Y Dược Ngày Nay Tháng 12: Y Học, Báo Y Khoa, Tham Khảo

17/12/201100:00:00(Xem: 6546)

Y Dược Ngày Nay Tháng 12: Y Học, Báo Y Khoa, Tham Khảo

Bác sĩ Trần mạnh Ngô

Bài này đã được Bích Vân đọc trong Y Dược Ngày Nay WebRadio -

Xin mời nghe WebRadio đặc biệt trong Y Dược Ngày Nay.

Hôm nay là ngày 6 tháng 12 năm 2011, YDNN xin chào mừng quý vị thính giả. Chúng tôi xin chúc quý vị Một Giáng Sinh vui mạnh và một Năm Mới nhiều may mắn, tràn đầy hạnh phúc.

Để mở đầu cho chương trình hôm nay chúng tôi xin giới thiệu: 1) Mục Hình Ảnh Y Học Mỗi Tháng với "Bệnh chóng mặt (vertigo)” do Bác sĩ Nguyễn Nguyên phụ trách (Xin bấm Chuột vào hình để phóng lớn và xem giải đáp).

2) Phát Thanh Y Học với bài "Truy tầm ung thư tuyến tiền liệt" do Bác sĩ Nguyễn văn Đích phụ trách. Và mục âm nhạc với bài "Tình khúc mùa Xuân", nhạc và lời của Bác sĩ Phạm Anh Dũng.

Bây giờ xin mời quý vị nghe bài Một cách chọn nơi cung cấp dịch vụ Y Khoa của Bác sĩ Nguyễn Nguyên :

Khi còn khỏe mạnh và còn có đủ thời gian để chọn lựa, việc tìm nơi cung cấp dịch vụ Y Khoa (Health Care Provider - HCP) cho bản thân hay gia đình mình là một trong những quan tâm hàng đầu của nhiều người. Có người thích lựa chọn HCP theo những gợi ý của bạn bè hoặc người thân, một số người khác dựa vào niềm tin (belief), quan điểm (opinion) và cảm nhận (perception) của chính mình. Một cách lựa chọn HCP sẽ được bàn đến sau đây, dựa trên mô hình của Giáo sư Avedis Donabedian: Cấu trúc-Tiến trình-Thành quả [Structure-Process-Outcome (SPO)].

Ba yếu tố Cấu trúc, Tiến trình và Thành quả có thể xem là tiêu chuẩn căn bản để đánh giá và lựa chọn một HCP trước khi giao phó sức khỏe của thân nhân hay của chính mình.

Nói đến Cấu trúc của HCP, người ta không chỉ nghĩ đến bảng hiệu hấp dẫn, cơ sở vật chất hoành tráng, nhà cửa nguy nga hay phòng ốc đồ sộ, mà còn cần chú ý đến một số điểm thiết thực và quan trọng hơn trong việc phòng và trị bệnh. Về cơ cấu nhân sự, nhân viên của HCP không những cần cập nhật kiến thức và kỹ năng y khoa mà còn cần có thái độ tận tình phục vụ người bệnh.

Các dịch vụ chẩn đoán, điều trị, điều dưỡng, dinh dưỡng và phục hoạt phải chu đáo. Và tất nhiên, phòng ốc cần thoáng, sạch, và hợp vệ sinh; trang bị y khoa không những hiện đại mà còn được bảo trì thỏa đáng. Ngoài ra, hồ sơ bệnh lý cũng cần được thiết lập, lưu trữ, cập nhật và sẵn sàng khi cần sử dụng. Hơn nữa, các dịch vụ y khoa (hay phục hoạt và giải trí) khác cũng phải đầy đủ để đáp ứng nhiều tình huống và nhu cầu của bệnh nhân.

Nhằm giúp bệnh nhân tránh di chuyển hay chờ đợi, các phương tiện Xét nghiệm bệnh lý (thử máu, nước tiểu...), X-quang, Siêu âm, Điện tâm đồ (ECG) và Nội soi (Endoscopy) cần được nhanh chóng và dễ dàng thực hiện ngay trong các phòng ốc kế cận. Đạt được các tiêu chuẩn về cấu trúc như trên mới thật sự cần thiết; cơ sở vật chất dù có hoành tráng cũng chỉ là “màu mè” phô trương.

Mặt khác, nói đến Tiến trình của các dịch vụ y khoa là nói đến từng bước trong quá trình phục vụ của thầy thuốc và nhân viên chuyên môn y khoa.

