Hôm nay,  
Việt Báo Online

Từ Thư Ngỏ Đến Tuyên Cáo Còn Bao Lâu Nữa?

12/08/201400:00:00(Xem: 1705)
Từ Thư Ngỏ Đến Tuyên Cáo Còn Bao Lâu Nữa?

Mấy năm trước đây không phải bỗng dưng ông Đại tá Tiến sĩ Trần Đăng Thanh đem cái sổ hưu ra giảng cho trí thức Hà Nội. Sau bài giảng đó cũng không phải bỗng dưng gặp làn sóng phản đối kịch liệt đến nỗi bây giờ nghe nhắc đến ‘Cái sổ hưu’ là nhớ ngay đến tên ông Trần Đăng Thanh. Vì chịu đựng đói rách trong thời gian dài dằng dặt, từ kháng chiến chống Pháp, từ “hạt muối xẻ làm đôi” dành cho chiến trường người Việt giết người Việt, “Giải phóng miền Nam, tiêu diệt bọn Mỹ - Ngụy” (giàu có văn minh) “xâm lược”! Ám ảnh đó là suốt đời. Ám ảnh đó đã ăn sâu vào tiềm thức của từng người cho dù hiện tại có ‘no cơm ấm cật’. Đó là nỗi sợ tiềm ẩn được giấu kín từ nơi sâu thẳm nhất. Vì thế bỗng dưng đem cái sổ hưu trần trụi phơi ra ánh sáng là đương nhiên đụng vào bí mật cá nhân. Và phản ứng của những người về hưu phải bùng nổ!

Lá Thư Ngỏ [1] của 61 đảng viên, cựu quan chức cao cấp chế độ, kêu gọi bạch hóa sự kiện Thành Đô và cải tổ nội bộ đảng, xác nhận con đường đảng đang theo, đang lãnh đạo là sai lầm, sẽ gây hậu quả vô cùng tai hại cho tương lai đất nước và dân tộc. “Tổ quốc đang lâm nguy đồng thời đứng trước cơ hội lớn để thay đổi! Trách nhiệm của các đảng viên yêu nước là phải cùng toàn dân nắm lấy thời cơ này, vượt qua thách thức, mở ra một thời kỳ mới cho sự phát triển và bảo vệ đất nước.” Đã hẳn việc cảnh báo, đòi hỏi là hoàn toàn đúng. Cấp bách và thực tế. Một thực tế không phải chỉ có đảng viên hưu trí mới thấy mà người Việt Nam đều trải nghiệm. Và thế giới cũng đã hành động, đã ném chủ nghĩa đó vào sọt rác từ hơn 24 năm trước.

Thế nhưng vì sao những vị ký tên trong Thư Ngỏ vẫn còn là đảng viên mà chưa từ bỏ? Ông Lê Hiếu Đằng đã giằng xé tâm can trước khi về cõi khi quyết định từ bỏ đảng cho thấy đây là một quyết định không hề dễ dàng! Lá thư “viết trên giường bệnh” trước khi tuyên bố bỏ đảng nổi bật một điều: Ông đã suy nghĩ ‘nát nước’. Vì cả một đời mang hoài bảo tốt đẹp nhất để đi theo đảng, rồi từng bước từng bước đảng đạt thắng lợi, đưa lên bậc thang danh vọng. Đảng ban phát bổng lộc cho cá nhân và gia đình con cháu đến đỉnh điểm của giàu sang! Đảng là vua tập thể, lớn hơn thời phong kiến là chỉ có một ông vua. Vì thế, ngay từ đầu ông Hồ Chí Minh, cho dù chủ trương “bài Phong, đả Thực”, vẫn giữ lại chữ Trung của Nho giáo. Ông dạy “Trung với Đảng”! Cho nên bỏ đảng là phản, là trọng tội, là coi như từ bỏ con đường sống!

Hiện tại ‘Cái sổ hưu’ không còn là giá trị vật chất đối với cán bộ đảng viên cộm cán nhưng rõ ràng vẫn là cuống rún sinh lực để họ tồn tại. Vì dứt cuống rún là coi như dứt sự sống. Nhưng tiếc thay chỉ có thai nhi mới cần cuống rún!

