Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
EagleBrand-Vietbao-1230x152-12042022-viet

Lạm Phát Và Nhập Siêu

29/05/200800:00:00(Xem: 6757)
...giới đầu tư lo ngại và có thể tháo chạy nhanh hơn mình tưởng...

Hàng loạt thống kê vào cuối tháng Năm vừa qua đã cho thấy hai vấn đề nổi cộm cho nền kinh tế Việt Nam. Đó là nạn lạm phát đã tăng vọt tới mức phi mã, bình quân là 3% một tháng trong năm tháng đầu của năm nay. Trong khi ấy, Việt Nam lại bị nhập siêu nặng, cao gấp ba số nhập siêu của cùng kỳ năm trước và nay đã vượt quá 14 tỷ đô la. Diễn đàn Kinh tế  của RFA kỳ này sẽ phân tích hai hiện tượng đáng ngại ấy qua phần trao đổi sau đây cùng kinh tế gia Nguyễn Xuân Nghĩa. Chương trình chuyên đề này sẽ do Việt Long thực hiện hầu quý thính giả.

Hỏi: Thưa ông Nguyễn Xuân Nghĩa, những ước lượng sơ khởi của Tổng cục Thống kê vừa được công bố đã cho thấy rằng lạm phát không thuyên giảm mà còn tăng mạnh trong tháng Năm sắp kết thúc và mới chỉ trong năm tháng đầu năm đã cao hơn toàn năm ngoái. Trong khi ấy, người ta lại được biết rằng do nhập khẩu tăng hai phần ba mà xuất khẩu chỉ tăng có 27% trong năm tháng đầu năm, Việt Nam bị nhập siêu đến hơn 14 tỷ đô la, cao gấp ba số nhập siêu vào tháng Năm của năm trước. Nói vắn tắt lại, Việt Nam cùng lúc bị hai nạn lạm phát và nhập siêu ở mức đáng ngại, là điều truyền thông quốc tế đồng loạt báo động vào hôm Thứ Hai đầu tuần...

Trong chương trình kỳ này, xin đề nghị ông phân tích nguyên nhân của hai vấn đề ấy và trình bày về những giải đáp ứng phó mà Việt Nam có thể áp dụng. Câu hỏi đầu tiên của chúng tôi là vì sao lại bị tình trạng ấy, có phải vì Việt Nam nhập khẩu luôn nạn lạm phát trên thế giới không"

- Thưa chúng ta sẽ bắt đầu bằng nạn lạm phát trước - là khi vật giá gia tăng - sau đó mình sẽ nói tới nạn nhập siêu - là khi kinh tế nhập nhiều hơn xuất khẩu nên bị thiếu hụt cán cân thương mại. Sau cùng mình mới tổng hợp về tình trạng nhiều người có thể gọi là "họa vô đơn chí", vừa bị vỏ dưa vừa lãnh vỏ dừa. Theo tôi, chủ yếu là mình đi chệch hướng và quản lý kém về vĩ mô trong một bối cảnh bất trắc của thị trường quốc tế.

Hỏi: Nếu vậy, xin đề nghị là chúng ta sẽ bắt đầu bằng nạn lạm phát.

- Trước hết về nạn lạm phát. Những con số sơ khởi được ước lượng qua việc so sánh chỉ số giá tiêu dùng đã gần 4% nội trong tháng Năm và đẩy mức lạm phát của mới năm tháng đầu năm lên tới gần 16%, tức là cao hơn cả năm ngoái như ông vừa trình bày. Nói cho rõ thì chỉ số giá tiêu dùng đã tăng 25% so với tháng Năm của năm ngoái, là trường hợp chưa hề có từ 1992 đến nay.

- Vấn đề không chỉ đáng lo ở con số rất cao mà còn nguy ngập ở cấu trúc của lạm phát, khi giá lương thực tăng vọt tới gần 53% mà lương thực lại là loại hàng nhu yếu phẩm rất cần thiết cho quảng đại quần chúng, có thể ảnh hưởng tới gần 60% của ngân sách chi tiêu gia đình các gia đình nghèo.

