Hôm nay,  

Du Tử Lê: Dòng Sông Hẹn Hò Biển Cả

05/11/201300:00:00(Xem: 5918)
Không biết vì cớ nào, hay là trời đất -vì chỉ có càn khôn mới có đủ quyền năng- khiến xui, mà con sông là một hình ảnh đầy quyến rũ, cho những người có động đậy tới chuyện suy tư, viết lách. Nó là một thỏi nam châm xanh huyền bí. Nó là nơi khởi đầu và cũng là chỗ dừng lại ngơi nghỉ cho những bước chân đi của tâm linh, trái tim nghệ sĩ. Trong đó cái nhìn đầy cảm xúc và trao gửi, có lẽ là của các nhà thơ. Trùng điệp trong văn thơ thế gian, dòng sông cuộn chảy không biết bao nhiêu là ẩn dụ, vẽ nên những ảnh hình đầy ma lực, một chín một mười với tung bay của gió.

Sông, có lẽ là biểu tượng thiết tha nhất của quê nhà. Dù có phiêu bạt đâu đâu người cũng mang trong tâm hình ảnh con sông ấu thời, và đồng hoá nó với lòng mẹ, để lòng người xa xứ hoài vọng âm tiếng vỗ ấm áp bờ sóng sông mẹ nơi cuối trời xa.

Nét u buồn đậm nhất trong bức tranh chia ly cũng là sông cùng âm thanh rì rầm của dòng, làm người ta cảm ngay tức thì nỗi xa vắng.

Dòng luôn trôi đi. Vì cái sự trôi đi này, lặng lẽ an nhiên kia, mà sông lại được người phó thác cho nó một ý nghĩa triết học, ẩn dụ cho sự kiếm tìm đạt đạo. Tôi nhớ mãi hình ảnh của nhân vật Siddhartha trong “Câu Chuyện Dòng Sông” của Hermann Hesse, trong cơn tuyệt vọng toan trầm mình thì nghe tiếng sông gợn lên âm thanh “Om Om”, chàng hốt rung động tỉnh ngộ. Từ đó ở lại bên dòng sông làm người lái đò, để từng ngày nghe được nhiều hơn tiếng nói của dòng sông, và trong âm thanh linh thiêng từ dòng trôi và tĩnh lặng ấy. Chàng được khai sáng.

Từ hình ảnh trở về và tìm thấy mình theo một dòng sông, tôi thấy thấp thoáng khi đọc thơ Du Tử Lê. Một chặng đường bước thư sinh khởi đi, đến mấp mé hoàng hôn, dừng lại. Một dòng sông dài. Dừng và hẹn hò với mênh mông. Một chặng tâm thức riêng người. Gần 60 năm đong đưa với nhịp chẩy dòng sông thơ. Dòng sông tâm linh. Trong đó có những gập ghềnh, đương nhiên, của cuộc kiếm tìm.

Thôi thì ta thử trôi theo, xem sao. Những con chữ những gợn sóng những nhịp đập của dòng sông chiêm nghiệm đời mình.

Năm mười sáu tuổi tôi chính thức khai sinh tên tôi lần thứ hai

sau lần khai sinh của bố mẹ
từ đó tôi bắt đầu làm thơ
tôi bắt đầu sống- bắt đầu đời tôi
như con sông bắt đầu ra biển
(Tôi, Du Tử Lê)


A. Vừa bắt đầu là có điểm hẹn hò với bao la rồi. Biển. Nhưng người thơ ơi. Bước hăm hở ấy qua mấy ghềnh thác?

Khởi đầu là sự chia ly. Như tôi đã nói lúc trên, thì đây, cái nỗi đeo đẳng ảnh hình nguồn cội dòng sông:

Lênh đênh hồn phủ phương này
Thương mưa Hà Nội nhớ mây Hồng Hà
Mười năm dài những xót xa
Bờ hoang bến quạnh thiết tha ngọn nguồn…


Và đã trôi qua thế nào, trong nỗi nhớ cánh mây phủ trên cuồn cuộn nước sông Hồng?