Vì, đảng ngay từ đầu đã nhân danh hai giới cùng cực trong xã hội thời đó, là nông dân và công nhân, để đấu tranh ‘giải phóng’ cho họ. Chiêu bài mượn máu xương thân xác của những người cùng khổ đó đã thành công mỹ mãn.

Thế nhưng, mới chiếm được nửa đất nước sau núi xương sông máu từ mặt trận Điện Biên Phủ thì có ngay Cải cách Ruộng đất tại miền Bắc. Khi chiếm được cả nước thì có ngay Chính sách Tập trung cải tạo, Chính sách Kinh tế mới và Chính sách đánh Tư sản mại bản tại miền Nam.

Sự thật hiện nay, đang phơi bày rõ ràng nhất, là công nhân cả nước bị bóc lột dã man tại các hãng xưởng, là nông dân cả nước bị cướp đất cướp nhà!

Với chủ trương “tam cùng” (cùng ăn, cùng ở, cùng làm) ngày trước của cán bộ đảng viên đã đánh lừa được giới cùng đinh để họ hy sinh mạng sống và những ngày đầu sau 30/4 lại được áp dụng tại miền Nam. Bấy giờ thì cùng ăn, cùng ờ, cùng làm nhưng mục đích chỉ là bám thật sát, theo dõi thật kỹ để làm sao ‘con mồi’ được đặt tên là “Tư sản mại bản” không thể chạy thoát khi móng vuốt đảng vồ ra chụp. Cho nên hình ảnh cán bộ đảng viên đối với người dân là hình ảnh những ác thần!

Gia đình tôi ở Sài Gòn. Xóm tôi có khá nhiều nhà lầu đúc 2, 3 tầng nhưng cũng có nhiều nhà mái lợp tôn. Hẻm thì xe hơi vô dễ dàng vì thế không phải ‘xóm nhà giàu’ nhưng cũng không nghèo. Tuy là ‘dân thành phố’ nhưng tình nghĩa hàng xóm láng giềng rất gần gũi. Ấy thế mà sau ngày 30/4 thì hoàn toàn đảo lộn. Nhà nhà, người người đua nhau đem từ bàn ghế tủ giường đến đủ thứ lỉnh kỉnh nhỏ nhặt bày ra đường bán đổ bán tháo. “Bán cho trống nhà kẻo Việt cộng kiểm kê lấy hết”! Chẳng bao lâu sau nhà nào cũng trống hoang trống hoách! Một số gia đình có thân nhân đi cải tạo thì được cán bộ đảng viên đến tận nhà “động viên” đi kinh tế mới để đảng khoan hồng cho về sum họp sớm. Giữa cảnh nháo nhào và hỗn loạn đó thì một ngôi nhà nhỏ của đôi vợ chồng trẻ tọa lạc trên 2 lô đất với một khoảnh vườn, cạnh nhà tôi, đã di tản, có chủ mới dọn vào. Không lâu sau chủ mới đập bỏ căn nhà xinh xắn đó để xây thành ngôi biệt thự ‘hoành tráng’. Có sân rộng, có hồ cá kiểng, có cổng riêng dành cho xe hơi. Cửa nhà trước kia nhìn thẳng ra đường, không rào giậu, bây giờ mọc lên một hàng rào cao quá đầu người được xây kín bưng. Từ một ngôi nhà xinh xinh gần gũi với xóm giềng bỗng chốc biến thành nơi thâm nghiêm kín cổng cao tường!

Sau đó không lâu công an khu vực thường la cà trong xóm để điều tra người nào dám cả gan chơi trò ném bom bẩn vào ngôi biệt thự! Chủ mới đành cơi cao hàng rào thêm nữa bằng kẽm gai đan kín để vừa giới hạn bom bẩn vừa đề phòng trộm leo rào.

Từ đó, ngôi biệt thự bề thế bỗng chốc biến thành một ‘pháo đài’ giữa xóm. ‘Pháo đài’ của cán bộ đảng viên đang “công tác” ở Thành!

Bây giờ chắc chắn cán bộ đó đã hưu trí nhưng không biết có ký tên trong Thư Ngỏ hay không.

