Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Trang Sử Việt: Vua Lý Thánh Tông

22/10/201300:00:00(Xem: 8830)
LÝ THÁNH TÔNG: LÝ NHẬT TÔN
(1023 - 1072)

Vua Lý Thánh Tông tên là Lý Nhật Tôn. Lúc còn trẻ chưa làm vua, Nhật Tôn ở cung Long Đức bên ngoài thành, nên Nhật Tôn gần gũi dân, hiểu rõ đời sống cơ cực của dân gian, nên khi làm vua, rất thương dân. Niên hiệu lần đầu là Thiên Thụy Thái Bình (1054-1058), quốc hiệu là Đại Việt, mà trước đấy cả 100 năm là Đại Cồ Việt. Nhà vua thông thạo văn võ, thông minh xuất chúng, yêu thích thiên nhiên, ruộng đồng. Vào mùa xuân, mùa hè vua về phủ Thiên Đức xem dân gặt lúa, đánh cá.

Khi đêm, vào mùa đông đang ngồi bên lò sưởi ấm áp, vua than: “Ta ở nơi thâm cung có áo lông cừu, sưởi lò than mà còn cảm thấy lạnh, huống chi tù nhân ăn không no, mà còn bị xiềng xích, ta ngẫm nghĩ đau lòng quá!”, nói rồi, vua sai quân lính đem chăn mền cho tù nhân. Có một lần vua ngự ở điện Thiên Khánh xử tội phạm nhân, con gái của vua là công chúa Động Thiên đứng hầu bên cạnh, khi biết phạm nhân bị tội, chỉ vì không hiểu luật, vua phán: “Ta thương dân chúng như thương con gái của ta, từ nay các tội nặng nhẹ phải dạy dỗ và khoan giảm”.

Năm 1056, ngài ban chiếu khuyên dân làm ruộng. Năm 1059, ngài cho chế triều phục, lập điện Thủy Tinh, điện Thiên Quang. Về quan chức thì có các chức: Phụ quốc Thái uý, Gián nghị đại phu, Tả hữu lang trung viên ngoại lang... Việc quân ngũ (theo Việt Nam sử lược), thì ngài định quân hiệu và chia ra làm tả hữu tiền hậu 4 bộ, hợp lại làm 100 đội, mỗi đội có lính kỵ và lính bắn đá, còn phiên binh thì lập ra đội riêng. Triều đại Lý Thánh Tông lúc bấy giờ rất cường thịnh và vẻ vang. Năm 1068, Lý Thánh Tông cho sửa soạn chiến thuyền để chinh phạt Chiêm Thành, vì đã 3 năm không triều cống, mà còn gây rối ở biên giới của nước ta. Nhưng lần này hai bên giằng co khó thắng, vua cho đem quân trở về, đến châu Cự Liên (Hải Dương), nghe Lan Thái Phi ổn định đời sống nhân dân, dù bị lũ lụt trầm trọng, vua nghĩ mình đánh giặc, không bằng người đàn bà trị quốc, nên kéo quân trở lại đánh Chiêm Thành lần nữa.


Quân đội của nhà Lý có khoảng 5 vạn người, Lý Thường Kiệt làm tiên phong và em là Lý Thường Hiến giữ chức Tán kỵ Vũ úy. Tất cả có 200 chiến thuyền lớn, mỗi chiến thuyền chở 250 người và vũ khí cùng lương thực. Sau 7 ngày vượt trùng dương, quân nhà Lý đến Nghệ An, tiếp tục tiến quân 3 ngày nữa thì tới cửa Nam Giới thuộc Hà Tĩnh (phía nam núi Hồng Lĩnh) từ đây nhìn thấy hải phận của Chiêm Thành. Mấy ngày sau quân nhà Lý đến cửa Nhật Lệ, quân Chiêm đem chiến thuyền chận đánh. Trận này tướng của Đại Việt là Hoàng Kiệt cùng quân nhà Lý đánh tan quân Chiêm, tiến thẳng đến thành Phật Thệ, tướng Chiêm là Bố Bì Đà La đem quân Chiêm ra nghinh chiến, nhưng bị tử trận. Tướng Lý Thường Kiệt cho quân Đại Việt truy kích, gần một tháng săn đuổi, thì bắt được quốc vương Chiêm là Chế Củ (Rudravarman III) đang cùng vợ con dắt nhau chạy trốn. Năm 1069, đoàn quân nhà Lý xa giá hồi triều, về tới Thăng Long, thì Chế Củ xin dâng 3 châu: Bố chính, Ma Linh và Địa Lý, để chuộc tội và được thả về nước, những châu này nay thuộc Quảng Bình và Quảng Trị (Việt Nam Sử Lược, trang 126).

