Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Hiệu Ứng Katrina, Châu Á Cũng Nguy

07/09/200500:00:00(Xem: 9157)

Trận bão Katrina sẽ để lại những hậu quả kinh tế gì cho Hoa Kỳ, thế giới và đặc biệt là Á Châu" Câu hỏi trên đang được dư luận châu Á nêu ra.
Diễn đàn Kinh tế đài RFA tìm hiểu vấn đề ấy qua phần trao đổi sau đây cùng kinh tế gia Nguyễn Xuân Nghĩa, trong tiết mục chuyên đề hàng tuần do Nguyễn An thực hiện sau đây.

Hỏi: Thưa ông Nguyễn Xuân Nghĩa, tuần qua, khi trận bão Katrina còn chưa nguôi, ông đãù trả lời phỏng vấn của đài Á châu Tự do, rằng điều kinh hoàng và bất ngờ nhất về thiên tai này là tình trạng thiếu thông tin liên lạc. Một tuần sau, ông nhận định ra sao về điều trên"
- Ngoài những tổn thất chưa thể kiểm kê, dù sơ lược, về nhân mạng và thiệt hại cho cư dân của ba tiểu bang miền Nam Hoa Kỳ tiếp cận với vịnh Mexico, trận bão Katrina còn đáng ghi nhớ vì đã phơi bày những lúng túng đáng trách của chính quyền các cấp của tiểu bang Louisiana. Kích thước rộng lớn của thiên tai trên diện tích khoảng 23 vạn cây số vuông - bằng 70% diện tích Việt Nam - đi cùng sự lúng túng ấy của nhà chức trách khiến bên ngoài bị gián đoạn liên lạc và thiếu xót thông tin cho nên chưa thể ước lượng hết mức độ thiệt hại, trong đó tất nhiên có cả sự thiệt hại về kinh tế là điều chúng ta đề cập tới ở đây.
Hỏi: Một tuần sau đó, ông thấy là tình hình đã khả quan hơn chưa và chúng ta có những dữ kiện gì để có thể ước tính một cách đại lược về những hậu quả kinh tế của trận bão"
Một cách đại lược, và căn cứ trên những tin tức phải cập nhật gần như hàng giờ, tôi thiển nghĩ rằng trận bão đã gây tổn thất nhân mạng cao hơn mọi dự đoán ban đầu, trong khi thiệt hại về kinh tế - nhất là trong lãnh vực dầu khí - lại tương đối thấp hơn sự e ngại của tuần trước. Dĩ nhiên, đây mới chỉ là những thông tin sơ khởi và nếu muốn ước tính cho chính xác hơn, người ta cần nhiều số liệu hơn, và trước hết phải kết hợp vào địa dư kinh tế của toàn khu vực.
Hỏi: Ông nói đến "địa dư kinh tế" của khu vực, ông có thể giải thích ý niệm này được chăng"
- Vùng bị thiên tai, nhất là tiểu bang Louisiana trong đó có thành phố New Orleans, là cửa ngõ giao thương với bên ngoài của một phần ba nền kinh tế Hoa Kỳ. Trục giao thông chính yếu của khu vực là sông Mississipppi, chảy qua 10 tiểu bang và đổ ra vịnh Mexico qua ngả New Orleans. Thành phố này là giang hải cảng lớn nhất Hoa Kỳ và đứng hàng thứ năm thế giới về trọng lượng hàng hóa bốc rỡ, hàng năm xuất ra chừng 52 triệu tấn lương thực cho thế giới hoặc nhập vào 57 triệu tấn nguyên nhiên vật liệu cho kinh tế Mỹ.
