Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Nhân Quyền: Từ Độc Tài Sang Dân Chủ

25/07/201500:00:00(Xem: 3857)
Nói đến độc tài, nhân quyền, dân chủ là nói đến quyền lực thuộc về ai. Nhân cuộc tuyệt thực vận động cho nhân quyền bài viết xin được tóm tắt sự liên hệ giữa độc tài, nhân quyền và dân chủ.

Độc tài dựa trên lãnh tụ, áp bức và tuyên truyền

Một thể chế mà quyền lực được tập trung trong tay một cá nhân, một nhóm người hay vài nhóm người được xem là thể chế độc tài.

Dưới thể chế độc tài quyền lực bị tiếm dụng gây ra nạn tham nhũng của dân hay tiếm đoạt của công. Quyền lực được chuyển thành quyền lợi phân chia cho các phe nhóm. Quyền lợi lại là yếu tố căn bản để các phe nhóm gắn bó với nhau bảo vệ thể chế độc tài.

Thể chế toàn trị thì con người bị tước đoạt mọi thứ quyền. Cả người dân lẫn kẻ cai trị gần như bị phụ thuộc hoàn toàn vào guồng máy cai trị. Mọi quyết định đều xuất phát từ lãnh tụ hay một vài cá nhân.

Lãnh tụ và tầng lớp lãnh đạo độc tài được guồng máy tuyên truyền huyền thoại hóa. Mao nước Tàu, Kim Nhật Thành của Bắc Hàn, Hồ chí Minh tại Việt Nam dù đã chết từ lâu vẫn được sử dụng như hình tượng để bảo vệ chế độ.

Quan niệm nhân quyền thì ngược lại lấy con người là gốc. Mọi người đều bình đẳng, bình quyền và qua bầu cử tự do mọi người đều có cơ hội để chọn người lãnh đạo quốc gia hay trở thành người lãnh đạo đất nước.

Trong khi thể chế độc tài phải dựa trên guồng máy quân đội, an ninh, cảnh sát, dân phòng, công chức để bảo vệ. Xã hội có nhân quyền lại lấy quyền tự do cá nhân làm gốc, lấy tự nguyện thi hành bổn phận công dân làm căn bản và lấy luật pháp quốc gia làm nền tảng.

Khi thể chế độc tài cần một dàn tuyên giáo tuyên truyền định hướng dư luận và đánh bóng chế độ. Thì giá trị nhân quyền là bảo đảm quyền tự do ngôn luận, minh bạch sự việc và tôn trọng sự thật.

Nhân Quyền là giá trị chung của nhân loại

Nói chung nhân quyền là những quyền tự nhiên của con người, là giá trị chung của nhân loại đã được Liên Hiệp Quốc bảo đảm, được các nước dân chủ tuân thủ và bảo vệ.

Mặc dầu Liên Hiệp Quốc chưa có các biện pháp chế tài cụ thể, các chính thể độc tài vi phạm nhân quyền thường bị các quốc gia tẩy chay hay lên án.

Khi giá trị nhân quyền được truyền bá sâu rộng thì càng ngày mọi quốc gia càng phải tôn trọng nhân quyền hơn và càng ngày càng nhiều quốc gia thoát khỏi chế độ độc tài trở thành các quốc gia dân chủ.

Dân chủ đa nguyên đa đảng

Không phải có đa nguyên đa đảng là có nhân quyền, có dân chủ. Ở Việt Nam một số tổ chức dân sự đã được hình thành và hoạt động trong một khuôn khổ có giới hạn. Các sinh hoạt ảo như Facebook đã vượt qua sự kiểm soát của nhà cầm quyền cộng sản. Nhưng đó chưa phải là biểu hiện của tự do và dân chủ.

Trước năm 1986 ngoài đảng Cộng sản, Việt Nam còn có đảng xã hội và đảng dân chủ. Hiện nay Trung quốc vẫn duy trì 8 tổ chức “chính trị”. Sự tồn tại của các tổ chức “chính trị” chỉ để che đậy thể chế độc tài đảng trị. Khi chưa có đa đảng đối lập trong nghị viện thì chưa thể có sinh hoạt dân chủ.

Có lập luận cho rằng hãy tập trung đấu tranh giải thể chế độ cộng sản vì chính thể hậu cộng sản chắc chắn sẽ tốt hơn. Lập luận này không có cơ sở. Nếu chúng ta không có sửa soạn tốt thì thể chế độc tài cộng sản có thể sẽ thay bằng thể chế độc tài dưới hình thức khác.

