Hôm nay,  

Giác Hoa

01/12/200400:00:00(Xem: 7428)
(Truyện ngắn)
"...Cho tôi lại còn nhiều cho tôi lại tình yêu
Tôi không đòi khôn khéo, tôi không đòi bao nhiêu
Cho tôi lòng non yếu dễ khóc dễ tin theo
Cho tôi thời niên thiếu cho tôi lại ngày đầu

Cho đi lại từ đầu chưa đi vội về sau
Xin đi từ thơ ấu đi vui và bên nhau
Trong tim thì sôi máu khóe mắt có trăng sao
Bông hoa cài trên áo, trên môi một nguyện cầu

Cho đi lại từ đầu chưa đi vội về sau
Cho đi lại từ đầu chưa đi vội về sau..."
(Kỷ Niệm: Phạm Duy)

Nàng rất đẹp. Nét đẹp có thể làm điên đảo lòng người. Những người đàn ông đứng đắn nhất cũng phải đưa mắt nhìn nàng, nghiêng mình trước nàng để ca ngợi kỳ công tạo hoá. Nàng có nụ cười của tuổi thơ, ánh mắt hồn nhiên, vô tư e ấp. Mái tóc dài ngang lưng, nuột nà, óng như tơ càng tôn thêm nét nữ tính ở nàng. Từ cử chỉ, vóc dáng nàng toát ra vẻ quý phái cao sang. Vâng, nàng là biểu hiện của một công nương diễm lệ. Một mẫu người phụ nữ được những người đàn ông thành công săn đuổi, để được cùng nàng xuất hiện ở những nơi công chúng. Nàng là niềm hãnh diện của các buổi tiếp tân, chiêu đãi sang trọng. Sự thông minh trong ngôn từ đối đáp của nàng khiến những người tiếp xúc với nàng luôn có ấn tượng sâu đậm, khó quên.
Đàn ông say mê sắc đẹp của nàng đã đành, đến phụ nữ lớn tuổi và nhỏ tuổi cũng không dấu được lòng yêu mến của họ. Người lớn có con trai, thì mong con mình có cơ hội lập gia đình với người con gái dịu dàng, dễ thương, thông minh, tế nhị như nàng. Người nhỏ thì ngưỡng mộ, cũng như thầm mơ ước có phần nào giống nàng, được trân quý và hoàn hảo như nàng.

Nàng tên HG. Một cái tên con gái bình thường, song khi nó đã lọt vào ký ức của người đàn ông nào, sẽ vấn vương rất lâu nơi đó. HG là niềm mơ, là chuỗi hy vọng, là hiện thân của cuồng nhiệt, của tranh chấp và đau khổ. Vâng, HG đã khiến không biết bao con tim rỉ máu. Đau thương, cuồng hận và ảo não ê chề.

HG biết mình đẹp, quyến rũ, có thể chinh phục được bất cứ trái tim bản lãnh nào. Nàng chỉ cần ban bố cho người đàn ông một nụ cười với hàm răng trắng, đều như những hạt ngọc trai lấp lánh sau làn môi hồng đầy đặn, hơi vỉnh lên khiêu gợi. Cái miệng xinh xắn hơi rộng ấy lại thốt ra những lời dịu dàng, đoan trang, lịch sự lễ phép. Giọng nàng trong suốt, tiếng cười nhẹ dịu mơn man trấn an những cơn bất bình của bất cứ người đàn ông nào. Ngoài ra HG lại trang điểm rất khéo, khiếu thẩm mĩ về trang phục của nàng lại càng làm nổi bật lên giữa đám đông.

Đàn ông theo nàng như nước, ngã quỵ dưới chân nàng như lá rụng mùa Thu. Nàng chỉ đùa cợt với họ một thời gian rồi giã từ. Có những người cơ hồ không chịu nổi, họ bị rơi trạng thái trầm cảm, lẩn thẩn, mơ hồ lãng đãng như kẻ mộng du. Có những người đau, con tim vỡ nát, nhưng không thể trách hận nàng được. Tại vì HG đến bên họ, đùa chơi với họ, không đòi hỏi bất cứ điều gì, lúc nào cũng dịu dàng, lịch sự... Nhưng đến khi họ say mê nàng không còn gì cưỡng lại nổi nữa, thì HG rời bỏ họ.

