Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Tôi Bị Cúm Quật Ngã

08/01/201300:00:00(Xem: 6851)
Nguyễn Thượng Chánh, DVM
Cúm là một bệnh đã có từ ngàn xưa.

412 năm trước Tây lịch, tổ sư ngành y học là Hippocrate đã từng mô tả một trận dịch bệnh biểu lộ bằng những triệu chứng tương tợ với bệnh cúm ngày nay.

Tại Bắc Mỹ, mùa đông giá lạnh báo hiệu mùa cúm thường niên (seasonal Influenza) sắp đến. Mỗi năm,, lối tháng 9 tháng 10, giới trách nhiệm y tế đều có phổ biến thông cáo khuyên giới cao niên, phụ nữ đang mang thai cũng như trẻ em nên đi chủng ngừa cúm.

Từ đầu tháng 12 năm 2012 vừa qua, bệnh cúm có khuynh hướng gia tăng lên bất thường tại Bắc Mỹ. Các bệnh viện tại Montreal đều đông nghẹt bệnh nhân nhất là trẻ em và người lớn tuổi đến khám vì cảm cúm. Cơ quan Agence de Santé Publique du Canada cũng như CDC Hoa kỳ đều cho biết năm nay tác nhân gây bệnh cúm thường niên chủ yếu là một dạng đột biến của virus cúm heo có tên là Influenza A (H3N2)Variant Virus.

Hai vợ chồng người gõ không may nên bị virus cúm H3N2v quật ngã suốt 5-6 ngàyliền trước lễ Giáng sinh..

Tại Hoa Kỳ, Virus H3N2 (có chứa di thể bộ khung matrix(M) gene của virus 2009 H1N1 đại dịch cúm toàn cầu) được xác định lần đầu tiên ở người từ tháng july-dec/ 2011.Có tất cả 12 ca H3N2v (Indiana, Iowa , Maine, Pennsylvania và West Virginia). Đây là Virus đột biến được tìm thấy ở người và được gọi là "H3N2v" viruses.Từ tháng jan đến sept 2012 có 307 ca nhiễm H3N2v được xác nhận tại 11 tiểu bang. CDC cho biết thông thưòng người bị lây nhiễm vì có sự tiếp xúc lâu dài với loài heo, chẳng hạn như trong các nông trại hoặc trong các chợ phiên, tuy nhiên cũng có trường hợp người lây trực tiếp qua người nữa, nhưng rất hiếm thấy hơn. (CDC)
cum_ba_duoc_si_doi_nghe
Khi bà dược sĩ đổi nghề. (Photo NTC 2010)
Influenza A (H3N2) Variant virus
http://www.cdc.gov/flu/swineflu/h3n2v-cases.htm

Virus cúm thuộc ARN, họ Orthomyxoviridae, chi Influenza. Căn cứ trên cấu trúc của nucleoprotéine mà người ta chia virus cúm ra làm 3 loại: A,B, C.

Influenza A quan trọng nhất vì nó có thể gây bệnh cúm ở thú vật và ở người cũng như có thể gây ra các bệnh dịch (epidémie):

- Grippe asiatique (1958-59) H2N2, Grippe de HongKong (68-70) H3N2, Grippe russe (77-78) H1N1, Grippe aviaire (1997-2009) H5N1.

- và có khi là những trận đại dịch toàn cầu (pandemie) chẳng hạn như đại dịch (Spanish flu) năm 1918-1919.

Virus Influenza A có khả năng đột biến (mutation), thay đổi cấu trúc kháng nguyên và biến đổi tính gây bệnh không chừng. Bởi lý do nầy việc sản xuất ra thuốc chủng ngừa (vaccin) gặp rất nhiều khó khăn và trở ngại. Một loại vaccin chỉ hữu hiệu để phòng ngừa một loại virus đặc thù nào đó mà thôi.

Virus Influenza được phân loại bằng cách nào?

Ngày nay các nhà khoa học phân loại virus influenza A qua cách xác định kháng nguyên (antigène) glycoprotéine bề mặt của virus (glycoprotéine de surface). Các chất kháng nguyên nầy được chia ra làm hai nhóm chánh:

- Những hémagglutinines (HA)

- Những neuraminidases (NA)
cum_om_de_bi_lay
Ôm nhau áp má (hugging) coi chừng lây bệnh cúm. (Photo NTC 2012)
Có tất cả 14 HA được đánh số từ H1 đến H14 và có 9NA được đánh số từ N1 đến N9.

Virus bệnh cúm gia cầm tại Á Châu là sự kết hợp giữa H5 và N1 để cho ra một nhóm phụ hay subtype, đó là virus Influenza A /H5N1.

