Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Ferguson-Missouri Và Quan Hệ Đen-Trắng tại Hoa Kỳ

13/12/201400:00:00(Xem: 3038)
Cuối tháng 11/2014 kéo dài qua tháng 12, thị trấn Ferguson, bang Missouri, một vùng ngoại ô của thành phố St. Louis (một thành phố chung của hai bang Missouri và Illinois vắt qua sông Mississipi) bừng cháy vì một vụ kỳ thị đen-trắng. Ngày 9 tháng 8 cảnh sát viên Darren Wilson bắn chết Michael Brown, một thanh niên da đen 18 tuổi trên đường phố Ferguson, một thành phố 75% là người da đen.

Chuyện xẩy ra giữa Darren Wilson và cậu Michael Brown không có video ghi lại. Chỉ biết trước đó Michael Brown vào lén lấy đồ trong một cửa hàng, hành hung một công nhân viên khi bị can thiệp, và ngang nhiên đi ra cửa. Cảnh sát được gọi tới.

Nhân chứng trên đường phố nói, trung sĩ cảnh sát Darren Wilson lái xe tới thấy một thanh niên da đen (Brown) cao to đang dềnh dàng đi giữa đường lộ gây khó khăn cho lưu thông. Wilson ngừng xe sát bên phải của Brown xét giấy. Hai bên to tiếng, Wilson mở cửa xe định bước ra ngoài, Brown dùng tay chận cánh cửa và đánh Wilson. Wilson ngồi trong xe rút súng bắn đe dọa. Brown bỏ chạy và Wilson cầm súng đưổi theo. Mười giây sau Brown bị bắn chết.

Các nhân chứng không đồng ý về những gì đã diễn ra trong 10 giây đồng hồ mong manh đó. Phía nhân chứng ủng hộ Brown nói, Brown chạy một khoảng đường thì quay lưng lại đưa tay đầu hàng và Wilson đã bắn khoảng 10 viên đạn giết chết Brown. Phía nhân chứng ủng hộ cảnh sát – và cá nhân Wilson – thì nói rằng, chạy một khoảng đường, Brown quay lại tấn công Wilson và bị bắn chết. Một đại bồi thẩm đoàn được thiết lập để xem có truy tố viên cảnh sát Darren Wilson về tội bắn chết một công dân không vũ khí không ?

Sự thật có thể là Wilson cầm súng chạy theo định bắt Brown chứ không định bắn chết (nếu Wilson định bắn Brown anh ta đã bắn sau khi bị Brown đánh chứ không bắn 2 phát súng dọa đầu tiên). Và khi Brown chạy anh bỗng sợ Wilson bắn sau lưng nên quay lại đưa tay đầu hàng. Có thể Wilson nghĩ Brown quay lại tấn công mình và “tiên hạ thủ vi cường” - một nguyên tắc bất thành văn của cảnh sát Hoa Kỳ - bắn chết Brown.

Bồi thẩm đoàn dân sự sau hơn 3 tháng nghe nhân chứng và xem xét tang vật hôm 24 tháng 11 tuyên bố “không truy tố Darren Wilson”. Người da đen cho quyết định đó là bất công xem thường mạng sống của người da đen nên xuống đường phản đối và trong đêm 24/11 đã biến thị trấn Ferguson thành một biển lửa. Thống đốc Jay Nixon đã huy động quân đội trừ bị tiểu bang đến giúp cảnh sát giữ trật tự trên đường phố.

Vụ Ferguson là một bức tranh nhỏ của một bức tranh “da đen – da trắng” lớn hơn tại Hoa Kỳ, một vấn nạn quốc gia kéo dài qua nhiều thế kỷ. Lịch sử hình thành của thị trấn Ferguson nói lên phần nào nguồn gốc của vấn nạn này.

Cuối thập niên 1890 thị trấn Ferguson toàn người da trắng được thành lập ở ngọai ô thành phố St. Louis. Thời gian đó tại hầu hết các bang miền Nam, có luật không cho người da đen mua đất và mua nhà trong các thị trấn người da trắng ở. Người da đen ở trong những khu riêng biệt, ban ngày đi làm các công việc tay chân cho người da trắng, ban đêm phải trở về. Người da đen làm việc cho người da trắng ở Ferguson sống ở Kinloch. Kinloch là một ngôi làng nhỏ do một người da trắng khai khẩn đất làm nhà bán lại cho người da đen. Kinloch cũng cung cấp nhân lực cho phi trường Kinloch gần đó. Tại Kinloch có nhà thờ, trường học và đời sống khá ổn định.