Ba mẹ của HG không thể nào hiểu được tại sao con gái của họ lại xử sự như vậy. Nhìn nhiều chàng trai rất có tương lai, đang oằn mình đau khổ trước ngọn roi tình ái phũ phàng của HG, ông bà không cầm lòng được. Nhiều lần họ đã nói chuyện với HG, song nàng lẳng lặng chẳng trả lời. Vì tôn trọng quyết định riêng tư của con, nên ông bà không thể bắt ép HG hành xử theo khuôn phép họ nghĩ được. Đương nhiên, ông bà đau buồn và thường nhắn nhủ đến cô con gái của họ: Luật Nhân Quả!

Riêng HG, nàng có những ưu tư dằn vặt. Nàng vô cùng đau khổ khi thấy những người nàng đã từng có tình cảm, oằn lưng hứng chịu nỗi đau do nàng gây cho họ. Nàng đã tự khóc thầm trong những đêm khuya. Nàng cầu nguyện Trời Phật thương nàng, đừng bắt nàng tiếp tục làm ác nữa. Biết tội lỗi, ác nghiệp càng ngày càng xếp chồng, song nàng không thể quay đầu lại được. Mỗi khi thấy những "con mồi mới" rón rén đến bên nàng, nàng lại trở thành thợ săn điệu nghệ. Khi "con mồi" gục trong vũng máu bởi họng súng vô tình của nàng, nàng lại nghe lòng tan vỡ, khóc thầm. Nhưng nàng chỉ khóc khi có mình nàng, không bao giờ người ta thấy được những giọt nước mắt hối hận đau buồn của nàng. Vì nàng luôn xuất hiện với bề ngoài vô cùng bình tĩnh, tươi vui, hạnh phúc và quyến rũ. Có nhiều đêm, những cơn ác mộng trở về hành hạ HG, để sáng mai, nàng thấy cuộc sống thật nhiều cay đắng, đau thương. Cái ray rứt, cọ xát và hối hận đã nhiều lần gợi ý nàng đến bờ vực quyên sinh. Tự trong tiềm thức HG, có những hối thúc kêu gào ngừng ác nghiệp ngày một vang lên. Song HG giống như cỗ xe đứt thắng lao xuống vực. Nàng không thể ngừng lại. Nếu nàng ngừng lại, cỗ xe sẽ nghiến nát nàng. HG không biết phải làm sao" Nhưng nàng chỉ biết, nàng đang có hành động trả thù đời. Nàng hận đời" Quả thật vô lý. Nàng xuất thân từ gia đình gia giáo, giàu có, thuộc tầng lớp thượng lưu trong xã hội. Nàng đẹp, có bằng cấp và được trọng vọng. Nhưng tại sao, nàng lại hận đời""" Điều đó không ai biết. Người ta chỉ đoán là nàng bị biến thái tâm sinh, nên mới có những hành động đáng buồn như vậy. Chỉ riêng nàng, nàng biết được gốc gác của mối hận. Song tự nàng, nàng lại chạy trốn và cố quên đi. HG cố gắng phủ nhận sự thật. Cuộc sống bí ẩn vô vàn, nàng càng chạy trốn, tâm thức quá khứ lại càng bùng lên, như con quái vật bao phủ đời nàng, dầy xéo tâm tư nàng. Nàng lo sợ, đau khổ, bi lụy vì nàng chẳng còn là nàng. Nàng đã mất đi tất cả. Bây giờ nàng chỉ còn là cái xác đẹp xinh, là một cỗ máy "bắn tim" hữu hiệu. Tất cả những cơn ác mộng chỉ có một khởi đầu:

