Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Trang Đất Việt: Tỉnh Kon Tum

16/01/201400:00:00(Xem: 3767)
TỈNH KON TUM

Tỉnh Kon Tum, diện tích 9.690 km vuông. Dân số năm 2011 là 453.200 người, mật độ 47 người/km vuông. Sắc dân: Kinh, Ba Na, Giẻ Riêng. Gồm có: Thành phố Kon Tum và 8 huyện: Đắk Glei, Ngọc Hồi, Đắk Tô, Kon Rẫy, Kon Plông, Đắk Hà, Sa Thầy, Tu Mơ Rông. Tỉnh lỵ ở thành phố Kon Tum. Kon Tum bắc giáp tỉnh Quảng Nam và Quảng Ngãi, tây giáp nước Lào (142 km) và Cao Miên (95 km), nam và đông nam giáp tỉnh Gia Lai. Nhiệt độ trung bình 23,5 độ C. Kon Tum là nơi phát nguyên các sông: Sông Tranh, Thu Bồn, Trà Khúc, Đà Rằng.

Lịch sử tỉnh Kon Tum: Năm 1904, tỉnh Pleiku được thành lập, tách từ tỉnh Bình Định. Ngày 9-2-1913, tỉnh Kon Tum được thành lập, gồm toàn bộ tỉnh Pleiku trước kia. Tỉnh Kon Tum lúc bấy giờ bao gồm Đại lý Kon Tum tách từ tỉnh Bình Định, Đại lý Cheo Reo tách từ tỉnh Phú Yên. Năm 1917, tổng Tân Phong và tổng An Khê thuộc tỉnh Bình Định được nhập vào Kon Tum. Năm 1923, tỉnh Đắk Lắk mới được tái lập, tách ra khỏi tỉnh Kon Tum. Năm 1943, thì Đại lý An Khê tách từ tỉnh Kon Tum để nhập vào tỉnh Pleiku. Năm 1976, tỉnh Kon Tum sáp nhập với Gia Lai thành tỉnh Gia Lai-Kon Tum. Năm 1991, tách tỉnh Gia Lai-Kon Tum thành hai tỉnh Kon Tum và Gia Lai.

Kon Tum về giao thông, có quốc lộ 14 đi Gia Lai, Đắk Lắk, Quảng Nam, quốc lộ 24 đi Quảng Ngãi, quốc lộ 40 đi qua Lào.

Kon Tum kinh tế phát triển chậm chạp. Lâm sản dồi dào, đồng cỏ tươi tốt, chăn nuôi thuận lợi. Kon Tum có chất đất Bazan, rất thích hợp trồng cây công nghiệp như cao su, cà phê, chè...

Lễ hội ở Kon Tum, cũng giống như đồng bào các tỉnh khác ở Tây Nguyên: Lễ đâm trâu, lễ mừng lúa mới, lễ bỏ mả và lễ hội Cồng chiêng... Nhà mồ của người Thượng ở Tây Nguyên, cất bằng cây rừng, lợp tranh che nắng sương, để một số vật dụng như đồ săn bắn, dày dép và tượng gỗ, khoảng 3 năm thì làm lễ bỏ mả. Khi làm lễ: Mọi người ăn uống, rồi nhảy múa xung quanh mộ, sau lễ này người goá vợ (hay goá chồng) được giải tang.


Kon Tum có nhiều sông suối, thắng cảnh, như: Thác Yaly, có nhà máy thủy điện, sản lượng 3,7 tỉ kw/h. Kon Tum người Ba Na sinh sống đông nhất, tiếng Ba Na gọi Kon là làng, Tum là hồ, Kon Tum có nghĩa là làng có nhiều hồ.

Nhà sàn của người Thượng, hình vuông hay chữ nhật, thường làm bằng nhiều thanh tre ghép lại, cầu thang là một khúc gỗ to, được đục đẽo thành từng bậc để lên xuống. Giữa nhà sàn là bếp lửa, những người trong gia đình khi rảnh rỗi, ngồi bên bếp lửa hàn huyên. Nhà Rông cất bởi 8 trụ to chắc chắn, lợp tranh, những vì kèo trang trí hoa văn, nhà Rông thường lớn gấp ba, bốn lần nhà thường. Nhà Rông dùng để họp hành, đình đám, lễ hội.

