệnh có thể tránh được mà mèo có thể truyền qua người, bệnh “mèo quào” do vi khuẩn và bệnh do ký sinh mà qua phân mèo có thể truyền qua người, nhất là người có thai và gây những triệu chứng nguy hiểm ở trẻ sơ sinh; và sau cùng là một bệnh di truyền làm đứa trẻ sơ sinh có tiếng khóc giống tiếng mèo kêu với nhiều dị tật quan trọng.
Hầu hết phụ nữ trải qua thời kỳ mãn kinh đều đã quá quen thuộc với các cơn bốc hỏa mặt (hay những cơn nóng bừng khó chịu – hot flashes). Những cơn nóng bừng khó chịu đột ngột kéo đến và nhiệt độ tăng nhanh, thường kèm theo đổ mồ hôi, tim đập nhanh, chóng mặt, mệt mỏi và/hoặc lo lắng. Chúng khiến cho các bà, các mẹ bị mệt mỏi, suy nhược hơn nhiều chứ không ‘chớp nhoáng’ như tên gọi của chúng (flashes).
Tôi là bác sĩ Niall Campbell, một bác sĩ tâm lý có hơn 40 năm kinh nghiệm. Tôi từng làm việc với tư cách là cố vấn cho Sở Y Tế Quốc Gia Anh (National Health Service) cho đến năm 2002. Sau đó, tôi là trưởng ban cố vấn về chứng nghiện ngập và là bác sĩ tâm thần tại The Priory Roehampton, một bệnh viện tâm thần tư nhân ở phía tây nam London trong hai thập niên qua. Bệnh nhân của tôi phần lớn là những người trên 18 tuổi và thường thuộc nhóm khá giả; khoảng một nửa trong số họ có mua bảo hiểm y tế tư nhân, một số khác thì tự thanh toán bằng tiền túi. Về vấn đề nghiện ngập, khoảng 85% công việc tôi làm có liên quan đến rượu, bia. Nhiều bệnh nhân bị trầm cảm của tôi thường có vấn đề về bia rượu, ban đầu họ không tiết lộ, nhưng dần dà sẽ lộ ra.
Đêm dài ngày ngắn và nhiệt độ lạnh giá trong mùa đông có thể khiến nhiều người cảm thấy mệt mỏi, uể oải, không muốn hoạt động chỉ muốn ngủ vùi. Nhưng tại sao mùa màng lại ảnh hưởng đến mức năng lượng của chúng ta? Guy Meadows, một nhà nghiên cứu về giấc ngủ và đồng sáng lập của The Sleep School cho biết: "Mùa đông đến kéo theo một số thách thức tiềm ẩn cho giấc ngủ, bao gồm việc giảm tiếp xúc với ánh sáng mặt trời, nhiệt độ mát hơn, thay đổi đồng hồ và khả năng miễn dịch giảm", theo một trang mạng trực tuyến cung cấp các thông tin hỗ trợ dựa trên cơ sở khoa học về giấc ngủ. "Tất cả những [yếu tố] này làm rối loạn giấc ngủ, khiến bạn khó thức dậy hơn vào buổi sáng."
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.