…trôi từ chinh chiến trôi qua điêu tàn
Lênh đênh hồn cắm sào ngang
Năm ô tuổi nhỏ buồn hoang ngọn cờ
(Bến Tâm Hồn)


Người đi một thôi đằng đẵng trong chinh chiến trong điêu tàn và lúc ngồi lại trong đêm cũng ẩn hiện:

đêm có sông
có đồng cát lở
đêm có khăn tang
quấn phủ đầu mình
đêm vuốt mặt anh- đêm ủ mặt em
đêm có một mình- có một mình em
đêm có một mình- có một mình anh
(Ngồi Trong Đêm)


Cả hai, Đêm và Sông đồng hoá nhau ư? Tôi thấy cô đơn phản chiếu từ ánh nhìn dòng sông của đêm tĩnh lặng. Dù là có Em. Có Anh. Có cả một “khởi đầu của một kiếp người”, mà sao:

Năm hai mươi tuổi tôi chính thức khai sinh tên tôi lần thứ hai
sau lần khai sinh của bố mẹ
từ đó tôi bắt đầu kiêu hãnh, bắt đầu tủi hổ
tôi viết tên tôi như những dòng an ủi
như những dòng buộc tội
như những dòng trối trăn
du tử lê ơi du tử lê ơi
(Tôi, Du Tử Lê)

Tôi lại thấy ở đây dáng ngồi ưu khổ của nhân vật của Hermann Hess ngó xuống dòng sông tra vấn tìm mình. Trên những kiếm tìm để nghe sông đáp lời thì người trai trẻ ấy đã thấy trên dòng đời là những chia tan của những gì đã qua và những gì sẽ tới… Phải đến lúc nào thì mới qua được nỗi “thù ghét tên tôi” “nhàm chán tên tôi” và cái “dấu mốc thời gian ảm đạm/ khi bắt đầu của tuổi ba mươi” để chứng ngộ tìm được mình trên hành trình tâm linh, để cuối cùng dòng sông khai sáng sẽ mở cho người điểm hẹn rực rỡ, biển xanh?

Và lắm gian nan.
khi đêm dài chưa sang
ta không thể nói rằng trời sắp sáng
củi chưa đun
hồ dễ có than hồng
tôi sống như thạch sùng
đêm chép miệng từng hồi kiếm bóng…
Khi hàm răng chưa một lần cắn vỡ
chính hạt lệ mình lúc chẩy ngang môi
hãy cố sống đời ta
đừng vẽ lầm chân dung kẻ khác
(Thạch Sùng)
tôi có gì?
tôi có được gì đâu
ngoài một sự thực
(Tôi, Du Tử Lê)
Tôi chọn đứng hai chân

trên dao đời xóc ngược

Tôi không là tượng gỗ rỗng thân
nên thở bằng tim thật
(Khởi Đầu Một Kiếp)
Dòng nước soi rất trong, khuôn mặt người. Chính xác thế. Tôi tin thế. Ở một người đã thốt lên như vậy bên bờ dòng sông chiêm nghiệm. Và đã bao lần mấy bận người ta thấy bóng người đi người về. Đi. Về. Chẳng phải người, mà là những bước dằn vặt nội tâm để nhìn thấu ra những ảo mộng. Cái gì cũng vậy, tường tận nó thì mới nhìn ra được chân tướng. Khổ đau cùng hạnh phúc, cũng như cuộc đời. Những trăn trở của người thơ cũng không ngoại lệ. Và ta sẽ biết cuối cùng người thơ còn giữ lại cho mình cái gì.
khi người về tôi không nhìn không trông
lòng tôi sông nước đủ trăm dòng
quanh co một nỗi buồn vô hạn
qua suốt một đời vẫn nhớ nhung
( Khi Người Về)
gọi ai gió nổi bốn trời
chiếc nhau tôi lạnh phía đời bên kia…


(Trời ơi tôi nổi ốc cái hình ảnh cô đơn tận cùng của chiếc nhau lạnh này, khi người trên đường ly hương nhớ mẹ nhớ nhà)

đời trào xuống bút lao đao
xé tôi gan ruột máu nào đẫm tươi
đứng. đi. tôi đó. nói. cười


lúc quay lưng lại tôi ngùi, ngậm tôi… (bút lao đao ấy ngậm người để hoá giải được niềm đau?)

