Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Tranh Luận Về Einstein

29/11/202109:41:00(Xem: 1025)
Albert Enstein
Albert Einstein. (nguồn: www.en.wikipedia.org)



Thuyết Tương Đối Đặc Biệt (TĐĐB), còn gọi là Tương Đối Hẹp của Albert Einstein được hầu hết khoa học gia nhiều thế hệ tôn thờ, nhân loại học tập suốt hơn trăm năm, nay dám bảo nó sai thì tất nhiên “lãnh đủ”. Cả thế giới khoa học xúm lại đánh ngay.

Hơn mười năm tranh luận với khoa học gia khắp thế giới, chuyện buồn vui khá nhiều, nhưng vui lạ nhất, nhiều bất ngờ nhất, lại là những dịp, rất hiếm hoi, phải “trao đổi” với học giả, khoa học gia Việt Nam, trong và ngoài nước.

Ngoài nước thì có cụ Huỳnh Kim Giám.

Nghe nói cụ là một học giả danh tiếng, đã từng giữ những chức vụ cao cấp trong chính phủ Việt Nam Cộng Hòa. “Văn kỳ thanh” đã thế mà lúc “kiến kỳ hình”, thấy tận mắt kho kiến thức mênh mông thể hiện trong bài viết, văn phong đặc biệt của cụ thì càng thêm kính nể. Cụ Giám tinh thông cả Hán học lẫn Tây học.

Sau khi đọc bài tôi viết về phương trình hoán chuyển vật chất thành năng lượng của Einstein, cụ mở đầu cuộc tấn công, chĩa mũi dùi vào hai chữ “ma sát”. Cụ chê tôi viết sai chính tả và nhân tiện công bố niềm tin sắt đá của cụ: nhà văn, nhà thơ, nhà báo… gốc Hà Đông thường viết sai chính tả. (Trình cụ là tôi viết hai chữ “ma sát” theo tự điển thì cụ nhất quyết tự điển bây giờ phần lớn do Việt Cộng biên soạn nên chắc chắn là sai).

Sợ chỉ nói chuyện văn chương chữ nghĩa thì chưa đủ biểu lộ hết sự uyên bác của mình, cụ Giám dạy tôi về phương cách nghiên cứu khoa học, nhắc tôi tránh một điều tối kỵ. Cụ viết: “… dùng vật lý sơ đẳng thời trung học để giải thích thuyết tương đối là việc ... vô bổ!”

Tôi tá hỏa tam tinh. Lâu nay, cứ đinh ninh rằng những bài học về vật lý, toán học, hóa học, lịch sử, địa dư, v.v… được giảng dạy ở bậc tiểu học, trung học, bất cứ bậc nào… đều là những kiến thức quý giá trong túi khôn của loài người. Chúng là những viên gạch, viên đá làm nền, trên đó các thế hệ sau xây dựng tòa nhà kiến thức chung, càng ngày càng cao, càng rộng. Nhưng dù cao rộng đến đâu, vẫn phải đứng trên nền.

Nay cụ Giám cấm dùng kiến thức học được từ trung học để nghiên cứu thì mình chỉ có cách giải nghệ luôn chứ còn lấy gì để làm vốn tiếp tục đây!

Lo nghĩ đến nỗi gặp ác mộng.

Đêm ấy, nằm mơ thấy cụ Einstein hiện về, mặt hầm hầm. Cụ chỉ mặt tôi, mắng tới tấp:

“Sao nhà ngươi tối dạ thế. Tên này viết vậy là nó muốn chửi xéo ta đấy. Khi lập thuyết TĐĐB ta dùng một phương trình dạy ở bậc tiểu học, đó là: Đường dài bằng vận tốc nhân với thời gian. Dùng tới ba lần. Một để tính đoạn đường con tàu đã vượt được: L = v × t. Một để tính chiều dài đoạn AB – L’ = c × t’. Một nữa để tính đoạn AC: L” = c × t”. Coi như làm chuyện “vô bổ” tới ba lần lận. Ngoài ra, khi tính toán, lập thuyết, ta cũng giống như tất cả các khoa học gia trên thế gian, đều dùng bốn phép tính cộng trừ nhân chia là kiến thức toán học mà những em bé sáng dạ thường được cô giáo dạy từ lớp mẫu giáo… “vô bổ” kinh hoàng, khiếp đảm hơn nhiều. Nhà ngươi viết lách cái gì mà làm ta bị chửi lây như vậy?