Sự ổn định của Kinloch chấm dứt năm 1990 khi chính quyền cần mua đất của Kinloch để mở rộng phi trường Kinloch thành phi trường quốc tế St. Louis. Người da đen bán đất và nhà với giá cao và có điều kiện dọn về Ferguson (lúc này luật cấm người da đen mua nhà mua đất tại các thành phố người da trắng ở đã được hủy bỏ do phong trào tranh đấu đòi nhân quyền của người da đen trong thập niên 1960), và chỉ trong khoảng 10 năm (từ 1990 đến 2000) biến thành phố Ferguson từ một thành phố da trắng thành một thị trấn 75% là người da đen. Tuy nhiên chính quyền thị trấn Ferguson hoàn toàn nằm trong tay người da trắng. Thị trưởng, Hội đồng thành phố, Tòa án toàn người da trắng và trong một lực lượng cảnh sát gồm 30 người chỉ có 2 người đa đen.

Ông Brian Fletcher, một thời làm thị trưởng Ferguson nói tại Ferguson có một sự căng thẳng đen trắng ai cũng cảm nhận được nhưng không một ai đề ra cách giải quyết. Đa số người đen nghèo, thành phố nhiều tội phạm do người đen gây ra. Cảnh sát vì nhu cầu bảo vệ cộng đồng da trắng và cũng để bảo vệ bản thân nên thường hành động trước và hành động mạnh đối với người da đen, do đó căng thẳng đen trắng như một quy luật vòng tròn càng đậm nét. Trong cả nước, nhất là tại những thành phố hay thị trấn nhiều người da đen, căng thẳng đen – trắng như một hỗn hợp hơi xăng chỉ cần một tia lửa là bật nổ.


Vụ cảnh sát đánh trọng thương ông Rodney King trên đường phố Los Angeles năm 1992, vụ cảnh sát kềm cổ Eric Garner đến chết ở New York tháng 7/2014, vụ bắn chết Michael Brown ở Ferguson tháng 8/2014, vụ bắn em bé da đen Tamir Rice 12 tuổi vì chơi súng giả tại Cleveland tháng 11 vừa qua là những tia lửa nếu chỉ kể vài trường hợp điển hình trong vòng 20 năm qua.

Từ khi ông Barack Obama, một người da đen thế hệ thứ hai đắc cử tổng thống Hoa Kỳ (2008) người ta tưởng nạn kỳ thị màu da ở Hoa Kỳ là chuyện dĩ vãng. Nhưng thực tế cho thấy từ khi ông Obama đắc cử không có chỉ dẫn nào cho thấy sự kỳ thị đen trắng giảm bớt nếu không muốn nói là nặng nề hơn.

Tại sao trung sĩ cảnh sát James Crowley còng tay giáo sư Henry Gates Jr. của đại học Harvard khi ông giáo sư bẻ khóa chính nhà mình và bị nghi oan (7/2009). Phải chăng vì giáo sư Gates da đen? Và thái độ lơ là của Sở Mật Vụ trong công tác bảo vệ tổng thống trong vụ bê bối với gái điếm tại thủ đô Bogota, Colombia (4/2012); vụ để một thanh niên nhảy qua rào chắn chung quanh tòa Bạch cung chạy vào gần tới khu nhà ở của tổng thống (10/2014) vẫn còn là những câu hỏi tại sao nên nỗi!

Hình như sự đắc cử của tổng thống Obama là một bất thường lịch sử do nhu cầu quốc gia hơn là một thay đổi có tính dứt khoát giải quyết vấn nạn kỳ thị.

Ông Larman Williams, da đen 81 tuổi sống ở Kinloch từ ngày mẹ sinh. Ông là chứng nhân của lịch sử quan hệ Kinloch – Ferguson. Sống ở Kinloch, biết thân phận ông cố gắng học hành. Làm nghề giáo viên, khoảng đầu thập niên 1990 vợ chồng ông chật vật mãi (với sự vận động của một vị mục sư) mới vượt qua những cản trở của mạng lưới mua bán nhà đất, mua được một căn nhà khang trang ở Ferguson để ở. Ông và vợ chứng kiến sự thay da đổi thịt của Kinloch và Ferguson. Kinloch mất dân trở nên điêu tàn xuống cấp, trong khi Ferguson từ một thành phố da trắng biến thành một thành phố da đen.

