Hôm nay,  

LM Hồ Ngọc Cẩn: Tuồng Bảy Mối Tội Đầu & Trương Minh Ký: Tuồng Joseph

25/11/202321:05:00(Xem: 7662)

 

LM Hồ Ngọc Cẩn: Tuồng Bảy Mối Tội Đầu

Trương Minh Ký: Tuồng Joseph

 

Phan Tấn Hải

 

 
blankTừ phải: GS Trần Huy Bích, GS Nguyễn Văn Sâm, và nhà văn Trần Ngọc Ánh (phu nhân của GS Sâm).
    

Giáo sư Nguyễn Văn Sâm vừa ấn hành một tác phẩm có nhan đề sách rất dài: “Tuồng Bảy Mối Tội Đầu của LM Hồ Ngọc Cẩn và Tuồng Joseph – 1887 của Trương Minh Ký.” Cuốn sách này là tuyển tập 2 vở tuồng được viết trong tinh thần Công Giáo của vùng đất Nam Bộ của thời kỳ cuối thế ký thứ 19 và đầu thế kỷ 20. Đây là ấn bản 2023 do GS Nguyễn  Văn Sâm giới thiệu và chú giải.

 

Chúng ta nói rằng tuyển tập tác phẩm trên là viết trong tinh thần đạo Công Giáo, thực ra vẫn có dị biệt giữa 2 vở tuồng trên. Mỗi vở tuồng vẫn có một giá trị riêng biệt. Một phần, mục đích của Linh mục Hồ Ngọc Cẩn khi soạn ra vở Tuồng Bảy Mối Tội Đầu là khác với ý định văn học của Trương Minh Ký khi soạn vở Tuồng Joseph. Ngay nơi dòng đầu tiên trong phần Tiểu Dẫn của Tuồng Bảy Mối Tội Đầu, LM Hồ Ngọc Cẩn đã nêu ngay ra thẩm quyền siêu nhiên: “Hẳn như Lời Kinh Thánh dạy, vì ma quỉ ghen ghét, nên sự chết đã vào thế gian: nó đã hỏng mất thiên đàng, nó lại muốn cho loài người đồng sa hỏa ngục.” (trang 51) Do vậy, khi nói là tuồng, nghĩa là một sản phẩm nghệ thuật sân khấu để giải trí, những dòng chữ viết của LM Hồ Ngọc Cẩn có ý tuyên thuyết giáo lý Cơ Đốc hẳn hoi.

 

Phía nhà văn Trương Minh Ký lại khác. Vở Tuồng Joseph của họ Trương chỉ là “lấy sự tích đạo” chứ không phải “tuồng đạo.” Giáo sư Nguyễn Văn Sâm giải thích nơi trang 6 về Trương Minh Ký khi viết Tuồng Joseph: “Lấy tích từ sách truyện nầy kia hay từ đạo Phật, đạo Chúa, đạo Nho là chuyện bình thường. Cũng như ta nói Hàn Mặc Tử là tác giả chịu ảnh hưởng từ đạo Thiên Chúa chứ không nói đó là nhà văn Công Giáo…”

  blank              GS Nguyễn Văn Sâm ký tên lên sách.

Chúng ta có thể thấy văn phong dị biệt giữa Tuồng Bảy Mối Tội Đầu của LM Hồ Ngọc Cẩn và Tuồng Joseph – 1887 của Trương Minh Ký. Khởi đầu Tuồng Joseph của Trương Minh Ký là những lời nói thơ mộng của Joseph, nơi trang 8:

 

Phong điền võ thuận

Quốc thới dân an.

Trong vẻo nước sông vàng,

Lặng trang trời biển đỏ.

Joseph là tên mỗ,

Quê quán ở Chanaan.

Như tôi: Thung dung rèn tới bực tài năng,

Kềm thúc luyện theo đàng nhơn đức,

Thỉ chung một mực

Trung hiếu hai đàng.

Hà! Nghĩ cha già mừng được còn an.