Chưa kịp phân trần thì choàng tỉnh dậy!

Sau khi chửi xéo Einstein (ám chỉ cụ phạm tội dám dùng toán tiểu học để lập thuyết tương đối), không nghe ai hó hé phản đối gì, cụ Giám thừa thắng xông lên, hào khí ngất trời, tấn công tôi tới tấp. Bài tôi vừa đăng lên là có ngay Email của cụ gửi đi khắp vũ trụ, thường mở đầu bằng câu: “LTĐ cương ẩu” hoặc “LTĐ lại cương ẩu”.

 

Ngộ nghĩnh nhất là, có lẽ vì tuổi già sức yếu, bài nào cụ cũng chỉ đọc được mươi dòng đã mỏi mắt quá trời. Sau khi đem mớ kiến thức học lóm được về khoa học để chứng minh xong một chuyện “cương ẩu” của LTĐ, cụ hết hơi, mệt đứ đừ. Cụ phán tỉnh bơ: “Tôi chỉ mới đọc tới đây thôi…” rồi cụ “buông bút” – rời bàn phím – chắc là sau đó nằm khượt ra cho nó sớm hồi sức.

Thành ra, bài tôi viết dài cách mấy, LTĐ có “cương ẩu” thêm năm bảy quả nữa, vẫn được cụ rộng lượng tha Tào.

Vì nhu cầu chê trách tôi, cụ học giả uyên bác ở hải ngoại cứ đè Einstein ra để mắng về cái tội nghiên cứu bằng phương pháp “vô bổ”.

Trong nước, cũng vì nhu cầu phản biện một bài viết của tôi, một nhà thông thái trẻ còn sỉ vả Einstein thậm tệ hơn nhiều.

Trong bài “Mơ giấc mộng dài”, tôi nêu ra những khó khăn, phi lý khi áp dụng phương trình L = v x t – Đường dài bằng vận tốc nhân với thời gian – trong thế giới có thời gian giãn nở được của Einstein.

Một vị giáo sư khoa học, là một nhà nghiên cứu về Vật lý lý thuyết có tên tuổi, từng làm việc ở những trường đại học và trung tâm nghiên cứu lớn của Mỹ, Pháp, Thụy Sĩ... sau khi đọc bài ấy, gửi cho tôi những nhận xét này:

“Anh Lê Tất Điều không nhận ra là khái niệm Thời Gian giãn nở của Einstein khác lạ xa với Thời Gian tuyệt đối bất biến của Newton, tóm tắt trong hai phương trình khác nhau, như sau đây:

Theo thuyết TĐĐB (Special Relativity) x = ct và x’ = ct’, do đó x và t không riêng biệt mà phải gắn bó với nhau theo phép hoán chuyển Lorentz:

x’ = gamma (x- vt) và 

t’ = gamma (t - xv/ c^2) 

với gamma = 1/ square (1 - v^2/ c^2).

 Còn trong Cơ học cổ điển (Classical Mechanics) thì x’ = x - vt, t’ = t.

Hai phép hoán chuyển trên rất khác nhau và chúng chỉ xấp xỉ tiệm tiến gần bằng nhau khi nào v << c hay khi gamma gần bằng 1.