Ông bà Williams đã li dị nhau, ông sống ở trung tâm dành cho người già, và bà vẫn là chủ nhân ngôi nhà cũ. Đêm 24/11, ông Larman Williams ngồi xem TV chiếu đoàn biểu tình trên đường phố Ferguson trước mặt ty cảnh sát. Chung quanh ông là những vật quen thuộc gồm cuốn Kinh thánh, mảnh bằng đại học, một bức ảnh của song thân, một tấm hình chụp các con.

Sống ở Kinloch từ những ngày của thập niên 1930, mỗi tối phải trở về sau chiếc cổng phân chia đen trắng trước khi mua nhà được ở Ferguson ông thông cảm với đoàn biểu tình. Ông hiểu được sự bất mãn của họ đối với cảnh sát. Nhưng khi thấy các thanh niên da đen đốt cháy các cửa hàng, các khu nhà ở và ẩu đả với cảnh sát, ông cảm thấy đau nhói trong lòng như một vết thương đang cắt da thịt mình và da thịt của đất nước. Ông tự hỏi, rồi có giải quyết được gì không?

Tổng thống, quốc hội, các vị lãnh đạo người da đen, lãnh đạo tôn giáo đều lên tiếng nhưng không ai đụng chạm đến hai nguyên nhân sinh ra mâu thuẩn giữa lực lượng cảnh sát và người da đen trên đường phố: Thứ nhất là trong lực lượng cảnh sát ở mọi thành phố, địa phương hay thị trấn lớn nhỏ tại Hoa Kỳ tỉ số cảnh sát viên da trắng so với cảnh sát viên người da đen quá chênh lệch. Thứ hai là cảnh sát người da trắng thường áp dụng nguyên tắc “thà bắn nhầm hơn là để bị bắn” khi đụng chạm với một thanh niên người da đen.

Để cảnh sát dè dặt và đắn đo hơn khi hành xử nhiệm vụ, giới chức tư pháp cho biết sẽ trang bị cho mỗi cảnh sát một máy video tự động. Và có đề nghị các xe cảnh sát tuần phòng trong thành phố nên được trang bị bằng hai cảnh sát viên, một đen, một trắng. Nhưng chưa đủ.

Cần thay đổi cơ cấu và giáo dục tinh thần. Các tiểu bang cần ban hành luật quy định tỉ số trắng/đen trong lực lượng cảnh sát phải bằng tỉ số dân trắng/đen trong một địa phương.

Và quan trọng hơn là đưa vào chương trình huấn luyện cảnh sát tinh thần chấp nhận hy sinh khi thi hành nhiệm vụ giữ gìn trật tự xã hội và bài bác gắt gao thói quen “tiên hạ thủ vi cường” đối với người da đen.

Trần Bình Nam, Dec. 12, 2014

binhnam@sbcglobal.net

www.tranbinhnam.com

Tài liệu tham khảo:

“In Fergudon, an old divide”

