Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Thơ Thơ (04/16/2007)

16/04/200700:00:00(Xem: 1666)

Mùa   Xuân  Sẽ   Đến

Viết theo tâm sự một người...
Em không khóc - nhưng lòng em thổn thức
Môi em cười - nhưng mắt ướt xa xôi
Hai bốn mùa xuân - Ý nghĩa cuộc đời
Em tự hiểu vô tình như mưa nắng

Có những lúc rất cần nhưng im lặng
Bởi trong lòng hai hướng trái nhìn nhau
Một nụ cười - một ánh mắt buồn đau
Rất gần gủi - mà trở thành xa lạ

Bướm có thể không cần gì hoa lá
Nhưng vô tình sẽ thiếu dáng mùa xuân
Trong hoàng hôn - dù nắng nhạt ngại ngần
Nhưng trang điểm được dáng chiều em bước

Gió không thoảng - áo làm sao tha thướt
Tóc vô tình - không rối nhẹ thêm duyên
Đêm âm thầm - nghe khe khẽ nhịp tim
Đàn trái điệu thì làm sao cao giọng hát

Em kiều diễm - nhưng vườn xuân tan nát
Bởi vô tình - sương gió lạnh hồn thơ
Vẫn song đôi mà em vẫn ước mơ
Hoa hạnh phúc nở một lần đã úa

Để im lặng trong lòng em chan chứa
Một mùa xuân phải có nắng mùa xuân
Để ước mơ - đừng trở giấc bâng khuâng
Lòng thổn thức - mà môi cười thương tiếc

Dáng em đó trăng thu mờ diễm tuyệt
Rất vô tình - ai hiểu được cho em
Hoa nở hồng bằng những giấc mơ đêm
Trong vội vã - sưởi ấm lòng trống trải

Mưa mùa thu ướp lòng em tê tái
Xin bình minh với nắng đẹp tươi màu
Gió chuyển mùa cho mây xám buồn đau
Thành sắc thắm của mùa xuân mơ ước

Em sẽ cười mà lòng không thổn thức
Bởi mùa xuân đủ sắc ý trời xuân

Thy Lan Thảo

*

Có Những Con Đường

Con đường nào đưa ta đến gần nhau,
Cho tình yêu thăng hoa: đầy mật ngọt,
Từ hai nửa tinh cầu: trời và đất,
Đan kết ân tình nồng thắm tơ duyên.

Con đường nào có ngã rẽ đi riêng,
Ta chới với chờ em trong tuyệt vọng,
Đàn bốn dây nghe nhặt khoan trầm bổng,
Tiếng tơ lòng sao sai lạc mấy cung!

Con đường nào đưa qua ải qua truông,
Yêu nhau quá nên bất cần trắc trở,
Hãy cứ yêu khi tim còn nhịp thở,
Mạch sống dâng trào trên đỉnh thời gian.

Con đường nào chung cuộc của thế nhân,
Xin nán đợi: Cho ta cùng đi với.

Hoàng Yến

*

Cõi Thương Đau

Ta trở lại quê hương chiều gió cát
Vùng điạ linh nhân kiệt một thuở nào
Ngơ ngác ngóng tìm đồng xanh núi biếc
Chỉ thấy đời ôm hận đứng xanh xao!

Rồi lặng bước với nỗi sầu tuyệt diệt
Đời nhìn nhau qua ánh mắt nghẹn ngào
Trên lối cũ sâu vết hằn oan nghiệt
Người nhọc nhằn trong cõi sống thương đau!

Trong tiếng gió giọng ai buồn da diết
Lời uất hờn từ phế phủ tiêu hao
Ta cúi xuống xót thương đời khánh kiệt
Người hỡi người, hờn tủi đã dâng cao!

