Hôm nay,  
Việt Báo Online

Tha Sala, Em Ơi Biển Động Về Hư Không

28/07/201200:00:00(Xem: 15393)
Tha Sala, Em Ơi Biển Động Về Hư Không
Ngày hai mươi mốt tháng chạp năm Kỷ Tỵ, xác mười một cô gái tuổi từ mười chín đến hai mươi ba, trôi dạt vào bờ Tha Sala, Thái Lan, không mảnh vải che thân.

Những người con gái Việt Nam, cổ bị trói chùm vào nhau, sau khi bị hải tặc hãm hiếp, bị đẩy xuống biển, và sau khi hơi thở còn thoi thóp sự sống, sau tột cùng của đau thương ô nhục, các cô đã bị kéo theo tàu hải tặc, thân thể chập chùng theo sóng nước từ đuôi tàu, cho đến một lúc, cho đến một lúc linh hồn buốt lạnh rời khỏi xác đau thương, hải tặc chặt giây, để xác người nhận chìm trong đại dương loang màu máu.

Những ngày chuẩn bị vào xuân Canh Ngọ (1990), một mẩu tin rất ngắn trên báo Úc loan tin người ta tìm thấy xác mười một cô gái Việt Nam chết trần truồng trên bờ biển Tha Sala. Người ta đoán tuổi các cô gái từ mười chín đến hai mươi ba, cổ bị giây thừng trói chùm vào nhau.

Tôi đã viết một bài tưởng niệm để người bạn thân Trung Chính đọc trên đài phát thanh SBS với lời mở đầu như trên. Giọng đọc dù rất lão luyện, nhưng chợt nghẹn ngào của Chính, đã gửi đi toàn nước Úc một thông điệp buồn, đúng chương trình phát thanh đặc biệt vào giờ khắc giao thừa.

Hôm nay tôi đang ngồi trên bờ biển Tha Sala vào một ngày giữa tháng 7 năm 2012 để viết những dòng này.

Hơn hai mươi hai năm đã trôi qua.
Ngày cuối cùng của tháng 5 âm lịch năm Nhâm Thìn.
Tôi ngồi nghe lại giọng của Chính trên bờ Tha Sala.

Trên bờ biển, dưới một táng cây dương liễu lớn, có dáng một chiếc thuyền dài gần mười thước đã rả mục, chỉ còn trơ ba lớp ván đáy thuyền. Người ta kê miếng ván thuyền này trên các cột thấp, phía trên lợp mái tranh, hai đầu mũi thuyền có hai cái am nhỏ, một cái hướng vào bờ, một cái hướng ra biển.
ban_tho_thuyen_nhan_o_thai
Ghe thuyền nhân Việt và bàn thờ ven biển Thái Lan.
Lúc tôi đến thì đúng lúc một bà lão Thái đang cùng hai cậu nhỏ bưng đồ cúng gồm trái cây và xôi trắng phía trong bờ đi ra. Bà cụ sắp đồ cúng lên hai cái am, kê một cái bàn vuông nhỏ ngay phía mũi thuyền hướng biển, đặt mâm ngũ quả lên, thắp hương vái rồi đi vào. Tôi không biết bà cúng ai vì bà không nói được, có lẽ miếng ván thuyền để trong chòi tranh là di tích một thuyền cá nào đó trôi vào bờ. Có lẽ có người chết trên thuyền nên người địa phương mới chưng thờ miếng ván một cách trang trọng dù mái che và cột chống tơi tả nhuộm một màu buồn bã và nghèo nàn.

Đột nhiên thấy rùng mình.

Bờ Tha Sala không phải là chốn nghỉ. Người Thái chê bờ biển này vì có nhiều thuyền đánh cá, bờ cát sạch nhưng đáy biển là lớp bùn dầy. Người nước ngoài qua đảo Ko Samui không xa lắm. Hai chục cái nhà sàn không một người khách nào khác đến thuê ở qua đêm. Con đường từ đường quốc lộ vào đây phải đi bộ trên hai cây số. Có lẽ những căn nhà sàn gỗ đỏ mái tôn dành cho người địa phương gần đâu đấy vì bên trong không có gì, ngoài một cái giường có treo mùng trắng và cái quạt bàn.

Một bờ biển rất buồn. Một làng chài lạc lõng trên bản đồ vùng duyên hải phía nam của Thái Lan, thuộc tỉnh Nakhon Si Thammarat.