Vịnh Mexico còn là một trung tâm hóa chất và dầu khí quan trọng của Hoa Kỳ, sản xuất đến 25% lượng dầu thô, chế biến phân nửa lượng xăng dầu và cung cấp phân nửa số khí đốt cho thị trường Mỹ. Những đặc tính về địa dư kinh tế ấy khiến khu vực này có giá trị chiến lược cho Hoa Kỳ từ thời lập quốc, và ngày nay đang ảnh hưởng đến kinh tế toàn cầu, nhất là Âu, Phi châu và Trung Nam Mỹ. Bây giờ, khu vực ấy lại bị bão lụt tàn phá và mức độ hư hại vẫn chưa thể kiểm điểm nổi nên cả thế giới mới quan tâm, chú ý.
Hỏi: Đặt bài toán kinh tế vào khung cảnh ấy, ông lượng định ra sao về hậu quả sơ khởi, căn cứ trên những thông tin mà chúng ta có được, tính đến đầu tuần này"
- Kinh tế Hoa Kỳ đang đạt một tốc độ tăng trưởng khả quan nhất trong các nước công nghiệp, khi giá dầu thô mấp mé 70 Mỹ kim một thùng vì nhiều yếu tố khác nhau và đe dọa đà tăng trưởng của các xứ khác, nhất là tại Đông Á. Bây giờ, một trung tâm kinh tế và dầu khí lớn của Mỹ lại như vừa lãnh một quả bom nguyên tử thì tất nhiên chúng ta phải lo ngại.
Hỏi: Ông nói đến quả bom nguyên tử" Vì sao ông lại có một ẩn dụ như vậy"
- Vì sự tàn phá khủng khiếp ở tại chỗ và khoảng trống sẽ kéo dài rất lâu về sau này. Những tin mới nhất cho thấy là hạ tầng cơ sở dầu khí, từ các nhà máy lọc dầu trong đất liền đến các dàn khoan ngoài vịnh, có bị hư hại nhưng không bị hoàn toàn hủy hoại như ta đã lo tuần trước. Đấy là một tin mừng. Kế tiếp, một tin mừng khác là dòng sông Mississippi cũng không bị nghẽn nặng hoặc đổi lưu vực qua ngả khác, nên việc vận chuyển hàng hóa không hoàn toàn bị bế tắc trên thượng nguồn. Tuy nhiên - và đây là một khía cạnh đáng chú ý để theo dõi - giang hải cảng New Orleans nay là thành phố hoang, chưa biết đến khi nào mới được phục hoạt để trở lại vị trí trọng yếu của nó cho kinh tế trong toàn khu vực và rộng lớn hơn, hơn một triệu rưởi dân mất sản nghiệp trong khu vực đang tìm đất tạm cư ở nơi khác.
Cho nên, các cơ sở vật chất dù vẫn còn đấy, điện nước hay giao thông liên lạc có thể được tu bổ tạm, khu vực này vẫn thiếu người điều khiển. Hậu quả vì vậy không chỉ giới hạn vào số nhà cửa hay cơ sở sản xuất đã bị tàn phá mà còn bị một tai họa khác là thiếu nhân sự quản lý. Với việc cấp cứu rồi tái thiết New Orleans có thể kéo dài khá lâu, những người đã di tản có khi phải làm lại cuộc đời và tìm việc ở nơi khác. Sau khi ngơi tay với việc cứu trợ, lãnh đạo Hoa Kỳ sẽ gặp vấn đề mang kích thước quốc gia và vấn đề này sẽ chi phối kinh tế thế giới.


Hỏi: Câu hỏi cuối, thưa ông, trước khi ta nói đến hậu quả cho thế giới. Liệu Hoa Kỳ có giữ hay sẽ bỏ New Orleans để tránh những tai họa như chúng ta vừa thấy tuần qua"
- Tổng thống Bush đã khẳng định rằng New Orleans sẽ vươn lên. Tôi tin rằng đấy không là một lập trường chính trị nhằm mục tiêu động viên tâm lý mà là một yêu cầu của thực tế. Lý do là dù có nhiều nhược điểm trong cơ cấu và hệ thống phòng chống bão lụt, New Orleans là cửa thông thương có lợi nhất cho toàn vùng Trung-Tây Hoa Kỳ, chạy dọc từ Canada xuống vịnh Mexico. Hoa Kỳ sẽ mất nhiều năm giải quyết bài toán kỹ thuật và tổ chức này để xây dựng lại New Orleans. Trong khi chờ đợi, thế giới sẽ gặp nhiều xáo trộn và phải bố trí lại nền tảng sản xuất và kinh tế của mình.