Nếu w là vận tốc đo trên tàu của bất kỳ một vật A nào và v là vật tốc của tàu đó so với bến đứng yên, thì theo Cơ học cổ điển, vật A đo trên bến phải là w + v; trái lại Einstein tìm ra công thức này chỉ gần đúng thôi mà chính xác ra nó phải thay thế bằng (w+v)/ (1 + wv/c^2).”…

Còn một đoạn nữa, nhưng đến đây đã có quá nhiều chuyện phải bàn.

Câu đầu tiên đã gây kinh ngạc:

“Anh Lê Tất Điều không nhận ra là khái niệm Thời Gian giãn nở của Einstein khác lạ xa với Thời Gian tuyệt đối bất biến của Newton…”

Nghiên cứu về Einstein hơn một thập niên, luận án chính, dài nhất, có nhan đề là “Những sai lầm trong thuyết thời gian giãn nở của Einstein”, nay thình lình bị ông giáo sư vừa mở miệng đã chê ngay: “… không nhận ra khái niệm thời gian giãn nở…” thì vừa hãi hùng vừa buồn cười quá!

Căn cứ vào chỗ nào trong bài viết của tôi để ông giáo sư hùng hồn kết luận như vậy? Ông trả lời ngay:

“Theo thuyết TĐĐB (Special Relativity) x = ct và x’ = ct’, do đó x và t không riêng biệt mà phải gắn bó với nhau theo phép hoán chuyển Lorentz:

x’ = gamma (x- vt) và 

t’ = gamma (t - xv/ c^2) 

với gamma = 1/ square (1 - v^2/ c^2).”

Thì ra: viết về thuyết của Einstein mà lại chỉ nói về những bài toán của chính Einstein thôi, không đề cập tới những phép tính của Lorentz, là thiếu sót, sai nặng!

Thiếu sót như thế chứng tỏ “không nhận ra khái niệm thời gian giãn nở”.



Lời trách còn hàm ý nêu ra hai lỗi khác nữa:

– Không biết phép hoán chuyển của Lorentz là dốt.

– Biết mà không dùng để chữa toán cho Einstein là ngu.

Tôi là người nghiên cứu thực thà và nhút nhát. Thấy Einstein dùng những bài toán, những lý luận nào để lập thuyết thì chỉ căn cứ vào đấy mà phân tích, luận bàn. Vì dốt mà không biết lợi ích của phép hoán chuyển Lorentz hay biết mà vì ngu hèn không dám đem toán Lorentz ra sửa, hay thay thế luôn cách tính toán của Einstein thì cũng là chuyện bình thường, rất nhiều người sai phạm như thế. Bị ông giáo sư chê trách cũng không xấu hổ nhiều.

Chính tác giả của những bài toán ấy mới khốn khổ, mới bị ông giáo sư “chê xéo” rất nặng.

Cụ Einstein, chả hiểu vì dốt hay ngu, không biết đem thay thế những phương trình toán của mình bằng phép hoán chuyển Lorentz. Cụ khiến cho tất cả những ai tin vào tài tính toán của cụ, như tôi, và chính cụ nữa theo lập luận của ông giáo sư –đã “không nhận ra khái niệm thời gian giãn nở” trong lý thuyết của… Einstein!

Thoạt tiên, tưởng giáo sư, giống như cụ Giám, vì muốn “đánh” LTĐ mà lỡ tay đấm luôn vào mặt Einstein, chứ thực tâm, không dám chê Einstein.

Hóa ra không phải, ông giáo sư chê Einstein thật. Ông viết: “Einstein tìm ra công thức này chỉ gần đúng thôi mà chính xác ra nó phải thay thế bằng (w+v)/ (1 + wv/c^2)”.

Thành ra, vì dốt (không biết tới phép hoán chuyển của Lorentz) hoặc vì ngu (biết mà không thay thế cho những bài toán của mình), Einstein phạm nhiều lỗi khó tha thứ: Lập ra thuyết thời gian giãn nở mà làm những bài toán chứng tỏ mình không nhận ra là khái niệm Thời Gian giãn nở của mình khác lạ xa với Thời Gian tuyệt đối bất biến của Newton.