Tôi ra dấu xin bà cụ một ít nhang. Cụ sai một đứa nhỏ chạy vào trong cầm ra ba nén nhang.

Có ai đó đang đốt nén hương dâng lên bàn thờ Tổ, xin thắp thêm nén hương lòng, cắm vào hư không cho thơm linh hồn của những người nằm xuống trên cuộc hải trình tuyệt vọng.

Có ai đó đang đi lễ chùa đêm nay, hãy dừng lại thả vào không gian tiếng thở dài, để sưởi ấm những hương hồn cô đơn lạnh lẽo.

Có ai đó đang ngập ngừng trước cổng thánh đường, hãy xin Chúa ban phát tình yêu cũng như niềm đau khổ đồng đều cho hết thảy nhân loại.

Chính đã đọc những lời trên ở đất Úc yên bình hai mươi hai năm trước, hướng về những linh hồn thảm tử Việt Nam trôi vào bờ Tha Sala.

Hôm nay tôi đưa giọng trầm buồn của Chính vang trên bờ Tha Sala vắng lặng.

Hôm nay tôi cắm một nén hương trên bờ biển Tha Sala vắng lạnh giữa trời mai nắng cháy.

Chợt nghẹn ngào.
Mặt biển xa phẳng như mặt nước hồ.
Sóng nhẹ không thành tiếng.
Một vị sư ở Việt Nam khi biết ý định, đã chỉ cho tôi cách tịnh thủy và cầu nguyện.
Tôi ngồi sau nén hương, hướng ra biển.
Những tàng dừa biển mọc sát đất xào xạc trong gió.
Lá bàng vàng vỏ rơi rụng trên những vỏ sò đá cuội trắng.
Tôi cám ơn bà cụ đã cho tôi nén hương làm từ vùng đất của những tên cướp biển.

Nhưng những người Thái mà tôi gặp hết sức hiền lành và tốt bụng. Mấy ngày qua tôi ở nhờ gia đình một bà bác sĩ trong khu vực dành cho bác sĩ và sinh viên y khoa bên trong khuôn viên nhà thương Maharat ở trung tâm tỉnh Nakhon Si Thammarat. Bà chỉ cho tôi đến bờ Tha Sala chỉ cách trung tâm thành phố vài chục cây số. Nhưng khi tôi hỏi cách qua đảo Ko Kra thì bà chịu. Bà cả không biết có một hòn đảo có tên như thế nằm trong ranh giới tỉnh nhà.

Kro Kra, người Thái đọc là Cỏ Cả (Kro là đảo). Năm 1981, các nhà văn Nhật Tiến, Dương Phục, và Vũ Thanh Thủy đã viết một bản tường trình từ trại tỵ nạn Songkhla miền cực nam nước Thái về thảm trạng kinh hoàng của thuyền nhân trên đảo này. Bản tường trình Hải tặc trong Vịnh Thái Lan của họ đã dống lên tiếng kêu đau đớn, tiếng chuông hy vọng và tuyệt vọng nhất của thời đại chúng tôi.

Mười một cô gái chết thảm nơi đây thuộc thế hệ chúng tôi.

Họ sinh ra trong thời chiến, chết trong thời hậu chiến trên biển người và đất lạ.

Buổi trưa, tôi nửa nhắm nửa mở ngồi trên ghế dựa nhìn ra biển vắng.

Căn nhà sàn tôi ở nằm sát mép nước, tận trong cùng của khuôn viên, chỉ cách cái chòi thờ miếng ván thuyền độ 20 thước.

Chợt thấy hai cô gái phục sức theo Hồi giáo, khăn trùm kín đầu, đi dạo trên bờ biển. Một cô trùm khăn trắng, một cô khăn đỏ rực. Họ nắm tay nhau đứng nói chuyện trước chòi thờ ván thuyền.

Những người con gái Việt Nam đã chết trần truồng trên bờ biển này. Những người con gái đạo Hồi kín đáo từ đầu đến chân đứng nhởn nhơ trên bờ biển này.

