Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Y Khoa Phòng Ngừa Thay Đổi: Chích Ngừa Người Lớn 2009

25/04/200900:00:00(Xem: 7396)
Y Khoa Phòng Ngừa Thay Đổi: Chích Ngừa Người Lớn 2009
Bác sĩ Trần Mạnh Ngô
Đây là tường trình một số thay đổi chích ngừa năm nay (2009) cho người lớn. Thay dổi theo quyết định của sở Y tế CDC Hoa Kỳ. Một số các hội y sĩ như Hội Y Sĩ Y Khoa Gia Đình Hoa Kỳ, Hội Y Sĩ Nội Khoa, Hôi Y sĩ Chuyên Khoa Sản Phụ Khoa, cũng đều đồng ý như vậy.
1) Chủng ngừa phong đòn gánh, ngừa bạch hầu, và ho gà (Acellular Pertussis) cho thuốc Td/Tdap sẽ thay thế cho thuốc chủng đơn Td cho người lớn tuổi từ 19 tơí 64 đã dùng trước đây. Trường hợp nếu người lớn chưa chắc đã chích ngừa hay chưa chích ngừa đủ phong đòn gánh, bạch hầu, thì bây giờ nên chích ngừa cả 3 loại bệnh kể trên ngay từ đầu. Chích từ đầu bao gồm thuốc chủng phong đòn gánh và bạch hầu chia làm hai mũi đầu cách nhau 4 tuần rồi liều thứ 3 khoảng 6 tới 12 tháng sau mũi chích thứ 2. Tuy hiên thuốc chủng Tdap có thể có thể chích thay thế một trong 3 mũi td (phong đòn gánh và bạch hầu) trong loạt đầu 3 mũi. Chủng thêm mũi bổ xung ngừa phong đòn gánh và bạch hầu sau khi đã chích đủ 3 mũi ban đầu ít ra là 10 năm hay hơn 10 năm trước đây. Dùng Tdap hay Td tùy theo từng trường hợp.
2) Chủng ngừa Siêu vi trùng Human Papillomavirus (HPV) được CDC khuyên có thể chủng cho tất cả phụ nữ từ tuổi 11 tới 26 (theo CDC thì có thể bắt đầu từ tuổi). Dù có tiền sử bị bệnh mụn cóc mọc ở cơ quan sinh dục, thử nghiệm cổ tử cung Papanicolaou bất bình thường, hay thử nghiệm DNA cho siêu vi dương tính cũng chưa phải là bị nhiễm toàn thể mọi thể loại siêu vi HPV, nên vẫn có thể chủng ngừa HPV. Nhưng lý tưởng nhất vẫn là chích ngừa HPV cho những ai chưa bị bị HPV qua ngả tình dục. Phụ nữ tình dục nên được chích ngừa HPV ở những tuổi kể trên. Phụ nữ tình dục chưa bị nhiễm một trong 4 loại HPV sẽ được lợi ích rất nhiều khi chích ngừa HPV. Tuy nhiên lợi ích chích ngừa sẽ kém hơn nếu phụ nữ đã từng bị nhiễm một trong 4 siêu vi trùng HPV. Phải chích cho đủ liều tức là chích 3 lần. Mũi thứ 2 chích 2 tháng sau mũi thứ nhất và mũi thứ 3 sẽ chích 6 tháng sau mũi thứ nhất.
3) Chích ngừa Trái Rạ (Varicella): Người lớn chưa có miễn dịch trái rạ nên chích ngừa 2 mũi phòng trái rạ (single-antigen varicella vaccine), nếu chưa bao giờ chích ngừa trái rạ hay trước đây mơí chích 1 mũi thì bây giờ phải chích mũi thứ 2. Nhưng nếu ví lý do nào đó không thể chích được thì nên bàn luận vơí bác sĩ.
4) Chủng Ngừa Bệnh Giời Leo (Shingles). Người già 60 tuổi hay cao hơn 60 tuổi nên chích một mũi thuốc giời leo dú đã từng bị bệnh giời leo hay chưa bao giời bị bệnh giời leo. Bệnh nhân bị những bệnh kinh niên cũng nên chích ngừa giời leo chỉ trừ trường hợp không thể chích thuốc chủng ngừa giời leo.
5) Chủng ngừa Bệnh Sởi, Quai Bị và Bệnh Sởi Đức (Measles, Mumps, Rubella (MMR). Thường thì những ai sinh trước 1957 coi là đã miễn dịch bệnh giời leo. Những ai sinh năm 1957 hay sau 1957 thì nên chích ngừa một mũi hay nhiều hơn một mũi thuốc ngừa MMR chỉ trừ trường hợp vì bị loại bệnh không thể chích ngừa MMR, hoặc đã từng chích một mũi hay hơn một mũi ngừa MMR, đã từng bị sởi, hoặc thử nghiệm cho biết đã miễn nhiễm bệnh sởi.