HG bị mất đi cái quý nhất của đời con gái khi nàng mới là cô bé 7 tuổi. Cái tuổi ngây thơ và hồn nhiên như thiên thần. Ba mẹ nàng vì công việc kinh doanh, nên không có thời gian chăm sóc con cái. Nàng thường ở nhà với mấy người bà con đến trọ học. Cái người lớn hơn nàng 10 tuổi ấy, có bề ngoài thật hiền lành, nhưng cái tâm của gã bị ác ma trấn áp. Gã là người có cùng huyết thống trực tiếp với con bé. Ai có thể ngờ" Vâng, không ai cả. Vì con bé đối với gã trọn một niềm quý mến. Nó thường hỏi gã các bài toán lớp 1, lớp 2. Nó cũng theo gã ra vườn làm rọ hái trái cây hoặc đi phố ăn kem. Cho đến một buổi chiều, cả nhà đều đi vắng. Gã con trai 17 đã kéo con bé lên 7 vào phòng và giở trò cầm thú. Con bé bị bịt miệng, không được kêu la... Nó đã chịu tất cả sự nhục nhằn đau đớn trên cơ thể ấu thơ. Xong việc, gã ác ma còn hù doạ sẽ giết nó, nếu nó dám hở miệng nói nửa lời cho bất cứ ai về chuyện vừa sảy ra. Từ đấy, gã thường xuyên làm trò tồi bại với con bé. Con bé vô cùng sợ hãi, khi nó còn ở lại nhà một mình với gã. Nó tìm cách lẩn trốn, song không bao giờ thoát khỏi bàn tay dâm ô của loài ác quỷ. Mỗi lần gã cưỡng gian nó, nó chỉ biết nhắm mắt, cầu mong cho sự việc chóng qua, nó khóc và cầu nguyện nhưng không ai giúp nó. Cho tới khi con bé 12 tuổi, sự nhục nhằn đau đớn không thể chịu được nữa. Nó hét lên: "Ông còn giở trò nữa thì ông giết tôi đi! Tôi sẽ đi tố cáo việc này với bố mẹ tôi." Gã sợ hãi và từ đó thưa dần những trò bỉ ổi. Thỉnh thoảng, nhìn trước nhìn sau không thấy có ai, gã vẫn giở trò sờ sẫm. Con bé trừng mắt hoặc la lên, lập tức gã bỏ đi nơi khác. Khoảng một năm sau, gã có bạn gái. Con bé bấy giờ mới thoát khỏi bàn tay dâm ác của gã. Dù vậy, càng lớn con bé càng biết là nó đã mất tất cả. Mất đi cái thứ quý giá ngàn vàng. Nó biết là cơ thể và linh hồn của nó ô uế quá, nó không còn xứng đáng với bất cứ người đàn ông trong sạch nào nữa. Nó cũng nghi ngờ rằng nó sẽ không thể lấy chồng. Nó hận gã bà con đã làm hại đời nó. Nhưng nó biết, nếu nó nói ra để bắt tội gã kia, cũng là phát súng bắn sập gia đình nhà nó. Nó không muốn bố mẹ nó khổ đau vì phải hối hận đã không có thời gian chăm sóc cho con, và cho ác ma ở chung trong nhà. Với lại kẻ đó là ruột thịt vô cùng thân thiết mà! Nó đâm ra hận đàn ông. Cũng may, ba con bé là người đàn ông rất gương mẫu, nó lại thần tượng ba nó. Nên nó vẫn chưa hoàn toàn khinh tởm giống đực.

Những đêm mất ngủ đến với HG thường xuyên hơn. Nàng đã khóc sưng mọng đôi mắt, nhưng sáng mai ra, khi phải ra ngoài tiếp xúc xã hội. Con mắt nhung huyền của nàng như phép lạ, lại trở về bản thể trong sáng như vì sao lạ.