(Thấy Bình Minh Trên Sa Mạc Utah, Nhớ Mẹ Già)
người về như bụi
vàng trang sách xưa
người về như mưa
soi tìm dấu cũ

người về như sương
ẩn sau hang động
người về trong gương
thấy mình mất tích
người về như sông
tràn tôi lụt lội
hồn tôi thả nổi
như khóm lục bình
sầu ai về cội
(Một Bài Thơ Nhỏ)


Khi nhìn ra được đồng nhất của muôn sắc hương khổ luỵ cùng hoan lạc cuộc sống mong manh, thì hồn lục bình và mối sầu ta tan vào nguồn cội. Đã đến lúc rồi chăng?

cuối cùng đời xuống mênh mông
hồn đi thu bãi, lòng không, tiếp trời
(Mưa, Hình Dung H.T)
Cúi xuống một dòng sông
nhớ gì không bé dại?
nghe tự hồn lược gương
tuổi thơ quành bước lại



cúi xuống một dòng sông
thì thào dòng tóc gọi
giữ lấy những đời mưa
cho mát đời khổ ải
(Sông Ngọc)



cúi xuống một dòng sông/ nghe đầu nguồn thác dội/… giữ lấy một vầng trăng…


Hóa nhi. Hành trình đã đến hồi thơ mộng. Dòng sông là chiếc gương trong đã lắng xuống hết những gió bụi, để chỉ còn một điều giản dị, một vầng trăng - biểu tượng của muôn trạng thái của tâm thức- tuỳ theo sự trải nghiệm và lắng nghe.

Vầng trăng ấy, ở vào thời gian mà tôi đi xuyên qua đêm. mưa… tôi đi xuyên qua mùi nhang…tôi đi xuyên qua đời sau… tôi đi xuyên qua giấc mơ…tôi đi xuyên qua cuộc đời… Thưa nhà thơ, tôi thấy bằng nhịp tim mơ mộng của tôi đó là Trái Tim Người. Bởi không ít lần trong thơ, Ông đã vinh danh Trái Tim. Áo nghĩa của Vầng Trăng là nhịp đập Trái Tim Người. đó là điều Ông giữ lại và rao giảng.

thôi cũng cho anh một lần nhắc lại
chỉ tình yêu làm nên giá trị con người
(Khởi Đầu Một Kiếp)
…trái tim từ đó như gương mới
chỉ giữ dùm ta nguồn hạnh hương
(Và Mười Chín Tôi, Một Lần Nữa)
…hãy lên đường bằng những mông muội của mình
bởi trái tim là gò mộ cuối cùng…


Tôi đã trôi theo dòng sông thơ đầy những câu hỏi trực diện với tâm linh này, của Nhà Thơ Du Tử Lê. Bằng những cảm nhận lay động bởi cảm xúc chủ quan, tôi Nghe Thơ Du Tử Lê như nghe những tiếng vọng lên từ tôi-con-sông

tôi trôi theo tôi-con-sông…

Và tôi biết con sông đó có một điểm hẹn rực rỡ. Phải không biển ơi.

Thêm một đề tặng,

Chỉ tình yêu làm nên giá trị con người. Tôi quá là đồng ý với sự khẳng định nhân bản nên thơ này. Cũng vì vậy mà tôi đã có một đoạn thơ để hân thưởng cái nhìn Chân Thiện Mỹ ấy,

ĐOẢN CA DU TỬ LÊ

Nhà Thơ ơi

Mùa Tình Yêu đã đơm hoa kết trái.

Cuộc đời kia, dẫu người có ra đi một trống vắng người đem theo cũng đủ một không gian bay những lời tình tự cho những kẻ yêu nhau dắt díu về quanh.