Trong một cơ sở y tế lý tưởng, các vị chuyên viên y khoa không thể lơ là trong việc thảo luận với bệnh nhân hoặc thân quyến về một số vấn đề quan trọng như: các triệu chứng chủ quan mà người bệnh mắc phải; các tiền sử cá nhân và bệnh sử trong gia đình của người bệnh; các dấu hiệu lâm sàng phát hiện được; các xét nghiệm đã và sẽ cần làm để xác định bệnh. Vì lợi ích của chính người bệnh (không vì lợi nhuận cho HCP), HCP sẽ không làm quá nhiều hay quá ít các xét nghiệm; không đánh giá quá cao hay quá thấp các kết quả xét nghiệm; đây cũng là một điểm quan trọng không thể bỏ qua.

Các chẩn đoán (xác định, dự đoán hay phân biệt) cũng phải được thẳng thắn bàn với bệnh nhân hay thân quyến. Các phương hướng điều trị và tiên lượng bệnh cũng cần được giải thích cho bệnh nhân và thân quyến. Các biện pháp phòng ngừa bệnh cho cá nhân, gia đình và xã hội phải được đề cập trước khi xuất viện.

Các yêu cầu về tiến trình phục vụ như vừa nêu tuy có vẻ cao nhưng vẫn có thể đạt ở một số HCP.

Chỉ nhìn cấu trúc và tiến trình thôi và không nhìn thành quả của HCP sẽ là một thiếu sót. Việc tìm hiểu thành quả mà nhân viên và cơ sở điểu trị đã đạt sẽ giúp việc chọn lựa thêm phần đáng tin.

Các kết quả quan trọng đáng chú ý đối với một HCP là tỷ lệ tử vong, bệnh suất và mức vừa lòng của thân chủ. Các thành quả tích cực về săn sóc và điều trị có thể dễ thấy từ thông tin, quảng cáo của chính nơi cung cấp dịch vụ hoặc từ đồn đoán ('mách miệng').

Trái lại, các kết quả tiêu cực thường khó tìm hơn, nhất là về các biến chứng, sơ sót, và thiếu sót trong quá trình phục vụ tại nơi mình chọn. Những nguồn tin tiêu cực (chủ quan hoặc khách quan) có thể tìm thấy từ những thân chủ cũ. Tuy nhiên, suy cho cùng thì cái khó vẫn là việc đánh giá nguồn tin tìm đuợc, để sáng suốt quyết định và chọn lựa.

Một số điều dễ thấy là:

Nhân viên y tế dù giỏi, dịch vụ dù hay, nhưng khi cần thì không có, khi có lại giá cao, tất nhiên sẽ gây trở ngại không nhỏ cho việc phục vụ. Một cơ sở y tế nằm tận lầu thứ ba mà không có thang máy, y phí lại quá cao, và không mở cửa sau giờ (chỉ mở cửa từ 9 giờ sáng đến 5 giờ chiều) hiển nhiên không thể là một nơi lý tưởng cho mọi người bệnh.

Do đó, các thước đo dành cho thành quả có thể là hệ thống “4 A”: Appropriate, Accessible, Affordable và nhất là Available 24/7.

Trước tiên là: thành quả phải thỏa đáng (Appropriate) đối với nhu cầu của bệnh nhân và trình độ y học. Kế đến, các tiện ích (facilities) của HCP phải thật sự thuận tiện (Accessible) cho người bị bệnh hoạn hay mang tật nguyền; y phí cần vừa phải (Affordable) đối với đa số bệnh nhân. Và quan trọng hơn cả, HCP phải sẵn sàng 24/7 (Available) để phục vụ.

Dù biết rằng: “chớ đem thành bại mà luận anh hùng”, việc dùng “4As” (như vừa nêu) để đo lường thành quả của HCP tưởng cũng không hẳn là việc làm quá đáng.

Tóm lại, ba phương diện Cấu trúc, Tiến trình, và Thành quả là ba tiêu chuẩn quan trọng. Ba tiêu chuẩn này có thể dùng làm thước đo một cách có hệ thống, khi tìm và chọn nơi cung cấp dịch vụ Y Khoa cho bản thân hay gia đình.

Bác sĩ Nguyễn Nguyên

Sau đây là tóm tắt những đề tài đã trình bày trong YDNN tháng vừa qua.