Bạch-Loan

*

Cứ Tươœng Đã Quên

Ngày theo đơn vị về Hội Thuận
Theo dấu Quân Bưu cánh thiệp hồng
Mưa chiều ướt đẫm trời chợ Đổ
Rét lạnh thêm buồn toœa mông lung.
Trời thế kia thôi! Thế cũng đành
Lời ước ngày đi gắng sớm tranh
Chiến chinh mờ mịt lời thương nhớ
Ngày về keœ đón cũng trôi nhanh
Giày sô áo chiến vẹt mòn dần
Thép súng trong tay đã quen thân
Mái nghèo thương mẹ đang chờ đợi
Đêm trường dế rỉ dạo khúc ngân
Đành lỗi bên em để nuông chiều
Cổng trường e ấp đợi người yêu
Hờn lên tà áo màu nắng nhạt
Cho ghế công viên buồn hắt hiu
ƠŒ đây xóm vắng leœ loi xa
Vách rừng lũy thẳm dựng làm nhà
Hiểm nguy chia sớt cùng đồng đội
Ngọt bùi san seœ từng phút qua
Thôi! Chúc vu quy em hạnh phúc
Bên người may mắn được hơn anh
Gơœi về nơi ấy ngàn trìu mến,
Keœo nhắc rồi em tươœng anh quên.

Lê Cẩm Thanh

*

Mạch Sầu Thu

Hôm nay lá đã rụng nhiều
Hỏi trăm cánh lá, bao nhiêu lá sầu"
Rời cành lá hỡi, về đâu"
Hay là vô định, muôn màu lá bay...
Xa cành hẳn lá nhớ cây
Như ta nhớ mảnh trăng đầy quê ta
Quê ta xa tít mù xa
Bên kia trái đất, tên là Việt Nam
Thu xưa, lá cũng rụng vàng
Người ta dấy mộng tham tàn, giết Thu!
Người ta đốt lửa hận thù
Nên quê từ đấy hồn thu tiêu điều
Hôm nay lá rụng đã nhiều
Mỗi hồn lá chở bao nhiêu mạch sầu
Mạch hờn cho cuộc bể dâu
Cho quê hương đỏ một màu máu tươi
Mạch thương đơn bạc tình đời
Cho tâm đen trắng con người đổi thay
Mạch chờ đâu những bàn tay
Bao năm mong một vần xoay cuộc cờ
Mạch buồn lệ chảy vào thơ
Và thơ hy vọng phút giờ trùng quang!

Hồn ta hay cánh lá vàng
Tha hương, nhớ quá Việt Nam, quê mình!
Xin quê rạng ánh bình minh
Cho hồn thu lại hữu tình. Hỡi Thu!!!

Ngô Minh Hằng

*

Sáng Thứ Sáu...

Sáng thứ Sáu, muốn cùng em dạo phố
Hay lên đồi ngắm cảnh lá mùa Thu
Ngồi bên nhau nghe gió thoảng vi vu
Vòng tay ấm, trao nhau lời mời gọi

Sáng thứ Sáu, như bao lần chờ đợi
Đến bao giờ ta ngỏ tiếng yêu nhau
Đừng lặng thinh cho mắt lệ hoen sầu
Em sẽ giận ...trách hờn anh đấy nhé!

Sáng thứ Sáu, nghe lòng vương nhè nhẹ
Giọt nắng vàng đan vào giấc mộng xinh
Gió Thu sang như trổi khúc nhạc tình
Anh sẽ tỏ lời tình ..."yêu em mãi"

Sáng thứ Sáu, vẫn hoài mong trở lại
Phút đợi chờ kết chặt mộng yêu đương
Đi bên em cho suốt hết con đường
Tình đẹp mãi những chuỗi ngày thơ mộng

Sáng thứ Sáu, nghe tim lòng rung động
Dưới trời Thu thêu dệt chuỗi ngày dài
Mong tình mình như nắng ấm ban mai
Bên nhau mãi cho tròn câu ân ái

Nguyễn Vạn Thắng

*

Gơœi Em

Em như mây trắng lưng trời
Có bao giờ rụng xuống đời anh chưa
Đời anh đại hạn chờ mưa
Chơœ bao nhiêu nước cho vừa nhớ thương
Từ khi mất dấu thiên đường
Anh như cánh hạc biết phương nào về
Quay nhìn cuối neœo trời quê
Rưng rưng nưœa bóng trăng thề leœ loi
Chân trời một ánh sao mai
Mắt em hay ngọn đèn soi con tàu
Tóc xưa dù có thay màu
Gơœi anh dăm sợi nối cầu thuœy chung
Môi em dù có phai hồng
Giữ cho nhau nụ cười trong trắng tình
Một mai đất nước thanh bình
Sông xưa bến cũ có mình anh sang
Nhạc chiều theo gió đưa ngang
Nghe như tiếng quốc lạc đàn gọi nhau
Anh về bón lại hàng cau
Ngắt chùm hoa trắng cài vào tóc em
Ta đi hết tuổi êm đềm
Gót chân dĩ vãng bên thềm tương lai
Cầu Ô cách mấy dặm dài
Chờ nhau em nhé, nhớ hoài đợi nhau.