Chờ gần chiều khi biển chỉ còn một màu vàng đỏ, tôi đi lần xuống nước tính lấy toàn cảnh từ biển trông vào bờ. Nhưng khi ngẩng đầu lên thì giật nẩy mình. Ngay nóc chòi thờ chiếc ván thuyến, có di ảnh mờ mờ của một cô gái. Có lẽ do nắng gió từ biển khơi lâu ngày nên hình hài trên ảnh đã mờ, nhưng trông kỹ vẫn thấy đúng là ảnh một cô gái. Cả thân hình cô được bao phủ bởi một thân cây già, các táng cây mọc sau cô xòe những lá cây như hoa trắng trùm lên mái tóc dài thả xuống hai vai, cô quỳ hai gối trên một chiếc thuyền buồm đang vượt đại dương, miệng mỉm cười, đôi mắt đen to nhìn thẳng ra biển.

Tôi rùng mình trong thoáng giây.

Tôi đã quan sát hai cái am nhỏ hồi sáng. Không có tượng Phật. Thì ra họ thờ cô gái này.

Tôi chụp nhanh một tấm thì đúng lúc, trời đổ mưa lắc rắc, mây từ đâu kéo đến đen cả bầu trời. Rồi những hạt mưa to trút xuống cả biển khơi, rơi đồm độp trên mái lá mái tôn và bãi cát. Một tia chớp sáng lóe bầu trời. Gió nổi mạnh trong khi ngoài biển xa bầu trời vẫn vàng ươm ánh chiều tím mịn.

Tôi chạy vội vào căn nhà bán thức ăn. Lúc này không có gì hơn là một lon bia Thái. Một người đàn ông chừng bốn mươi tuổi mang bia ra, tiện thể ngồi xuống bên cạnh để hỏi chuyện.

Tôi hỏi tại sao có cái chòi thờ chiếc chuyền đã rả mục, lại có hai cái am. Có phải thờ cô gái có di ảnh hướng ra biển không.

Ông ta là con trai độc nhất của bà cụ hồi sáng. Ông trầm ngâm, nói tới đâu tôi lạnh mình tới đấy.

Ông kể rằng cách đây mười bảy năm, gia đình từ đảo Samui qua đây lập nghiệp. Khi đào cát để lập chòi thì thấy xác một chiếc thuyền vùi sâu trong cát. Ông nói trước đây có một số thuyền Việt Nam qua đây, nhưng không chắc có phải là thuyền của người Việt hay không.

Cả nhà khi đào thấy chiếc thuyền cũng không chú ý, chỉ để trơ ra đấy. Thế rồi một hôm, có một vị sư kêu mẹ ông đến bảo rằng hãy thờ chiếc thuyền ấy. Vị sư nói ông nằm mộng thấy một cô gái hình vóc như thế này thế kia, đến nhờ ông nói lại với gia đình là những người đi trên thuyền, trong đó có cô, đã chết thảm, nên xin được thờ phụng. Vị sư kêu người vẽ lại chân dung cô gái như ông thấy, rồi bảo bà cụ hãy thờ cô gái này nơi chỗ xác thuyền tìm thấy.

Bà cụ là người mộ đạo nên làm theo. Cả mười bảy năm nay, mỗi ngày bà cụ đều cúng hai mâm như thế cả.

Tôi xúc động bảo với người đàn ông, dù gia đình ông không chắc người chết trên thuyền kia là ai, nhưng tôi chắc là những thuyền nhân Việt Nam, vì mười bảy năm trước thuyền đã mục, nghĩa là chiếc thuyền đã vùi trong cát lâu lắm, có lẽ từ khoảng thời kỳ mà thuyền nhân Việt ồ ạt ra đi.

Người đàn ông lặng thinh, ngẫm nghĩ. Rồi ông vào trong nhà mời bà cụ ra. Bà bảo khi bà lập chỗ thờ thuyền cùng di ảnh cô gái, người trong làng cá này đều bảo bà điên. Nhưng bà không màng, bà bảo bà tin có Phật, nhất là vị sư không bao giờ đặt chuyện như thế.

Trời đã sụp tối, tiếng sóng biển rì rào. Tôi về lại căn nhà sàn của mình, phải đi ngang lại chiếc chòi thờ thuyền. Bất chợt, dù cả đời không sợ ma vì biết ma chê mình, người tôi lạnh xương sống.

Nhìn quanh không một bóng người. Tiếng sóng, tiếng chó tru trong đêm rờn rợn.