Vì thế giữa cán bộ đảng viên hưu trí với người dân có một khoảng cách khá xa, nếu không muốn nói là thuộc giai cấp khác nhau. Một giai cấp thống trị với một giai cấp bị trị. Một bên ngự trong ‘pháo đài’ với cuốn sổ hưu, một bên phải bươn chải kiếm sống hàng ngày trên đường phố. Nên cho dù nội hàm Thư Ngỏ có là toa thuốc thần diệu để chữa căn bệnh trầm kha của đảng thì nó cũng không / hoặc khó có thể được giới dân dã lưu ý, vì đó loại ‘toa thuốc đặc trị’ chỉ dùng để chữa bệnh cho đảng, chữa bệnh cho giai cấp mới, chữa bệnh cho phe nhóm lợi ích nhà giàu!

Đó là chưa nói đến sự dè bỉu chung chung của dư luận, ‘ôi… đấy chỉ là chuyện phe nhóm đấu đá nội bộ với nhau’ hoặc ‘chỉ là chuyện trâu cột ghét trâu ăn’… !

Vì thế việc nhân danh người Việt Nam để tranh đấu đòi cải tổ nội bộ đảng, đòi bạch hóa văn bản Hội nghị Thành Đô 1990 thì bài học máu xương mà giới công nhân, nông dân bị nhân danh từ khởi đầu cuộc chiến đã có chứ không phải đợi đến lúc nầy!

Tuy nhiên, Thư Ngỏ chắc chắn đang có tác động trong giới cán bộ đảng viên hưu trí, còn liệu họ có dám bước ra khỏi những ‘pháo đài’ đã tự xây kiên cố mấy chục năm qua, từ bỏ đảng, vứt sổ hưu vào sọt rác là chuyện không hề dễ. Khi chưa dám thực hiện được điều căn bản cốt lõi đó để hòa nhập với xã hội thì tác động Thư Ngỏ khó được sự ủng hộ của “toàn xã hội” như mong muốn, điều mà đảng viên nhà văn Nguyên Ngọc nhắm đến khi trả lời phỏng vấn của đài BBC. Mà bị dân làm ngơ thì không bao giờ có cách mạng. [2]

"Chúng tôi không hy vọng nhiều rằng cái đó (Thư Ngỏ) sẽ làm trực tiếp thay đổi đến đối tượng mà chúng tôi gởi. Nhưng mà vấn đề là thế này. Nhất định cơ chế đó, nhất định cách làm đó phải thay đổi, mà sự thay đổi đó phải có sự đấu tranh của toàn xã hội”

Mọi người thường gắn bó với tình yêu ban đầu. Vì tình yêu nguyên thủy là kết tinh của ước mơ với hoài vọng cả đời người. Nhưng sau thời gian dài chung sống mà cứ bị người yêu cắm sừng liên tục thì con đường duy nhất còn lại là phải ly dị. Không có chọn lựa nào không có thương đau nhưng không dám quyết định dứt khoát là tự chôn vùi cuộc đời còn lại cùng với thanh danh. Và, điều thật quan trọng, là chôn vùi cả tương lai con cháu.

Tự vứt bỏ thẻ đảng là vứt bỏ được gông cùm cho cá nhân và cho cả dân tộc.

Bao giờ thì Thư Ngỏ sẽ thành bản Tuyên Cáo của những người không còn có chọn lựa nào khác hơn là từ bỏ đảng để tranh đấu, như cố luật gia Lê Hiếu Đằng đã làm?

(Aug 10th, 2014)
_________

[1] http://boxitvn.blogspot.com/2014/07/thu-ngo.html

[2] http://www.bbc.co.uk/vietnamese/vietnam/2014/08/140805_open_letter_by_61.shtml