- Về nguyên nhân của lạm phát thì từ cuối năm ngoái đến nay, chương trình này đã có ba lần trình bày và phân tích. Thứ nhất, do quản lý vĩ mô kém, Việt Nam đã thổi bùng lạm phát tiền tệ khi cấp phát tín dụng quá dễ dàng trong suốt năm ngoái, số dư nợ tín dụng tăng đến 50% so với chừng 30-35% của mấy năm trước. Sau đó, cũng là do quản lý vĩ mô kém, lại quá chậm và quá nhẹ khi phải kềm hãm lạm phát tiền tệ bằng các biện pháp tài chính ngân hàng. Lãi suất ngân hàng được ấn định quá thấp, dù có tăng thì vẫn là thực âm, mãi đến tuần qua mới điều chỉnh thêm. Như chúng ta đã có lần so sánh, lạm phát cũng như phụt kem từ ống thuốc đánh răng ra, khi hút lại tất nhiên rất khó. Đó là lý do thứ hai, lạm phát vì phí tổn: khi thị trường thấy giá cả tăng vọt thì ai ai cũng có phản ứng phòng bị, giới sản xuất sợ lạm phát sẽ đẩy chi phí lên cao hơn nên bán hàng cũng đắt hơn và rốt cuộc thổi lên một cơn lốc làm giá bốc cao hơn.

Hỏi: Đó là những yếu tố thất quân bình nội tại của Việt Nam, nhưng vật giá cũng đang tăng trên thế giới nên có khi mình cũng nhập khẩu luôn lạm phát từ bên ngoài vào, có phải vậy không"

- Vâng, bây giờ ta mới ngó ra ngoài, thế giới đang bị lạm phát vì cung không kịp với cầu nên giá cả nguyên nhiên vật liệu mà Việt Nam cần nhập khẩu cho nền kinh tế cũng đã tăng vọt. Khi nhập khẩu thì ta cũng nhập khẩu luôn nạn lạm phát của thiên hạ, chủ yếu là do giá thương phẩm nhất là xăng dầu đều tăng. Đã thế, do chính sách quản lý vĩ mô quá kém, một lượng tài sản dư dôi từ hai thị trường bị bể như bong bóng là chứng khoán và địa ốc đã lại trút về thị trường hàng hoá tiêu dùng và đẩy thêm lạm phát. Vì ngần ấy lý do, trên toàn cõi Á châu đang bị nguy cơ lạm phát thì Việt Nam bị nặng nhất.

Hỏi: Bây giờ, ta bước qua mối tai họa thứ hai là nạn nhập siêu làm cán cân thương mại bị hụt mất hơn 14 tỷ trong năm tháng đầu năm, tức là cao hơn cả năm ngoái. Vì sao lại như vậy"

- Chúng ta không quên rằng trong tuần qua, Việt Nam cũng mới vừa khoe là đã tiếp nhận đầu tư trực tiếp từ nước ngoài một ngạch số rất lớn là hơn 14 tỷ Mỹ kim. Đây mới chỉ là những số cam kết thôi nhưng cũng giúp chúng ta nhớ rằng sau khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới WTO từ đầu năm ngoái, đầu tư nước ngoài đã tràn vào Việt Nam nhiều hơn dự đoán của Chính phủ khiến cho có lúc tiền Mỹ bị ế và đổi không được. Ngoài ra, năm ngoái, lượng tiền của người Việt từ hải ngoại gửi về cũng gia tăng đáng kể và chính thức thì cũng lên tới bảy tỷ.

- Trong hoàn cảnh gọi là thuận lợi ấy cho cán cân vãng lai - hay chi thu về ngoại tệ mà mình có thể goi là cán cân chi phó - Việt Nam đã lại nhập khẩu quá mạnh, với mức gia tăng hơn gấp đôi số xuất khẩu nên mới bị nhập siêu hơn 14 tỷ như ông vừa nói. Cũng tương tự như con số về lạm phát mà mình vừa trình bày, nội dung hàm chưa bên dưới con số tổng hợp ấy mới đáng ngại.