HG năng lui tới Chùa. Nhưng vì mặc cảm tôi lỗi, nàng chỉ loanh quanh ở vườn chùa. Lời Kinh tiếng Kệ vang vọng từ Chánh Điện cũng mang lại cho nàng chút nào an lạc. Nhưng nàng không bao giờ dám bước vào Chánh Điện nghe giảng Pháp hoặc Lễ Lạy. Nàng sợ con người nàng sẽ làm ô uế Phật Đường. Nàng cũng sợ gặp các vị Chân Tu. Nghe nói những vị chân tu có con mắt vô cùng tinh tế, sẽ đọc được cái tâm hoang đàng bất tịnh của nàng.

Một buổi tối, tâm của HG lại bạo loạn. Nàng mới chia tay một chàng trai rất yêu nàng. Nàng cũng có tình cảm với anh ta. Song nàng không thể ở lại bên anh chàng nữa, bởi vì hiểu biết của anh chàng về nàng quá ít. Chàng chỉ biết chạy theo và quỵ lụy van xin chút tình yêu từ nàng. Sau mấy tháng chơi trò mèo vờn chuột, nàng quyết định ra đi.

Trên con đường về nhà, nàng ghé qua ngôi cổ tự. Nàng đã vào đây bao lần để lấy lại bình tĩnh, khi lòng nàng nổi sóng. Băng ghế gỗ đơn sơ nằm dưới gốc Bồ Đề lớn là nơi nàng thường ngồi để ngửi chút hương trầm thoảng thơm trong gió, nghe tiếng Kinh Mõ đều đều phát ra từ chánh điện. Từ đây nàng cũng có thể ngắm nhìn Tôn Tượng Quan Thế Âm Bồ Tát đang rưới tịnh thủy Cam Lồ xuống ao sen. Lòng nàng quy ngưỡng Phật Bà, khẽ niệm câu thần chú Um Mani Padne Hum. Nàng cầu Phật Bà hãy thương xót nàng, cho nàng một lối thoát, một tia sáng để lấy lại niềm tin và tìm về bến giác.

