Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Thế Giới Hậu Hoa Kỳ

23/07/201400:00:00(Xem: 3573)

Từ đầu thế kỷ 21 với sự trổi dậy của các nước tân hưng (Trung Quốc, Nga, Ấn Độ, Ba Tây, …) trong lúc Mỹ bị sa lầy trong hai cuộc chiến Iraq-Aghanistan còn nền kinh tế rơi vào Đại Khủng Hoảng 2007, nhiều nhà bình luận đã nói đến một thế giới Hậu Hoa Kỳ (Post-American World) nơi đó Mỹ không còn nắm giữ vai trò siêu cường duy nhất để bảo vệ cho trật tự quốc tế và nền an ninh toàn cầu. Những lời tiên đoán đó nay đang trở thành sự thật với nhiều sự kiện dồn dập xảy ra kể từ năm 2013 khiến thế giới ngày càng thấy rõ những thách thức cho nền trật tự mới:

1. Quân đội Ai Cập đảo chánh và nắm chính quyền thay thế Tổng Thống Hồi Giáo Mohamed Morsi.vào tháng 07-2013

2. Tổng Thống Obama quyết định không dội bom Syria vào 09-2013, một trong các nguyên nhân chính vì Hoa Kỳ không thể can thiệp sâu vào chiến cuộc trong khi không có giải pháp trước mắt.

3. Tháng 02-2014 Ukraine lật đổ Tổng Thống Yanukovich vì ông này muốn xích lại gần với Nga. Tổng Thống Putin đã trả đủa mạnh mẽ và sát nhập bán đảo Crimea trở về nước Nga

4. Tháng 04-2014 Trung Cộng di chuyển dàn khoang HQ 981 vào hải phận Việt Nam tạo ra khủng hoảng nặng nề nhất giữa hai quốc gia kể từ 1988

5. Tình hình Iraq bất ngờ sôi động khi lực lượng Hồi Giáo cực đoan ISIS chiếm nhiều thành phố lớn và đe dọa cả thủ đô Baghdad vào tháng 06-2014. ISIS sau đó tuyên bố thành lập quốc gia Hồi Giáo bao gồm nhiều vùng đất ở Trung Đông

6. Chiến sự tại dãi Gaza trở bộc phát giữa Do Thái và nhóm Hamah kể từ tháng 07-2014

7. Gần đây nhất là vụ máy bay dân sự Mã Lai MH17 bị bắn hạ nơi vùng chiến sự tại Ukraine khiến 298 thường dân vô tội thiệt mạng.

Mỗi cuộc tranh chấp tuy chỉ trong phạm vi khu vực nhưng lan tràn từ Trung Đông đến Âu Châu sang Á Châu cho thấy trật tự toàn cầu từ sau Chiến Tranh Lạnh đang thay đổi. Hoa Kỳ tuy nắm vai trò quan trọng hàng đầu nhưng không còn có thể quyết định đơn phương hay huy động các đồng minh cho một giải pháp như đã từng xảy ra tại Kosovo, Afghanistan và Iraq. Thách thức rất nghiêm trọng nhưng vẫn trong tầm kiểm soát tránh cho một cuộc đối đầu quân sự giữa các cường quốc. Dù ảnh hưởng của Mỹ đang suy yếu dần trong từng khu vực nhưng các bên liên hệ vẫn còn cần đến sự hiện diện của Hoa Kỳ để ngăn chận không cho nổ bùng như một thùng thuốc súng. Tuy quân sự luôn là một lá bài nhưng lúc này Mỹ không hề có ý định đem quân đội trực tiếp can thiệp vào những tranh chấp nói trên.

Kỷ nguyên hậu Hoa Kỳ dẫn đến nhiều liên minh không chính thức và bất ngờ để đối phó với các thách thức mới: Mỹ-Iran (để đối đầu với ISIS); Nhật-Úc; Nhật-Phi-Việt (để đối phó với Trung Quốc). Nhiều liên minh đang có được củng cố (Mỹ-Nhật, Mỹ-Ba Lan) nhưng liên minh quan trọng nhất là NATO lại không đủ khả năng đáp ứng với thách thức vì quyền lợi chia rẽ. Cho nên trong tương lai cả Hoa Kỳ lẫn các nước đối tác đều rất thận trọng để thành hình các hình thức liên minh khác nhau, trước hết cân nhắc giữa quyền lợi kinh tế và an ninh có tương đồng hay không đồng thời đánh giá lẫn nhau về thực lực và ý chí để thực hiện các lời cam kết.