Rồi còn làm toán sai, “chỉ gần đúng thôi”!

Câu đầu của đoạn cuối, ông viết: “Nếu anh Lê Tất Điều muốn tìm hiểu thêm xin mời anh đọc hai bản sau đây:” (và ông kể tên những bài báo, cuốn sách giúp tôi tìm hiểu thêm).

Vừa hạ bút ông đã biểu lộ niềm tin sắt đá là “Anh LTĐ” dốt, chẳng  biết gì về phép hoán chuyển của Lorentz, cũng không có khái niệm về thời gian giãn nở, nên ông viết ra rõ ràng đầy đủ các phương trình của Lorentz cho tôi sáng mắt ra. Cuối bài, lại sợ tôi lúng túng trong việc tìm hiểu thêm, ông cẩn thận viết lời hướng dẫn.

Được ông giáo sư lo lắng cho phần trí tuệ của mình chu đáo đến thế thì vừa cảm động vừa bùi ngùi thương cho thân phận cụ Einstein.

Einstein chẳng may mất sớm (1955). Nếu còn sống đến bây giờ thì cụ chỉ việc chích đủ ba mũi ngừa Covid, về Việt Nam chịu cách ly vài tuần, rồi tìm ông giáo sư, xin học về phép hoán chuyển Lorentz. Học xong, thay hết những bài toán, phương trình lập thuyết của mình bằng phương trình của Lorentz. Thế là xong, sẽ được một nhà thông thái của Việt Nam đóng dấu chứng nhận là từ nay Einstein đã thực sự có khái niệm về thời gian giãn nở của Einstein!

Lại còn biết cách làm toán đúng, chứ không “chỉ gần đúng” thôi!

Có thực Einstein thiếu kiến thức nên không biết, hoặc kém thông minh nên không dùng những phương trình của Lorentz trong tiến trình lập thuyết TĐĐB?

Hendrik A. Lorentz, vật lý gia người Hòa Lan, đoạt giải Nobel 1902, sinh trước Einstein một thế hệ. Từ 1887, các khoa học gia Woldemar Voigt, George FitzGerald, Joseph Larmor, và Hendrik Lorentz đã thảo luận chuyện áp dụng các phương trình toán của Lorentz vào vật lý. Nhưng đến năm 1905, những phương trình của phép hoán chuyển mới hoàn chỉnh và chính thức được công bố, chỉ trước ngày công bố thuyết tương đối của Einstein mấy tháng. Einstein không thể không biết.

Không những biết mà Einstein còn đóng góp vào việc hoàn chỉnh nó. Trong lời cảm ơn Poincaré, Lorentz nhắc đến Einstein là một trong ba người có công: “Indeed, for some of the physical quantities which enter the formulas, I did not indicate the transformation which suits best. That was done by Poincaré and then by Mr. Einstein and Minkowski. I did not succeed in obtaining the exact invariance of the equations. Poincaré, on the contrary, obtained a perfect invariance of the equations…

Biết rõ, lại còn góp sức hoàn chỉnh phép hoán chuyển Lorentz, nhưng Einstein không dùng nó trong bài toán lập thuyết TĐĐB vì phép hoán chuyển này, khởi thủy, để chứng minh thuyết về tốc độ ánh sáng của Maxwell (tốc độ ánh sáng không thay đổi dù người quan sát đứng ở bất cứ vị trí nào).

Áp dụng vào thuyết tương đối, nó khai triển thêm phần toán học, giúp ta tính được sự biến đổi không gian, thời gian khi những vị trí quan sát có liên hệ với nhau di động – khiến những hệ quy chiếu biến đổi. “Lorentz transformation is the relationship between two different coordinate frames that move at a constant velocity and are relative to each other”. Thế thôi. Người quan sát trong thuyết của Einstein bất động, không chạy theo tàu, cụ Einstein tự mình tính toán được, không phải nhờ cụ Lorentz.