HG ngồi đó đã lâu lắm. Nàng ngắm nhìn Tôn Tượng Bồ Tát, dường như gương mặt của Phật Bà hôm nay sống động hơn bao giờ hết. Nàng nhận được mối linh cảm giữa đức Bồ Tát và nàng. Chợt có tiếng nói bên cạnh vang lên:
- Con có nhiều tâm sự quá phải không" Ta biết cả rồi.
HG giật mình, nàng hốt hoảng nhìn lại thì trên ghế băng bên cạnh nàng có một vị Ni già ngồi đó tự bao giờ. HG bối rối đứng lên, chắp tay vái chào. Nàng muốn đi về. Vị Ni già bèn bảo:
- Con ngồi xuống đây đi, ta muốn nói chuyện với con.
HG lưỡng lự một lát rồi ngồi xuống ghế. Nàng chợt cảm lãnh được sự an tịnh dâng lên trong lòng, cảm giác bình thản mơn man như gió đùa trên trên cánh đồng lúa mênh mông, HG tự động nhắm mắt để được tận hưởng hương vị ngọt ngào. Lâu lắm rồi, nàng không hề cảm giác bình yên như thế. Tâm thức nàng như mở rộng, trước mặt nàng những cảnh như phim thật, quay lại cảnh vật của nàng thời thơ ấu. Cái thời cô bé chưa hề biết đến cái khổ ở đời. Rồi mây đen vần vũ quay về, HG thấy những cảnh ô nhục xảy ra trong căn nhà xưa. Những tội lỗi của nàng đã làm cho bao nhiêu người đau khổ cũng như tấm gương phản chiếu trở về. HG hối hận quá, cuộc đời vay trả hiển hiện trước mắt. Vòng xoay tròn như miệng chén, khiến con kiến không biết đường ra. HG bối rối mịt mùng, nàng để cho đôi vai run lên thổn thức. Nước mắt nàng tuôn ra như suối, phần vì thương thân, phần vì hối hận, phần vì bế tắc. Cuộc đời nàng sẽ về đâu" Nàng chỉ thấy tương lai xám xịt, tràn đầy nghiệp chướng đang đợi nàng ở phía xa kia. Trong lúc đang đau khổ tột cùng. Tiếng vị Ni già chợt vang lên bên cạnh:
- Con có thể khóc đến ngày mai. Nghiệp chướng cũng chẳng giảm đi chút nào cả. Nếu không muốn bị nghiệp chướng, thì đừng gây nghiệp nữa. Đó là cách giải quyết con ạ!
HG nhạt nhoà nước mắt, uất nghẹn:
- Bạch Ni Sư, con có tội tình gì đâu mà bị đời dằn vặt từ thuở ấu thơ" Cướp đi của con tất cả cuộc đời"
Vị Ni già từ tốn:
- Con ơi, nhân quả trùng trùng. Trong tiền kiếp xa xưa con đã tạo ra những ác nghiệp tương tự. Con cũng đã phóng lửa đốt nhà, cướp giật, hãm hiếp, lường gạt tình yêu của kẻ khác. Nên kiếp này, phần nghiệp chướng nào đó đã thành quả dị thục, tức chín rục, bèn biểu hiện ra ngoài khiến con trả quả.
- Con có nhiều nghiệp chướng vậy, tại sao con lại có được đủ sắc đẹp, tiền tài"
- Ồ, chuyện ấy không có gì khó giải thích. Thứ nhất trong tiền kiếp, con có gây ác nghiệp, song con cũng làm được nhiều điều thiện. Con đã biết bố thí, cúng dường trai tăng, nên nay con được hưởng trí thông minh, tiền tài và sắc đẹp. Thứ hai, những thứ giả danh, giả huyễn đó chẳng giúp gì nhiều cho con kiếm tình hạnh phúc cả. Ngược lại, nó còn tạo cơ hội cho con thấy ê chề, bất hạnh nhiều hơn. Chúng cũng tạo những lợi khí cho con gây thêm nghiệp mới.
HG như bừng tỉnh, nàng hiểu những mặt trái của tiền tài và sắc đẹp. Vâng, tất cả những thứ đó chỉ là xúc tác cho nghiệp chướng chóng sinh trưởng" Thế còn những bất hạnh của nàng" Chúng không có một chút đóng góp tích cực nào sao" Nhân quả có công bằng không"
Như đọc được những tư duy của nàng. Người Nữ Ni cất giọng:
- Con đừng tưởng như vậy" Thời Đức Phật Thích Ca còn tại thế, có nàng Kim Liên Sắc, hoàn cảnh còn thê thảm hơn con gấp nhiều lần. Nhưng cũng chính vì vậy, nàng đã được Đức Phật khai thị, nàng đã xuất gia và là một người phụ nữ đắc thánh quả A La Hán đầu tiên và có thần thông ngang ngửa với ngài Mục Kiền Liên. Cho nên những khổ đau, là chất xúc tác khiến cho con đến gần với Đạo! Ở đời chỉ có hai loại người có thể đến với Đạo: 1) Đại trí và đại bi. 2) Quá khổ đau. Hai loại người này, khi đã đến với Đạo, họ thiết tha vô vàn, họ sẽ tìm ra con đường giải thoát!
HG mường tượng ra con đường trước mặt. Phải rồi, nàng đã tìm ra một con đường thoát. Tiếng vị Ni Sư lại cất lên:
- Nghiệp trần con đã trả hết rồi, song duyên trần thì con chưa hề trả. Con chưa thể thí phát vào cửa Không được. Nhưng con có thể quy y ngũ giới, giữ trọn đạo hạnh giới thể của người Ưu Bà Di (người nữ Phật tử thuần thành).
HG tràn đầy hạnh phúc, khi nàng biết, nghiệp đã trả hết, bây giờ là lúc duyên sanh. Song nàng vẫn băn khoăn:
- Bạch Ni Sư, con không biết nghiệp con đã tạo tác kiếp này thì bao giờ con mới trả được"
Vị Ni Sư không trả lời trực tiếp câu hỏi mà ngâm nga câu kệ:

"Ư nhất niệm quy y
Năng diệt tam kỳ nghiệp"
(Quy y tròn một niệm
Diệt sạch nghiệp ba kỳ!)