Quyền lực và quyền lợi là những động cơ khuyến khích cá nhân đóng góp cho sự thay đổi của xã hội. Nhưng con người lại dễ sa ngã lạm dụng quyền lực để trở thành những kẻ độc tài. Vì thế cần có tự do chính trị để xây dựng và phát triển cấu trúc dân chủ tạo điều kiện xây dựng một thể chế dân chủ.

Cấu trúc dân chủ

Chuyển tiếp từ một thể chế độc tài sang một thể chế dân chủ là một quá trình cần được sửa soạn kỹ lưỡng.

Thể chế dân chủ lấy con người làm gốc và xây dựng trên căn bản quyền con người. Dưới thể chế dân chủ chính phủ và quốc hội chỉ là những người làm công. Giới cầm quyền có bổn phận phải tìm hiểu và phục vụ nhu cầu của dân chúng trong hoàn cảnh và khả năng đất nước cho phép.

Muốn vậy quyền chính trị phải được tuyệt đối tôn trọng. Người dân có quyền bầu chọn những người đại diện cho họ xây dựng cấu trúc dân chủ bằng cách soạn ra hiến pháp và luật pháp. Quyền lập hiến và quyền lập pháp phải là quyền của người dân.

Một cấu trúc dân chủ với tam quyền phân lập, các quyền hành pháp, lập pháp, tư pháp, được độc lập nhưng kết nối với nhau một cách uyển chuyển điều hành guồng máy quốc gia.

Thông tin và báo chí phải được tự do thực thi đệ tứ quyền. Các tổ chức dân sự và truyền thông mạng cũng phải được tự do nhằm điều hòa sinh hoạt xã hội.

Tổ chức dân sự và tổ chức chính trị

Dưới thể chế dân chủ vai trò của các tổ chức dân sự và các tổ chức chính trị hoàn toàn khác nhau. Các đảng chính trị hay các tổ chức chính trị lập ra nhằm tham gia cạnh tranh quyền lực. Còn các tổ chức dân sự là các tổ chức không làm chính trị, chỉ giữ vai trò từ thiện, tương trợ, vận động hành lang, … Luật Úc không cho phép các tổ chức dân sự tham chính.

Tại Việt Nam đã xuất hiện một số tổ chức dân sự hoạt động trong một khuôn khổ có giới hạn, họ đều chưa được “phép” hoạt động một cách độc lập với đảng cộng sản, vì thế các tổ chức này vẫn mang đặc tính của tổ chức đấu tranh cho nhân quyền.

Họ đấu tranh để giành lại những quyền tự do chính trị, tín ngưỡng, báo chí, nghiệp đoàn, … những quyền cơ bản được quốc tế công nhận.

Ở Việt Nam cũng chưa có tổ chức đối lập. Muốn là đối lập đầu tiên phải có sự bất đồng về chính trị, có chiến lược và chính sách đối lập. Thứ đến, sự bất đồng mang tính cách tập thể, biểu hiện qua hành động có tổ chức với sự ủng hộ của quần chúng. Đối lập phải hoạt động trong vòng pháp luật và trên nghị trường.

Hiện nay đảng Cộng sản đang tìm mọi cách để ngăn cản sự hình thành đối lập, nhất là đối lập từ bên trong nội bộ đảng này.

Các tổ chức đấu tranh cho nhân quyền hiện đang tích cực xây dựng ý thức dân chủ, vận động người dân quan tâm đến chính trị, sửa soạn để người dân tham gia các sinh họat chính trị, khi thể chế đa nguyên đa đảng chính trị đã được hình thành.

Quan điểm cho rằng các cá nhân, các tổ chức chống cộng đều đấu tranh cho dân chủ cũng cần được cẩn thận xét lại. Quá trình hành xử của họ nói lên được phần nào ý thức về dân chủ mà cá nhân hay tổ chức này có được.

Khi ý thức dân chủ của cá nhân, của tổ chức và của xã hội chưa đầy đủ, cộng thêm tình trạng khủng hoảng toàn diện hiện nay, thể chế cộng sản có thể sẽ được thay bằng một thể chế độc tài theo một cấu trúc khác. Vì thế việc phổ biến các giá trị của nhân quyền cần được quan tâm đúng mức.

Nhân Quyền và Dân Chủ

Mặc dù nhân quyền lấy con người làm gốc. Dân chủ lại dựa trên quyết định của đa số vì thế quan niệm về đạo đức và luân lý của đa số dễ dàng ảnh hưởng đến quyền tự do các nhóm thiểu số.