Nếu giai đoạn 1988-2010 là cao trào của phong trào dân chủ thì nay đang là thoái trào của mô hình này. Trung Quốc và Nga chọn lựa cũng cố chính quyền trung ương. Ai Cập và Thái Lan để quân đội nắm giữ nhà nước. Các nền dân chủ mong manh tại Trung Đông, Iraq và Aghanistan có thể bị sụp đổ bất cứ giờ phút nào, trong khi chính Miến Điện cũng đang gặp nhiều thử thách khi tranh chấp giữa Phật Giáo và Hồi Giáo bị khích động. Nhưng nếu các biến chuyển chính trị không thuận lợi thì ngược lại ý thức và nguyện vọng dân chủ vẫn tăng lên như tại Ukraine, Việt Nam và Hồng Kông trong giai đoạn gần đây. Vai trò của khủng hoảng kinh tế và địa chính trị sẽ khiến trào lưu dân chủ bộc phát hay suy thoái theo từng khu vực thay vì trên bình diện quốc tế như trước đây.

Nếu còn một điểm mà Hoa Kỳ vẫn nắm vai trò chủ động toàn cầu tức là sức mạnh của đồng đô-la, nhờ vào đó Mỹ có thể phong tỏa trừng phạt các nước như Nga, Iran và Bắc Hàn. Riêng với đối thủ tiềm năng chính là Trung Quốc thì Hoa Kỳ không đủ khả năng bao vây kinh tế được nữa. Năm nước chính trong khối tân hưng là BRICS (Brazil-Russia-India-China-South America) từ lâu muốn thoát ra khỏi sự kiềm tỏa của đồng đô-la và những định chế tài chánh Tây Phương, đến tháng 7-2014 đã đồng ý hùn vốn 100 tỷ USD thành lập một ngân hàng chung trong mục tiêu này. Nhưng do tâm trạng đa nghi và hệ thống quản lý yếu kém ngay trong giữa khối BRICS nên vai trò của đồng đô-la có thể sẽ vững mạnh trong 20-30 năm tới đây.

Lịch sử không là một đường thẳng mà đầy những khúc quanh bất ngờ. Trung Quốc và Nga có thể rơi vào khủng hoảng kinh tế hay chính trị khiến những toan tính bị đảo lộn. Ngược lại nền kinh tế của Hoa Kỳ có thể chậm lại đáng kể làm ảnh hưởng đến cả đồng đô-la và những cam kết trên toàn thế giới. Mốc điểm thời gian có thể chỉ trong ba năm nửa vào cuối nhiệm kỳ của Obama khi bắt đầu một Tổng Thống mới, lúc đó người ta sẽ đánh giá liệu kỷ nguyên hậu Hoa Kỳ đã kết thúc và thế giới đi vào một thời kỳ vốn đầy dảy rủi ro và tranh chấp cho một trật tự mới hay không?