Ngưng một phút, vị Ni già nói thêm:
- Con ạ, khi con vào một căn phòng tối, con bật ngọn đèn sáng lên, thì căn phòng sẽ còn tối hay đợi 1 hai ngày sau mới sáng, hay sẽ sáng lên ngay"
- Bạch Ni Sư sẽ sáng lên ngay ạ!
- Đúng rồi đó con, cho nên khi con trọn nguyện quay về với Chánh Pháp, thì ánh sáng Chánh Pháp sẽ đánh tan đi nghiệp của ba A Tăng Kỳ Kiếp (vô lượng kiếp) đó con. Cho nên Phật dạy: "Bể khổ mênh mông, quay đầu thì sẽ thấy bờ!" Nay con quay đầu lại đi. Hãy khép lại quá khứ. Tương lai đang đợi chờ con kìa. Con về đi!

Vị Ni Sư phất tay áo đứng lên. HG lật đật đứng dậy vái chào. Vị Ni Sư chậm rãi về hướng sau chùa, trước khi khuất dạng, bà khẽ ngâm nga hai câu kệ "Giác Hoa":

"Hoa! Vô thường, vô định!
Giác! Vô bố, vô ưu!"
(Dịch nghĩa:
Hoa! Không bền, không mãi!
Tỉnh! Không sợ, không phiền!

Nghĩa là: Bản thể của loài hoa vốn vô thường, nay nở mai tàn, không thể bền lâu hay bất tử với thời gian. Cái gì có hình tướng, thời có hoại diệt. Sắc đẹp của con người ta cũng vậy, không nên lợi dụng nó làm lợi khí hại người, cũng không nên vì nó mà tạo nên ác nghiệp. Vì hương sắc sẽ tàn phai, song nghiệp quả còn tồn tại, cho đến khi người ta trả sạch. Chỉ có Tỉnh Thức mới giúp cho con người ta không còn bị khủng bố (sợ hãi) và phiền não bủa vây nữa. Giác Hoa cũng có nghĩa là Bông Hoa Tỉnh Thức!)

HG vô cùng xúc động. Nguồn an lạc tràn đầy trong tâm. Nàng đứng dậy, lạy tạ Tôn Tượng Quan Thế Âm Bồ Tát. Nàng tự hỏi có phải Quan Thế Âm Bồ Tát đã thị hiện ra cứu độ cho nàng hay chăng" Dù đúng dù sai, nàng cũng đã trải qua một thời Pháp Thoại rất bổ ích.

Nàng tự hứa trước Quan Thế Âm Bồ Tát, nàng đã khép lại cánh cửa quá khứ. Cánh cửa tương lai vụt mở. Ánh sáng cuối hầm cũng đã làm loá mắt những người không còn tin vào có ngày họ được thấy lại ánh sáng.