19/03/2019(Xem: 297)
Duới ánh trăng, con tàu băng mình về phương Bắc. Tiếng xình xịch của máy tàu hòa với âm thanh của gió rít bên khung kính cùng tiếng bánh sắt cạ lên đường rầy tạo nên chuỗi âm thanh dồn dập, vội vã, rộn ràng.
19/03/2019(Xem: 288)
Trong chiến tranh 1954-1975, Liên Xô và Trung Cộng là hai nước viện trợ chính cho Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa (VNDCCH) ở Bắc Việt Nam (BVN), và Hoa Kỳ là nước viện trợ chính cho Quốc Gia Việt Nam (QGVN), đổi thành Viêt Nam Cộng Hòa (VNCH) năm 1955 ở Nam Việt Nam (NVN).
18/03/2019(Xem: 469)
sẽ bắt đầu một lớp huấn luyện mới, kéo dài 20 tiếng, từ Thứ Sáu đến Chủ nhật vào ngày 12, 13 và 14 tháng Tư, 2019. Các lớp học diễn ra vào Thứ Sáu, 6:00 đến 10:00 giờ tối; và Thứ Bảy và Chủ Nhật, 8:00 sáng đến 5:00 chiều
18/03/2019(Xem: 1433)
Tiềng ồn ào của những người thầm lặng, là phần thưởng tinh thần lớn lao dành cho anh chị em chúng tôi gồm 5 người: Nam Lộc, Trịnh Hội, Diễm Liên, Nguyên Khang và Vi Yên
18/03/2019(Xem: 703)
San Jose, HoiHue.org -- Khi kim đồng hồ chỉ qua 11h đêm, ban tổ chức cũng chào tạm biệt hai vị khách cuối cùng: Cám ơn và hẹn gặp lại trong kỳ hội ngộ 2020
17/03/2019(Xem: 894)
buổi tu học thật thành công mỹ mãn với HT Tâm Hạnh và Thầy Tâm Đạo tại vườn sau tư gia Minh Anh! Buổi tu học được bắt đầu với phần trà đàm thật nhẹ nhàng ấm cúng với khung cảnh thật thiền vị và ca khúc Thiền trà
17/03/2019(Xem: 653)
Cuộc kiểm điểm là diễn đàn cho người dân không tiếng nói - Những ai theo dõi cuộc kiểm điểm trong 2 ngày 11 và 12 tháng 3 vừa qua của LHQ đối với Việt Nam về thực thi Công Ước Quốc Tế về Quyền Dân Sự và Chính Trị (ICCPR) đều thấy sự lúng túng
17/03/2019(Xem: 365)
Mỗi lần họp thì có đề tài mới. Thường họp ở thư viện Việt Nam, đường Westminster và Euclid, thành phố Garden Grove. Chỗ ngồi rộng rãi thoải mái.
17/03/2019(Xem: 247)
Thời gian đón nhận các đề nghị ứng viên là kể từ khi phổ biến thông báo này cho tới ngày 30 tháng 4 năm 2019. Ứng viên có thể là một cá nhân, một tập hợp cá nhân hay một tổ chức. Đơn đề cử phải có một bản tóm lược ngắn gọn về thân thế và sự dấn thân
17/03/2019(Xem: 641)
Dù chỉ có một thời gian rất ngắn hai tuần lễ, nhưng Hội Bưởi-CVANC đã tổ chức được buổi Hội Thảo để cùng nhau hướng về Quê Hương. Quý anh trong Hội như HT Phạm Quang Tuấn, PHT Nguyễn Công Huân đã mượn được bốn chục lá cờ VNCH-Mỹ
17/03/2019(Xem: 747)
Là một thuyền nhân tỵ nạn Cộng Sản, là người đã đi tìm sự sống trong cái chết, tôi chỉ có một mục tiêu duy nhất trong phần đời còn lại là luôn ủng hộ tất cả những hành động và tư tưởng chống lại chủ nghĩa Cộng Sản hầu đưa đất nước và dân tộc đến bờ tự do dân chủ... cộng đồng người Việt hải ngoại cũng từ từ xuất hiện những khuôn mặt mới dám nói dám làm và sẵn sàng dấn thân cho dân tộc
17/03/2019(Xem: 1804)
Những lời khen ngợi đó có tính cách dụ khị, thuyết phục, lời lẽ ngon ngọt, tâng bốc. Đồng thời đưa tiền bạc ra mua chuộc qua những dự án tẩy chất độc da cam (Dioxin), rà phá bom mìn…Viện trợ cho Việt Nam 7 chiếc tàu tuần tra cao tốc…
16/03/2019(Xem: 1701)
Cuộc Triệt Tiêu Văn Hóa Đại Việt Của Nhà Minh: Chuyện Nhà Minh Cướp Sách Của Ta Đem Về Kim Lăng - Không lẽ Các Cụ Ta đã thành công dìm “Cột đồng (của Mã Viện) chìm chín suối” và Hai Bà Trưng đã tạo dựng được “Bia đá rọi ngàn thu” để sang thế hệ chúng ta, chúng ta lại ngồi yên để sẽ ngậm ngùi tự hát cho mình mình nghe