Kon Tum, núi bạc, rừng vàng
Gỗ nhiều, thú lạ, ngút ngàn đất đai

Cảm tác: Non nước Kon Tum

Kon Tum đất rộng ở cao nguyên
Nguồn gốc suối sông, đến các miền
Hướng bắc, láng giềng, kề xứ Quảng
Phía tây, biên giới, nước Lào, Miên
.
Kon Tum, rừng núi khắp gần xa
Lâm sản dồi dào, cỏ mượt mà
Đường sá núi đèo, đường khúc khuỷu
Đất đai, ruộng rẫy, đất bao la
.
Kon Tum rừng rậm, núi non gần
Khuya khoắt âm u, chút ngại ngần
Sáng sớm, chim kêu, lòng rộn rã
Tối khuya, vượn hú, dạ bâng khuâng
.
Nhà mồ che chở, nắng cùng sương
Người Thượng, tang ma, khéo liệu lường
Cây cối dựng chòi, rầu rĩ nhớ
Tranh tre lợp mộ, tỉ tê thương
.
Ba Na nhà ở, cất trên đồi
Cửa ngõ, mái, sàn, đủ hẳn hoi
Đục đẽo cầu thang, tung tẩy bước
Bập bùng bếp lửa, quẩn quanh ngồi
.
Hội hè, người Thượng, ở nhà Rông
Xúm xít, buồn vui, cả cộng đồng
Đình đám bản làng, mong mỏi dạ
Kon Tum non nước, vấn vương lòng