Phép hoán chuyển Lorentz không thay thế được những phương trình trong phần toán lập thuyết của Einstein. (Nếu thay được mà Einstein quên không thay, các cụ Lorentz, Minkowski, Poincaré… đã xúm lại nhắc nhở cho chàng sáng mắt ra từ hơn trăm năm trước rồi, đâu có tha.)

Vì thế mà không dùng, chứ không vì ngu dốt hay vì “không nhận ra là khái niệm Thời Gian giãn nở khác với Thời Gian tuyệt đối bất biến”.

Cụ Giám ở hải ngoại, ông giáo sư ở trong nước. Không gian cách biệt hàng ngàn dặm. Một già một trẻ có tác phong, cách suy nghĩ, lập luận giống hệt nhau. Vị nào cũng đọc sách, báo, lượm lặt được một dúm kiến thức, đã tưởng mình vô cùng uyên bác, thấu đáo vấn đề. Vừa mở miệng đã thở ra cái giọng nồng nặc mùi kiêu căng, tự phụ, khinh người, hồn nhiên cho rằng người đối diện vừa dốt vừa ngu, cần được mình dạy dỗ, hướng dẫn.

Giống nhau trong tác phong, nhân cách, lại còn hợp nhau trong lý luận. Cả hai đều ngớ ngẩn đến độ tấn công LTĐ mà cứ đè cụ Einstein ra đấm đá túi bụi.

Hiện tượng giống nhau ấy, các cụ ta gọi là “chí lớn gặp nhau”.

Tò mò, muốn tìm hiểu thêm: Hai chí lớn này gặp nhau ở chỗ nào đây?

Năm xưa, bên thắng cuộc, trong lúc say men chiến thắng, hào hứng quá, có tự bình bầu cho dân Việt ta là “đỉnh cao trí tuệ loài người”.

Từ ngày đó, không thấy có dân tộc nào đòi giành ngôi báu, nên chắc đỉnh cao trí tuệ vẫn còn là đặc sản của dân Việt ta. Nhưng, như các dân tộc khác, dân số càng ngày càng đông, khiến đỉnh cao chật cứng. Nhiều người, vì kiêu căng, múa may quay cuồng, huênh hoang, bắng nhắng quá mà trượt chân, rớt ra ngoài.

Thành ra, hai chí lớn này có thể đã gặp nhau trên đỉnh cao trí tuệ của một loài nào khác, không phải loài người.

Lê Tất Điều

(25/11/2021)

 

