Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Bước Nhảy Vọt Đến Tự Do

26/11/201300:00:00(Xem: 3269)
Nguyễn Thượng Chánh, DVM
(Phỏng dịch Chapitre 11- Le grand saut vers la liberté-Matthieu Ricard, Plaidoyer Pour le Bonheur)

“Đối với người khuân vác đã từ lâu ngụp lặn trong bể khổ, không gì tuyệt vời hơn là trút bỏ được gánh nặng vô ích “(Đại sư Tây Tạng Longchen Rabjam 1308-1363)

“Quel soulagement pour le porteur qui a longtemps marché dans le monde de la souffrance que de poser à terre son lourd et inutile fardeau” (Longchen Rabjam)

* * *

Tự do có nghĩa là chính mình làm chủ lấy mình. Đối với nhiều người, đó là tự do trong hành động, tự do di lại, tự do tư tưởng, và tự do thực hiện được các mục tiêu mà mình đã hoạch định. Tóm lại, có thể nói rằng đây là loại tự do nằm bên ngoài chúng ta và không màng đến sự chi phối của các dòng tư tưởng trong tâm thức.

Thật vậy, một ý niệm rất phổ biến tại phương Tây cho rằng tự do có nghĩa là có thể làm bất cứ những gì mà chúng ta muốn kể cả những việc ngông cuồng nhứt. Đây là một quan niệm lạ kỳ vì chúng ta trở thành những món đồ chơi của dòng tư tưởng trong trí não chẳng khác gì một cơn gió đang thổi cong các ngọn cỏ trên đỉnh đồi. Một phụ nữ Anh đã trả lời “ Đối với tôi, hạnh phúc là có thể làm bất cứ việc gì mình muốn mà không một ai có thể ngăn cản được.”.

Tự do vô trật tự (liberté anarchique) chỉ có mục đích thực hiện được ngay lập tức những ham muốn cấp thời. Người ta rất hoài nghi loại tự do nầy có thể đem đến cho chúng ta niềm hạnh phúc thật sự.

Sự hồn nhiên (spontanéité) là một đức tính quý báu với điều kiện là đừng nhầm lẫn với những xáo trộn tinh thần. Nếu ta bôm vào trong não ngọn sóng ham muốn, ganh tị, tự kiêu, thù hận thì chúng sẽ lần hồi xâm chiếm tâm ta để tạo nên một vũ trụ tù đày không ngừng bành trướng thêm lên mãi. Khám đường không ngừng nối tiếp và chồng chất lên nhau làm che lấp trọn vẹn cả vùng trí tuệ. (embrasser la dimension tout entière de l’esprit).

Ngược lại, chỉ cần có một chút tự do bên trong cũng đủ làm viên mãn tất cả trạng thái tinh thần. Từ tâm xuất hiện ra một vùng rộng lớn, trong sáng (lucide) và thanh tịnh (serein) làm tan biến đi mọi khổ đau phiền muộn và đem đến cho ta sự an lạc trong tâm hồn..

Tự do bên trong hay tự do nội tại (liberté intérieure), trước tiên là sự loại bỏ ra ngoài tính độc tài của cái “tôi” (moi), cái “của tôi”(du mien) trong một bản thể (de l’être) nô lệ (asservi) và của cái “có” xâm lấn (de “l’avoir” envahissant), của cái ngã (égo) đang ở thế xung đột giữa những gì nó không thích và cố chiếm đoạt cho được những gì nó ưa chuộng.

Biết tìm cái chính yếu và đừng màng lo âu đến các điều phụ thuộc sẽ đem đến cho tâm ta một sự hài lòng vô tận, và khi đó những ý tưởng ngông cuồng của “cái tôi” không có cách nào ảnh hưởng đến được...Châm ngôn Tây Tạng có nói: “ Kẻ nào có được sự hài lòng, là họ đang mắm một kho tàng trong tay.”