Los Angeles Times, Nov. 30,21014 by Matthew Teague

Ý kiến bạn đọc
13/12/201419:44:09
Khách
Bọn da đen cũng quá đáng chết không oan uổng , trộm cắp , ma túy , cướp của , giết người , lười biếng lao động ...chính tôi cũng lầ ṇạn nhận của lũ mỹ đen .
Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Hoạt động chính trị nội bộ cộng đồng gốc Việt vốn không được truyền thông dòng chính để tâm, ngoại trừ dăm báo chí địa phương vẫn thường đưa tin về các ứng viên gốc Việt ra tranh cử hay thắng cử vào các chức vụ dân cử địa phương trong mỗi mùa bầu cử.
Vào ngày 16/10/2020, một nam giáo viên Pháp dạy lịch sử đã cho học trò cả lớp xem những bức hý họa châm biếm Nhà Tiên Tri Mohammad để chứng tỏ quyền tự do ngôn luận đã bị chặt đầu ở một địa điểm gần trường học của ông ở ngoại ô Paris.
Việt Nam có chu kỳ lịch sử năm trăm năm: 500 năm thịnh, 500 năm suy. Dân tộc ta đang ở cuối thời kỳ suy thoái năm trăm năm vừa qua (hậu Lê, Nguyễn, Tây thuộc, Cộng sản thuộc), đang tiến dần vào giai đoạn chuyển tiếp sang 500 năm hưng thịnh sẽ tới (Đại Việt 2000).
OECD dự đoán đến cuối năm 2021 GDP Trung Quốc tăng trưởng 10% trong khi GDP Hoa Kỳ chỉ trở lại bằng năm 2019 [1], trong lúc Âu Châu và Nhật Bản mất thêm nhiều năm nửa mới phục hồi. Như vậy nếu thương chiến tái khởi động hiệp 2 thì Trung Quốc vừa ở thế mạnh hơn trước lại càng dễ dàng chia rẽ các nước Tây Phương.
Nếu các cuộc thăm dò dư luận phản ảnh trung thực trên lá phiếu cử tri thì cựu Phó Tổng thống Dân chủ Joe Biden sẽ là Tổng thống Mỹ thứ 46 sau cuộc bầu cử ngày 3/11 (2020).
Kinh nghiệm của tôi với chế độ cộng sản tuy ngắn nhưng (chắc) đủ. Ngay sau khi họ chiếm được miền Nam, những sợi giây thun ở đây cũng đã lật đật thun nhỏ ngay lại. Những trang sách hay những cái bao ni lông cũng thế, cũng đang trắng tinh liền vội vã biến thành sắc mầu đen xỉn.
Bàn chuyện ma quỷ là một việc vô cùng nguy hiểm vì đây là một vấn đề rất nhạy cảm được thiên hạ liệt vào loại mê tín dị đoan. Tin ma hay không tin ma là quyền tự do của mỗi người. Xin đừng phán xét.
Tôi đến thăm nhà sách Tú Quỳnh từ sáng sớm thứ Bảy 18 tháng 10, 2020, cốt để nhìn lại một nơi chốn thân quen của người Việt tị nạn ở Quận Cam, trước khi nó đóng cửa vĩnh viễn. Cơn lốc đại dịch Covid 19 chưa qua mà hậu quả thảm hại đã giáng xuống khắp nơi từ nhân mạng tới tài chánh và bao nhiêu món ăn tinh thần cũng theo đó mà ra đi.
Nhân khi đọc bài Thành Tựu Niết bàn của Cư sỹ Nguyên giác Phan Tấn Hải, chúng tôi xin phép kết hợp với thuyết big bang của Stephen Hawking và tiến trình giác ngộ của Đức Phật, và sự sống và chết theo Phật giáo để luận bàn về Niết bàn, giải đáp thắc mắc đức Phật chết rồi đi về đâu? Đây chỉ là khởi niệm mới lạ, biết đâu tương lai sẽ có người chứng minh được.
Phiên toà xử người dân Đồng Tâm cùng cái án tử hình, chung thân dành cho con cháu cụ Kình đã phủ xuống tâm trạng u ám cho tất cả chúng ta. Nhưng sự việc không dừng ở đó, công an đã bắt giam nhà báo Phạm Đoan Trang, đồng tác giả của ấn bản “Báo Cáo Đồng Tâm”.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Không còn nghi ngờ gì nữa, khẩu trang đã đóng một vai trò trung tâm trong các chiến lược đối đầu với dịch bệnh COVID-19 của chúng ta. Nó không chỉ giúp ngăn ngừa SARS-CoV-2 mà còn nhiều loại virus và vi khuẩn khác.
Hôm thứ Hai (06/07/2020), chính quyền Mỹ thông báo sinh viên quốc tế sẽ không được phép ở lại nếu trường chỉ tổ chức học online vào học kỳ mùa thu.
Đeo khẩu trang đã trở thành một vấn đề đặc biệt nóng bỏng ở Mỹ, nơi mà cuộc khủng hoảng Covid-19 dường như đã vượt khỏi tầm kiểm soát.
Trong khi thế giới đang đổ dồn tập trung vào những căng thẳng giữa Mỹ với Trung Quốc, thì căng thẳng tại khu vực biên giới Himalaya giữa Trung Quốc và Ấn Độ vào tháng 05/2020 đã gây ra nhiều thương vong nhất trong hơn 50 năm.
Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cho biết các CEO của 4 tập đoàn công nghệ lớn Amazon, Apple, Facebook và Google đã đồng ý trả lời chất vấn từ các nghị sĩ Quốc hội về vấn đề cạnh tranh trong ngành công nghệ.