Hồi hướng: Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

Nếu câu chuyện "Giác Hoa" này có mang lại được chút lợi lạc nào, giúp cho chúng ta chăm sóc con cái chu đáo hơn, không để những chuyện đáng tiếc xảy ra như trường hợp của HG. Hoặc cho những người lầm lỡ, biết lối quay về... thì xin đem công đức này hồi hướng trọn vẹn cho HG, người con gái đã gặp nhiều bất hạnh trong cuộc sống. Cầu hồng ân chư Phật che chở nàng trong oai lực vô biên. Gia hộ cho nàng tinh tấn trên con đường tìm về với chân giác ngộ.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Khi nhìn bản đồ thế giới và duyệt xét lịch sử hình thành, chúng ta nhận thấy có rất nhiều điểm tương đồng giữa Canada và Úc Đại Lợi.
Người Việt miền Nam từng trải qua một bài học cay đắng: sau 1975, những lời nói về “thống nhất” và “hàn gắn” không bao giờ đi cùng sự nhìn nhận. Không một lời chính thức nào nhắc đến các trại cải tạo, những cuộc tước đoạt, hay những đời sống bị đảo lộn dưới tay những người nhân danh chiến thắng. Không có sự thật, hòa giải chỉ là chiếc khẩu hiệu rỗng. Câu chuyện nước Mỹ hôm nay, khi chính quyền muốn làm mờ các chứng tích về chế độ nô lệ, cho thấy một điều quen thuộc: không quốc gia nào trưởng thành bằng cách giấu đi phần tối. Sự thật không tự biến mất chỉ vì người ta muốn quên.
Hai mươi năm trước, Thống đốc Jeb Bush ký đạo luật “stand your ground” (đứng vững tại chỗ), được giới ủng hộ xem là một biện pháp chống tội phạm dựa trên “lý lẽ thường tình”. Lời hứa khi ấy: bảo vệ người dân tuân thủ pháp luật khi họ dùng vũ lực để tự vệ. Sau vụ George Zimmerman được tha trong cái chết của Trayvon Martin, đồng bảo trợ dự luật, dân biểu Dennis Baxley, vẫn bảo rằng “trao quyền” cho người dân sẽ giúp chặn bạo lực.
“Di sản, còn có thể mang hình thức phi vật thể của lối nghĩ, lối sống, lối hành động, mà con người miền Nam khi xưa đã được trau dồi, hun đúc qua tinh thần của thể chế, của một nền dân chủ hiến định. Chính con người, chính cộng đồng xã hội mới là trung tâm và cũng là cội nguồn lẫn mục đích của mọi bản hiến pháp.” – Hải Sa, “Ngót 60 năm từ một khế ước nhân quyền dang dở,” trang 56 Cùng với tin tạp chí Luật Khoa vừa được đề cử giải thưởng Tự Do Báo Chí năm 2025 của Tổ chức Phóng viên Không Biên giới, ban chủ trương trong một thư tới độc giả vào cuối tháng 10 đồng thời thông báo việc phát hành ấn bản đặc biệt với chủ đề “70 Năm Việt Nam Cộng Hòa – Chân Dung & Di Sản” gồm 86 trang, với 14 bài vẽ lại hành trình từ ra đời tới bị bức tử của nền dân chủ duy nhất của Việt Nam và di sản của thể chế yểu mệnh này để lại. Bài này nhằm điểm qua nội dung của ấn bản đặc biệt này, và sẽ chú trọng vào một bài đã gợi nơi người viết một suy tư sâu sắc.
Một nhóm sử gia, thủ thư và tình nguyện viên đang gấp rút chạy đua với thời gian – và với chính quyền Trump – để giữ lại những mảnh ký ức của nước Mỹ.Từ hình ảnh người nô lệ bị đánh đập, các trại giam người Mỹ gốc Nhật trong Thế Chiến II, đến những bảng chỉ dẫn về biến đổi khí hậu ở công viên quốc gia, tất cả đều có thể sớm biến mất khỏi tầm mắt công chúng. Trong vài tháng gần đây, hơn một ngàn sáu trăm người – giáo sư, sinh viên, nhà khoa học, thủ thư – đã âm thầm chụp lại từng góc trưng bày, từng bảng giải thích, để lập ra một kho lưu trữ riêng tư. Họ gọi đó là “bản ghi của công dân” – một bộ sưu tập độc lập nhằm bảo tồn những gì đang tồn tại, trước khi bị xoá bỏ bởi lệnh mới của chính quyền.