HA rất cần thiết vì nó giúp virus bám vào tế bào tiếp nhận của vật chủ (người hay thú vật) trong những giây phút đầu tiên của sự lây nhiễm. Ngay khi đó cơ thể sẽ phản ứng lại sự xâm nhập của virus bằng cách ra lệnh cho hệ miễn dịch sản xuất ra kháng thể anticorps để chống lại các chất sinh kháng glycoprotéines của virus. Đây là nguyên tắc căn bản của miễn dịch học.

Ngoài hai loại sinh kháng H và N ra thì cũng còn một loại protéine khác nữa. Đó là nucléoprotéine (NP) giúp các nhà nghiên cứu xếp loại virus cúm ra thành Influenza A, Influenza B, và Influenza C.

NP được xem là protéine đặc thù (spécficité) của virus đối với một loài vật nhất định nào đó.

Hiện tượng di chuyển và hiện tượng hoán chuyển kháng nguyên (Antigenic drift & Antigenic shift)

Tính đa dạng của virus Influenza A được biểu hiện qua hai hiện tượng Antigenic drift và hiện tượng Antigenic shift.

-Hiện tượng di chuyển kháng nguyên (antigenic drift): xảy ra thường xuyên qua hiện tượng đột biến ngẫu nhiên lúc virus tái sản (replication). Sự đột biến của virus thường được biểu lộ ra bằng sự thay đổi vị trí acid amin của chất kháng nguyên HA nào đó. Nhờ vậy virus thoát khỏi sự nhận diện của hệ miễn dịch của vật chủ (host).

Chính kháng thể hóa giải (anticorps neutralisant) được sản xuất ra khi vừa bị lây nhiễm đã làm nẩy sinh ra hiện tượng di chuyển của phần kháng nguyên HA trên virus đi nơi khác. Người ta gọi đó là hiện tượng di chuyển kháng nguyên antigenic drift.

Hiện tượng antigenic drift xuất hiện trung bình mỗi hai năm một lần và làm phát sinh ra những dịch bệnh có giới hạn trong không gian và trong thời gian.

-Hiện tượng hoán chuyển kháng nguyên (antigenic shift): ngược lại với antigenic drift, antigenic shift vẫn còn là một hiện tượng rất hiếm hoi, xảy ra cứ mỗi 10-20 năm một lần.

Chính antigenic shift quyết định sự bộc phát ra của những cơn đại dịch toàn cầu (pandémie) Thí dụ điển hình là đại dịch cúm 1918-1919 mà người ta thường gọi là Spanish Flu hay Grippe Espagnole do virus cúm heo A /H1N1 gây ra và đã giết hại hằng mấy chục triệu người trên thế giới vào thuở đó.

Antigenic shift thật ra là sự kết hợp về mặt di truyền giữa 2 nhóm virus influenza khác nhau nhưng cả hai đều nằm chung trong cùng một tế bào tiếp nhận của vật chủ (host cell). Sự kết hợp nói trên có thể làm phát sinh ra 256 cách phối hợp di truyền khác nhau.

Đó là tất cả sự phức tạp và nhiệm mầu của tạo hóa để giúp vào sự sống còn và tồn tại của một sinh vật, ở đây là virus cúm.

Antigenic shift
http://en.wikipedia.org/wiki/Antigenic_shift

Virus Influenza A được thấy ở nhiều loại động vật khác nhau.

Virus cúm được thấy ở gia cầm, chim chốc, người, heo, ngựa và một số loài hữu nhũ sống dưới biển chẳng hạn như cá voi. Có thể nói virus Influenza ở các loài vật nầy đều có nguồn gốc từ virus Influenza gốc gia cầm mà ra cả.

Ổ chứa tự nhiên (réservoir, carrier) của virus Influenza A là thủy cầm (waterfowl) và đặc biệt là loài vịt trời. Các cuộc nghiên cứu và theo dõi các loài thủy cầm từ trước tới nay đều cho thấy có sự hiện diện của các subtypes như Influenza A/ H1-14 và N1-9.

Virus Influenza tái sản (replication) trong vịt trời và theo phân ra ngoài để lây nhiễm một vùng môi sinh rộng lớn. Thói quen thường di chuyển của loài vịt trời là nguyên nhân chánh làm lây lan bệnh cúm đi khắp thế giới.


Virus Influenza có vẻ thích ứng hoàn toàn ở loài chim. Tất cả virus Influenza ở heo đều có nguồn gốc từ virus Influenza gia cầm.

Virus Influenza ở loài ngựa và ở loài cá voi cũng có nguồn gốc từ virus cúm gia cầm mà ra.