Trước hết là trong phần Tin Tức Y Học, Bs Nguyễn văn Thịnh thông tin: Phát hiện phình động mạch chủ, phòng ngừa tai biến mạch máu não, siêu vi trùng Cúm tăng nguy cơ trầm trọng bệnh tim mạch, vi khuẩn H. Pylori bảo vệ cơ thể chống bệnh hen khí quản, Chocolat có tác dụng bảo vệ bệnh tim mạch, bệnh tâm thần phân liệt, bệnh khớp xương Arthrose, Aspirine phòng ngừa nguy cơ ung thư ruột già, Truy tầm ung thư ruột già bằng nội soi hay thử máu trong phân, Tác dụng cà phê chống trầm cảm, Bệnh Dupuytren, Liên hệ giữa Benziodiazepines và Alzheimer, Miễn dịch chống bạch cầu, bệnh thủy đậu, Siêu vi trùng VZV gây đau vào buổi sáng, Vaccin mới ngừa lao, Vi khuẩn gây ung thư đại tràng, Chẩn định chấn thương sọ bằng định lượng protein (S-100b), Vaccin chống sốt rét, Dystrophie musculaire Duchenne, Tế bào tử cung và Insuline, Bệnh thủy đậu, Zona, Trào ngược dạ dầy, Chống acid dạ dầy, LEAP (low-energy antifibrillation pacing), Rung thất (Fibrillation ventriculaire), Bệnh đục thủy tinh thể, Thử máu chuẩn bệnh trầm cảm, Những profil mới bệnh loét dạ dầy, Cường giáp trạng giảm tuổi thọ, Kích thích điện tử trị bênh trầm cảm, vá giấc ngủ sâu tốt cho tim. Bs Nguyễn Tài Mai sơ lược một số Đại Học ở Hoa Kỳ. Ds Lê Văn Nhân tường trình một số thông tin mới về dược thảọ. Bs Nguyễn Văn Đức bàn luận về chiều hướng mới của Medicare.

Trong Y Học Thường Thức, Bs Nguyễn Ý Đức với đề tài Sống với viêm khớp, Trái tim và ung thư nhiếp hộ tuyến, Gia vị thực phẩm, Bs Nguyễn Văn Đức viết về Chữa bệnh xốp xương, Dùng thuốc cho các vị cao niên, và Đau lưng dưới.

Trong Y Học Thực Hành, Bs Nguyễn văn Thịnh viết về trạng thái tâm thần bị biến đổi và hôn mê. Cấp cứu hôn mê và Hội chứng động mạch vành cấp tính.

Trong Y Khoa Lâm Sàng, Bs Nguyễn Tài Mai viết về những phí tổn khi bệnh nhân nằm trong bệnh viện dưỡng lão ở Hoa Kỳ. Bs Mai cũng bàn luận về săn sóc bệnh nhân với chất lượng cao. Bs Nguyễn văn Đích trình bày một trường hợp sụp mí mắt.

Trong phần Dược Phẩm, Ds Lê Văn Nhân tóm tắt một số thuốc bổ xương như: Calcium, sinh tố D, Calcitonin, Biphosphonate. Ds Lê Văn Nhân cũng thông tin thuốc tháng 11, như: tương tác giữa màu xanh methylen và linezolid với thuốc đồng vận serotonin, EMA duyệt lại an tòan của thuốc chống viêm không steroid, chứng run vô căn, Uống thuốc trị cao huyết áp buổi tối hiệu nghiệm hơn.

Trong Khảo cứu Y Dược khoa, Bs Lương Vinh Quốc Khanh và Bs Nguyễn Hoàng Lan bàn luận Điều trị chứng bệnh Lo Âu bằng sinh tố Thiamine (B1).

Trong phần Thảo Luận báo y khoa, Ds Lê Văn Nhân nói về vài ứng dụng mới của nghệ, Đọc báo Y Khoa New Engl Jnl Medicine của Bs Nguyễn tài Mai và hội chứng paraneoplastic. Bs Trần Mạnh Ngô thông tin : Kiểm soát đường của bệnh nhân Tiểu Đường, Ung thư buồng trứng, và chứng bệnh Xanthelasmatạ.

Trong phần Sinh Học, Ds Lê văn Nhân thông tin Khai thác nguồn tài nguyên sinh học biển cả.