Nhớ mẹ yếu thảm thương sớm mất.

Chừ cũng đà khuya rồi phải vào ma nghỉ…(hết trích)

 

Đọc những dòng thơ tự sự đầu vở tuồng, chúng ta không thấy chất đạo Công Giáo, trong khi nếu nói về hình ảnh thì duy có chữ “Chanaan” là một vùng đất Trung Đông, có tên trong Kinh Thánh. Nhưng nghĩ kỹ, chỉ qua những lời nói mở đầu này, có thể suy đoán là tác giả viết trong bầu không khí Nho giáo, khi nghĩ tới nhờ ơn đức của vua nên mới có “phong điền võ thuận, quốc thới dân an.”

 blank                        Bìa sách.

Trong khi đó, ngay trang đầu của Tuổng Bảy Mối Tội Đầu, linh mục Hồ Ngọc Cẩn đưa ngay văn phong nhà thờ Ky tô vào từ dòng đầu, với nhân vật nói mở đầu cho tuồng là Thiên Thần:

 

Bạch: Trung thần hưởng phước tại thiên đình

Ngụy quỉ lưu giam chốn địa hình

Lương thiện hà giao nhơn bất nghĩa,

Thanh liêm khỉ mộ chúng khuy tình.

Nói: Hỉ hoan nơi cõi thọ

Nhàn lạc chống quang vinh.

Hằng chầu chực Chúa chí linh.

Cùng giữ gìn người dương thế

Tính linh thiêng phụng quyền Thượng đế…(hết trích)

 

Nghĩa là, ngay dòng đầu, LM Hồ Ngọc Cẩn nói tới thiên đình (cõi trời), nói tới địa ngục (có quỉ, có lưu giam chốn địa hình), lại nói rằng “chầu chực Chúa chí linh” và rồi “phụng quyền Thượng đế.” Đó là những khái niệm của thiện thắng ác, của những người Ky tô hữu phụng quyền Thượng đế. Như thế, hoàn toàn mất hẳn tính nhà Nho trong những lời nói đầu vào tuồng, mà chỉ là văn phong Kinh Thánh Cơ Đốc.

 

Tuyển tập được Giáo sư Nguyễn Văn Sâm phát hành từ tuần qua trong vòng các thân hữu, và trong giới học giả thân quen. Trong đó, Giáo sư Trần Huy Bích đã theo sát để hỗ trợ, vì GS Nguyễn Văn Sâm vừa rời bệnh viện sau một kỳ nằm bệnh viện nhiều tuần lễ.

 

Hai vở tuồng trong tuyển tập có nhiều giá trị về văn học sử đối với những người nghiên cứu về thời kỳ đầu của văn học Công Giáo Nam Bộ, và đồng thời cũng có giá trị đặc biệt với những người nghiên cứu về tiến trình sơ kỳ của công cuộc hình thành chữ quốc ngữ tại Việt Nam.

 

Các độc giả quan tâm, có thể liên lạc với tác giả qua:

GS Nguyễn Văn Sâm – Email: [email protected]

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Trang đầuTrang trước2345678Trang sauTrang cuối

-- Kyiv bị oanh kích trước cuộc gặp Trump–Zelenskyy. -- Trung tâm Kennedy đòi bồi thường một triệu mỹ kim, sau khi buổi hòa nhạc giáng sinh bị hủy bỏ. -- Israel công nhận Somaliland độc lập; Somalia phản đối gay gắt. -- Iran bắt tàu chở dầu ở eo biển Hormuz, nói là buôn dầu lậu. -- Trump kêu gọi công bố hồ sơ Epstein nhắm bêu riếu Dân Chủ. -- Giám đốc FBI chính thức chốt kế hoạch đóng cửa vĩnh viễn trụ sở FBI tại Washington. -- Bộ Cựu Chiến Binh khôi phục gần như toàn bộ lệnh cấm phá thai. -- Georgia: nhóm ẩn danh chi 5 triệu mk tấn công Phó thống đốc Burt Jones. -- Các TNS kêu gọi hoãn tăng phí vào công viên quốc gia. -- Tin lời mời của Trump, một ông Nam Phi bị giam gần 100 ngày. -- Truy Tố Kilmar Abrego Garcia: Chính Quyền Có “Trả Đũa”? -- Bão tuyết tràn vào Đông Bắc Hoa Kỳ, hàng không rối loạn. -- California bỏ kiện, tự làm tuyến hỏa xa cao tốc không cần tiền liên bang. -- New York: mạng xã hội phải gắn nhãn cảnh báo gây ảnh hưởng tâm lý trẻ