Mãi đến cuối tháng 6 năm 2015 Tòa án Tối cao Hoa Kỳ mới chính thức phán quyết rằng hôn nhân đồng giới là quyền hợp pháp trên toàn nước Mỹ. Điều đó cho thấy thay đổi quan niệm về đạo đức và luân lý của một xã hội cần thời gian và nhiều nỗ lực.

Điều tốt là luật pháp dân chủ luôn bảo vệ các nhóm thiểu số và luôn tạo cơ hội để các nhóm thiểu số liên tục đấu tranh đòi nhân quyền cho chính họ.

Nhờ sự đấu tranh không ngừng của mọi thành viên trong xã hội tình trạng nhân quyền sẽ tốt hơn, từng bước hoàn chỉnh thể chế dân chủ.

Kết

Càng ngày càng nhiều người Việt nhận thức được quyền con người, nhờ thế càng có thêm người dấn thân tranh đấu cho các quyền tự do họ bị nhà cầm quyền cộng sản tước mất.

Càng thêm người dấn thân thì quyền lực của tầng lớp cầm quyền càng bị lung lay buộc họ phải từng bước trao trả chủ quyền cho toàn dân.

Cuộc đấu tranh cho nhân quyền không ngừng ở việc thay đổi thể chế, càng nhiều người hiểu rõ nhân quyền thì nền tảng dân chủ sẽ bền vững hơn.

Việc truyền bá nhân quyền vì thế vô cùng quan trọng sẽ chuyển đổi độc tài sang dân chủ, cũng như từng bước hoàn chỉnh thể chế dân chủ cho Việt Nam.