16/03/2019(Xem: 1520)
chúng tôi chỉ đưa ra nghị quyết Tuần Lễ Tưởng Niệm Tháng Tư Đen (Black April Memorial week) và không có đề ra nghị quyết “Tháng của Người Mỹ gốc Việt” Vietnamese American Month, như một số tin tức đã phổ biến
16/03/2019(Xem: 1548)
Thật may mắn - thật tình phải nói như vậy - còn không ít người Việt nam nơm nớp lo sợ nước Việt nam rồi đây sẽ mất để trở thành một nước Tàu. Thế giới đang lo đối phó nạn bành trướng hết tốc lực và toàn diện của Tau nhằm làm chủ thế giới. Vụ bắt bà Meng Wanzhou, Giám đốc tài chánh của Công ty Huawei, đúng là một cú đá giò lái quá nặng của Mỹ đối với Tàu trong chánh sách chạy đua thực hiện bá quyền của Tàu.
Tin công nghệ
Dù Face ID vẫn hoạt động trong công việc nhận dạng gương mặt của mỗi người và phát hiện những cách lách luật, nó vẫn bị lừa bởi những cặp song sinh trong gia đình. Trước đây, khi lần đầu ra mắt iPhone X, đã có hàng loạt video trên YouTube chứng minh vấn đề.
Tinh vân Đầu ngựa tối và Tinh vân Orion phát sáng là những khung cảnh vũ trụ tương phản. Cách Trái đất 1,.500 năm ánh sáng, ở trong một trong những chòm sao dễ nhận biết nhất của bầu trời đêm, chúng xuất hiện ở các góc đối diện của bức tranh khảm hai ảnh tuyệt đẹp.
Khoảng giữa tháng 03/2019, một số nguồn tin Đức cho biết, có thể BMW và tập đoàn Daimler - công ty mẹ của thương hiệu Mercedes-Benz đang thương lượng về kế hoạch cùng phát triển nền tảng xe điện. Dù vẫn chưa có gì chắc chắn nhưng nếu thành công, phân khúc xe mà cả hai nhà sản xuất xe hơi hàng đầu nước Đức hướng đến là các mẫu xe cỡ nhỏ và cỡ trung. Việc sử dụng chung nền tảng cùng nhau phát triển được cho là sẽ giúp tiết kiệm ít nhất 8 tỷ USD trong suốt 7 năm đối với cả 2 bên.
Tháng 01/2018, những hacker được cho là thành viên của nhóm Lazarus, những kẻ được cho là do chính phủ Triều Tiên thuê để trộm tiền và hack các doanh nghiệp, tổ chức trên thế giới đã thử cố trộm 110 triệu USD từ ngân hàng Mexico Bancomext. Những hacker mũ đen không thể nuốt trọn số tiền 110 triệu USD, nhưng chúng cũng thành công trong việc “tuồn” từ 300 đến 400 triệu Peso ra khỏi Mexico, quy đổi ra là khoảng 10 đến 20 triệu USD vào tháng 04/2018.
Khoảng giữa tháng 03/2019, sau khi Google phát hành bản cập nhật Android Q cho các mẫu điện thoại Pixel, một số lập trình viên của diễn đàn XDA-Developers đã nghiên cứu và phát hiện ra một loạt tính năng mới mà Google đã bổ sung vào hệ điều hành mới nhất của hãng.
Khoảng giữa tháng 03/2019, trường Đại học Princeton, Stanford, Ohio State và California-Berkeley cho biết đang cắt đứt hoặc giảm liên quan với Huawei. Theo Bộ Giáo dục Mỹ, từ năm 2012 đến 2018, công ty Trung Quốc đã trao 10.6 triệu USD dưới dạng quà tặng và hợp đồng cho các chương trình truyền thông và công nghệ của 9 trường học. Ông Tobin Smith, Phó Chủ tịch Hiệp hội các trường đại học Mỹ, cho biết “ngày càng nhiều trường cắt liên lạc với họ”. Tháng 09/2018, FBI tổ chức hội nghị lớn với Hiệu trưởng các trường đại học tại Washington.