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
24/01/202221:11:00
Hôm nay trên báo mạng sôi nổi chuyện giáo sư Toán tên Ngô Bảo Châu của nước Việt Nam trở thành giáo sư của trường đại học Cáp Nhĩ Tân nước Tàu với cái tên Wu Baozu. Tin này tạo nên một vấn đề về chữ nghĩa liên quan đến văn hóa Việt Nam và văn hóa Trung Hoa (Tàu) mà giới truyền thông Việt Nam cần để ý.
24/01/202214:51:00
Nhân dịp đầu năm 2022 và cũng là thời điểm đánh dấu một năm làm tổng thống của Joe Biden, chúng ta thử kiểm điểm nền kinh tế của Hoa Kỳ.
23/01/202208:50:00
Nhưng rồi một ngày không lâu sau khi Tí Hớn ra đời, tôi nhận ra rằng, nếu con tôi lớn lên trong một xã hội mà những nghề cao quý như công an, nhà giáo, bác sĩ lại thản nhiên đòi tiền hối lộ như thế, con tôi sẽ sống thế nào. Tôi có phải dạy nó rằng chuyện hối lộ như vậy là điều bình thường không?
20/01/202220:30:00
Người Việt và những người da mầu được hưởng sự bình đẳng tướng đối ngày nay là nhờ vào phong trào đấu tranh đòi dân quyền và nhân quyền 1954-1968 tại Hoa Kỳ của những người da đen gốc Phi Châu do Mục Sư Martin Luther King Jr. lãnh đạo. Ông từng nói “Cuộc sống của chúng ta bắt đầu chấm dứt khi chúng ta giữ yên lặng về những vấn đề hệ trọng.”
20/01/202207:29:00
Một tuần lễ sau thì gói hàng đó đến. Bên trong có hai miếng kim loại khắc tên, số quân, loại máu và tôn giáo của người sở hữu. Bà Tracey Hansen có viết kèm theo mấy chữ: ‘Tôi muốn nói lời cám ơn về sự phục vụ của anh và tất cả những gì anh đã hy sinh ở bên đó. Tôi rất lấy làm buồn và hối tiếc về cái cách mà người ta đã đối xử với các anh khi các anh trở về. Tôi quả tình là không thể nào hiểu nổi.”
19/01/202211:16:00
Quyền tự do tư tưởng, lương tâm và tôn giáo /niềm tin có nhiều khía cạnh và nó đan xen với các quyền con người khác. Dựa trên Công ước Quốc tế về các Quyền Dân sự và Chính trị, tác giả Thục-Quyên phân tích vấn đề tự do trong tôn giáo. Việt Báo trân trọng mời đọc.
18/01/202219:50:00
Tưởng Niệm 48 Năm Hải Chiến Hoàng Sa 19/1/1974 - 19/1/2022 với ca khúc của nhạc sĩ Trần Chí Phúc.
17/01/202220:51:00
May mà thời thế không đứng mãi về phe những kẻ cầm quyền hà khắc nên dân làng Tà Ru (tù ra) giờ đây không còn bị thiên hạ xem thường là “rặt một loại như vậy” nữa. Phạm Thanh Nghiên, Việt Khang, Cái Thị Thêu, Ba Sàm Nguyễn Hữu Vinh, Nguyễn Đặng Minh Mẫn … đều được thân bằng quyến thuộc (cùng hàng xóm, láng giềng) đón rước tưng bừng – ngay khi bước ra khỏi nhà giam – như những anh thư hoặc anh hùng thời đại.
16/01/202219:53:00
Như chúng ta đều biết, cụ Lê Đình Kình là một nông dân Việt Nam, vì bảo vệ mảnh đất của mình, đã bị nhà cầm quyền cộng sản thảm sát. Ngày 17/1 là ngày giỗ của cụ, nhà báo Phạm Đình Trọng trong nước đã viết những lời tâm huyết đầy hờn căm như sau và gửi ra nước ngoài. Việt Báo trân trọng giới thiệu.
11/01/202217:06:00
✲ Military Aerospace: DARPA Gremlins sử dụng máy bay C-130 phóng từng đám UAV cỡ nhỏ sau đó thu hồi càng nhiều máy bay không người lái càng tốt. ✲ Defense One Technology: mục tiêu chiến lược của quân đội Hoa Kỳ là sẽ tung ra hàng loạt các loại máy bay không người lái có tính tự động cao, liên kết rộng rãi, với máy bay phản lực, với tàu chiến và những thiết bị điện tử khác nhắm vào kẻ thù. ✲ The Jamestown Foundation: PLA cho rằng khả năng đột phá của các kỹ thuật Chiến tranh bầy đàn áp dụng vào các cuộc tấn công các mục tiêu có giá trị cao, như máy bay chiến đấu hoặc hàng không mẫu hạm của Mỹ. ✲ National Interest Org.: Hải quân Trung Quốc thu giữ Drone của Mỹ tại Biển Đông ✲ National Defense Org.: Radar 3D mới được phát triển của Mỹ để chống lại UAV của kẻ thù ✲ Radio Pháp RFI: Ngân sách 2022 của Mỹ cho Sáng Kiến Răn Đe Thái Bình Dương tăng gấp ba
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.