Tiến sĩ Philip Cafaro cho rằng vấn đề giảm tăng trưởng kinh tế 0.5% không đáng lo ngại bằng tình trạng phá hoại môi trường. Một trong những cách bảo vệ môi trường hữu hiệu là cần giảm dân số toàn cầu, vì vậy giảm tỉ lệ sinh là điều cần thiết.

WASHINGTON (VB) -- Ngành du lịch Hoa Kỳ thê thảm vì các chính sách của Trump. Tại Seattle, một hướng dẫn viên du lịch đã nhận thấy một điều kỳ lạ vào mùa hè năm nay: không một chiếc mũ đội bóng chày Toronto Blue Jays nào xuất hiện trên đường phố. Người Canada thường đổ xô đến thành phố này mỗi năm, nhưng vào năm 2025, họ lại ở nhà.

-- Giáng Sinh, Trump cho không kích ISIS tại Nigeria để “bảo vệ tín đồ Thiên Chúa Giáo.” -- Chính quyền Trump không giữ thế trung lập về tôn giáo trong thông điệp Giáng Sinh. -- Danh hài Jimmy Kimmel trên truyền hình Anh: Hoa Kỳ đang bước vào thời kỳ chuyên chế. -- Maryland: ICE nổ súng vào xe di dân, hai người bị thương. -- Thẩm phán liên bang chặn chính quyền Trump bắt giữ nhà hoạt động chống tin giả người Anh. -- Zelenskyy: đã có cuộc thảo luận “rất tốt đẹp” với đặc sứ của Trump. -- Putin gợi ý có thể đổi đất, nhưng cương quyết đòi trọn Donbas. -- Thổ Nhĩ Kỳ bắt giữ phần tử IS âm mưu tấn công vào dịp mừng năm mới. -- Nhật Bản tăng mạnh ngân sách quốc phòng để đối phó áp lực từ TQ. -- Ba phạm nhân vượt ngục bắt cóc nữ tài xế Lyft suốt 10 giờ -- Hoa Kỳ: kinh tế tăng trưởng nhưng việc làm không tăng, chuyên gia cảnh báo cơ nguy. -- Chứng khoán Á Châu lên xuống thất thường, giá vàng bạc tăng vọt vì dân lo ngại bất ổn. -- Giá thịt bò tăng cao...

Có một số kinh Phật, kể rằng có một số vị trưởng lão trình với Đức Phật rằng, “Kính bạch Thế Tôn! Thế Tôn hãy thuyết pháp vắn tắt cho con, sau khi Thế Tôn thuyết pháp, con sẽ sống một mình, an tịnh, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần.” Có khoảng vài mươi Kinh Phật, có lẽ khoảng 20 tới 30 Kinh như thế. Điều chúng ta suy nghĩ rằng, có vẻ như có một số pháp vắn tắt giành cho những người muốn lui hẳn vào núi trong những ngày cuối đời vì sẽ không còn cơ hội để nghe pháp trực tiếp từ Đức Phật nữa.

Sở Di Trú Hoa kỳ hiện đã cung cấp mẫu đơn đăng ký cho Thẻ Vàng. Đó là Mẫu I-140G (“G” có thể là viết tắt của Gold?). Tòa Bạch Ốc gọi đây là “một lộ trình mới để trở thành thường trú nhân Hoa Kỳ thông qua việc đóng góp một khoản tài chính đáng kể và không bị ràng buộc cho Hoa Kỳ.” Nói cách khác: Hoa Kỳ hiện đang bán Thẻ Xanh, và cho rằng với “khoản tặng” dành cho chính phủ Hoa Kỳ, thì nhà đầu tư được xem là đủ điều kiện trở thành đương đơn theo diện EB1 hoặc EB2.

