Hôm nay,  

So sánh Canada và Úc Đại Lợi và bài học cần thiết cho Việt Nam

03/12/202512:00:00(Xem: 616)
Canada and Australia in Watercolor
Có rất nhiều điểm tương đồng giữa Canada và Úc Đại Lợi.


Khi nhìn bản đồ thế giới và duyệt xét lịch sử hình thành, chúng ta nhận thấy có rất nhiều điểm tương đồng giữa Canada và Úc Đại Lợi.

I. Cả hai đều là:

  1. Cựu thuộc địa của Đế quốc Anh
  2. Lập quốc cũng thời gian tương tự vào cuối thế kỷ 19.
  3. Cùng theo thể chế quân chủ lập hiến (constitutional monarchy)
  4. Cùng theo mô hình chính trị dân chủ quốc hội chế (parliamentary democracy)
  5. Cùng có quốc vương là Vua Charles III trị vì như là biểu tượng.
  6. Cùng theo chế độ Liên Bang với nhiều quyền hiến định cho các tiểu bang (Úc) và tỉnh bang (Canada)
  7. Cả hai đều có lãnh thổ rộng lớn nhưng dân số thưa thớt
  8. Cả hai đều có tài nguyên khoáng sản dồi dào bật nhất thế giới
  9. Cả hai đều là những nước phát triển hàng đầu thế giới với lợi tức đổ đầu người rất cao. GDP đầu người năm 2025: Úc khoảng $62.559 – 64.407 USD, Canada khoảng $44.846 – 55.890 USD. Úc hiện cao hơn Canada.
  10. Đều là những quốc gia có nền kinh tế phụ thuộc vào xuất cảng khoáng sản và nông sản cho thế giới.
  11. Đều có bảo hiểm y tế hoàn vũ (Universal medicare) chăm sóc sứ khỏe của người dân miễn phí
  12. Khác biệt giàu nghèo trong xã hội tương đối thấp
  13. Được ca tụng như những quốc gia trù phú và đáng sống nhất trên hoàn vũ
  14. Cả hai đều có mức độ di dân từ bên ngoài rất đông, sự phát triển kinh tế lệ thuộc một phần quan trọng vào lượng di dân và đều chủ trương xã hội đa văn hóa (multiculturalism).
  15. Trên phương diện quốc phòng Canada thuộc NATO và Úc thuộc AUKUS, đều có điểm tựa là Hoa Kỳ.

II. Tuy nhiên giữa 2 quốc gia này vẫn có nhiều khác biết đáng chú ý:

  1. Tuy cả 2 quốc gia đều là dân chủ đa nguyên, đa đảng và có 2 đảng chính thay nhau cầm quyền, nhưng tại Úc thì Đảng Tự Do (Liberal party) đại diện cho khuynh hướng bảo thủ và đảng Lao Động (Labour party) đại diện cho khuynh hướng cấp tiến thì tại Canada Đảng Tự Do (Liberal party) lại đại diện cho khuynh hướng cấp tiến và đảng Bảo Thủ (Conservative party) đại diện cho khuynh hướng cùng tên của mình.
  2. Các đơn vị tranh cử quốc hội liên bang tại Úc gọi tên là “electorate” và tại Canada gọi tên là “Riding”
  3. Nhiệm kỳ quốc hội tại Úc là 3 năm và tại Canda dài hơn là 5 năm
  4. Tại Úc thì Thủ tướng phải là một dân biểu hạ viện mới nắm giữ được chức vụ này. Tại Canada thì một người không phải dân biểu cũng có thể được bổ nhiệm chức Thủ Tướng, nhưng theo truyền thống thì thông thượng là dân biểu hạ viện quốc hội. Một thượng nghị sĩ trên nguyên tắc cũng có thể giữ chức vụ này, nhưng rất hiếm hoi và nếu có thì phải từ chức thượng nghị sĩ và tìm một ghế trong hạ viện.
  5. Bầu cử tại Úc thì theo phương thức “đại diện theo tỷ lệ” (proportional representation) tức rất nhạy cảm với tỷ lệ ủng hộ trong cử tri đoàn. Bầu cử tại Canada thì theo phương thức “ngựa chạy về nhất” (first past the post) ít nhạy cảm hơn với tỷ lệ ủng hộ trong cử tri đoàn và chỉ cần đa số tương đối là thắng cử.
  6. Nền kinh tế Canada lệ thuộc rất nặng vào nền kinh tế Hoa Kỳ, chính vì thế chính khách thuế quan mới của chính quyền TT Trump gây thiệt hại rất nhiều cho kinh tế Canada. Trong khi đó nền kinh tế Úc lệ thuộc tương đối nhiều vào nền kinh tế Trung Quốc. Tuy nhiên ớ mức độ vừa phải và từ lâu Úc đã đa diện hóa sách lược ngoại thương để ít lệ thuộc hơn vào một thị trường. Thị trường Hoa Kỳ đối với Úc cũng rất quan trọng nhưng không phải quá mức.
  7. Cũng vì đa dạng hóa thị trường ngoại thương sớm hơn nên sự thịnh vượng của Úc được bảo đảm hơn và GDP đầu người của Úc bây giờ cao hơn Canada.