Trần Trung Đạo

*

Thơ Và Người Thơ

Thơ là mộng và người thơ trong mộng
Khi người mang giai điệu phổ vào thơ
Khi người mang hình ảnh tự trong mơ
Qua nét bút, vẽ nên thành hiện thực
Và lòng họ nhiệm màu từng cung bực
Như phím đàn tha thiết mỗi đường tơ
Họ tương tư, hy vọng, họ mong chờ
Họ mộng tưởng, cõi mơ mà cõi thực
Trong cõi mộng, họ cùng thơ thổn thức
Để tâm hồn rung động với yêu thương
Hạnh phúc là đây, giữa chốn vô thường
Họ sáng tạo cõi trời riêng: bất tử
Cõi trời ấy họ xây bằng ngôn ngữ
Và thăng hoa bằng ý nhạc, hồn thơ
Của cõi đời và của cõi chân như
Trong cõi mộng mà vô cùng cõi thực!
Thực luyến mộng và mộng mang quyền lực
Đưa cõi đời rất thực tới trời mơ
Mơ rất đầy, mơ quyện lại thành thơ
Thơ là mộng và người thơ trong mộng....

Song Châu Diễm Ngọc Nhân

*

Thơ Đấu Tranh

Thơ Đấu Tranh là nơi hội tụ những vần thơ "tải đạo" của các thi nhân luôn luôn thấy trong lòng: "Ba mươi năm lẻ đá mòn. Niềm đau trang sử vẫn còn trơ trơ. Ba mươi năm nát hồn thơ. Có nghe chăng mảnh dư đồ giẫy đau"" Sàigòn Times tha thiết hy vọng được sự đóng góp, xướng họa, cuœa thi hữu xa gần có chung hoài bão: "Chở bao nhiêu đạo, thuyền không khẳm; Đâm mấy thằng gian bút chẳng tà"... Qúy thi hữu, độc giaœ nào caœm thấy cao hứng, muốn "dương buồm chở thuyền đạo, phóng bút đâm kẻ tà", xin vui lòng gưœi bài về hộp thư tòa soạn, bên ngoài ghi: Thơ Đấu Tranh. - Trân trọng.

Công Lý Của Việt Cộng!

Công Lý sao đây, bóp cổ dân"
Hỏi quân Cộng sản lũ vô thần"
Trước tòa, Cha Lý như Tiên, Thánh,
Hiện diện, công an tựa dã nhân!
Bản án tám năm hòng bịt miệng,
Luật rừng muôn kiếp dễ xiềng chân"!
Ai tin Việt Cộng mau về gấp,
Trang điểm đại đồng, tặng hố phân!!!

Hoàng Ngọc Văn

*

Làm Sao Quên

Sẽ có một ngày chinh chiến tàn
Việt Nam lịch sử bước sang trang
Vẫy tay từ giã đời binh nghiệp
Tuổi vẫn em ơi! Chửa muộn màng…

Tiếng súng yên rồi, Bắc với Nam
Cùng chung ý hướng phát từ tâm
Góp tay xây dựng cơ đồ lại
Xóa hết đau thương bụi cát lầm!

Một dãy giang san hình chữ S
Biển đầy tôm cá, đất phì nhiêu
Niềm vui biết kể sao cho hết
Đất nước vinh quang dáng diễm kiều!

Anh sẽ cùng em vui hôn lễ
Tiệc tùng đầy đủ bạn năm xưa
Những người lính đã từng anh dũng
Đổ máu lập công dưới bóng cờ…

Anh làm thầy giáo, em cô giáo
Mình dạy văn chương đến cuối đời
Rỗi rảnh anh làm thơ đăng báo
Ca tụng em, người vợ tuyệt vời…!