Tự do đồng nghĩa với sự thoát ra khỏi các ràng buộc và sầu khổ đang dầy vò và làm lu mờ tâm thể. Đó là nắm giữ cuộc đời mình trong tay hơn là buông thả nó ra trước các cám dỗ nung đúc bởi thói quen và sự rối loạn tâm thần (confusion mentale). Không phải là buông thả bánh lái, để cánh buồm phất phơ theo chiều gió, khiến con tàu bập bềnh trôi theo sóng nước, nhưng phải biết nắm giữ tay lái trực chỉ đến mục đích đã định.
bia-sach-ricard
Bìa sách Plaidoyer pour le bonheur.

Không màng quá khứ và cũng không bận tâm lo nghĩ đến tương lai (Libre du passé, libre de l’avenir)

Có một người Tây Tạng đến viếng thăm vị sư già gần vùng Darjeeling bên Ấn độ. Khi vừa gặp nhà sư, người khách không ngừng kể lễ hết nỗi niềm khổ đau, bất hạnh mà anh ta phải gánh chịu từ bấy lâu nay. Sau đó thì anh ta còn tiếp tục thố lộ thêm những điều anh âu lo cho tương lai. Trong lúc đó vị sư già vẫn giữ tâm an nhiên tự tại, bình thản nướng các củ khoai trên bếp hồng...Giây lát sau, thì nhà sư mới cất tiếng: “ Có ích lợi gì mà anh phải ray rức, bận tâm lo nghĩ đến những chuyện đã qua rồi cũng như những việc chưa từng xảy đến?” Quá bất ngờ và bối rối trước câu nói của nhà sư, khách đành im lặng, và chỉ còn biết đưa tay đón nhận các củ khoai nóng từ vị sư già mà thôi.

Tự do nội tại giúp chúng ta tận hưởng sự đơn giản trong suốt (simplicité limpide) của giây phút hiện tại, không bị ràng buộc bởi quá khứ cũng như không lệ thuộc vào tương lai. Giải thoát hết các kỷ niệm của quá khứ không có nghĩa là chúng ta không thể rút tỉa ra được các bài học hữu ích từ những kinh nghiệm sống. Thoát ra sự lo lắng về tương tai không có nghĩa là chúng ta không thể bàn luận đến tương lai một cách sáng suốt, nhưng thật ra là chúng ta không để bị lôi cuốn vào những cơn xáo trộn vô ích.

Tự do như thế hàm chứa một thành phần (composante) sáng sủa (clarté), trong suốt (transparence) và phỉ lạc (joie) hơn là một cái tâm thường xuyên bị dằn vặt, gặm nhấm bởi những ý tưởng ngông cuồng (fantasmes) và cấm đoán. Nó giúp chúng ta chấp nhận hoàn cảnh trong thanh tịnh (sérénité) nhưng không để mình rơi vào sự thụ động (passivité) hoặc yếu hèn.

Chúng ta phải biết cách tận dụng tất cả mọi hoàn cảnh trong cuộc sống, dù thuận lợi hay không như những chất xúc tác (catalyseurs) nhằm cải hóa bản thân, tránh sự sao lãng (distrait), ngạo mạn (arrogant) khi hoàn cảnh thuận lợi hoặc ngược lại bị rơi vào trạng thái trầm cảm khi hoàn cảnh không được đúng như ý mình mong muốn./..

Video: Matthieu Ricard à propos de son livre "Plaidoyer pour le bonheur (Rất hay, 11 phút)