III. Các bài học cần thiết trong thế giới đương đại:

(1) Một quốc gia muốn duy trì mức độ phát triển cần phóng khoáng hơn về chính sách di dân để duy trì dân số và lực lượng lao động. Nhật Bản quá bảo thủ trên phương diện này nên kinh tế bị suy thoái nhiều thập niên khó cứu vãn nổi.

(2) Một quốc gia muốn phát triển kinh tế lâu dài, cần khuyến khích và nuôi dưỡng thị trường nội địa lẫn thị trường xuất khẩu. Hoa Kỳ và Ấn Độ là hai quốc gia có thị trường nội địa mạnh mẽ nên ít bị khủng hoảng khi có những biến động quốc tế. Trong khi đó Trung Quốc, Nhật Bản, Việt Nam… vì lệ thuộc quá nhiều vào thị trường xuất khẩu sẽ bị nặng nề hơn khi có những biến động quốc tế.

 

(3) Luôn chú trọng đến công tác đa dạng hóa thị trường, giảm sự lệ thuộc vào một vài thị trường duy nhất để tránh các áp lực chính trị đến từ những quốc gia có tham vọng bá quyền.

(4) Riêng Việt Nam, vì quan điểm “kinh tế thị trường” nhưng “định hướng xã hội chủ nghĩa” và chủ trương “doanh nghiệp nhà nước” là lực lượng chủ đạo, nên nền kinh tế tư nhân nội địa kém phát triển. Thị trường nội địa vì thế kém mãi lực nên rất khó phát triển. Hiến pháp 2013 quá lỗi thời và giáo điều trên phương diện này, cần phải tu chính để bắt kịp đà tiến của một thế giới cạnh tranh khốc liệt.

(5) Về thể chế dân chủ: Canada và Úc đều có hệ thống dân chủ nghị viện ổn định, tạo môi trường minh bạch cho kinh tế phát triển. Việt Nam muốn hội nhập sâu hơn cần cải cách thể chế, thực thi dân chủ đa đảng, khuyến khích cạnh tranh công bằng, giảm vai trò độc quyền của doanh nghiệp nhà nước.

(6) Về giáo dục và nhân lực: Cả Canada và Úc đều coi giáo dục là nền tảng phát triển, đồng thời biến nó thành ngành kinh tế. Việt Nam cần chú trọng giữ chân nhân tài trong nước và thu hút chuyên gia quốc tế.

(7) Về sách lược năng lượng: Bài học từ Úc và Canada cho thấy một nền kinh tế dựa vào tài nguyên phải sớm đầu tư vào năng lượng sạch để bảo đảm phát triển bền vững.

LS Đào Tăng Dực
www.daotangduc.blogspot.com

In Trang
Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Trang đầuTrang trước6789101112Trang sauTrang cuối

Tấm bảng treo trước cửa văn phòng số H-1127 trong tòa nhà Longworth House Office Building dành cho các dân biểu liên bang Quốc Hội khóa 119 vừa gắn tên một người gốc Việt, Derek T. Tran – California. Đó là kết quả của cuộc đua nghẹt thở giữa một cựu quân nhân, luật sư gốc Việt và một dân cử đương nhiệm của địa hạt 45, California. Luật sư Derek Trần đã kết thúc cuộc đua bằng buổi tuyên thệ tại Capitol Hill chiều Thứ Sáu 3/1/2025, cũng là ngày Quốc Hội bầu chủ tịch Hạ Viện mới.