6) Chích ngừa Cúm. Bệnh nhân cần chích ngừa cúm khi bị những bệnh sau đây: bệnh kinh niên tim mạch hay bệnh phổi, kể cả suyễn, bệnh biến dưỡng kinh niên như tiểu đường (diabetes mellitus), bệnh thận, hay suy gan, bệnh sắc tố máu (hemoglobinophathies), hay tình trạng yếu miễn dịch (do thuốc hay nhiễm bệnh HIV hay bất cứ trong trường hợp bị hư chức năng phổi như, do chất nhờn trong phổi (đàm), chấn thương tủy sống, bị cơn kinh phong hay bệnh rối loạn thần kinh và bắp thịt; và có thai trong mùa cúm. Cúm tăng nguy cơ nhiễm trùng vì bệnh nhân bị thiếu lá lách. Những trường hợp khác cần chích ngừa cúm như nhân viên đang làm việc trong các cơ quan y tế, những ai phải chăm sóc trẻ em dưới 5 tuổi. Những trường hợp khác cần chích ngừa cúm như bệnh nhân trong viện dưỡng lão, những người đang chăm sóc bệnh nhân bị bệnh kinh niên hay viện dưỡng lão, những người dễ truyền nhiễm cúm, người trên 65 tuổi, hay bất cứ ởi tuổi tác nào bị bệnh nặng.
Chuyên viên y tế sẵn sàng chích ngừa cúm cho bất cứ ai muốn phòng cúm.
Người lớn còn khỏe mạnh, đàn bà không có thai, người lớn dưới 50 tuổi, không bị nguy cơ bệnh tật nguy hiểm gì, không liên hệ vơí những bệnh nhân yếu miễn dịch phải nằm trong những bệnh viện đặc biệt, có thể dùng thuốc ngừa cúm qua ngả hít vào mũi, những loại thuốc phòng cúm như Flumist hay những thuốc giảm tác dụng cúm (inactivated vaccine).

7) Chích Ngừa Bệnh Sưng Viêm Phổi Pneumococcal Polysaccharide (PPSV). Cần chích ngừa sưng viêm phổi trong những trường hợp sau đây: Bệnh phổi kinh niên kể cả suyễn, bệnh tim mạch kinh niên, bệnh tiểu đường, bệnh gan kinh niên, chai gan, bệnh nhân ghiền rượu kinh niên, bệnh nhân bị suy thận kinh niên hay bị hội chứng hư thận (nephrotic syndrome), bệnh nhân không còn lá lách, bệnh nhân bị yếu miễn dịch, bệnh nhân bị điếc tai cần gắn máy nghe vào ốc tai (cochlea), hay bệnh nhân bị nước tủy sống nhỉ ra ngoài (celebrospinal fluid leaks). Những bệnh nhân bị nhiễm HIV cũng cần chích ngừa viêm sưng phổi. Những người sau đây cũng cần chích ngừa viêm sưng phổi như bệnh nhân nằm trong viện dưỡng lão hay những người hút thuốc lá. Cứ 5 năm lại có thể chích ngừa sưng phổi lại cho những bệnh nhân bị suy thận kinh niên hay bị hội chứng hư thận nephrotic syndrome, những bệnh nhân không còn lá lách, hay những bệnh nhân bị suy yếu miễn dịch. Đối vơí bệnh nhân 65 tuổi hay hơn 65 tuổi sẽ chích một mũi ngừa sưng viêm phổi khi đã chích ngừa sưng phổi 5 năm về trước hay hơn 5 năm về trước hoặc chưa tới tuổi 65 đã muốn chích ngừa sưng phổi.
8) Chích ngừa viêm gan A cho bệnh nhân bị suy gan kinh niên hay đang điều trị bằng thuốc ngừa bệnh chảy máu (clotting factor concentrates). Chích ngừa viêm gan A cho những người đồng tính luyến ái hoặc thích dùng ma túy, cho những ai làm việc trong môi trường có bệnh viêm gan A, hay trong phòng thí nghiệm nghiên cứu siêu vi trùng viêm gan A. Cũng nên chích ngừa viêm gan A cho những du khách tơí những vùng có bệnh truyền nhiễm viêm gan A. Ngoài ra, ai muốn chích ngừa viêm gan A thì đều có thể chích được.