Nỗi buồn, rất riêng, người phổ nên nghìn giai điệu, trái tim yêu thương đâu nhỏ lệ riêng người.

Ru đêm đêm nuôi dài giấc mộng, Khúc Thụy Du* tìm ai đánh mất ở nghìn thu, người sẽ gọi, lời thơ tình bất tuyệt, bóng tình nhân sẽ về từ bức tranh đôi bím tóc* đong đưa hai bờ sinh tử.

Có bình minh khai sinh có trưa mặt trời ngất nắng có tà huy buông tím, ngồi nghe, người rao giảng kinh tình cấy lại niềm tin vào tình yêu vĩnh cửu.

Có phải Người, trái tim tình yêu đang chan hòa nhịp gọi nhau gần lại?

(Trích bài thơ Cõi Đẹp, NTKM, *bài thơ được phổ nhạc và bức tranh cô gái với hai bím tóc của DTL)

Nguyễn thị Khánh Minh

Ngày 1 tháng 11 năm 2013.

GHI CHÚ: RA MẮT THƠ DU TỬ LÊ - Sẽ ra mắt tuyển tập thơ Du Tử Lê sáng tác 1957-2013, tại Hội trường Người Việt 14771 Moran St., Westminster từ 2:00PM Thứ Bảy 9-11-2013. Có văn nghệ và hội thoại.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Tôi may mắn được bằng hữu gửi cho cuốn băng ghi âm buổi nói chuyện (“Định Hướng Tương Lai Với Thế Hệ Tăng Sĩ Trẻ Ngày Nay”) của Thích Tuệ Sỹ, tại chùa Từ Hiếu. Khi đề cập đến sự “căng thẳng” giữa quý vị sư tăng bên Viện Hóa Đạo và nhà đương cuộc Hà Nội, về quyết định khai sinh ra Giáo Hội Phật Giáo Quốc Doanh – vào năm 1981 – Hòa Thượng có nhắc lại lời phát ngôn (rất độc đáo và thú vị) của một vị tướng lãnh trong của lực lượng công an
Nỗi buồn tận huyệt của những đầu óc cải cách lớn nhất của dân tộc cũng giống như nỗi lòng của người mẹ khi thấy đàn con ngày càng suy kiệt. Mà những thách thức họ từng đối phó cũng chính là chướng ngại của người mẹ vì sự nhỏ nhen, ghen tuông của những thứ “cha/dượng” nhỏ nhen, thậm chí chỉ đơn thuần là thứ tiểu nhân mơ làm cha, làm dượng.
Nhà báo thạo tin nội bộ đảng CSVN. Huy Đức (Trương Huy San, Osin Huy Đức) và Luật sư Trần Đình Triển, chuyên bênh vực Dân oan bị bắt tạm giam, theo tin chính thức của nhà nước CSVN ngày 07/06/2024...
Quý vị nghĩ sao nếu có người nói với quý vị rằng chính phủ và giới truyền thông Hoa Kỳ đang bị kiểm soát bởi một băng nhóm bí mật, nhóm người này tôn thờ ma quỷ và đứng sau hàng loạt các vụ bắt cóc trẻ em? Theo một cuộc khảo sát gần đây, 17% người dân Hoa Kỳ tin rằng thuyết âm mưu này là có thật.
Ngày 30 tháng 5, một bồi thẩm đoàn ở New York kết luận, cựu Tống thống Donald Trump phạm tất cả 34 tội danh. Đây là một sự kiện chưa từng xảy ra trong lịch sử nước Mỹ, khi lần đầu tiên một cựu tổng thống bị tuyên án nhiều tội đại hình trong một vụ án hình sự. Ông Trump bị kết tội làm làm giả hồ sơ kinh doanh để che giấu các khoản khoản thanh toán tiền bịt miệng cho cựu ngôi sao phim khiêu dâm Stormy Daniels, nhằm mục đích ém nhẹm các thông tin bất lợi trước cuộc bầu cử năm 2016, để cử tri bỏ phiếu cho ông ta.