Mùa xuân mang lại nhiều thay đổi. Thay đổi của đất trời và của cả lòng người. Tuyết tan đi và mưa lũ ngừng rơi trên ngàn lá. Lộc non đâm chồi. Trăm sắc hoa đua nhau nở rộ. Chào đón tết. Tết không riêng ở sự thay đổi khí hậu. Tết đem mưa dịu, gió hòa mang hơi ấm mùa xuân. Mùa hy vọng trở về. Hy vọng một năm mới an vui hơn… theo sự tuần hoàn của vũ trụ, nghĩa là xuân đến, xuân lại về, xuân về theo lời mời gọi và chào đón của nhân sinh. Xuân về phơi phới, vui và hy vọng, kể từ đầu tháng chạp (12) tới đầu tháng giêng (1/2025) con rồng hình ảnh cao to, vĩ đại và mang nhiều biểu tượng thiêng liêng, tưởng tượng, mơ hồ đến có lúc như thần thoại mơ hồ, dị đoan.

Cựu Tổng thống Jimmy Carter vừa qua đời hôm 29/12/2024, hưởng thọ 100 tuổi. Hai năm qua ông trong tình trạng sức khoẻ yếu và được gia đình chăm sóc. Phu nhân của ông là bà Rosalyn Carter đã mất ngày 19/11/2023. Jimmy Carter là tổng thống thứ 39, lãnh đạo Hoa Kỳ từ 1977 đến 1981.

Từ thời xa xưa, con người đã tìm cách phát hiện sự gian dối thông qua các phản ứng sinh lý của cơ thể. Ở TQ cổ đại, nghi phạm sẽ bị ép ngậm một miệng đầy gạo sống trong khi thẩm vấn, sau đó phải há miệng để kiểm tra. Nếu gạo trong miệng vẫn còn khô, thì tức là do miệng của nghi phạm bị khô, có thể là do căng thẳng, lo sợ – một dấu hiệu của tội lỗi. Trong một số trường hợp, dấu hiệu này đủ để dẫn đến án tử hình. Quan niệm rằng việc nói dối có thể gây ra những phản ứng vật lý có thể quan sát được đã tồn tại trong suốt nhiều thế kỷ. Vào những năm 1920, khi Hoa Kỳ phải đối mặt với làn sóng tội phạm bùng nổ trong thời kỳ Cấm đoán (Prohibition). Trong thời kỳ này, các băng nhóm tội phạm buôn lậu rượu mọc lên như nấm sau mưa, chỉ riêng Chicago đã có 1,300 băng đảng. Một khoa học gia tin rằng mình đã tìm ra phương pháp khoa học để phát hiện kẻ nói dối

Vào tháng Tư năm nay, một nhóm các khoa học gia và kỹ sư đã thực hiện một chuyến bay trên vùng trời phía bắc Greenland để thử nghiệm tính năng của một thiết bị radar tiên tiến. Khi đang cách Căn cứ Không gian Pituffik khoảng 150 dặm về phía đông, Chad Greene, khoa học gia thuộc phòng thí nghiệm Jet Propulsion Laboratory (JPL) của NASA, đã chụp lại hình ảnh của vùng tuyết mênh mông, trắng xóa bên dưới. Cùng lúc đó, radar phát hiện điều bất thường ẩn bên dưới lớp băng: một căn cứ quân sự từ thời Chiến tranh Lạnh đã bị bỏ hoang, được gọi là Camp Century.

Ngày này năm 1943 - Tướng Dwight D. Eisenhower được bổ nhiệm làm Tổng tư lệnh Lực lượng viễn chinh Đồng minh chuẩn bị cho Ngày D-Day Chiến dịch Overlord, hay Cuộc tập trận Hornpipe, là mật danh của Trận Normandie, một chiến dịch quân sự quy mô lớn của quân đội Đồng Minh tại miền Bắc nước Pháp trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Overlord được mở màn vào ngày 6 tháng 6 năm 1944 bằng các cuộc đổ bộ lớn vào các bãi biển ở vùng Normandie, có mật danh là Chiến dịch Neptune (Ngày D). Đây là chiến dịch tấn công từ biển vào đất liền lớn nhất trong lịch sử, với sự góp mặt của hơn 1.200 máy bay, hơn 5.000 tàu chiến các loại và gần 160.000 binh lính Đồng Minh tham gia đổ bộ trong ngày đầu tiên, tức ngày 6 tháng 6 năm 1944, và có hơn 2.000.000 binh lính Đồng Minh đã có mặt tại Pháp tính đến thời điểm cuối tháng 8 năm 1944.