Chính quyền Trump đang chuẩn bị mở rộng đáng kể việc tước quốc tịch đối với một số công dân Hoa Kỳ nhập tịch, theo chỉ dẫn nội bộ của U.S. Citizenship and Immigration Services (USCIS), theo tờ The New York Times tiết lộ tuần trước. Đây được xem là bước leo thang mới trong chính sách siết chặt di trú của Tổng thống Donald Trump. Theo văn bản ban hành, các văn phòng địa phương của USCIS được yêu cầu mỗi tháng chuyển từ 100 đến 200 hồ sơ tước quốc tịch cho Văn phòng Tranh tụng Di trú thuộc Department of Justice trong niên khóa 2026. Nếu chỉ tiêu này được thực hiện đầy đủ, số vụ tước quốc tịch sẽ tăng vọt, vượt xa mọi giai đoạn trước đây. Từ năm 2017 đến nay, tổng cộng chỉ hơn 120 hồ sơ như vậy được nộp.

Sky River Casino chào đón năm 2026 với chương trình mừng Giao Thừa theo chủ đề “Lửa & Băng” vào thứ Tư, ngày 31 tháng 12, bao gồm các tiết mục biểu diễn xiếc, DJ trực tiếp, và nhiều điểm chụp ảnh đầy sắc màu miễn phí khắp khuôn viên sòng bài. Sự kiện này đồng thời bổ sung cho chuỗi khuyến mãi mùa lễ trị giá $450,000 đang diễn ra, bao gồm Chương Trình Biếu Tặng Xe BMW Chỉ Cho Bài Bàn $200,000 và Chương Trình Ghép Tương Ứng Tiền Mặt Mùa Lễ $250,000 kéo dài đến cuối tháng 12.

Pechanga Resort Casino hân hạnh giới thiệu Đêm Nhạc "Best Wishes 2026" vào thứ Bảy, ngày 28 tháng 02 năm 2026, tại Trung Tâm Sự Kiện Pechanga Summit. Siêu sao nhạc pop tiếng Quảng Đông của Hồng Kông Lý Khắc Cần cùng Hồng Trác Lập và Thẩm Chấn Hiên sẽ chào đón Tết Nguyên Đán với những ca khúc kinh điển bất hủ.

Kỳ nghỉ lễ có thể là thời gian vui vẻ nhất trong năm, nhưng cũng tiềm ẩn những rủi ro nghiêm trọng về an toàn. Mỗi năm, có hơn 1,100 vụ cháy nhà bắt nguồn từ đồ trang trí ngày lễ. Và không chỉ dừng lại ở đó — khoảng 4,000 vụ tai nạn có liên quan đến dây nối dài, từ nguy cơ vấp ngã đến bỏng vì điện và giật điện. Kỳ nghỉ lễ là thời gian đặc biệt để tận hưởng khoảng thời gian bên cạnh người thân, chứ không phải để nằm viện vì bị thương. Hãy giúp gia đình quý vị tận hưởng mùa lễ trọn vẹn hơn bằng cách làm theo các lời khuyên an toàn dưới đây.

Năm 2026 hứa hẹn sẽ là một năm đáng nhớ cho những ai yêu thích bầu trời đêm, với hàng loạt sự kiện thiên văn ngoạn mục từ nhật thực toàn phần đến các trận mưa sao băng và sự xuất hiện rực rỡ của các hành tinh. Dưới đây là những sự kiện đáng chú ý nhất mà người yêu thiên văn không nên bỏ lỡ.