Nguyễn Quang Duy

Melbourne Úc Đại Lợi

22/07/2015

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Năm 17 tuổi, đang khi học thi tú tài, tôi bỗng nhiên bị suyễn. Căn bệnh này – vào cuối thế kỷ trước, ở miền Nam – vẫn bị coi là loại nan y, vô phương chữa trị. Từ đó, thỉnh thoảng, tôi lại phải trải qua vài ba cơn suyễn thập tử nhất sinh. Những lúc ngồi (hay nằm) thoi thóp tôi mới ý thức được rằng sinh mệnh của chúng ta mong manh lắm, và chỉ cần được hít thở bình thường thôi cũng đã là một điều hạnh phúc lắm rồi. If you can't breathe, nothing else matters!
Một người không có trí nhớ, hoặc mất trí nhớ, cuộc đời người ấy sẽ ra sao? Giả thiết người ấy là ta, cuộc đời ta sẽ như thế nào? Ai cũng có thể tự đặt câu hỏi như vậy và tự cảm nghiệm về ý nghĩa của câu hỏi ấy. Sinh hoạt của một người, trong từng giây phút, không thể không có trí nhớ. Cho đến một sinh vật hạ đẳng mà chúng ta có thể biết, cũng không thể tồn tại nếu nó không có trí nhớ. Trí nhớ, Sanskrit nói là smṛti, Pāli nói là sati, và từ Hán tương đương là niệm, cũng gọi là ức niệm, tùy niệm. Nói theo ngôn ngữ thường dùng hiện đại, niệm là ký ức. Đó là khả năng ghi nhớ những gì đã xảy ra, thậm chí trong thời gian ngắn nhất, một sát-na, mà ý thức thô phù của ta không thể đo được.
Ba mươi năm trước tôi là thành viên hội đồng quản trị của một cơ quan xã hội giúp người tị nạn trong khu vực phía đông Vịnh San Francisco (East Bay) nên khi đó đã có dịp tiếp xúc với người tị nạn Afghan. Nhiều người Afghan đã đến Mỹ theo diện tị nạn cộng sản sau khi Hồng quân Liên Xô xâm chiếm đất nước của họ và cũng có người tị nạn vì bị chính quyền Taliban đàn áp. Người Afghan là nạn nhân của hai chế độ khác nhau trên quê hương, chế độ cộng sản và chế độ Hồi giáo cực đoan.
Bà Merkel là một người đàn bà giản dị và khiêm tốn, nhưng nhiều đối thủ chính trị lại rất nể trọng bà, họ đã truyền cho nhau một kinh nghiệm quý báu là “Không bao giờ được đánh giá thấp bà Merkel”.
Hai cụm từ trọng cung (supply-side) và trọng cầu (demand-side) thường dùng cho chính sách kinh tế trong nước Mỹ (đảng Cộng Hòa trọng cung, Dân Chủ trọng cầu) nhưng đồng thời cũng thể hiện hai mô hình phát triển của Hoa Kỳ (trọng cầu) và Trung Quốc (trọng cung). Bài viết này sẽ tìm hiểu cả hai trường hợp. Trọng cung là chủ trương kinh tế của đảng Cộng Hoà từ thời Tổng Thống Ronald Reagan nhằm cắt giảm thuế má để khuyến khích người có tiền tăng gia đầu tư sản xuất. Mức cung tăng (sản xuất tăng) vừa hạ thấp giá cả hàng hóa và dịch vụ lại tạo thêm công ăn việc làm mới. Nhờ vậy mức cầu theo đó cũng tăng giúp cho kinh tế phát triển để mang lại lợi ích cho mọi thành phần trong xã hội. Giảm thuế lại thêm đồng nghĩa với hạn chế vai trò của nhà nước, tức là thu nhỏ khu vực công mà phát huy khu vực tư.
Gần đây, chỉ một tấm ảnh của nữ trung sĩ TQLC Hoa Kỳ – Nicole Gee – ôm em bé người Afghan với thái độ đầy thương cảm thì nhiều cơ quan truyền thông quốc tế đều phổ biến và ca ngợi! Nhân loại chỉ tôn trọng sự thật, trân quý những tâm hồn cao thượng và những trái tim biết rung động vì tình người – như nữ trung sĩ TQLC Hoa Kỳ, Nicole Gee – chứ nhân loại không bao giờ thán phục hoặc ca ngợi sự tàn ác, dã man, như những gì người csVN đã và đang áp đặt lên thân phận người Việt Nam!
Tôi vừa mới nghe ông Trần Văn Chánh phàn nàn: “Cũng như các hội nghề nghiệp khác, chưa từng thấy Hội nhà giáo Việt Nam, giới giáo chức đại học có một lời tuyên bố hay kiến nghị tập thể gì liên quan những vấn đề quốc kế dân sinh hệ trọng; thậm chí nhiều lần Trung Quốc lấn hiếp Việt Nam ở Biển Đông trong khoảng chục năm gần đây cũng thấy họ im phăng phắc, thủ khẩu như bình…”
Thế giới chưa an toàn và sẽ không an toàn chừng nào các lực lượng khủng bố trên thế giới vẫn còn tồn tại, một nhà báo, cựu phóng viên đài VOA từ Washington D.C. nói với BBC News Tiếng Việt hôm thứ Năm. Sự kiện nước Mỹ bị tấn công vào ngày 11 tháng 09 năm 2001 đã thức tỉnh thế giới về một chủ nghĩa khủng bố Hồi giáo cực đoan đang tồn tại trong lòng các nước Trung Đông. Giờ đây, sau 20 năm, liệu người Mỹ có cảm thấy an toàn hơn hay họ vẫn lo sợ về một cuộc tấn công khủng bố khác trên đất nước Hoa Kỳ hay nhằm vào công dân Mỹ ở nước ngoài.
Vào ngày 11 tháng 9 năm 2001, những kẻ khủng bố Hồi giáo thuộc tổ chức mạng lưới Al-Qaida đã dùng bốn phi cơ dân sự làm thành một loại vũ khí quân sự để tấn công vào Trung tâm Thương mại Thế giới ở New York và Lầu Năm Góc ở Washington D.C. Các sự kiện không tặc loại này là lần đầu tiên trong lịch sử chiến tranh của nhân loại và đã có hậu quả nghiêm trọng nhất trong lịch sử cận đại.
Thứ Bảy, ngày 11/09/2021, nước Mỹ tưởng niệm 20 năm vụ tấn công khủng bố thảm khốc nhắm vào tòa tháp đôi World Trade Center ở New York, bộ Quốc Phòng Mỹ ở gần Washington và ở Shanksville tại Pennsylvania. Gần 3.000 người chết, hơn 6.000 người bị thương. Hai mươi năm đã trôi qua, vẫn còn hơn 1.000 người chết đã không thể nhận dạng. Chấn thương tinh thần vẫn còn đó. Mối họa khủng bố vẫn đeo dai dẳng. Lễ tưởng niệm 20 năm vụ khủng bố gây chấn động thế giới diễn ra như thế nào, nhất là trong bối cảnh Hoa Kỳ triệt thoái toàn bộ binh sĩ khỏi Afghanistan sau đúng 20 năm tham chiến ? Mời quý vị theo dõi cuộc phỏng vấn với nhà báo Phạm Trần từ Washington.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.