- Cơ chế kinh tế của Việt Nam chủ yếu là làm gia công cho thiên hạ bằng cách nhập khẩu nguyên nhiên vật liệu, chế biến rồi xuất khẩu ra ngoài. Với xuất khẩu chiếm tới 60% của tổng sản lượng GDP mà xuất lại tăng chậm hơn nhập trong khi hàng nhập khẩu vẫn còn cao giá trên toàn cầu, tình trạng bấp bênh này sẽ kéo dài. Tôi thiển nghĩ rằng khiếm hụt về ngoại thương của Việt Nam có thể vượt quá 35 tỷ trong năm nay. Số tiền thu được nhờ đầu tư hay kiều hối sẽ không thể bù đắp nổi và Việt Nam sẽ bị thiếu hụt chi phó sau khi đã tạm quân bình được vào năm 2006.

- Nhân đây phải nói thêm rằng Văn phòng tại Singapore của tổ hợp đầu tư JP Morgan Chase đã vừa có một phúc trình báo động về tình hình đáng ngại này của Việt Nam. Cùng ngày 23 đó, Văn phòng tại Hong Kong của Tổ hợp đầu tư Merrill Lynch cũng nói tới hoàn cảnh đầy bất trắc của Việt Nam, với lời phê phán là "từ đứa con ngoan nay thành trẻ bệnh"!

Hỏi: Xin hỏi ông ngay một câu là giữa hai mối họa lạm phát và nhập siêu thì vấn đề nào là đáng ngại hơn cả"

- Câu trả lời có thể làm nhiều người không vừa ý: giữa hai vấn đề đều nghiêm trọng như nhau và thực sự là có liên hệ với nhau, lạm phát là nan đề cực kỳ nguy hiểm trước mắt vì lý do xã hội, trong khi nhập siêu là bài toán trầm trọng về dài, mà tác dụng sẽ chỉ được thấy vào năm tới.

- Tôi xin giải thích ngay, việc tài trợ thiếu hụt thương mại của Việt Nam qua đầu tư hay kiều hối từ bên ngoài rót vào thật ra chỉ có kết quả ngắn hạn. Khi giới đầu tư do dự vì khả năng quản lý vĩ mô quá kém, tới mức bất ngờ, của Việt Nam, họ có thể xét lại. Chuyện ấy bắt đầu manh nha, sau khi công ty lượng giá trái phiếu Standard & Poors vừa đánh sụt giá quốc trái của Việt Nam, tức là giấy nợ do Việt Nam phát hành, vào loại đầu tư có rủi ro. Nhưng tác động ấy xảy ra còn chậm vì sự lạc quan quá đáng của dư luận về cơ hội làm ăn tại Việt Nam. Đến cuối năm nay và qua năm tới mình mới thấy hết hậu quả.

- Trong khi đó, và đây là vấn đề cực kỳ nguy hiểm về xã hội, lạm phát vẫn hoành hành và đánh trước tiên vào nồi cơm túi tiền của thành phần bình dân, lao động, là đa số dân chúng trong nước. Những vụ biểu tình liên tục và lan rộng của công nhân Việt Nam là hồi chuông cảnh báo sự bất mãn và tuyệt vọng của dân chúng. Chính là hiện tượng đó mới khiến giới đầu tư lo ngại và có thể tháo chạy nhanh hơn mình tưởng. Chuyện ấy đã xảy ra tại Thái Lan và các nước Đông Nam Á 10 năm về trước nên mình không thể coi thường. Và càng bịt kín tin tức thì càng dễ gây ra cảnh tức nước vỡ bờ.

Hỏi: Chúng ta đi qua phần hai của chương trình. Về những giải pháp ứng phó thưa ông, đâu là những biện pháp ưu tiên"

- Trên đại thể, tôi thiển nghĩ rằng mình nên trước tiên thay đổi lại quan niệm, là chú trọng đến phẩm chất hơn là con số của đà tăng trưởng kinh tế. Tôi dùng chữ "phẩm chất" chứ không phải "chất lượng" là một từ vô nghĩa và nguy hiểm về kinh tế! Hãy nghĩ đến một sự tăng trưởng dù có thấp hơn về lượng nhưng về phẩm phải có giá trỉ bền vững và công bằng lành mạnh hơn.

