- Thời đại ngày nay là thời đại của "vũ khí giết nguời hàng loạt" (WMD), nhắc đến một câu nói trong lịch sử xa xưa vào thời chưa có thuốc súng chẳng hóa ra quê mùa cổ hủ lắm hay sao" Thật ra nhân dịp đầu năm Dương lịch 2006 tôi muốn nhìn về tương lai nhiều hơn, tương lai của chúng ta, tương lai của loài người, tương lai của cả thế giới. Vậy tương lai đó như thế nào" Tôi không có tài thầy bói như mấy ông chính khách "sa-lông" chuyên ngồi nhậu Hennessy rồi xú quẻ, nên nghĩ lấy quá khứ làm bối cảnh và căn cứ vào hiện tại mà nhìn về tương lai thì tốt hơn.
Trước hết hãy nhìn đến phép toán xác suất của Khoa học hiện đại. Theo Vật lý Lượng tử, trong thế giới vi hạt nhỏ hơn nguyên tử, chúng ta không thể nào xác định được cùng một lúc tốc độ và vị trí của vi hạt, chẳng hạn như hạt điện tử, mà chỉ có thể biết xác suất hạt đang nằm ở khoảng không gian nào đó. Chuyển sang phép đoán tương lai, chúng ta cũng chỉ có thể biết tương lai có xác suất, nghĩa là có mức đúng cao đến độ nào thôi. Một tạp chí Khoa học Mỹ vào cuối năm 2005 đưa ra một bản liệt kê 50 tiến bộ Khoa học kỹ thuật từ y học đến vũ trụ học với lời ghi chú các nhà khoa học đang tạo ra hình thái tương lai kỹ thuật. 2005 quả là năm Khoa học đạt được nhiều tiến triển mới. Khoa học vốn là mũi dùi xuyên phá của kiến thức. Trên bức họa tương lai, không lẽ kiến thức lại là nét chấm phá lớn nhất" Nếu chẳng may tương lai lâm vào thời có ba chữ mỉa mai "KMD" (Knowledge of Mass Destruction, Kiến thức giết người hàng loạt) thì thật khổ.
Đang lúc phân vân lo ngại như vậy, tôi chợt nhìn đến lệ chọn "Người của Năm" trên bìa tờ Time. Năm nay Time chọn không phải một mà đến ba người lận: hai ông và một bà. Trên trang bìa có hình ảnh ba người, người ở chính giữa là ông Bono, hai bên là ông Bill Gates và bà vợ Melinda Gates. Bono là nhạc sĩ "rốc" trứ danh, đồng-sáng lập tổ chức DATA (Debt, AIDS, Trade, Africa), chống nghèo đói và nạn HIV ở các nước đang phát triển. Bono cũng ở trong nhóm tổ chức 8 buổi hòa nhạc truyền hình sống ở 9 thành phố trên thế giới, nhằm mục đích kêu gọi các nhà lãnh đạo những nước tiền tiến viện trợ cho Phi châu. Buổi hòa nhạc diễn ra vào thời điểm G8 họp Thượng đỉnh và 8 nước đã đồng ý tăng gấp đôi viện trợ cho Phi châu vào năm 2010 đến 50 tỷ đô-la và làm cho các nước giầu phải xóa nợ đến 40 tỷ đô-la cho các nước nghèo nhất thế giới.
Hình ảnh Bill Gates làm tôi nghĩ đến Microsoft, dịch nôm là "Nhỏ và Mềm". Danh hiệu này đã đưa Gates đến địa vị giầu nhất thế giới. "Nhỏ và mềm" thành công rực rỡ như vậy ai mà chẳng ham, miễn là đừng có ham quá cỡ là được rồi. Nếu vậy chỉ cần một ông Gates là đủ, tại sao còn dính cả bà Gates vào đó" Thì ra cả hai đều là sáng lập viên của Bill and Melinda Gates Foundation, một tổ chức từ thiện giầu nhất thế giới. Báo Time viết cặp vợ chồng này "trong năm đã cung cấp tiền từ thiện nhanh và nhiều hơn bất cứ ai khác". Vào tháng 1-2005, Tổ chức Từ thiện này đã cam kết cấp 750 triệu đô-la cho công cuộc cải tiến hệ thống miễn nhiễm cho trẻ em, thúc đẩy việc sản xuất những loại thuốc ngừa bệnh mới và tăng cường các hệ thống cung cấp thuốc ngừa bệnh cho trẻ em. Tổ chức nhắm giúp các lãnh vực giáo dục, y tế toàn cầu, cải thiện các thư viện công cộng, cấp học bổng cho các trường học ở Texas, Colorado và Massachusetts. Ngoài ra Chương trình Cứu trợ Thế giới của Giáo phái Luther cũng nhận được 640,000 đô-la để giúp các bộ lạc du mục ở nước Niger khỏi lâm nạn khủng hoảng lương thực.