Tuy nhiên virus cúm ở ngưạ và ở cá voi lại không có khả năng đi lây nhiễm sang cho các loài vật khác. Khoa học chưa có câu giải thích về hiện tượng nầy mà chỉ có thể đưa ra giả thuyết đây là một ngõ cụt dịch tễ học (cul de sac épidémiologique, epidemiological dead end).

Heo rất nhạy cảm với virus H1N1 và H3N2 của người và gia cầm

Heo được xem như ổ trung gian hay " thuyền pha trộn " (mixing vessel), nơi đó các di thể (gene) từ những virus cúm khác nhau có thể pha trộn và phát triển để tạo ra những virus mới có tiềm năng lây nhiễm cho người. Đây là trường hợp dịch cúm heo Mexico năm 2009 vừa qua.

Heo có thể truyền virus cúm của chúng cho người, cho vịt, cho gà Tây...

Qua biến cố dịch cúm heo ở Mexico tháng tư 2009, người ta e sợ rằng virus Influenza A/H1N1 là một virus đột biến có pha trộn các phân tử ADN của virus gia cầm, heo và người. Virus đột biến (mutant) đã phá lệ và đốt giai đoạn để lây nhiễm sang cho người đồng thời cũng có khả năng tạo tính lây nhiễm từ người nầy sang người nọ với nhau.

Đây là một ca mới lạ ít thấy xảy ra trong điều kiện bệnh cúm heo bình thường.

Tháng 6/2009 cơ quan Y Tế Quốc tế cho ban bố tình trạng đại dịch toàn cầu A/H1N1.

On June 11, 2009, the WHO declared an H1N1 pandemic, moving the alert level to phase 6, marking the first global pandemic since the 1968 Hong Kong flu

Xin mời các bạn đọc mặt trái của đại dịch toàn cầu cúm heo H1N1 (năm2009) qua bài viết dưới đây:

Nguyễn Thượng Chánh-Tâm thư của heo gởi cho người
http://www.advite.com/TamThuCuaHeoGoiChoNguoi.htm

Cảm cúm: giống nhau mà cũng khác nhau

Triệu chứng cảm và cúm thường hơi giống nhau vì cả hai đều do virus gây ra. Các loại virus cảm cúm thường hoạt động mạnh vào mùa đông.

Thường thì triệu chứng cảm nhẹ hơn triệu chứng cúm. Người bị cảm thường hay bị chảy mũi hoặc hay bị nghẹt mũi và không biểu lộ ra những biến chứng nào quan trọng ảnh hưởng đến sức khỏe chẳng hạn như viêm phổi, viêm do vi khuẩn , cần phải nầm nhà thương…

Người bị cúm cảm thấy uể oải, mệt mỏi, đau nhức bắp cơ

*Cảm (rhume, common cold) do cả trăm loại virus gây ra, tiêu biểu nhứt là Rhinovirus.

*Cúm (grippe, influenza, flu) chỉ do rất ít loại virus gây ra mà thôi, vì lẽ nầy nên người ta chỉ có thể làm vaccin ngừa cúm chớ không thể nào làm vaccin ngừa cảm được.

Tự chữa lấy bệnh cảm cúm

Phần đông chúng ta thường tự chữa lấy bằng những thứ thuốc có sẵn trong nhà như aspirin hoặc tylénol chẳng hạn.

Có người còn phối hợp thêm một vài phương pháp ngoại khoa quốc hồn quốc túy Việt Nam như đánh dầu cù là, dầu gió xanh, cạo gió, bắt gió, giác hơi vv…cho mau hết bệnh. Đây là những chiêu mà người gõ thích nhất mỗi khi bị bệnh.

Nói chung, các thuốc thông thường để chữa cảm cúm đều có thể mua một cách tự do, không cần phải có toa bác sĩ. Không phải vì thế mà chúng không có phản ứng phụ.

Trước khi mua, bạn nên tham khảo với dược sĩ nếu bạn có vấn đề đặc biệt như đang bị bệnh tiểu đường, cao máu, có thai, hoặc mua cho cháu bé uống. Cũng nên cho dược sĩ biết nếu bạn đang sử dụng một loại thuốc thiên nhiên nào đó mục đích để phòng tránh sự tương tác interaction có thể có giữa các loại thuốc với nhau.

Kết luận

Cảm cúm do virus gây ra cho nên không cần phải uống thuốc kháng sinh vô ích.