Ở Hoa Kỳ, ngay cả khi đã có bảo hiểm, không ít người bệnh vẫn không kham nổi tiền thuốc trong toa bác sĩ. Khoảng một phần năm người trưởng thành mỗi năm ít nhất một lần phải bỏ toa vì quá tốn kém, và cứ ba người thì có một người tìm cách “tiết giảm” như bẻ đôi thuốc uống dần hoặc tự ý đổi sang thuốc không cần toa – những cách làm có khi lại phương hại sức khỏe. Hai giáo sư dược học Sujith Ramachandran và Adam Pate, Đại học Mississippi, chuyên nghiên cứu về khả năng tiếp cận thuốc men tại Hoa Kỳ, cho rằng nếu nắm rõ luật lệ bảo hiểm và biết hỏi đúng chỗ ở nhà thuốc, người bệnh có thể giảm được khá nhiều phần phải móc túi.

Hoa Thịnh Đốn – Mùa cảm cúm tại Hoa Kỳ đang vào giai đoạn gay gắt. Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) cho biết trong vài tuần gần đây, các ca nhiễm tăng nhanh ở nhiều tiểu bang, đặc biệt nơi có khí hậu lạnh. Bà Alicia Budd, trưởng toán giám sát cảm cúm của CDC, cho hay dịch bệnh năm nay khởi phát sớm và lan rộng bất thường. Từ đầu mùa tới nay, nước Mỹ đã ghi nhận trên bốn triệu người mắc, gần năm chục ngàn trường hợp nhập viện và gần hai ngàn tử vong. Trẻ em từ sơ sinh đến bốn tuổi là nhóm bị ảnh hưởng nặng nhất.

Trong rừng rậm Belize, các nhà khảo cổ phát hiện một mộ hoàng gia Maya khoảng 1.700 năm tuổi tại khu phức hợp Caana, trung tâm của thành phố cổ Caracol. Bên trong mộ có mặt nạ khảm ngọc và vỏ sò, đồ tùy táng bằng ngọc bích, cùng bộ xương của một người đàn ông lớn tuổi. Nếu đúng là mộ của vua Te K’ab Chaak – người sáng lập triều đại Maya tại Caracol – đây sẽ là phát hiện quan trọng giúp hiểu rõ hơn về lịch sử và tổ chức xã hội của người Maya thời kỳ cổ đại. Phát hiện này cũng cho thấy mối liên hệ giữa Maya và thành phố Teotihuacan ở Mexico thông qua các hiện vật như dao obsidian xanh.

--- Bethlehem rộn ràng Giáng Sinh sau hai năm im lặng vì chiến tranh Gaza. -- Đức Giáo hoàng Leo XIV: đối thoại thay vì chiến tranh trong thông điệp Giáng Sinh đầu tiên. -- Trump mở đầu Giáng Sinh bằng loạt bài tấn công người Somali, ca ngợi kinh tế và tố gian lận bầu cử. -- Hồ sơ Epstein phanh phui nghi vấn Trump liên quan vụ sát hại trẻ sơ sinh tại Lake Michigan. -- Dân biểu Cộng hòa: Hồ sơ Epstein mới chứng minh Trump và nội các nói dối. -- CBS: Lễ Vinh Danh Kennedy Center sụt khán giả kỷ lục sau khi Trump tuyên bố chủ trì. -- Trump đe dọa rút giấy phép phát sóng nếu đài truyền hình chỉ trích ông. -- Hội Nhi khoa Mỹ kiện Bộ Y tế vì cắt ngân sách chương trình trẻ em. -- Giáo hoàng Mỹ lên tiếng phản đối luật trợ tử tại quê nhà.. -- Vợ bị trục xuất trước khi kịp nhìn mặt chồng sắp chết trong trại giam ICE. -- Gia đình Virginia kiện Delta và KLM vì bị rệp cắn trên chuyến bay. -- Bắc Hàn phô trương tiến độ tàu ngầm nguyên tử, cảnh báo Nam Hàn và Mỹ...
Trang đầuTrang trước2345678Trang sauTrang cuối
VB Podcast



Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.