Trang trí lễ giáng sinh hoàn tất - cây thông được cắt tỉa gọn gàng, những chiếc tất treo lủng lẳng trên bệ lò sưởi và—khoan đã, cái cây có quả màu trắng treo lủng lẳng trên trần kia là gì vậy? Tại sao mọi người lại trở nên tình tứ khi đứng dưới nó? Cây Mistletoe (hay cây tầm gửi), một loài cây ký sinh, thực sự đã quen với việc "lơ lửng" trên không trung vì trong tự nhiên, nó chỉ mọc trên các cành cây khác, hay lủng lẳng treo gửi thân mình cho cây khác. Loài cây này từ lâu đã gắn liền với sức mạnh huyền bí: Trong thần thoại Bắc Âu, thần Balder bị giết nhầm bởi một mũi tên làm từ tầm gửi—sau đó, loài cây này trở thành biểu tượng cho tình yêu bất diệt của người mẹ đau buồn.

Năm 2024 chào đón hàng loạt phát hiện thú vị trong nhiều lĩnh vực khoa học, không chỉ trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) và điện toán mà còn trong các lĩnh vực sinh học và y tế. Sau đây là bảy thành tựu y tế nổi bật trong năm nay, phản ánh những tiến bộ vượt bậc trong lĩnh vực y học, đem lại hy vọng cho hàng triệu người trên khắp thế giới.

Còn vài tuần nữa, chúng ta sẽ kết thúc năm dương lịch, 2024. Một năm đủ dài để chúng ta không thể nhớ nổi những chuyện quan trọng đã xảy ra hoặc nhớ một cách lẫn lộn, mơ hồ. “Hôm qua chỉ là ký ức của hôm nay, và ngày mai là giấc mơ.” Nhà thơ Khalil Gibran đã nói. 2024 trờ thành lý ức và 2025 tiến hành giấc mơ. Không có quá khứ thì không có tương lai, vì vậy, hãy sử dụng trải nghiệm những vui buồn năm 2024 để tạo thực tế hơn một giấc mơ 2025 phong phú. Trong lãnh vực cộng đồng, đối với người Việt tại Mỹ, có lẽ cuộc tranh cử tổng thống vừa qua là chuyện ảnh hưởng nhiều nhất. Cựu tổng thống Trump đắc cử, kéo theo bao nhiêu hân hoan, sung sướng của nhóm người Việt phò Trump, và tạo ảm đạm, buồn bã cho nhóm người Việt chống Trump. Một hậu quả rõ rệt là phò Trump, chống Trump đã gây xáo trộn tâm lý và tình cảm cho một số người quá khích. Giận nhau, ghét nhau, bỏ nhau, gạt chân, thúc cùi chỏ, vân vân, không chỉ người ngoài đường mà còn ra tay với người nhà, với bà con thân thuộc.

Nếu nghĩ về năm 2024 là một năm “rất thanh nhã, lịch lãm” quý vị không hề đơn độc. Dictionary.com vừa công bố từ “demure” là từ của năm (word of the year) 2024; sự lựa chọn này chủ yếu được ảnh hưởng từ một đoạn clip nổi tiếng trên mạng xã hội do người dùng TikTok ở Hoa Kỳ Jools Lebron tạo ra. Vào đầu tháng 8, Lebron, một phụ nữ chuyển giới và là nhà sáng tạo nội dung (content creator) đến từ Chicago, đăng tải một đoạn clip ngắn ghi lại cảnh cô ngồi trong xe và nói về cách trang điểm của mình trước khi đi làm. Trong clip, cô nói: “Quý vị thấy cách tôi trang điểm đi làm không? Rất từ tốn, rất đơn giản... Tôi không tô vẽ lòe loẹt. Không làm gì quá lố. Quý vị thấy tôi thanh nhã, lịch lãm không? Cách tôi đến buổi phỏng vấn cũng chính là cách tôi đi làm.”
Trang đầuTrang trước6789101112Trang sauTrang cuối
VB Podcast



Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.