Tất cả các loại thuốc trị cảm cúm chỉ có công dụng giúp cho ta bớt đau nhức, dễ chịu mà thôi,và sau một thời gian năm mười ngày, thường là sẽ tự nhiên hết bệnh.Tuy nói vậy, nhưng cũng phải đề phòng các biến chứng, như viêm phổi chẳng hạn có thể rất nguy hiểm nhất là đối với trẻ em, các cụ lớn tuổi cũng như đối với các người mà hệ miễn dịch đã bị suy yếu sẵn vì bệnh lý nào đó.

Trường hợp có nóng sốt cao, hoặc triệu chứng có mòi gia tăng thì cần đi khám bác sĩ ngay lập tức.

Nghỉ ngơi, tịnh dưỡng, uống nhiều nước, ăn cam, ăn cháo gà thật nóng bỏ nhiều hành, gừng, nhiều tiêu, cạo gió, bắt gió, và thoa dầu khắp lưng, ngực và dưới lòng hai bàn chân, giác hơi, làm massage đấm bóp, nếu có thể chơi luôn một nồi nước xông (mua trong tiệm thuốc Bắc) trùm mền kín cho ra mồ hôi như tắm cam đoan đã lắm và bạn sẽ khỏe lại ngay lập tức.

Đó là cách chữa trị theo lối quốc hồn quốc túy Việt Nam. Bảo đảm rất hiệu quả mà chẳng tốn bao nhiêu tiền…Chắc các dược sĩ đang có nhà thuốc không mấy hài lòng với lời khuyên " phải gió " của người gõ!

Tất cả đều là những phương cách giúp chúng ta mau lành bệnh. Nếu bạn vừa mới bắt đầu cảm thấy ớn ớn trong người, hơi đau cổ họng và ho hen xụt xịt thì lấy chanh ăn luôn vỏ cũng đở lắm.

Nên nhớ đi ngủ riêng một mình ở chỗ khác cho yên, để tránh lây cho bà xã và cũng để bả khỏi phải chịu cực hình bị bắt buộc nghe mình sủa suốt đêm bên lỗ tai.

Tại Hoa Kỳ và Canada, mỗi năm giới y tế thường khuyến cáo dân chúng nên đi chích ngừa cúm (Canada, chích chùa, free) vào mùa thu trước khi mùa dông đến.

Đây là cách phòng ngừa hữu hiệu nhất.

Thiên hạ hay nói một cách bông đùa rằng đối với cúm nếu không có biến chứng, thông thường nếu uống thuốc thì trong một tuần lễ hay hơn thì bệnh sẽ dứt, còn nếu không có uống thuốc men gì ráo thì cao tay lắm trong vòng 7-10 ngày bệnh cũng tự nhiên khỏi mà thôi.

Cần nên nhớ là bệnh cúm rất dễ lây không những qua không khí mà cũng thường hay truyền từ người nầy qua người khác qua việc ôm nhau áp má (hugging) hay qua cái bắt tay thân thiện.

Vậy sát trùng tay và rửa tay thường xuyên bằng savon là điều cần phải làm để ngừa cảm cúm./.

Đọc thêm :

- Bs Nguyễn Thuợng Chánh- Ds Nguyễn Ngọc Lan

Từ Darwin đến H5N1
http://www.advite.com/darwin.htm

Rửa tay để bảo vệ sức khỏe
http://www.advite.com/ruatay.htm

Tự chữa lấy bệnh cảm cúm
http://www.advite.com/tuchuabenhcamcum.htm

Thiên nhiên không phải hoàn toàn là vô hại
http://nguoivietboston.com/?p=12299

-CDC -Cold vs Flu
http://www.cdc.gov/flu/about/qa/coldflu.htm

- Webster RG, Bean WJ,Gorman OJ. Evolution and Ecology of Influenza A viruses, Microbiologie Rev. 1992; 56:152-179
http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/1579108
http://mmbr.asm.org/cgi/reprint/56/1/152

- Josée Daigneault, DMV, M. Sc. Revue de l"influenza chez le porc et état de la situation au Québec. CRAAQ
http://www.agrireseau.qc.ca/porc/documents/Daigneault_Josee.pdf