Thường có thể chích 2 mũi thuốc ngừa viêm gan A (Havrix®): lần đầu chích một lần và lần thứ 2 khoảng 6-12 tháng sau. Cũng có thể chích thuốc Vaqta® lần đầu tiên và 6 tới 18 tháng sau, lần thứ hai. Trong trường hợp muốn chích ngừa viêm gan A và B hỗn hợp (Twinrix®), thì có thể chích 3 mũi, lần đầu, lần thứ 2 tháng sau và lần thứ 3, sáu (6) tháng sau nữa. Nếu chích theo chương trình 4 mũi thì chích ngày đầu, ngày thứ 7, rồi ngày thứ 21 hay 30, rồi sau đó bồi thêm (booster) một mũi khoảng 12 tháng sau.
9) Chích ngừa viêm gan B cho những bệnh nhân trong thời kỳ suy thận cuối cùng kể cả bệnh nhân phải lọc thận, bệnh nhân bị nhiễm HIV, hay bệnh nhân đang bị viêm gan kinh niên. Cần chích ngừa viêm gan B cho những người làm việc trong môi trường bắt buộc phải tiếp súc vơí bệnh nhân bị viêm gan B, những người làm công việc tiếp xúc máu bệnh nhân, tiếp xúc chất dịch từ cơ thể bệnh nhân có nguy cơ nhiễm siêu vi trùng viêm gan B. Những người luyến ái tình dục vơí nhiều người 6 tháng trước đây, những đang muốn truy tầm bệnh phong tình cho mình, những ai dùng thuốc ma tuý, hay thích đồng tính luyến ái. Cũng chích ngừa viêm gan cho những ai sống chung trong gia đình có người bị viêm gan B, những người làm việc trong viện bệnh nhân tật nguyền, khách du lịch những quốc gia dễ bị truyền nhiễm viêm gan B.
Ai muốn chích ngừa viêm gan B cũng có thể được chích ngừa viêm gan B
Có thể chích ngừa viêm gan B cho những người làm việc trong trung tâm điều trị bệnh truyền nhiễm tình dục, trung tâm thử nghiệm hay điều trị HIV, trung tâm điều trị hay phòng ngừa nạn ghiền ma túy, trung tâm điều trị đang chích thuốc ghiền ma túy hay đồng tình luyến ái, tù nhân, những trung tâm điều trị giai đoạn suy thận cuối cùng hay đang phải lọc máu suy thận, trong những trung tâm nuôi dưỡng bệnh nhân ở ngoài bệnh viện hay trung tâm chữa bệnh tật nguyền.
10) Chích ngừa Viêm Màng Não cho những bệnh nhân không có lá lách, hay giai đoạn suy yếu miễn dịch cuối cùng. Chích ngừa viêm màng não cho sinh viên trong đại học xá, cho các chuyên viên vi trùng học đang nghiên cứu vi trùng Neisseria meningitides, chuyên viên tuyển binh lính, hay cho những người du lịch tơí những nước (hay đang sống trong những nước) có dịch viêm màng óc. Chích thuốc ngừa viêm màng óc (meningococcal conjugate vaccine, MCV) cho người lớn 55 tuổi hay cho người dưới 55 tuổi. Cần chích thêm một mũi ngừa viêm màng óc cho những người trước đây đã từng chích ngừa viêm màng óc rồi nhưng bây giờ vẫn còn sống trong môi trường có nguy cơ bị viêm màng óc.
11) Chủng Haemophilus Influenza Type B (Hib) thường không chích cho trẻ em 5 tuổi hay lớn hơn 5 tuổi (tức là chỉ chích cho trẻ em dưới 5 tuổi). Vì hiện nay chưa có kết quả thử nghiệm dùng thuốc chủng Hib cho trẻ em trên 5 tuổi hay cho người lớn. Tuy nhiên, bệnh nhân bị bệnh thiếu máu sickle cell diseases, ung thư máu, hay HIV hay không còn lá lách sau khi giải phẫu, có thể chích một mũi Hib. Haemophilus Influenzae Type B là một loại vi trùng gây bệnh viêm tiểu thiệt (epiglottitis), viêm sưng phổi nặng, và viêm màng óc. Xin vào http://www.cdc.gov/vaccines/pubs/acip-list.htmđể biết thêm chi tiết lịch trình chủng ngừa mới năm 2009 cho người lớn.
Bs Trần Mạnh Ngô, E-mail: nmtran@hotmail.com; Xin mời ghé thăm Y Dược Ngày Nay, www.yduocngaynay, một Trang Web Y Khoa của người Việt viết cho người Việt

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Không có cách nào để bọc đường tin này: Một nửa người Mỹ lớn tuổi sẽ béo phì rất nghiêm trọng trong vòng hơn 12 năm nữa, theo một phúc trình mới tiên đoán.
Đông y, còn được gọi là y học cổ truyền Trung Quốc, là một hệ thống y tế lâu đời nhất được biết đến trên thế giới. Không như Tây y, Đông y tập trung vào một sinh lực gọi là “Khí” (hay chi) lưu chuyển trong cơ thể, và khi bị tổn thương, cơ thể sẽ dễ mắc bệnh. Các bác sĩ tìm hiểu căn cơ dẫn đến sự mất cân bằng về tinh thần và thể chất, sau đó thực hiện một cách tiếp cận toàn diện để chữa lành và phục hồi khí cho bệnh nhân.