Trong nước, Lý Thánh Tông là nhà vua nhân đức, nên ít có giặc giã. Vua cho sáng lập Phật giáo Thảo Đường, lập tượng Chu Công, Khổng Tử và 72 vị tiên hiền để dân chúng noi gương.

Binh pháp đời Lý Thánh Tông vang danh thiên hạ, nên nhà Tống phải dụng tâm học cách tổ chức, huấn luuyện quân đội theo nước ta. Tháng giêng, năm Nhâm tý (1-2-1072), vua băng hà, trị vì được 17 năm, hưởng dương 49 tuổi.

Cảm mộ: Lý Thánh Tông
Lừng lẫy minh quân Lý Thánh Tông(*)
Tâm tư lo lắng nước hưng vong
Đất đai, văn hoá, săm soi giữ
Triều chính, đền đài lo lắng trông
Mùa gặt viếng thăm, khi nắng hạ
Tù nhân han hỏi, lúc trời đông
Thương dân, mong mỏi luôn no ấm
Trời đất chan hoà, rạng núi sông


____________

(*)- Lý Thánh Tông là một trong 3 vị vua lỗi lạc (minh quân) nhất của nước ta: Lý Thánh Tông, Trần Nhân Tông và Lê Thánh Tông.

Nguyễn Lộc Yên

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Nhiều người Hoa cho biết trước năm 2008 một số đông cán bộ, đảng viên và dân chúng Trung Hoa có cùng chung nhận xét là tăng trưởng kinh tế sẽ dẫn đến dân chủ hóa – điểm khác biệt nơi người dân muốn thấy tiến trình này xảy đến nhanh còn đảng Cộng Sản cố tình trì hoãn.
Khi Washington bắt đầu hình thành chủ trương xoay trục sang châu Á, việc phô diễn cá nhân xuất hiện và bắt đầu đàm phán sẽ là những yếu tố quyết định cho các thỏa thuận. Tình cho đến nay, ngoại trừ Ấn Độ, mối dây liên kết chung của Hoa Kỳ về Ấn Độ-Thái Bình Dương và chiến lược rộng lớn đối với Trung Quốc đã tập hợp được các đồng minh lâu đời của Hoa Kỳ. Các cuộc họp thượng đỉnh đầu tiên của Tổng thống Moon Jae-in với cựu Thủ tướng Yoshihide Suga đang bắt đầu có kết quả. Hàn Quốc đang bắt đầu tăng cường việc can dự vào khu vực. Nhật Bản ngày càng nghiêm túc hơn trong việc bảo vệ Đài Loan. Dự đoán của Trung Quốc rằng thỏa thuận trong Bộ tứ (Quad) giữa Úc, Ấn Độ, Nhật Bản và Hoa Kỳ sẽ "tan biến như bọt biển" chỉ là ước vọng. Ngay cả hiện nay, khi khía cạnh quân sự của Bộ tứ (Quad) bị hạn chế, nó sẽ làm phức tạp đáng kể cho kế hoạch phòng thủ của Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Quốc. Lời tái cam kết quyên tặng một tỷ liều vắc xin Covid-19 cho Đông Nam Á của Bộ tứ (Quad)
Có lẽ, chả ai mong đợi hay hy vọng là “chính quyền” này “được lâu dài” cả – kể luôn những ông lãnh đạo: Trọng, Chính, Huệ, Phúc … Được lúc nào hay lúc đó thôi. Tuy thế, bao giờ mà cái nhà nước (thổ tả) hiện hành vẫn còn tồn tại ở Việt Nam thì nó vẫn còn là lực cản đáng kể cho mọi diễn biến tâm lý hướng thượng ở đất nước này.
Sự trổi dậy của Trung Quốc đang buộc Mỹ phải tập trung vào Đông Nam Á, khiến Mỹ không còn dồi dào nguồn lực để đầu tư vào nền an ninh Âu châu. Với Mỹ, kịch bản tồi tệ nhất là một cuộc chiến tranh với hai mặt trận cùng lúc với Trung Quốc và Nga, trong khi đó, nền an ninh của Âu châu thì cũng sẽ bị ảnh hưởng nặng nề khi hai cường quốc này xích lại với nhau.