Việc tờ Time năm nay đưa lên hình ảnh ba người như vậy đã có một ý nghĩa đặc biệt. Trên bức họa về xác suất tương lai thấy hiện rõ một nét chấm phá lớn có tên là "nghĩa". Đó là nhân nghĩa, đó là tình người, lòng vị tha, từ tâm và bác ái, đức độ giữa con người và con người. Hình ảnh "Người của Năm" cũng có một nét nhỏ do Bill Gates làm tiêu biểu cho sự phát triển kỹ thuật và kinh doanh toàn cầu. Một nét khác cũng khá lớn do Bono làm tiêu biểu: sức mạnh phát triển của ngành truyền thông, trong đó có điện ảnh, với sự nở rộ của TV, DVD, CD và nghệ thuật nói chung, đang lôi cuốn một số lớn người ngày càng nhiều trên toàn thế giới.
Và đặc biệt hơn, còn một nét lớn tô son đậm tiêu biểu là bà Melinda Gates. Đó là vai trò của phụ nữ trong thế giới tương lai của chúng ta. Thật ra từ nhiều tháng trước đây, tôi đã nghĩ đến tựa đề "Phụ Nữ Vùng Lên", khi ở Đức lần đầu có một phụ nữ lên làm Thủ tướng và ở Mỹ giới truyền thông nhắc đến Thượng nghị sĩ Hillary Clinton và Ngoại trưởng Condoleezza Rice như hai nữ lưu sáng giá nhất có khả năng ra tranh cử Tổng Thống năm 2008. Trước đó ở bên Nhật, sau vụ công chúa Norinomiya lấy chồng thường dân, vì Hoàng gia không có Hoàng thái tử nối dõi nên người ta đồn rồi đây Nhật Bản sẽ có Nữ hoàng.
Bây giờ "Trở lại Tương lai", tôi thấy bức họa xác suất vẫn còn thiếu một nét chấm và phá khủng khiếp, tô một mầu đen hắc ám. Cuộc sống của con người từ muôn thuở vẫn có hai mặt: phải là thiện, trái là ác. Nhân nghĩa tương phản với bạo tàn. Cuộc chiến giữa ác và thiện diễn ra thiên hình vạn trạng, từ cá thể đến tập thể, có khi trực diện, có khi không. Nói là cuộc chiến cũng không đúng lắm, nhân nghĩa không có tấc sắt trong tay, vậy lấy cái gì để đánh lại bạo tàn" Ngược lại sự ác có nhiều mặt cụ thể, nó biết ẩn hình và lợi dụng những chế độ độc tài bạo ngược, những đức tin tôn giáo cuồng tín và lòng tham không đáy của con người để ra tay tàn độc. Đó là "bom người", một thứ vũ khí cũng "giết người hàng loạt" nhưng chưa được lên danh sách.
Năm 2006 và những năm kế tiếp, cuộc đấu giữa nhân nghĩa và bạo tàn còn tiếp tục. Thật ra sự đấu tranh của con người giữa thiện và ác thời nào cũng có, từ thời xa xưa nhất đến nay không lúc nào ngừng nghỉ, nhưng trong tương lai gần có nhiều phần chắc cuộc chiến sẽ gay go khốc liệt hơn nữa. Nhân nghĩa chỉ có cái tâm, và đó là thứ vũ khí lợi hại hơn hết. Lòng thiện, bác ái đánh thẳng vào những gốc rễ của sự ác, như sự bất công, nạn đàn áp, nạn chia rẽ và kỳ thị gây hận thù muôn thuở. Tôi tin rút cuộc nhân nghĩa sẽ thắng.
Gửi ý kiến của bạn