Nhưng mà em ạ! Đời không dễ
Dù chỉ là mơ em gái ơi!
Một tháng tư- Trời ơi thời thế
Đã phủ mây đen, lấp bước đời…!

Bắc quân có phải là dân Việt"
Cùng giống Tiên Rồng nước Văn Lang"!
Dân chúng miền Nam đang rên siết
Nhìn cờ sao máu- mắt ngỡ ngàng…

Giặc về trút cả căm hờn oán
Vào những người trai lính Cộng Hòa
Dân chúng là thù không phải bạn
Cùm gông, tù ngục khắp sơn hà…

Mộng chỉ bình thường em gái ơi!
Đành thôi lỗi hẹn trách chi đời
Giặc về man rợ như lang sói
Mất hết niềm tin- vắng tiếng cười.

Ta sống quằn thân giữa tội tù
Áo em sờn rách úa trời thu
Ngàn năm ta vẫn không quên được
Giặc Bắc vào Nam cuối tháng tư…

Thy Lan Thảo

*

Mẹ Ơi! Làm Sao Quên

Con biết Mẹ giờ mòn mỏi đợi,
Một ngày quang phục đẹp quê hương,
Cho đàn chim Việt bay về tổ,
Và tiếng cười vui rộn phố phường.

Bao năm xa cách bao đau xót,
Con Mẹ tan hàng đi bốn phương,
Dù cuối chân trời hay góc bể,
Vẫn nặng lòng thương nhớ cố hương.

Ba mấy  năm dài rồi đó. Mẹ!
Nhuốm bụi thời gian tóc bạc màu,
Còn chảy trong tim dòng máu đỏ,
Còn nghe nhức nhối vết thương đau.

Người ở bên kia biển Thái Bình,
Sống mòn, cho hết kiếp phù sinh,
Mẹ ơi! Nhắc nhớ chi thêm hận,
Quên làm sao được! Tháng Tư Đen!

Hoàng Yến

*

Phố Xưa

Ba mấy năm dài mới gặp nhau,
Lặng nghe em kể nỗi cơ cầu,
Quê mình từ thuở tràn binh lửa,
Tuổi mộng đời tươi bỗng héo sầu.

Em tưởng rằng ta quên cố hương"
Biệt ly ngày ấy gió mưa tuôn,
Mình đã trót sinh thời lửa loạn,
Một bước xa quê một bước buồn.

Em kinh tế mới, ta ra khơi,
Tan nát lòng nhau cuộc đổi đời,
Ngang trái có từ trong cách trở,
Ngày về ta nghĩ : Mộng mà thôi!

Nào biết em còn đợi cố nhân,
Đường ta xuôi ngược quá phong trần,
Vẫn không quên được người em nhỏ,
Đời lẻ loi buồn, lạnh chiếu chăn.

Giọng em thổn thức theo dòng lệ,
Nhắc nhớ ngày thơ, khu phố xưa,
Chiến cuộc tàn rồi đầu chớm bạc,
Tình cũng ngậm ngùi theo gió đưa.

Hoàng Yến

*

Tháng Tư Buồn

Ngày rời Nước ra đi bao hận tủi
Ngày điêu tàn đất Nước phủ màu tang
Lòng xót đau khi rời bỏ xóm làng
Thân lữ thứ, lưu vong nơi xứ lạ

Bao năm rồi, lòng vẫn buồn khôn tả
Nhớ Quê nhà, thương xót cảnh lầm than
Dân Việt tôi vẫn đói rách, cơ hàn
Tháng Tư đến gợi thêm buồn khóc hận

Mảnh Quê nghèo bao năm dài lận đận
Bởi bạo tàn dày xéo nát Quê hương
Tháng Tư đen, ngày chia cắt đoạn trường
Quê hương đó vẫn hoài trong nỗi nhớ

Bút mực nào cho ta lời bày tỏ
Vững kiêu hùng vì giòng máu Việt Nam
Đau buồn thay bọn Cộng phỉ hung tàn
Đem mảnh đất dâng quan Thầy Trung Cộng

Hỡi lương tâm, trái tim còn rung động
Hãy cùng nhau xiết chặt nối vòng tay
Cùng đứng lên ta xây dựng ngày mai
Cho nước Việt thanh bình vui trở lại

Nguyễn Vạn Thắng

*

Quốc Hận 2007

Ba mươi tháng  tư ngày Quốc Hận
Ngày đau thương, máu đổ khắp ba Miền
Ngày Miền Nam dân tộc bị xích xiềng
Khắp nước Việt chìm trong màu cờ đỏ!