- Sau những lúng túng ban đầu, kéo dài mất nửa năm, Việt Nam nên đặt ưu tiên vào nỗ lực giải trừ lạm phát và ổn định mức sống cho người dân cao hơn ưu tiên đẩy mạnh xuất khẩu để khỏi bị nhập siêu. Trong chiều hướng đó, phải đẩy mạnh hơn việc kiểm soát khối tiền tệ lưu hành và mạnh dạn tăng lãi suất, là điều mà do dự mãi rồi tuần qua Việt Nam mới cho thi hành. Hãy nâng lãi suất cơ bản và để các ngân hàng tự cạnh tranh và ấn định lấy lãi suất cho khách hàng, từ lãi suất huy động tiết kiệm và ký thác tới lãi suất cho vay, kể cả cho nhau vay trên thị trường liên ngân hàng. Tất nhiên là quyết định xiết chặt tiền tệ ấy sẽ làm một số ngân hàng gặp khó khăn, thậm chí phá sản và bị sát nhập như chúng ta đã có lần đề cập tới trên diễn đàn này. Đây là sự đào thải phũ phàng mà cần thiết vì Việt Nam có quá nhiều ngân hàng và đa số lại là những ngân hàng quản lý kém và đầy rủi ro. Chính là biện pháp mạnh như vậy mới trấn an được giới đầu tư quốc tế và tạo cơ hội cho họ tham gia cải thiện hệ thống tài chính và ngân hàng của Việt Nam trong tương lai.

Hỏi: Dường như ông muốn nói đến một liều thuốc cực mạnh, thế còn nạn nhập siêu đang gia tăng như ông vừa báo động, người ta có thể làm được những gì để ngăn chặn hay giảm thiểu" Liệu có cần một liều thuốc đắng nữa không"

- Từ việc quan niệm lại toàn bộ chiến lược và cách ứng xử, tôi trộm nghĩ rằng Việt Nam nên dùng đòn bẩy về ngoại hối để vừa khắc phục thất quân bình thương mại vừa phần nào giải quyết được cả nạn lạm phát. Biện pháp đó là điều chỉnh lại tỷ giá đồng bạc Việt Nam cho cao hơn trong một biên độ giao dịch rộng hơn. Tôi xin được giải thích vấn đề khá rắc rối này:

- Trên nguyên tắc, khi kinh tế bị nhập siêu và cán cân chi phó bị nguy cơ khiếm hụt, đồng bạc Việt Nam có thể bị mất giá so với tiền Mỹ. Đó là trên nguyên tắc là khi Viêt Nam có chế độ hối đoái tương đối tự do cởi mở. Trong thực tế, Mỹ kim bị mất giá và Việt Nam vẫn ấn định tỷ giá đồng bạc quá thấp để xuất khẩu cho rẻ và chính là điều ấy cũng góp phần gây ra lạm phát tiền tệ vì đồng tiền quá rẻ mà người sản xuất cho việc xuất khẩu lại ít được lợi. Cụ thể nhất là nông gia trồng lúa. Trong hoàn cảnh đó, nếu Việt Nam nâng hối suất của mình, một cách tiệm tiến và chừng mực theo tình hình cung cầu về ngoại tệ, biện pháp ấy cũng sẽ phần nào kềm hãm được nhập khẩu. Những chuyển động trong hai ngày vừa qua về trị giá đồng bạc Việt Nam so với Mỹ kim và việc đô la có thể tạm ngưng đà mất giá mà còn có thể lên giá vào cuối năm nay là điều giới hữu trách nên theo dõi rất kỹ để đừng sợ điều chỉnh. Chúng ta sẽ còn cơ hội trở lại đề tài quá kỹ thuật này, có khi sẽ được các cơ quan cấp viện thảo luận trong kỳ họp tuần tới tại Sapa...