Montreal, Jan 8, 2013

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Không có cách nào để bọc đường tin này: Một nửa người Mỹ lớn tuổi sẽ béo phì rất nghiêm trọng trong vòng hơn 12 năm nữa, theo một phúc trình mới tiên đoán.
Thường thường phải có thời gian trung bình là từ ba tới sáu tháng để một móng mọc ra từ gốc tới đầu của móng.Hướng mọc của móng được một lớp da mỏng mọc theo chiều cong ở đáy của móng. Miễn là nơi này của móng không bị tiêu hủy, các thương tích của móng có khuynh hướng kích thích sự tăng trưởng cho tới khi nó lành trở lại.
Theo Thiền sư Munindra (1915- 2003), tỉnh thức không phải là điều huyền bí nhưng đó là một một trạng thái bình thường mà chúng ta ai cững có thể thực hiện được bất cứ lúc nào hết. Nên hành thiền trong mọi hoàn cảnh và cho mọi sự việc: lúc ăn, lúc uống, lúc thay quần áo, lúc thấy, lúc nghe, lúc ngửi, lúc nếm, lúc sờ mó, lúc suy nghĩ…
Vị bác sĩ có ảnh hưởng y học trong suốt thế kỷ thứ 15 được sinh ra tại một thị trấn trước đây thuộc Hy Lạp Pergamum (ngày nay là Bergama, Thổ Nhĩ Kỳ) vào khoảng 129 AD. Claudius Galenus hoặc Galen là một thần đồng, viết ba cuốn sách lúc mới 13 tuổi. Sau khi đã hoàn tất toán học, canh nông, thiên văn học, và triết học, anh ta trở lại học y khoa và, trong 12 năm (thời đó học quá lâu) tại thành phố của mình và tại Smyrna, Corinth và quan trọng hơn, tại Alexandria.
“Năm 2008, thế giới có 115 nước trồng lúa và sản xuất khoảng gần 700 triệu tấn thóc mỗi năm…Lúa gạo là thức ăn căn bản của 36 quốc gia và cung cấp từ 20 đến 70% nguồn năng lượng quan trọng cho hơn phân nửa dân thế giới, đặc biệt tại nhiều nước Á Châu…“…Hiện nay lúa gạo ngày càng trở nên phổ biến sâu rộng ở các lục địa khác, như châu Mỹ, Trung Đông và nhất là châu Phi, vì loại thực phẩm này được xem như thức ăn bổ dưỡng lành mạnh cho sức khỏe và thích hợp cho đa dạng hóa thức ăn hàng ngày…” (Trần V. Đạt Ph.D)
Mỗi ngày ta hít thở khoảng 18,925 lít không khí. Thở có hai nhiệm vụ: Thứ nhất là nó cung cấp cho cơ thể dưỡng khí cần để đốt thực phẩm và cho dưỡng khí. Thứ hai là nó thải ra thán khí là chất không cần của đời sống. Dưỡng khí là chất hơi chiếm khoảng 20 phần trăm không khí mà ta hít vào phổi. Không khí thở ra chứa nhiều thán khí. Mặc dù thở là không tự chủ, tuy nhiên ta có thể du di nó một phần nào. Thí dụ ta có thể lấy hơi thật lớn trước khi lặn ở dưới nước.Ta cũng có thể ngưng thở nhưng đừng ngưng lâu quá; phản ứng không tự chủ bắt con người thở quá mạnh khiến ta không thể tự tử bằng cách ngưng thở.
Trong đời sống hằng ngày, cho để nhận là một chuyện rất bình thường trong mọi sự trao đổi lẫn nhau. Tôi trả tiền, tôi nhận món hàng. Vậy, cho để nhận là một quy luật tự nhiên hay còn là một nguyên tắc đạo đức? Đó là một hành động tự nguyện, bất vụ lợi, xuất phát từ lòng thương người?
Hoa Kỳ mất đi một cây cổ thụ quý giá có một trăm năm với hai ngày lẻ tuổi thọ.Trước sự ra đi này, đích thân vị nguyên thủ quốc gia cũng phải lên tiếng tỏ ý nuối tiếc là người Mỹ mới mất một bảo vật hiếm có. Đó là tài tử Bob Hope mà nhân dân Hoa Kỳ coi như một nhà ái quốc, một diễn viên hài tuyệt hảo, một người mang niềm vui tới cho mọi người.
Cách nay 100 năm, Émile Coué (1857-1926) một nhà tâm lý học và đồng thời cũng là một dược sĩ Pháp đã đề xướng ra phương pháp tư tưởng tích cực (pensée positive) để cải thiện sức khỏe. Đây là một phương pháp đơn giản và rất dễ thực hiện. Theo nhiều người cho biết nó tỏ ra rất hiệu nghiệm.
Theo truyền thông Hoa kỳ, ông Trump đang được chữa trị với nhiều thứ thuốc cho bệnh COVID-19. Ba thuốc trong danh sách hôm nay 2 tháng 10, 2020 là Regeneron, famotidine, và aspirin. Chúng tôi xin lược sơ một cách tổng quát lý do mà ba thứ thuốc này được bác sĩ dùng cho ông Trump.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.