Hai trăm mười một năm trước, mùa hè năm 1814, quân Anh kéo vào Washington. Trước khi phóng hỏa Bạch Ốc, họ ngồi xuống dùng bữa tại bàn tiệc đã dọn sẵn cho Tổng thống James Madison. Khi bữa ăn kết thúc, lính Anh đốt màn, đốt giường, và tòa nhà bốc cháy suốt đêm. Sáng hôm sau, cơn mưa lớn chỉ còn rửa trôi phần tro tàn của nơi từng là biểu tượng cho nền cộng hòa non trẻ. Tuần này, phần Cánh Đông của Bạch Ốc bị phá sập. Không phải bởi ngoại bang, mà bởi chính quyền tại vị. Và lần này, không ai được báo trước. Người Mỹ chỉ biết chuyện qua những bức ảnh máy xúc cày nát nền nhà, cùng lời xác nhận ngắn ngủi từ các viên chức trong chính phủ.
Hai trăm năm rưỡi sau ngày dựng cờ độc lập, nước Mỹ vẫn chưa thoát khỏi chiếc bóng của bạo lực. Mỗi khi một viên đạn nổ, người ta lại nói: “Đây không phải là nước Mỹ.” Nhưng chính câu nói ấy lại là cách người Mỹ tránh nhìn thẳng vào chính mình. Bài viết của giáo sư Maurizio Valsania (Đại học Torino), đăng trên The Conversation ngày 12 tháng 9, 2025, nhắc lại lịch sử mà nhiều người muốn quên: từ nhựa đường và lông gà đến súng ngắn buổi bình minh — một mạch dài nối liền hai thế kỷ, nơi tự do và bạo lực chảy cùng dòng máu.
Một cuộc thăm dò dư luận của AP-NORC thực hiện vào tháng 9 & 10 cho thấy hầu hết dân Mỹ coi việc chính phủ đóng cửa hiện tại là một vấn đề nghiêm trọng và đổ lỗi cho cả hai Đảng Cộng Hòa, Đảng Dân Chủ và cả Tổng Thống Trump với những tỷ lệ gần như ngang nhau. Cuộc thăm dò cũng cho thấy người Mỹ lo lắng về kinh tế, lạm phát và bảo đảm việc làm. Họ đang giảm những chi tiêu không thiết yếu như quần áo và nhiên liệu. Đa số cho rằng nền kinh tế yếu kém. Chi phí thực phẩm, nhà ở và chăm sóc sức khỏe được coi là những nguồn chính gây khó khăn tài chính.
Trên cao nguyên Tây Tạng – vùng đất được mệnh danh là “nóc thế giới” – hàng triệu tấm pin mặt trời trải rộng đến tận chân trời, phủ kín 420 cây số vuông, tức hơn bảy lần diện tích đảo Manhattan. Tại đây, ánh nắng gay gắt của không khí loãng ở độ cao gần 10.000 bộ trở thành mỏ năng lượng khổng lồ cho Trung Hoa. Giữa thảo nguyên lạnh và khô, những hàng trụ gió nối dài trên triền núi, các con đập chắn ngang dòng sông sâu, cùng đường dây cao thế băng qua sa mạc, hợp thành một mạng lưới năng lượng sạch lớn nhất thế giới. Tất cả đổ về đồng bằng duyên hải, cung cấp điện cho các thành phố và khu kỹ nghệ cách xa hơn 1.600 cây số.
Mức asen cao được phát hiện trên sông Mê Kông, cảnh báo nguy cơ ô nhiễm kim loại nặng lan rộng ở Đông Nam Á. Các sông Mã, Chu và Lam của Việt Nam đang bị đe dọa bởi hoạt động khai thác đất hiếm ở Lào, tác động đến nguồn nước của hàng chục triệu người và di sản cổ đại văn hóa Đông Sơn. Việt Nam cần phối hợp ngoại giao, giám sát khoa học và vận động cộng đồng để bảo vệ các dòng sông này. Khác với sông Mê Kông được giám sát và hợp tác thông qua Ủy hội Sông Mê Kông (MRC), các dòng sông Mã, Chu và Lam lại không có bất kỳ hiệp ước quốc tế nào. Do đó, Lào và đối tác Trung Quốc không có nghĩa vụ pháp lý phải giảm thiểu ô nhiễm xuyên biên giới. Sự thiếu vắng các thỏa thuận ràng buộc này đòi hỏi Việt Nam phải hành động bảo vệ dân cư và sinh mệnh các dòng sông này
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.