http://www.ina.fr/video/I08331183

Montreal, Nov 2013

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Chiến tranh ở Việt Nam sôi động nhất là vào thập niên 70. Nam ký giả nhà binh thì nhiều, nhưng nữ ký giả chỉ có Phan Trần Mai, thuộc binh chủng Nhảy Dù, sau khi giải ngũ về làm cho nhật báo Trắng Đen. Chúng tôi gặp nhau vào mùa hè đỏ lửa, lúc ở địa đầu giới tuyến, tỉnh Quảng Trị.
Hôm nay công sở và trường học cùng một số hãng xưởng đã được nghỉ lễ ngày Martin Luther King Jr. Day để đón mừng sinh nhật và tưởng niệm ông. MLK sinh ngày 15 tháng Một năm 1929 nhưng ngày MLK Day được chọn là ngày thứ Hai thứ ba trong tháng Một hàng năm, tức hôm nay. Ngoại trừ sinh nhật tổng thống George Washington và Abraham Lincoln được kết hợp và đón chào như một ngày lễ liên bang qua Ngày Tổng Thống - President Day, ông là công dân Hoa Kỳ duy nhất có ngày sinh đã được Quốc Hội chuẩn thuận và tổng thống Ronald Reagan thông qua vào năm 1983, trở thành ngày lễ liên bang chính thức, nhằm tưởng niệm và vinh danh một nhân vật lịch sử vĩ đại của nước Mỹ. Người mà cái tên hầu như hiện diện khắp nước Mỹ qua những bảng tên đường, các trung tâm, tổ chức, phong trào xã hội dân sự.
Bạn tôi, tất cả, phần lớn đều là lính ráo. Chúng tôi không chỉ có chung những năm cầm súng, và một quãng đời tù, mà còn chia chung rất nhiều … cố tật! Hễ gặp nhau là uống, và câu chuyện trên bàn rượu trước sau gì rồi cũng xoay quanh kỷ niệm về đám chiến hữu hồi còn chinh chiến: những thằng đã chết, những đứa đang vất vưởng ở quê nhà, hay lưu lạc (đâu đó) nơi đất lạ xứ người.
Đọc các bản tin về ngày lễ nhậm chức của Tổng Thống tân cử Joe Biden cùng Phó TT Kamala Harris với chủ đề Nước Mỹ Đoàn Kết (America United), bên cạnh những thông tin áp đảo về vấn đề an ninh, có thể nhiều người còn thấy con số 191,500 lá cờ đủ kích cỡ tượng trưng cho người dân không thể đến tham dự cùng 56 bệ đèn được cắm và dựng quanh khu vực tổ chức.
Kết quả bầu cử tại Georgia cho thấy quyền lực chính trị ở Mỹ thay đổi chỉ vỏn vẹn 10 ngàn lá phiếu nhất là đến từ dân thiểu số. Cho nên đảng Dân Chủ dưới thời Biden sẽ gấp rút đẩy mạnh các chính sách nhập cư và an sinh xã hội nhằm biến đỏ thành xanh ở các tiểu bang như Arizona, Georgia hay ngay cả Florida và Texas vốn là những thành trì của đảng Cộng Hòa cho đến nay.
Bao lâu nữa thì hệ thống môi sinh nơi quê hương tôi sẽ bị hủy hoại, đến độ không sinh vật nào có thể sống được ở nơi này? Khi cái vòng sống liên tục vô thủy vô chung đó có một mắt xích bị hỏng, khi môi trường sinh thái ở một nơi nào đó bị mất quân bằng, có bao nhiêu sinh vật sẽ bị ảnh hưởng – và bị ảnh hưởng tận cùng rốt ráo ra sao?