Điều làm tôi khâm phục và ngưỡng mộ anh hơn hết là ý chí và niềm đam mê văn chương của anh rất mạnh mẽ. Stroke thì mặc stroke, anh ráng tự tập luyện bàn tay và trí óc bằng cách gõ những bài văn thơ trên phím chữ của máy vi tính thay vì những cách tập therapy thông thường mà các bác sĩ và y tá ở bệnh viện yêu cầu.
Nguyễn Công Trứ không chỉ là một con người có tài văn và võ mà ông còn là một người có tài kinh bang tế thế (trị nước cứu đời). Được vua cử làm Dinh điền sứ (1828), ông đã có sáng kiến chiêu mộ dân nghèo, di dân lập ấp, khai khẩn đất hoang, đắp đê lấn biển, lập lên hai huyện mới Tiền Hải (thuộc tỉnh Thái Bình) và Kim Sơn (thuộc tỉnh Ninh Bình).
Một số chuyên gia lập luận rằng chúng ta đang "hiện diện trong việc thành lập" một kiến trúc an ninh mới cho Ấn Độ -Thái Bình Dương, bằng cách dựa vào tên cuốn hồi ký của Dean Acheson, một trong những kiến trúc sư chiến lược của Hoa Kỳ nhằm ngăn chặn vào những năm của thập niên 1940. Có lẽ chúng ta cũng như cả khối AUKUS và hội nghị thượng đỉnh của bộ Tứ (Quad) cũng đều không giúp chúng ta tiến rất xa trên con đường đó. Trong khi cả hai đều báo hiệu sự phản kháng ngày càng tăng đối với lập trường ngày càng quyết đoán của Bắc Kinh, nhưng vẫn còn những khoảng trống đáng kể trong nỗ lực nhằm khai thông các tham vọng của Trung Quốc.
Thông tin chống đảng trên Không gian mạng (KGM) đang làm điên đầu Lãnh đạo Việt Nam. Tuy điều này không mới, nhưng thất bại chống “tự diễn biến” và “tự chuyển hóa” trong Quân đội, Công an và trong đảng của Lực lượng bảo vệ đảng mới là điều đáng bàn.
Có anh bạn đồng hương và đồng nghiệp trẻ, sau khi tình cờ biết rằng tôi là dân thuộc bộ lạc Tà Ru (tù ra) bèn nhỏ nhẹ khen: Không thấy ai đi “cải tạo” về mà vẫn lành mạnh, bình thường như chú! Chưa chắc đó đã là lời chân thật, và dù thật thì e cũng chỉ là câu khen trật (lất) thôi! Nói tình ngay, tôi không được “bình thường” hay “lành mạnh” gì lắm. Tôi ít khi đề cập đến những năm tháng lao tù của mình, giản dị chỉ vì nó rất ngắn ngủi và vô cùng nhạt nhẽo.
Trước hết nói về thị trường địa ốc ở Trung Quốc hiện chiến 25-30% GDP – so với 9% GDP ở Mỹ năm 2006 tức là vào lúc cao điểm trước cuộc khủng hoảng địa ốc 2007-08. Nhà đất chiếm 80% tài sản của dân Tàu (so với 40% ở Mỹ). Người Hoa không có nhiều cơ hội đầu tư vào cổ phiếu hay trái phiếu như ở Hoa Kỳ nên để dành tiền mua nhà nhất là khi giá nhà tăng liên tục từ 30 năm nay (trừ những lúc giá cả khựng lại trong ngắn hạn như vào năm 2014.) Ngành địa ốc ở Trung Quốc nếu suy sụp trong một khoảng thời gian dài sẽ ảnh hưởng đến GDP, và trực tiếp tác động lên dân chúng vốn dựa vào giá nhà như khoảng đầu tư lớn nhất trong đời chuẩn bị cho cưới hỏi, hưu trí hay gia tài để lại con cháu. Cho nên Bắc Kinh vô cùng thận trọng quản lý khủng hoảng địa ốc để không nổ bùng trở thành bất mãn xã hội như trường ở Mỹ năm 2007 vốn dẫn đến Donald Trump và Bernie Sander năm 2016 và 2020. Khủng hoảng kinh tế nguy hiểm ở chỗ từ một đốm lửa nhỏ trong chớp mắt lây lan thành trận cháy rừng, lý do nơi tâm lý
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.