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Một người nghĩ rằng, người kia làm chuyện lầm lỗi, vì muốn chống đối, người này làm chuyện có lỗi để gây tiếng vang, phản đối lại sự lầm lỗi của người kia. Vậy thì ai có lỗi? Và lỗi nào nặng hơn? Có lẽ, bạn đọc nghĩ rằng, tôi đang muốn nói về chuyện luật tử hình. Lý luận này: một kẻ cố ý giết người, hoặc giết nhiều người, cần phải đền tội bằng cái chết. Mắt đền mắt. Răng đền răng. Đúng và hữu lý. Nhưng lý luận kia: Trong xã hội văn minh, trừng phạt là thứ yếu, giáo dục, cải thiện người xấu trở thành tốt mới là mục tiêu nhân bản. Người phạm tội, có quyền được hưởng, ít nhất, một cơ hội để hối lỗi, để trở thành người tốt hơn. Cả hai lý luận đều đúng. Có lý luận thứ ba: Giết người là có tội, dù là lý do gì, ngoại trừ phải tự vệ trong tình trạng khẩn cấp. Như vậy, khi tòa án kết tội tử hình, chính tòa án (luật pháp, thẩm phán, và công tố viên) đã phạm tội giết người.
Dư âm cuộc cách mạng Mùa Xuân Ả Rập năm 2010 ở Trung Đông, Bắc Phi châu và sự tan rã của Thế giới Cộng sản ở Nga năm 1992, đang là mối lo hàng đầu của đảng CSVN, sau hơn 35 năm đổi mới. Dưới lăng kính bảo vệ an ninh quốc gia, nhà nước Cộng sản Việt Nam (CSVN) coi mọi phản ứng của dân trong cuộc sống, kể cả các hoạt động đòi dân chủ, tự do và nhân quyền v.v… đều là “diễn biến hòa bình” nhằm phát triển “cách mạng mầu” để lật đổ đảng CSVN...
Cuộc chiến hiện nay tại Ukraine, chẳng cần nói nhiều, đã là một bài học rất lớn cho Hoa Kỳ, và có lẽ nó sẽ được dùng làm chuẩn mực cho những xung đột trong tương lai giữa Hoa Kỳ và các thế lực thù địch trên thế giới...
Vậy bằng cách nào mà cuốn tạp chí BK, số cuối cùng (phát hành vào ngày 20 tháng 4 năm 1975) đã không bị ném vào mồi lửa, không trở thành giấy gói xôi, không bị thu hồi, tịch thu, tiêu hủy” và vẫn có thể xuất hiện “nguyên con” trên trang web của Tạp Chí Thế Kỷ 21 vào ngày 2 tháng 4 năm 2017? Đây là câu hỏi mà qúi vị lãnh đạo của chính phủ hiện hành ... cần “suy ngẫm” để có thể ban hành những nghị quyết, hay nghị định đỡ ngớ ngẩn (và lạc hậu) hơn chút xíu...
✱ Reuters: Nga đang hy vọng rằng đảng Cộng hòa kiểm soát Quốc hội - Chính quyền Biden sẽ gặp khó khăn trong việc thúc đẩy Quốc hội thông qua các chương trình viện trợ cho Kyiv. ✱ Military: Các nhà vận động hành lang làm việc cho các nhà thầu quốc phòng, đã từng làm việc cho chính phủ liên bang trước đây - cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mark Esper đã từng làm việc văn phòng quan hệ chính phủ của Raytheon. ✱ Al Jazeera: Nhiều dự luật trong quá khứ, đã được Hạ viện và Thượng viện thông qua trong nhiều thập kỷ mà không bị thất bại. ✱ Bilderbergmeetings Co. UK: Chính quyền Biden đã coi Nga và Trung Quốc là đối tác trong thách thức đối với “trật tự thế giới”- Sự cạnh tranh toàn diện với Trung Quốc đang trở thành một nguyên tắc trong các chính sách kinh tế, đối ngoại và an ninh của Hoa Kỳ...