Nguyễn Lộc Yên

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Năm 17 tuổi, đang khi học thi tú tài, tôi bỗng nhiên bị suyễn. Căn bệnh này – vào cuối thế kỷ trước, ở miền Nam – vẫn bị coi là loại nan y, vô phương chữa trị. Từ đó, thỉnh thoảng, tôi lại phải trải qua vài ba cơn suyễn thập tử nhất sinh. Những lúc ngồi (hay nằm) thoi thóp tôi mới ý thức được rằng sinh mệnh của chúng ta mong manh lắm, và chỉ cần được hít thở bình thường thôi cũng đã là một điều hạnh phúc lắm rồi. If you can't breathe, nothing else matters!
Một người không có trí nhớ, hoặc mất trí nhớ, cuộc đời người ấy sẽ ra sao? Giả thiết người ấy là ta, cuộc đời ta sẽ như thế nào? Ai cũng có thể tự đặt câu hỏi như vậy và tự cảm nghiệm về ý nghĩa của câu hỏi ấy. Sinh hoạt của một người, trong từng giây phút, không thể không có trí nhớ. Cho đến một sinh vật hạ đẳng mà chúng ta có thể biết, cũng không thể tồn tại nếu nó không có trí nhớ. Trí nhớ, Sanskrit nói là smṛti, Pāli nói là sati, và từ Hán tương đương là niệm, cũng gọi là ức niệm, tùy niệm. Nói theo ngôn ngữ thường dùng hiện đại, niệm là ký ức. Đó là khả năng ghi nhớ những gì đã xảy ra, thậm chí trong thời gian ngắn nhất, một sát-na, mà ý thức thô phù của ta không thể đo được.
Ba mươi năm trước tôi là thành viên hội đồng quản trị của một cơ quan xã hội giúp người tị nạn trong khu vực phía đông Vịnh San Francisco (East Bay) nên khi đó đã có dịp tiếp xúc với người tị nạn Afghan. Nhiều người Afghan đã đến Mỹ theo diện tị nạn cộng sản sau khi Hồng quân Liên Xô xâm chiếm đất nước của họ và cũng có người tị nạn vì bị chính quyền Taliban đàn áp. Người Afghan là nạn nhân của hai chế độ khác nhau trên quê hương, chế độ cộng sản và chế độ Hồi giáo cực đoan.
Bà Merkel là một người đàn bà giản dị và khiêm tốn, nhưng nhiều đối thủ chính trị lại rất nể trọng bà, họ đã truyền cho nhau một kinh nghiệm quý báu là “Không bao giờ được đánh giá thấp bà Merkel”.
Hai cụm từ trọng cung (supply-side) và trọng cầu (demand-side) thường dùng cho chính sách kinh tế trong nước Mỹ (đảng Cộng Hòa trọng cung, Dân Chủ trọng cầu) nhưng đồng thời cũng thể hiện hai mô hình phát triển của Hoa Kỳ (trọng cầu) và Trung Quốc (trọng cung). Bài viết này sẽ tìm hiểu cả hai trường hợp. Trọng cung là chủ trương kinh tế của đảng Cộng Hoà từ thời Tổng Thống Ronald Reagan nhằm cắt giảm thuế má để khuyến khích người có tiền tăng gia đầu tư sản xuất. Mức cung tăng (sản xuất tăng) vừa hạ thấp giá cả hàng hóa và dịch vụ lại tạo thêm công ăn việc làm mới. Nhờ vậy mức cầu theo đó cũng tăng giúp cho kinh tế phát triển để mang lại lợi ích cho mọi thành phần trong xã hội. Giảm thuế lại thêm đồng nghĩa với hạn chế vai trò của nhà nước, tức là thu nhỏ khu vực công mà phát huy khu vực tư.
Gần đây, chỉ một tấm ảnh của nữ trung sĩ TQLC Hoa Kỳ – Nicole Gee – ôm em bé người Afghan với thái độ đầy thương cảm thì nhiều cơ quan truyền thông quốc tế đều phổ biến và ca ngợi! Nhân loại chỉ tôn trọng sự thật, trân quý những tâm hồn cao thượng và những trái tim biết rung động vì tình người – như nữ trung sĩ TQLC Hoa Kỳ, Nicole Gee – chứ nhân loại không bao giờ thán phục hoặc ca ngợi sự tàn ác, dã man, như những gì người csVN đã và đang áp đặt lên thân phận người Việt Nam!
Tôi vừa mới nghe ông Trần Văn Chánh phàn nàn: “Cũng như các hội nghề nghiệp khác, chưa từng thấy Hội nhà giáo Việt Nam, giới giáo chức đại học có một lời tuyên bố hay kiến nghị tập thể gì liên quan những vấn đề quốc kế dân sinh hệ trọng; thậm chí nhiều lần Trung Quốc lấn hiếp Việt Nam ở Biển Đông trong khoảng chục năm gần đây cũng thấy họ im phăng phắc, thủ khẩu như bình…”
Thế giới chưa an toàn và sẽ không an toàn chừng nào các lực lượng khủng bố trên thế giới vẫn còn tồn tại, một nhà báo, cựu phóng viên đài VOA từ Washington D.C. nói với BBC News Tiếng Việt hôm thứ Năm. Sự kiện nước Mỹ bị tấn công vào ngày 11 tháng 09 năm 2001 đã thức tỉnh thế giới về một chủ nghĩa khủng bố Hồi giáo cực đoan đang tồn tại trong lòng các nước Trung Đông. Giờ đây, sau 20 năm, liệu người Mỹ có cảm thấy an toàn hơn hay họ vẫn lo sợ về một cuộc tấn công khủng bố khác trên đất nước Hoa Kỳ hay nhằm vào công dân Mỹ ở nước ngoài.
Vào ngày 11 tháng 9 năm 2001, những kẻ khủng bố Hồi giáo thuộc tổ chức mạng lưới Al-Qaida đã dùng bốn phi cơ dân sự làm thành một loại vũ khí quân sự để tấn công vào Trung tâm Thương mại Thế giới ở New York và Lầu Năm Góc ở Washington D.C. Các sự kiện không tặc loại này là lần đầu tiên trong lịch sử chiến tranh của nhân loại và đã có hậu quả nghiêm trọng nhất trong lịch sử cận đại.
Thứ Bảy, ngày 11/09/2021, nước Mỹ tưởng niệm 20 năm vụ tấn công khủng bố thảm khốc nhắm vào tòa tháp đôi World Trade Center ở New York, bộ Quốc Phòng Mỹ ở gần Washington và ở Shanksville tại Pennsylvania. Gần 3.000 người chết, hơn 6.000 người bị thương. Hai mươi năm đã trôi qua, vẫn còn hơn 1.000 người chết đã không thể nhận dạng. Chấn thương tinh thần vẫn còn đó. Mối họa khủng bố vẫn đeo dai dẳng. Lễ tưởng niệm 20 năm vụ khủng bố gây chấn động thế giới diễn ra như thế nào, nhất là trong bối cảnh Hoa Kỳ triệt thoái toàn bộ binh sĩ khỏi Afghanistan sau đúng 20 năm tham chiến ? Mời quý vị theo dõi cuộc phỏng vấn với nhà báo Phạm Trần từ Washington.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.