Nhưng rồi tôi cũng đứng lại hồi lâu trước di ảnh cô gái trong bóng tối nhá nhem. Có lẽ từ một tiếng gọi kêu nào đấy đã đưa chân tôi lưu lạc chốn này để thấy lại một thảm cảnh hiển bày.

Tha Sala, em ơi, đêm nay sóng cuồng điên ngoài biển, miếng ván thuyền rả mục trên bờ vắng.

Mưa đã ngưng nhưng cát vẫn ướt.

Tôi vào nhà lấy cái máy đem ra để cạnh cái chòi thờ, mở lại giọng đọc của Chính.

Trong đêm vắng, giọng của người bạn tôi như tiếng kinh cầu chiêu niệm những oan hồn lẩn khuất đâu đây. Tiếng của anh chậm buồn như sóng biển ngoài kia đang thổn thức.

Đêm nay, đêm oai linh, đêm hồn thiêng sông núi, đêm của tổ tiên nghìn năm sống lại, đêm của những bước chân phiêu lãng trở về bên đốm lửa quê nhà.

Đêm đào huyệt chôn vùi tội ác và ích kỷ.
Đêm của những tấm lòng nở hoa nhân ái.
Xin hãy bàn giao hiện tại tối tăm và phù phiếm, cho ngày mai rạng rỡ bài đồng ca thơm ngát tình người.
Để mùa xuân được trải đều khắp chốn.
Để thiện tâm nở đầy trên lòng bàn tay, thúc giục những bước chân trần tiến về những cuộc hải trình tuyệt vọng, cho mùa xuân chia đều trên mỗi một sinh mệnh của đồng bào.
*
Tha Sala, em ơi biển yên bình.
Sóng dậy.
Những người con gái Việt Nam.
Những thế hệ chúng tôi đi vào biển dữ.
Cuồng điên, khát vọng, xâu xé.
Biển đen những kiếp người trôi dạt.
Biển đêm miếng ván thuyền di ảnh
Của em.
Sáng lung linh tinh khiết
Trên bãi vắng.
Thân xác em hoang lạnh nhưng linh hồn thơm ngát những đóa hoa nở tung trời.
Hình hài em từ lòng cây hiện ra sang cả tinh trong.
Em biết không
Các thành tựu của Mâu Ni đều hiển bày từ cây đó.
Sinh trong vườn cây Lâm Tỳ Ni.
Thành đạo dưới cội cây Bồ Đề.
Giảng pháp đầu tiên trong vườn cây Lộc Uyển.
Và trở lại hư không dưới táng cây Sala bất diệt.
Người đất lạ đã hiển bày em trang nghiêm từ lòng cội cây già nở hoa
Nơi biển Tha Sala này.
Em là biểu tượng của vô cùng
Của hư không bất diệt.
*
Tha Sala, hai mươi hai năm sau, tôi thắp nén hương này, nói vào hư không bài văn tế không thành tiếng.
Tha Sala đêm 17.7.2012