Trong phần Hỏi Đáp Y học, Bs Nguyễn Trần Hoàng hỏi đáp về bệnh Cảm, Trị và ngừa cúm.

Sau hết, trong phần Tham Khảo, Tiến sĩ Dược khoa Trần Việt Hưng viết về nhiều đề tài như những loài ốc, và giá trị dinh dưỡng của gà tâỵ. Bs Vũ văn Dzi tường trình lực sĩ Fauja Singh 100 tuổi vẫn chạy đua Marathon. Bs Thú Y Nguyễn Thượng Chánh tham khảo nhiều đề tài như: Chuyện thuỷ sản tại quê nhà, Nhiễm khuẩn bệnh viện, Chuyện nghỉ hưu tại hải ngoại, Quyền được chết trong phẩm giá. Và, Ts Mai Thanh Truyết bàn luận về: Hoá chất và Dược phẩm Trung quốc.

Ngoài ra còn có các mục thường xuyên như Đố vui để học, Từ điển Y học Anh Việt Pháp, Danh mục Phân loại Bệnh Quốc tế do Bs Nguyễn Nguyên phụ trách. Xin mời quý vị cùng xem.

Xin kính chào tạm biệt quý thính giả và xin hẹn gặp lại quý vị tháng sau.

Bác sĩ Trần Mạnh Ngô, Xin mời quý vị ghé thăm Y Dược Ngày Nay, www.yduocngaynay.com, Một Trang Web Y Khoa của Người Việt viết cho người Việt.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Năm Quý Mão đã đến! Để đảm bảo trái cây họ cam quýt mà quý vị tặng người thân trong dịp Tết Nguyên đán này là hiện thân của phúc lộc, may mắn và thịnh vượng, Chương Trình Phòng Chống Sâu Bệnh & Dịch Bệnh Gây Hại Giống Cây Cam Quýt (CPDPP) đề xuất các biện pháp thực hành tốt nhất sau đây để bảo vệ giống cây cam quýt quý hóa của California trong nhiều năm tới.
Blue Shield of California Promise Health Plan (Chương Trình Bảo Hiểm Y Tế Hứa Hẹn của Blue Shield of California) đang giới thiệu Wellvolution, là chương trình bảo hiểm y tế và sức khỏe tâm thần kỹ thuật số theo lối sống có thể được lập riêng để giải quyết các nhu cầu và ưu tiên sức khỏe cá nhân.
Sau 13 năm, cuối cùng thì Bác sĩ David Sinclair và các đồng nghiệp đã tìm được câu trả lời cho câu hỏi: Điều gì thúc đẩy quá trình lão hóa? Trong một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Cell vào ngày 12 tháng 1 năm 2023, Sinclair, giáo sư di truyền học và đồng giám đốc của Paul F. Glenn Center for Biology of Aging Research tại Trường Y Harvard (Harvard Medical School), đã phác họa ra một chiếc đồng hồ lão hóa, khi ta vặn chiều kim là có thể đẩy nhanh hoặc đảo ngược quá trình lão hóa của các tế bào.
Gần đây, một số bạn bè gởi cho tôi qua e-mail một bài viết bằng tiếng Việt không rõ xuất xứ cảnh báo về một loại biến chủng của virus COVID mới rất nguy hiểm, rất lây lan mà lại không có triệu chứng thông thường báo trước, không phát hiện được bằng các test hiện có và không có thuốc chữa. Những “tin tức” này có vẻ không có cơ sở thực tế và có thể gây hoảng hốt không cần thiết. Hôm nay tôi xin phỏng dịch và chú thích thêm cho dễ hiểu một bài báo của CNN (1) trả lời một số câu hỏi về biến thể phụ mới nhất đang lan tràn ở Mỹ và đã có mặt tại Việt Nam.
Chúng ta đã cảm thấy hân hoan khi đón chào năm mới Quý Mão 2023 sắp đến. Mọi người chắc hẳn sẽ cùng bên nhau ăn uống. Hút thuốc và uống rượu là những điều thường được làm khi đoàn tụ với người thân và bằng hữu để đón Tết. Thế nhưng việc hút thuốc cùng nhau hay mời nhau điếu thuốc có thật sự cần thiết để đón mừng năm mới không? Tiến sĩ Shu-Hong Zhu, Giáo sư Y Học Gia Đình và Sức Khoẻ Cộng Đồng tại Đại học California, San Diego (UCSD) cho biết: “Khói thuốc lá có hơn 7.000 loại hóa chất và khoảng 70 chất trong số đó được biết là gây ung thư. Hít phải khói thuốc lá do người khác hút có thể tác hại như là tự hút và cũng có thể gây hại cho thú cưng. Cách tốt nhất để ăn mừng là tránh những nơi hút thuốc, không mời mọc thuốc lá và bỏ hút thuốc."