Thường thường phải có thời gian trung bình là từ ba tới sáu tháng để một móng mọc ra từ gốc tới đầu của móng.Hướng mọc của móng được một lớp da mỏng mọc theo chiều cong ở đáy của móng. Miễn là nơi này của móng không bị tiêu hủy, các thương tích của móng có khuynh hướng kích thích sự tăng trưởng cho tới khi nó lành trở lại.
Theo Thiền sư Munindra (1915- 2003), tỉnh thức không phải là điều huyền bí nhưng đó là một một trạng thái bình thường mà chúng ta ai cững có thể thực hiện được bất cứ lúc nào hết. Nên hành thiền trong mọi hoàn cảnh và cho mọi sự việc: lúc ăn, lúc uống, lúc thay quần áo, lúc thấy, lúc nghe, lúc ngửi, lúc nếm, lúc sờ mó, lúc suy nghĩ…
Vị bác sĩ có ảnh hưởng y học trong suốt thế kỷ thứ 15 được sinh ra tại một thị trấn trước đây thuộc Hy Lạp Pergamum (ngày nay là Bergama, Thổ Nhĩ Kỳ) vào khoảng 129 AD. Claudius Galenus hoặc Galen là một thần đồng, viết ba cuốn sách lúc mới 13 tuổi. Sau khi đã hoàn tất toán học, canh nông, thiên văn học, và triết học, anh ta trở lại học y khoa và, trong 12 năm (thời đó học quá lâu) tại thành phố của mình và tại Smyrna, Corinth và quan trọng hơn, tại Alexandria.
“Năm 2008, thế giới có 115 nước trồng lúa và sản xuất khoảng gần 700 triệu tấn thóc mỗi năm…Lúa gạo là thức ăn căn bản của 36 quốc gia và cung cấp từ 20 đến 70% nguồn năng lượng quan trọng cho hơn phân nửa dân thế giới, đặc biệt tại nhiều nước Á Châu…“…Hiện nay lúa gạo ngày càng trở nên phổ biến sâu rộng ở các lục địa khác, như châu Mỹ, Trung Đông và nhất là châu Phi, vì loại thực phẩm này được xem như thức ăn bổ dưỡng lành mạnh cho sức khỏe và thích hợp cho đa dạng hóa thức ăn hàng ngày…” (Trần V. Đạt Ph.D)
Mỗi ngày ta hít thở khoảng 18,925 lít không khí. Thở có hai nhiệm vụ: Thứ nhất là nó cung cấp cho cơ thể dưỡng khí cần để đốt thực phẩm và cho dưỡng khí. Thứ hai là nó thải ra thán khí là chất không cần của đời sống. Dưỡng khí là chất hơi chiếm khoảng 20 phần trăm không khí mà ta hít vào phổi. Không khí thở ra chứa nhiều thán khí. Mặc dù thở là không tự chủ, tuy nhiên ta có thể du di nó một phần nào. Thí dụ ta có thể lấy hơi thật lớn trước khi lặn ở dưới nước.Ta cũng có thể ngưng thở nhưng đừng ngưng lâu quá; phản ứng không tự chủ bắt con người thở quá mạnh khiến ta không thể tự tử bằng cách ngưng thở.
Trong đời sống hằng ngày, cho để nhận là một chuyện rất bình thường trong mọi sự trao đổi lẫn nhau. Tôi trả tiền, tôi nhận món hàng. Vậy, cho để nhận là một quy luật tự nhiên hay còn là một nguyên tắc đạo đức? Đó là một hành động tự nguyện, bất vụ lợi, xuất phát từ lòng thương người?
Hoa Kỳ mất đi một cây cổ thụ quý giá có một trăm năm với hai ngày lẻ tuổi thọ.Trước sự ra đi này, đích thân vị nguyên thủ quốc gia cũng phải lên tiếng tỏ ý nuối tiếc là người Mỹ mới mất một bảo vật hiếm có. Đó là tài tử Bob Hope mà nhân dân Hoa Kỳ coi như một nhà ái quốc, một diễn viên hài tuyệt hảo, một người mang niềm vui tới cho mọi người.
Cách nay 100 năm, Émile Coué (1857-1926) một nhà tâm lý học và đồng thời cũng là một dược sĩ Pháp đã đề xướng ra phương pháp tư tưởng tích cực (pensée positive) để cải thiện sức khỏe. Đây là một phương pháp đơn giản và rất dễ thực hiện. Theo nhiều người cho biết nó tỏ ra rất hiệu nghiệm.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.