27/05/2018(Xem: 106)
thứ bảy 12.05.2018, hơn 600 người gốc Việt tham dự lễ khánh thành tượng đài tưởng niệm Tiến sĩ Rupert Neudeck -- vị đại ân nhân đã cứu sống họ vào cuối thập niên 1970 và đầu thập niên 1980
26/05/2018(Xem: 478)
Cùng Với Đồng Hương Tại 7 Thành Phố Âu Châu: Hai cuộc trình chiếu tại Paris và một tại Bỉ -- VIETNAMERICA niềm an ủi cho người Việt tại Âu châu trong mùa Quốc Hận
26/05/2018(Xem: 4664)
Cảm động lễ cầu siêu thắp nến nạn nhân - Buổi lễ do Nghị viên Nguyễn Tâm, đại diện Quận 7 San Jose, đứng ra kêu gọi, phối hợp cùng các ni sư tu viện Huyền Không tổ chức.
26/05/2018(Xem: 533)
Ls Trần Kiều Ngọc (TKN): Dạ thưa đây là Hội Nghị Quốc Tế đầu tiên được tổ chức bởi Tibetan Youth Congress. Đây là một tổ chức Tây Tạng gồm những thành viên trẻ đã được thành lập từ năm 1970 và có đến 35,000 thành viên khắp nơi trên thế giới.
26/05/2018(Xem: 696)
Bằng trí tuệ con người sẽ thấy chỉ có sự hòa hợp, cảm thông và tình thương mới giải quyết được những vấn đề của nhân loại chứ không phải bạo lực, o ép, khống chế, cấm vận, đe dọa.
26/05/2018(Xem: 605)
Họ cố gắng làm những cử chỉ, hành động ý nghĩa, để tưởng niệm cho những quân nhân đã anh dũng hy sinh cho cuộc chiến, cho hoà bình thế giới.
26/05/2018(Xem: 354)
Nhà thơ Trần Yên Hòa vừa phát hành thi tuyển “Trần Yên Hòa: Hơn Năm Mươi Lăm Năm Thơ”… Đó là một tuyển tập gói trọn một đời thơ, cũng là nơi mang rất nhiều tình tự với quê nhà, với những khung trời kỷ niệm tình ca.
26/05/2018(Xem: 2060)
Trump: Kính Ngài Chủ Tịch…Chân thành mà nói, tôi đã có ý muốn gặp Ngài. Rất tiếc, vì khẩu khí hiếu chiến đầy giận dữ của Ngài, tôi nhận thấy, ít ra vào lúc này, không tiện cho việc chúng ta gặp nhau
26/05/2018(Xem: 230)
Ngày lễ Mẹ của Pháp hằng năm là ngày Chủ Nhật của tuần cuối tháng 5. Tuy ngày lễ Mẹ mang tính toàn cầu nhưng không cùng một ngày thống nhứt. Riêng ở các nước còn nói tiếng Pháp, ngày này cũng khác nhau. Như ở Québec, Espagne, Italie, Danemark, Autriche là ngày 11 tháng 5. Giống như ở Huê kỳ. Về ngày Lễ Cha cũng vậy.
26/05/2018(Xem: 333)
Thập niên gần đây, với sự phát triển của Internet, nhiều phương Pháp Khí Công đã được phổ biến tràn lan trên mạng, giúp cho người chịu khó tập luyện được thêm sức khỏe, ngăn cản nhiều căn bệnh của tuổi tác, và nếu tập luyện kiên trì lại có thêm sức mạnh, có thể làm được những việc nặng mà trước đó không làm nổi.
25/05/2018(Xem: 893)
trận chung kết của giải Champions League Âu Châu. Trận chung kết này lần đầu tiên được "cố ý" chọn tổ chức tại thủ đô Kiev của Ukraine vào ngày thứ bảy 26 tháng 5 vì quốc gia này đã và đang có tranh chấp đẫm máu ở vùng biên giới giáp nước Nga
25/05/2018(Xem: 776)
Vào trung tuần tháng 5-2018, 400 gia đình nghèo đang lưu thân lạc xứ ở tỉnh Pursat (Cambodia) đã nhận được những phần quà đầy ắp tình đồng bào, bao gồm 8 tấn gạo và 400 phần nhu yếu phẩm
25/05/2018(Xem: 1225)
Tôi hân hoan thông báo Ủy Ban Chuẩn Chi Thượng Viện đã vừa thông qua Dự Luật SB 895 hôm nay, và dự luật này sẽ được đưa vào Thượng Viện trước 40 Thượng Nghị Sĩ để có thể bỏ phiếu vào tuần tới.
25/05/2018(Xem: 367)
Đảng CS Hà-Nội bán đất, bán biển bất lực trước "sóng gió Hoàng Sa và Trường Sa". Phải nhờ các Hiệp Sĩ ra tay cứu Mẹ Việt Nam! - Những Bản đồ TQ từ 1850, 1903, 1905, 1908, 1911, 1935, 1936 hay cả 1911-1949, đều xác nhận chắc chắn 100% rằng Trường Sa, Hoàng Sa là của Việt Nam
25/05/2018(Xem: 903)
Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng và Hội đồng Lý luận Trung ương, Tác giả Nghị quyết “Xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, nhất là cấp chiến lược,đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ” (Số 26-NQ/TW) đã muốn vung tay qúa trán, hay biết khó khăn mà vẫn liều, khi ấn định đến năm 2020, năm áp chót của khóa đảng XII, sẽ “kiên quyết xoá bỏ tệ chạy chức, chạy quyền; ngăn chặn và đẩy lùi tình trạng suy thoái, "tự diễn biến", "tự chuyển hoá" trong cán bộ, đảng viên.”
Tin công nghệ
Để khuyến khích người dùng nâng cấp lên các gói thuê bao iCloud, khoảng cuối tháng 05/2018, Apple thông báo tặng miễn phí một tháng dùng thử cho các gói dung lượng 50GB, 200GB và 2TB.
Khoảng cuối tháng 05/2018, một nhóm các nhà khoa học Nhật Bản cho biết đã có thể tạo ra từng tế bào thần kinh riêng lẻ và định tuyến sự kết nối của chúng.
Khoảng cuối tháng 05/2018, một số nguồn tin cho biết, Apple đang nghiên cứu nhiều cách để Siri có thể giúp người dùng giải thích lý do vì sao phải từ chối một cuộc gọi đến.
Vụ kiện giữa Samsung và Apple vẫn đang diễn ra gay gắt. Khoảng cuối tháng 05/2018, cả 2 bên tiếp tục ra tòa để quyết định khoản tiền đền bù còn lại mà Samsung phải trả cho Apple, sau nhiều lần phúc thẩm, tòa đã ấn định số tiền mà Samsung cần trả cho Apple là 539 triệu USD.
Khoảng cuối tháng 05/2018, Quỹ đầu tư mạo hiểm thuộc tập đoàn BP đã đầu tư 20 triệu USD để nghiên cứu một loại pin mới cho xe điện EV, có khả năng sạc siêu nhanh.
Khoảng cuối tháng 05/2018, Energizer ra mắt các dòng smartphone Power Max, Hardcase và Energy.
Khoảng cuối tháng 05/2018, trang Bloomberg trích dẫn theo nhiều nguồn tin thân cận, khẳng định rằng Essential đã hủy bỏ kế hoạch phát triển thế hệ kế tiếp của mẫu smartphone Essential PH-1. Điều này có nghĩa là sẽ không có sự xuất hiện của model Essential PH-2.
Khoảng cuối tháng 05/2018, các nhà nghiên cứu tại Cisco đã cảnh báo về mối đe dọa của một malware độc hại mới, có thể đã lây nhiễm cho hơn 500,000 router dùng trong các hộ gia đình và các văn phòng trên toàn thế giới. Hacker có thể sử dụng nó để thu thập thông tin, phát động các cuộc tấn công hay phá hủy vĩnh viễn các thiết bị chỉ với một câu lệnh.
Khoảng cuối tháng 05/2018, bộ phận làm chip của Samsung thông báo sẽ sản xuất thử nghiệm chip 7nm Low Power Plus vào cuối năm 2018 trên dây chuyên khắc chip bằng tiêu cực tím extreme ultraviolet lithography
Khoảng cuối tháng 05/2018, Sony giới thiệu một phiên bản sổ giấy điện tử mới, có kích thước nhỏ gọn hơn, thiết kế đẹp hơn và tích hợp nhiều công nghệ, kết nối tiện dụng.
Khoảng cuối tháng 05/2018, Apple phát hành trang web hỗ trợ các chính sách giảm giá và hoàn trả 50 USD cho các giao dịch mua pin từ ngày 01/01/2017 đến 28/12/2018 do lỗi điện thoại bị chậm.
Khoảng cuối tháng 05/2018, trang Straitstimes của Singapore đưa tin, tấm hộ chiếu Nhật Bản hiện sẽ cho phép những người sở hữu có thể tới 189 quốc gia và vùng lãnh thổ mà không cần phải xin visa, hoặc xin visa ngay tại sân bay nước nhập cảnh
Khoảng cuối tháng 05/2018, Samsung đã công bố kế hoạch thành lập trung tâm nghiên cứu trí tuệ nhân tạo AI quy mô lớn tại Cambridge, Anh. Đây được xem là một trong những nỗ lực nhằm đẩy mạnh sự phát triển của AI và những ứng dụng của công nghệ AI cho các sản phẩm của hãng trong tương lai
Khoảng cuối tháng 05/2018, sau vụ tai nạn một trong những chiếc xe tự lái đâm vào người đi bộ và khiến nạn nhân tử vong, Uber đã quyết định ngừng thử nghiệm xe tự lái tại Arizona, Mỹ. Quyết định đã được Uber công bố trong một bản ghi nhớ nội bộ
Hồi cuối năm 2016, Amazon đã ra mắt một hệ thống thị giác máy tính, được gọi là Rekognition. Không lâu sau đó, công ty đã bắt đầu quảng cáo nó đến các sở cảnh sát như là một công cụ để chống tội phạm.