Ba mươi hai năm đảng Cộng còn đó
Vơ vét tài nguyên, bức hại đồng bào
Đàn áp dã man, triệt hạ các Phong Trào
Đòi dân chủ trong tinh thần bất bạo động!

Các Tôn Giáo không nằm trong  Đảng chỉ đạo
Chúng thẳng tay đàn áp rất tinh vi
Xâm nhập, tạo ra các Tổ Chức ngoại vi
Giăng bẫy bắt các nhà đấu tranh phản kháng!

Bất chấp Nhân Quyền, Thế Giới đang lên án
Chúng hiên ngang đưa Cha Lý ra Tòa
Bịt miệng Cha, cả thế giới bàng hoàng
Việc xét xử các thành viên sáng lập.

Khối 8406, Thăng Tiến, Lạc Hồng Liên Đảng
Chân chính vào tù, thời cơ lên nắm quyền
Theo tiến trình “Dân Chủ Đa Nguyên”
Đảng lãnh đạo, Tổ Chức bình phong đối lập!

Nước đã tức, bờ đê sẽ vỡ đập
Đợt sóng ngầm tạo dựng ngọn Sóng Thần
Ba mươi tháng tư ngày Quốc Kháng toàn dân
Lửa Tôn Giáo cháy tan màu cờ máu!

Trần Bửu Hạnh

*

Đáp Lời Núi Sông

Đấu tranh theo kiểu thời cơ
Bị bọn phản gián nó lừa thảm thương
Kể từ giặc chiếm quê hương
Lòng dân phẫn uất, tìm đường dấn thân
Mặt Trận Kháng Chiến toàn dân
Dựng cờ chính nghĩa góp phần đấu tranh
Ồn ào hải ngoại tranh giành
Hào quang kháng chiến tan tành từ đây
Chúng phá vỡ trận thế này
Giả chân, chân giả, vẫy đầy khắp nơi
Chiến khu đánh phá tơi bời
Dựng nhiều Tổ Chức rã rời lòng dân
Bàn cờ Quốc Tế đổi dần
Quyền lợi Tư Bản sẵn sàng hy sinh
Con đường Đông Tiến oai linh
Bài học xương máu, thân tình ngoại bang
Kế thừa bị bọn hai mang
Xâm nhập tổ chức chuyển sang thế cờ
Đấu tranh chính trị thời cơ
Công khai để được mời vô chính trường
Lộ hình Dân Chủ soi đường
Cơ quan phản gián Cộng nương theo đà
Các Phong Trào nở rộ ra
Chiêu dụ Tôn Giáo, các nhà đấu tranh
Trong ngoài kết hợp hình thành
Liên Minh, Liên Đảng bủa giăng khắp trời
Các lãnh tụ các cò mồi
Lừa người tranh đấu làm Dê tế Thần
Hải ngoại phá nát cộng đồng
Như thơ "Lục súc tranh công” để đời
Nếu không thấy được thế cờ
Bị bọn phản gián nó đưa vào tròng
Phe ta đánh với phe mình
Ngao, cò đổ máu, Ngư Ông hưởng lời.
Đồng bào ta khắp mọi nơi
Đứng lên ta hãy đáp lời núi sông
Đại Lão Hòa Thượng Huyền Quang
Hòa Thượng Quảng Độ cùng hàng Tăng Ni
Cao Đài, Hòa Hảo, Liên Tôn
Tin Lành, Thiên Chúa sả thân cứu đời
Sức mạnh nầy của toàn dân
Dẹp tan chế độ phi nhân Cộng thù
Lá vàng rơi giữa mùa Thu
Anh Hùng Đông Tiến thiên thu hộ trì
Cách Mạng Việt Tân khắc ghi
Quyết tâm thực hiện "Di Ngôn" của Thầy

Trần Bửu Hạnh

*

Câu Cổ, Bịt Mồm

Nhớ lại chuyện xưa sao giống nhau
Thái Hùng ra mắt sách Đông Âu
San Jose xôn xáo lời bàn tán
“Câu Cổ” nàng Loan điệu khỏi phòng!