Hôm rồi, cháu Út hỏi: Người mình hay nói “phải sống đàng hoàng tử tế”. Thế nào là “đàng hoàng”, hả bố ? Tôi lúng túng không biết trả lời sao cho gọn gàng và dễ hiểu nên đành phải kể lại cho con nghe mẩu chuyện ngăn ngắn, của một nhà báo lẫy lừng (Anh Ba Sàm) đọc được qua Thông Tấn Xã Vỉa Hè: “Sau 1975, có những thứ mà Sài Gòn, miền Nam làm cho hắn rất lạ và không thể quên. Một đêm, chạy xe máy về nhà (ông cậu), tới ngã tư đèn đỏ, ngó hai bên đường vắng hoe, hắn rồ ga tính vọt thẳng. Bất ngờ nghe bên tai tiếng thắng xe cái rẹc, liếc qua thấy ông lão với chiếc xích lô trống không. Quê quá, phải dừng theo!”
Nếu cái gì cũng có bước khởi đầu của nó thì -- ngoài công việc thường ngày là quan sát hành động của từng con người để có một phán xét cuối cùng vào thời điểm thích hợp -- đâu là việc làm đầu tiên của Thượng Đế? Câu trả lời, theo một câu chuyện chỉ để cười chơi, rất thích hợp với bộ máy chuyên tạo nên cảnh rối ren hỗn loạn trên đất nước chúng ta. Cái câu chuyện về một cảnh trà dư tửu hậu khi những nhà chức nghiệp cãi nhau rằng nghề của ai có trước, dựa trên những tín lý từ bộ kinh Cựu Uớc, đặc biệt là chương Sáng Thế Ký.
Đảng CSVN có nhiều chứng bệnh lây nhiễm trong thời kỳ “đổi mới” như tham nhũng, tiêu cực, lợi ích nhóm và chia rẽ, nhưng 3 chứng “nhận vơ”, “lười lao động” và “lười làm việc” của một bộ phận không nhỏ cán bộ đảng viên đã khiến Đảng lo sợ.
Bất ngờ sáng 30/05/24, TT Biden tuyên bố bỏ giới hạn sử dụng võ khí của Huê Kỳ cung cấp cho Ukraine đánh Nga. Đồng thời, Âu châu đã thỏa thuận một quyết định mới quan trọng là bỏ giới hạn đỏ, gởi huấn luyện viên quân sự qua Ukraine giúp quân đội Ukraine, cho phép Ukraine sử dụng các loại võ khí mạnh và có tầm hoạt động xa tới lãnh thổ Nga nhằm những mục tiêu quân sự. Riêng Anh đã bước tới trước, một số quân đội Anh đang hoạt động tại Ukraine.
“Que Sera Sera,” ca khúc này luôn gắn bó với tâm tư của cậu bé bảy tuổi. Đi xem xi-nê với mẹ, sau này mới biết là phim The Man Who Knew Too Much, về nhà tôi nhớ mãi cái giai điệu vui tươi và đôi môi nhảy múa, khi nữ diễn viên hát đoạn que sera sera. “Chuyện gì đến sẽ đến,” một câu nói đầy thơ mộng đối với cậu bé, rồi dần dần lớn lên biến thành câu nói chấp nhận chuyện ngày mai ‘Life is a crazy ride, and nothing is guaranteed. (Đời là chuyến đi điên rồ, không có gì bảo đảm. ‘Eminem’.) Dường như, có một chút bất cần, không quan tâm chuyện gì sẽ xảy đến. Tưởng chỉ là như vậy, ai ngờ, câu nói bỗng đứng dựng lên, lớn tiếng hỏi: “Chuyện gì đến sẽ đến là sao?” Đúng, “sẽ đến” thuộc về tương lai, thuộc về bí mật, nhưng “chuyện gì đến,” một phần đã bị khám phá, tìm thấy, công bố. Chúng ta, con người hiện tại, thế kỷ 21, may mắn có một khoa học khá trung thực và năng nổ, mở ra cho sự hiểu biết còn kém cỏi, nhiều nơi quá khứ còn tối tăm và nhiều nơi chờ ánh sánh rọi tới.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.