Nhiều người nghĩ ngay đến con số 18 tỷ kiều hối USD chuyển về Việt Nam năm 2021. Đó thật ra không phải là điều nên mất thời gian bàn tính vì đó là một thực thể không thay đổi được. Những người gởi có những lý do riêng không ai lay chuyển được và người Việt trong nước đều muốn nhận những đồng tiền gởi về. Nhưng còn những món tiền khổng lồ khác từ những chương trình viện trợ đủ mọi kiểu cho dân VN từ những chính phủ Âu-Mỹ mà người dân không hay biết, những nguồn tài trợ đã từ lâu bị thất thoát, hoặc cả biến mất mà không ai đặt câu hỏi. Đây là một địa hạt cần soi giọi.
* Cựu Tổng Thống Trump tuyên bố tái tranh cử để tránh bị truy tố nhưng vô hiệu quả. * Trump sẽ bị truy tố trước hoặc sau mùa lễ 2022. * Việc đề cử ông Jack Smith làm cố vấn đặc biệt để giám sát cuộc điều tra hình sự cựu Tổng Thống Trump chỉ làm chậm trễ một vài tuần là cùng. Trường hợp này khác với việc đề cử Robert Muller. * Trump sẽ bị truy tố về vụ lưu trữ bất hợp pháp tài liệu mật quốc gia và vụ bạo loạn 6/1. * Truy tố ăn cắp tài liệu mật dễ dàng như truy tố buôn bán ma túy. Trường hợp bạo loạn 6/1 phức tạp hơn. * Phiên tòa sẽ kéo dài 12 – 24 tháng và kết thúc trước nhiệm kỳ của Tổng Thống Biden chấm dứt. * Việc truy tố Trump của cố vấn đặc biệt không ảnh hưởng đến việc tái tranh cử của cựu tổng thống ngoại trừ Tu Chánh Án 14 được mang ra xét xử.
✱ The Guardian, Uk: Donald Trump tuyên bố ứng cử chắc chắn sẽ không làm cho việc truy tố ông ta trở nên bất khả thi - chẳng qua chỉ là một nỗ lực nhằm đánh lừa mọi người, và nó không làm thay đổi mức độ tội ác của ông ta đã phạm - nhiều khả năng khiến Trump trở thành cựu tổng thống Mỹ đầu tiên phải vào tù. ✱ NY Post: Cựu Bộ Trưởng Tư pháp Bill Barr cho rằng chính phủ liên bang có đủ bằng chứng để buộc tội cựu Tổng thống Donald Trump - ông ta đã thất bại với tư cách tổng thống trước đây, thời không nên tìm kiếm một nhiệm kỳ khác ✱ Yahoo News/Ms Evans: Donald Trump không thể cứu nước Mỹ - Ông ta thậm chí không thể tự cứu được mình - Ông ấy đã lợi dụng chúng tôi để giành được Tòa Bạch Ốc. ✱ Brookings Edu: Cựu tổng thống phải chịu trách nhiệm hình sự về hành vi của ông ta đã phạm ở Georgia. Chúng tôi kết luận rằng Trump có nguy cơ cao sẽ bị truy tố hình sự ở Fulton County.
Họ sống thêm được bao lâu nữa thì chỉ có Trời mới biết. Và chắc ngay cả đến Trời cũng không thể trả lời câu hỏi (thượng dẫn) của nhà văn Thận Nhiên: Sao sau bao nhiêu xương máu đổ xuống nơi này mà người dân Q.B vẫn phải lặn hụp mò ốc (dưới ao) cứ như thể là họ vẫn còn đang sống trong cảnh tối tăm, giữa Đêm Trường Trung Cổ vậy?
Tại Bangkok, Hội nghị Thượng đỉnh APEC 2022 đã kết thúc và 21 quốc gia thành viên đã đồng thuận đưa ra một Bản Tuyên bố chung với nội dung lên án Nga về cuộc chiến tranh xâm lược tại Ukraine. Tuy nhiên, Bản Tuyên bố có nêu rõ giới hạn dè dặt là nhìn chung vẫn còn có "những quan điểm và đánh giá khác nhau về tình hình và các biện pháp trừng phạt.”
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.