Phiên tòa đặc biệt xử Cha Lý
“Bịt Miệng” chẳng cho phát biểu nào
Việt Cộng chủ trương toàn đảng trị
Việt Tân Cải Cách nối theo sau!

Chệch hướng giờ đây đã lộ rồi
Bày trò ảo thuật thấy ôi thôi
Nhìn ra mới thấy là hư ảo
Tiếp sức trò chơi Cộng nhử mồi!

Khi thấy đàn em đang xuống dốc
Cộng ra báo chửi để lấy lòng
Ngự Lâm thấy vậy tinh thần vững
Tuổi trẻ nhìn ra mới rõ thông!

Trần Bửu Hạnh

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Hoan hỷ chào nhau cầu xưa quá bước Dặm đường im kẽ tóc với chân tơ Tan hợp cười òa. Kia vòm mây trắng Và bắt đầu. Và chấm hết. Sau xưa… . 4.2021 (Gửi hương linh bạn hiền Nguyễn Lương Vỵ, lễ 49 ngày)
Trong mọi hoàn cảnh Anh vẫn không ngừng hoạt động, Anh vẫn cứ đứng ở ngoài nắng - chữ của Mai Thảo. Với tôi, Nhật Tiến - Én Nhanh Nhẹn RS, vẫn cứ mãi là một Tráng Sinh Lên Đường
Lời dịch giả: Đây là bức tâm thư của cựu tổng thống George W. Bush gởi người dân Mỹ trong lúc cả nước đang sôi sục sau cái chết của George Floyd.
NYC với mình như căn nhà thứ hai, thế mà đã hơn một năm rồi mới lên lại. Thường thì hay lên mùa Giáng Sinh, hay Tháng Hai mùa đông để coi tuyết ở Central Park, và tháng Mười Một để coi lá vàng. Lần nầy chỉ mới tháng ba, nhưng có lý do
Xúc động với kỷ niệm. Thơ và nhạc đã nâng cảm xúc về những cái đẹp mong manh trong đời... Đêm Nhạc Người Về Như Bụi, và buổi ra mắt Tuyển Tập 39 Văn Nghệ Sĩ Tưởng Nhớ Du Tử Lê đã hoàn mãn hôm Thứ Ba 14/1/2019.
chiều rớt/xanh/ lưỡi dao, tôi khứng! chờ ... mưa tới. Hai câu cuối trong bài “chiều rớt/xanh/lưỡi dao” anh viết cuối tháng 9/2019 như một lời giã biệt. Và, cơn mưa chiều 7.10.2019 đã tới, anh thay áo mới chân bước thảnh thơi trở về quê cũ. Xin từ biệt anh: Du Tử Lê!
trong nhiều năm qua, lượng khách quốc tế đến Việt Nam tăng trưởng ở mức hai con số, nhưng tỷ lệ quay trở lại thấp (chỉ từ 10% đến 40%) . Chi tiêu của khách du lịch quốc tế tại Việt Nam không cao
Theo bảng xếp hạng chỉ số cảm nhận tham nhũng của Tổ Chức Minh Bạch Quốc Tế năm 2018, Việt Nam đứng hạng 117/ 180 với mức điểm 33/100. Bao giờ mà chế độ hiện hành vẫn còn tồn tại thì “nạn nhũng nhiễu lạm thu” sẽ vẫn còn được bao che và dung dưỡng khắp nơi, chứ chả riêng chi ở Bộ Ngoại Giao
Chính phủ Hoa Kỳ đã hứa tài trợ 300 triệu đô la để làm sạch môi trường bị nhiễm chất độc da cam của phi trường Biên Hòa và hôm 5 tháng 12 là bắt đầu thực hiện việc tẩy rừa tại khu vực này, theo bản tin hôm 6 tháng 12 của báo Tuổi Trẻ Online cho biết như sau.
Hơn 1.000 người có thể đã bị giết bởi lực lượng an ninh ở Iran trong các cuộc biểu tình gần đây, theo một quan chức cấp cao của bộ ngoại giao cho biết hôm Thứ Năm
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.