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Kết qủa của cuộc bầu cử vào ngày 26/9/2011 là ba đảng Dân chủ Xã hội (SPD), Xanh (Grüne) và Dân chủ Tự do (FDP) chiếm được đa số tại Quốc hội. Để nắm quyền cai trị trong bốn năm tới, các đảng này phải thoả hiệp nhau để tìm ra một đường lối chung định hình cho một chính sách liên minh mới mà báo chí gọi tắt theo một biểu tượng là “đèn hiệu giao thông”, bao gồm ba màu đỏ, (đảng SPD) xanh lá cây (đảng Xanh) và vàng (đảng FDP). Nói chung, đảng Xanh quan tâm đến việc bảo vệ môi trường, đảng FDP phát huy tự do cho nền kinh tế thị trường trong khi đảng SPD ưu tiên bảo vệ công bình xã hội, quyền lợi công nhân và tôn trọng nhân quyền.
Tác giả Bảo Giang ghi nhận: “Giai đoạn trước di cư. Nơi nào có dăm ba cái Cờ Đỏ phất phơ là y như có sự chết rình rập." Tại sao vậy? Để có câu trả lời, mời bạn đọc vào đọc bài viết dưới đây của nhà văn Tưởng Năng Tiến.
Người cộng sản là những “kịch sĩ” rất “tài”, nhưng những “tài năng kịch nghệ” đó lại vô phúc nhận những “vai kịch” vụng về từ những “đạo diễn chính trị” yếu kém. – Nguyễn Ngọc Già (RFA).. Mời bạn đọc vào đọc bài viết dưới đây của phó thường dân/ nhà văn Tưởng Năng Tiến để nhìn thấy thêm chân diện của người cộng sản.
Nghiên cứu mới này là nghiên cứu đầu tiên cho thấy rằng chỉ cần hít thở chậm và sâu vài lần sẽ làm giảm sự kích thích sinh lý đáng kể của trẻ nhỏ. Bằng cách đo lường các tác động trong môi trường tự nhiên như cắm trại ban ngày và tại sân chơi, nghiên cứu đồng thời cũng mang tính đột phá, phản ánh sự tiếp cận gần gũi trải nghiệm với trẻ em hơn là việc chỉ nghiên cứu trong phòng thí nghiệm.
Nạn nhân sắp tới có thể sẽ là bà Huỳnh Thục Vy, điều phối viên của Hội Phụ Nữ Nhân Quyền Việt Nam. Theo bản Kết luận điều tra số 46, ngày 16-10-2018 của công an thị xã Buôn Hồ – tỉnh Đắc Lắc – người phụ nữ bất đồng chính kiến này bị khép tội “xúc phạm quốc kỳ” tại Điều 276 (BLHS năm 1999) với hình phạt “phạt cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ sáu tháng đến ba năm.”
"Văn hóa Việt Nam hiện nay đang bị xơ cứng, mất tính sáng tạo, nhiều năm liên tục vắng bóng tác phẩm văn hóa, văn học, nghệ thuật lớn...". “Môi trường văn hóa nước nhà bị xâm thực, “ô nhiễm” khá nghiêm trọng.” Nhà sử học, nguyên Đại biểu Quốc hội Dương Trung Quốc và Nhạc sỹ Đỗ Hồng Quân đã phát biểu như trên vào dịp Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ III được tổ chức tại Hà Nội ngày 24/11/2021, sau 73 năm, kể từ Hội ghị lân thứ hai tại Phú Thọ ngày 20/07/1948.
Khi Max Hofmann hỏi bà sẽ làm gì nếu không còn tại vị, bà Merkel nói: "Bây giờ tôi không biết mình sẽ làm gì sau đó. Tôi nói là, trước hết, tôi sẽ nghỉ ngơi một chút và hãy xem điều gì sẽ xảy ra trong đầu tôi." Bà sẽ đọc và ngủ rất nhiều. Bà Merkel đã nhấn mạnh nhiều lần rằng, bà tin rằng bà có thể từ bỏ quyền lực khá dễ dàng, điều mà bây giờ bà nhắc lại trong một cuộc phỏng vấn với DW, "một trong những người cuối cùng" trên cương vị nừ Thủ tướng Liên bang.
Tác giả Đoàn Hưng Quốc (tên thật Đoàn Văn Tân) hiện hành nghề kỹ sư ở tiểu bang Texas, Hoa Kỳ. Học kinh tế chỉ có 1 lớp Econ 101 hơn 30 năm trước – cho đến nay thì chữ nghĩa của thầy đã trả lại thầy để thầy còn vốn mà dạy sinh viên khác. Tác giả bắt đầu quan tâm đến ngành kinh tế tài chánh vì thua lổ chứng khoáng trong cuộc Đại Suy Trầm 2007-08, lúc đó làm việc liên quan đến toàn cầu hóa trong ngành sản xuất điện thoại cầm tay mà trong đầu cứ nhớ câu nói “follow the money” - phải theo dõi dấu vết của đồng tiền mới rõ tiền nhân hậu hoạn của sự việc.
Nhà báo Bùi Tín nhận xét: “Có rất ít thông tin chính xác về nội dung thật sự của cuộc gặp này được tiết lộ, nhưng ý đồ đen tối của những người lãnh đạo Bắc Kinh đến phó hội đối với tương lai của đất nước ta đã không che mắt được ai. Đến nỗi ngoại trưởng Việt Nam lúc bấy giờ, ông Nguyễn Cơ Thạch, người bị gạt ra ngoài rìa của cuộc họp lịch sử này, đã phải than thở: ‘Thế là một cuộc Bắc thuộc mới rất nguy hiểm đã bắt đầu!”
Năm nay, lễ Tạ Ơn diễn ra vào thứ năm ngày 25/11/ 2021. Mỗi lần đến lễ Tạ Ơn, tôi muốn tạ ơn Thượng Đế đã ban cho tôi cuộc sống no đủ, an lành và cảm ơn tất cả những người thân quen luôn yêu thương và giúp đỡ tôi trong cuộc sống. Mỗi người trong chúng ta nợ nhiều người, ngoài nợ ông bà cha mẹ đã sinh ra, nuôi cho lớn khôn, thương yêu đùm bọc cho đến khi cha mẹ qua đời.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.