Người dân California gần đây đã phản đối ngành công nghiệp thuốc lá và bầu chấm dứt việc bán hầu hết các sản phẩm thuốc lá có hương vị, bao gồm thuốc lá bạc hà và thuốc lá điện tử. Các cử tri đã ủng hộ Dự luật Thượng viện (SB) 793 bằng cách bỏ phiếu “Có” cho Dự luật (Prop) 31, điều này ngăn cản những tiệm lẻ bán các sản phẩm này và khiến Big Tobacco (Nhóm Thuốc Lá Lớn) khó săn mồi và kiếm lợi từ trẻ em và nhắm vô nhiều cộng đồng khác.
Năm mèo, theo thông lệ chúng ta hãy bàn về con mèo trong y khoa. Một phần ba gia đình ở Mỹ có nuôi mèo. Trước hết là hai bệnh có thể tránh được mà mèo có thể truyền qua người, bệnh “mèo quào” do vi khuẩn và bệnh do ký sinh mà qua phân mèo có thể truyền qua người, nhất là người có thai và gây những triệu chứng nguy hiểm ở trẻ sơ sinh; và sau cùng là một bệnh di truyền làm đứa trẻ sơ sinh có tiếng khóc giống tiếng mèo kêu với nhiều dị tật quan trọng.
Hầu hết phụ nữ trải qua thời kỳ mãn kinh đều đã quá quen thuộc với các cơn bốc hỏa mặt (hay những cơn nóng bừng khó chịu – hot flashes). Những cơn nóng bừng khó chịu đột ngột kéo đến và nhiệt độ tăng nhanh, thường kèm theo đổ mồ hôi, tim đập nhanh, chóng mặt, mệt mỏi và/hoặc lo lắng. Chúng khiến cho các bà, các mẹ bị mệt mỏi, suy nhược hơn nhiều chứ không ‘chớp nhoáng’ như tên gọi của chúng (flashes).
Tôi là bác sĩ Niall Campbell, một bác sĩ tâm lý có hơn 40 năm kinh nghiệm. Tôi từng làm việc với tư cách là cố vấn cho Sở Y Tế Quốc Gia Anh (National Health Service) cho đến năm 2002. Sau đó, tôi là trưởng ban cố vấn về chứng nghiện ngập và là bác sĩ tâm thần tại The Priory Roehampton, một bệnh viện tâm thần tư nhân ở phía tây nam London trong hai thập niên qua. Bệnh nhân của tôi phần lớn là những người trên 18 tuổi và thường thuộc nhóm khá giả; khoảng một nửa trong số họ có mua bảo hiểm y tế tư nhân, một số khác thì tự thanh toán bằng tiền túi. Về vấn đề nghiện ngập, khoảng 85% công việc tôi làm có liên quan đến rượu, bia. Nhiều bệnh nhân bị trầm cảm của tôi thường có vấn đề về bia rượu, ban đầu họ không tiết lộ, nhưng dần dà sẽ lộ ra.
Đêm dài ngày ngắn và nhiệt độ lạnh giá trong mùa đông có thể khiến nhiều người cảm thấy mệt mỏi, uể oải, không muốn hoạt động chỉ muốn ngủ vùi. Nhưng tại sao mùa màng lại ảnh hưởng đến mức năng lượng của chúng ta? Guy Meadows, một nhà nghiên cứu về giấc ngủ và đồng sáng lập của The Sleep School cho biết: "Mùa đông đến kéo theo một số thách thức tiềm ẩn cho giấc ngủ, bao gồm việc giảm tiếp xúc với ánh sáng mặt trời, nhiệt độ mát hơn, thay đổi đồng hồ và khả năng miễn dịch giảm", theo một trang mạng trực tuyến cung cấp các thông tin hỗ trợ dựa trên cơ sở khoa học về giấc ngủ. "Tất cả những [yếu tố] này làm rối loạn giấc ngủ, khiến bạn khó thức dậy hơn vào buổi sáng."
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.