Điều gì đang diễn ra ở trung tâm của thiên hà xoắn ốc M106? Thiên hà M106 xuất hiện vô cùng ấn tượng với một đĩa xoắn ốc chứa đầy những ngôi sao màu xanh cùng mây khí, và phần gần trung tâm với những dải bụi mảnh màu đỏ hòa quyện vào nhau. Lõi của M106 bức xạ mạnh trong vùng sóng radio và tia X, cho thấy hai luồng vật chất phun theo hai hướng ngược nhau, dọc theo trục lớn của thiên hà. M106 là một trong những thiên hà tiêu biểu theo kiểu Seyfert với phần trung tâm có độ sáng lớn bất thường.
Nhiều người đã quá quen thuộc với đo nồng độ cồn qua việc thở vào 1 chiếc máy, trong tương lai, ở Mỹ sẽ có 1 thiết bị mới dùng để đo nồng độ: nồng độ cần sa có trong hơi thở, một bước kiểm tra mới để xem tài xế có đang sử dụng thuốc khi đi ngoài đường hay không, sản phẩm của hãng Hound Labs đang trong những giai đoạn thử nghiệm cuối cùng và chuẩn bj bán ra thị trường
Khoảng giữa tháng 03/2019, Toyota và cơ quan vũ trụ của Nhật Bản cho biết sẽ cùng hợp tác để phát triển một chiếc xe du hành Mặt Trăng có người lái. Hoạt động trên một môi trường đặc biệt đòi hỏi phương tiện phải dùng một dạng nhiên liệu đặc biệt không kém và loại được lựa chọn chính là pin nhiên liệu. Koichi Wakata, phó chủ tịch Cơ quan thám hiểm hàng không vũ trụ Nhật Bả (JAXA) khẳng định chiếc xe đóng một vai trò quan trọng trong công cuộc thám hiểm Mặt Trăng của con người, hứa hẹn sẽ diễn ra từ năm 2030.
Sẽ có những lần chúng ta ngồi một quán quen nhưng không thể nhớ mật mã WiFi của quán đó khi được người khác hỏi. Ngay cả khi chiếc điện thoại của chúng ta đã kết nối WiFi và luôn lưu lại mật mã, nhưng ta không thể nhớ ra là gì.
Khoảng giữa tháng 03/2019, Hiệp hội Y khoa Hoa Kỳ (AMA) đang đề nghị các công ty công nghệ và truyền thông xã hội lớn, bao gồm Amazon, Facebook và Google, tham gia ngăn chặn phong trào chống vắc-xin và sự truyền bá thông tin sai lệch về tiêm chủng trên nền tảng của họ.
Thiên hà xoắn ốc to lớn, xinh đẹp, M101 là một trong những mục cuối cùng trong danh mục nổi tiếng của Charles Messier, nhưng chắc chắn không phải là cái kém nhất. Trải rộng khoảng 170.000 năm ánh sáng, thiên hà M101 rất lớn, gần gấp đôi kích thước của Dải Ngân Hà Milky Way. M101 cũng là một trong những tinh vân xoắn ốc nguyên bản được quan sát bởi kính viễn vọng lớn thế kỷ 19 của Lord Rosse, Leviathan of Parsontown
Khoảng giữa tháng 03/2019, Facebook thông báo Chris Cox, Giám đốc sản phẩm, và Chris Daniels, người phụ trách ứng dụng nhắn tin WhatsApp sẽ rời khỏi công ty. Cổ phiếu Facebook đã giảm khoảng 2% sau khi tin tức được công bố.
Có vẻ như nhiều cơ quan lập pháp liên bang Mỹ đang thực sự nghiêm túc trong việc truy tố hình sự các tội danh của Facebook , liên quan chủ yếu tới việc mua bán dữ liệu người dùng với nhiều đối tác công nghệ khác. Mọi nỗ lực điều tra đều đang được đẩy mạnh để làm rõ diễn biến của mạng xã hội lớn nhưng nhiều scandal, kể cả khi đã 1 năm trôi qua từ lúc vụ việc đầu tiên dậy sóng
Chưa rõ nguyên nhân vụ tai nạn của Ehthiopian Airlines với chiếc 737 MAX 8 là gì nhưng với 2 tai nạn chết người xảy ra liên tiếp trong vòng 5 tháng, mọi người có quyền hoài nghi về độ an toàn của dòng máy bay 737 MAX 8. Động thái thông thường đối với các hãng hàng không vẫn là tạm ngưng khai thác, còn các quốc gia thì cấm bay vào không phận chờ kết luận chính thức từ hãng sản xuất máy bay và các cơ quan an toàn hàng không.