Tôi đã phỏng vấn các nhà tư tưởng hàng đầu về 101 đề tài riêng biệt – từ tiền bạc tới nợ nần, các hệ thống cung cấp tới mậu dịch, việc làm tới máy robots, báo chí tới chính trị, nước tới thực phẩm, biến đổi khí hậu tới nhân quyền, thương mại điện tử tới an ninh mạng, tuyệt vọng tới tinh thần lành mạnh, giới tính tới kỳ thị chủng tộc, nghệ thuật tới văn học, và ngay cả hy vọng và hạnh phúc.Những người tôi phỏng vấn gồm chủ tịch của Viện Khoa Học Quốc Gia Hoa Kỳ, cựu giám đốc CIA, cựu tư lệnh đồng minh tối cao NATO, cựu thủ tướng Ý và nhà thiên văn học hoàng gia Anh. Tôi đã “Zoom” – chữ này đã trở nên một động từ chỉ sau một đêm – với Kishore Mahbubani tại Singapore, Yolanda Kakabadse tại Quito, Judith Butler tại Berkeley, California, Alice Ruhweza tại Nairobi và Jeremy Corbyn tại London. Đối với tập mới nhất của chúng tôi, cựu Tổng Thư Ký Liên Hiệp Quốc Ban Ki-moon từ Hán Thành. Đối với tôi, đó thật sự là lý do của điều tôi học được. Trong số những thứ khác, nó giúp tôi hiểu tại sao
Nước Mỹ đang phải đối diện với những thử thách nghiêm trọng, kể từ khi người biểu tình ủng hộ Tổng thống Donald Trump tràn vào chiếm toà nhà quốc hội ở Thủ đô Washington chiều ngày 6/1 vừa qua. Trong bốn tiếng đồng hồ bị chiếm đóng, các dân cử có lúc đã phải nằm xuống ghế, chui xuống bàn để tránh bị thương do bạo loạn, trước khi được sơ tán đến một nơi an toàn. Vụ bạo loạn hôm 6/1 làm cho 5 người chết trong đó có một cảnh sát, mấy chục người bị thương gồm hơn chục nhân viên an ninh tại quốc hội. Lịch sử đã lập lại, sau hơn hai trăm năm. Năm 1814 quân lính Anh tấn công và đốt phá nhiều nơi kể cả toà nhà quốc hội đang được xây dựng. Đó là lúc có cuộc chiến tranh mang tên “1812 War”.
Mọi người ai cũng hi vọng qua năm mới 2021 Huê kỳ thoát ra khỏi một năm đen tối : có hơn 300 000 người chết vì corona vũ hán, kinh tế khủng hoảng do đại dịch nghiêm trọng không thua hồi năm 1929 tác hại, dân da đen bị kích động vấn đề chủng tộc, cận ngày bầu cử, nổi loạn ở nhiều Tiểu bang, biến Huê kỳ trở thành một nước khủng hoảng và chia rẽ.
Hãy hỏi những người đã mang Cờ Vàng-3 sọc đỏ đi tham gia biểu tình bạo động có biết nhiều người Mỹ và báo chí Mỹ đã cáo buộc những người tấn công vào điện Capitol là “quân khủng bố nội địa” (Domestic Terrorists), hay những kẻ phá hoại (Rioters)? Vì vậy thật khó biết, khi hình ảnh một người leo lên sân thượng của Capitol phất cờ Việt Nam Cộng hòa chiều tối ngày 6/01/2021 được truyền đi khắp Thế giới, trong khi những người biểu tình khác đập phá bên trong, có khiến ai chua xót và đau lòng vì là cờ đã bị xúc phạm ?
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Giá dầu thế giới tăng cùng với thị trường chứng khoán Mỹ trong phiên giao dịch hôm thứ Ba (19/01/2021), một ngày trước lễ nhậm chức của Tổng thống đắc cử Joe Biden,
Tổng thống Mỹ Donald Trump kêu gọi người dân "vượt lên trên thù hận đảng phái", ca ngợi thành tựu dưới thời ông, chúc chính quyền mới may mắn trong thông điệp tạm biệt
Hôm thứ Hai (18/01/2021), một ủy ban độc lập về chuẩn bị và ứng phó đại dịch, do cựu thủ tướng New Zealand Helen Clark và cựu tổng thống Liberia Ellen Johnson Sirleaf dẫn đầu, đã công bố đánh giá về sự khởi đầu khủng hoảng ở Trung Quốc
Hôm thứ Hai (18/01/2021), ông Trump đã duyệt gỡ bỏ lệnh cấm đi lại từ Anh, Châu Âu và Brazil vào Mỹ, quyết định dự kiến có hiệu lực từ ngày 26/01/2021.
Các đồng minh và cộng sự thân thiết của Tổng thống Mỹ Donald Trump bị cáo buộc đã thu hàng chục nghìn USD từ những người xin ông ân xá.