Hỏi: Bây giờ ta mới chuyển qua phần hai, để nói về hiệu ứng của Katrina. Lượng định sơ khởi của ông về hậu quả ấy là gì"
- Kinh tế Mỹ có thể bị trì trệ từ nay đến cuối năm vì hậu quả trận bão; qua năm tới, tình hình sẽ khả quan hơn nhờ nỗ lực đầu tư để tái thiết. Đi vào chi tiết, ta còn thấy nhiều hậu quả khác.
Tuần này là cao điểm của mùa gặt hái nông sản Mỹ, hậu quả thế nào về sản lượng và nhất là về khả năng xuất khẩu ra ngoài là câu hỏi chưa có giải đáp cho các thị trường bên ngài. Nếu việc cung cấp bị trở ngại quá nhiều thì giá nông phẩm, như ngô bắp, đậu nành hay thịt, sẽ tăng vọt. Nếu lại kéo dài quá lâu thì kỹ nghệ chế biến thực phẩm ở các xứ khác phải bố trí lại nguồn cung cấp, điều ấy sẽ đưa tới nhiều đổi thay về sản xuất và kinh doanh.
Ngược lại, nếu việc nhập khẩu nguyên nhiên vật liệu vào Mỹ bị trở ngại quá nhiều và quá lâu, khan hiếm hay giá cả các mặt hàng như sắt, thép, xi măng, và thậm chí cả dầu khí tại Mỹ sẽ khiến doanh nghiệp Mỹ bố trí lại nguồn cung cấp và phương thức sản xuất. Thí dụ như kỹ nghệ xe hơi hay sản xuất đồ gia dụng cần nhiều sắt thép sẽ bị ảnh hưởng và điều ấy cũng chi phối chiến lược kinh doanh của các xứ khác.
Đồng thời, Hoa Kỳ cũng sẽ nhân dịp này quan niệm lại chính sách năng lượng của mình trong dài hạn để giảm bớt sự lệ thuộc vào dầu khí nhập khẩu và thứ hai giảm bớt sự lệ thuộc vào dầu khí nhờ các nguồn năng lượng thay thế. Tổng kết lại, hậu quả ngắn hạn trong một hai năm tới là những thay đổi trong công nghiệp chế biến. Trong trung hạn, bài toán năng lượng tại Mỹ sẽ thay đổi tình hình cung cầu về dầu khí. Điều này, có lẽ năm ba năm nữa mới thấy.
Hỏi: Chúng ta trở về với Đông Á. Theo dõi tin tức khu vực này, ta thấy một số khó khăn của các nước trong khu vực, với nạn dầu thô tăng giá bên ngoài, bên trong chính quyền cố trợ giá để giảm bớt khó khăn cho dân chúng và lâm vào thế kẹt, như tình hình Indonesia đã cho thấy từ mấy tuần qua. Trong khung cảnh bất ổn đó ta lại có trận bão này, ông phân tách ra sao"…
- Trên đại thể, Á châu tiêu thụ chừng một phần ba dầu thô của thế giới, với hiệu năng kém, tức là dùng nhiều xăng dầu hơn để sản xuất ra cùng một đơn vị sản phẩm. Khi dầu thô tăng giá từ năm ngoái thì lượng tiêu thụ và nhập khẩu dầu khí của Á châu đã bắt đầu giảm. Với giá dầu nay đang mấp mé đỉnh cao là 70 Mỹ kim một thùng, trận bão tại Mỹ gây phản ứng tâm lý bất lợi vì càng đẩy giá lên cao, nhất là trong một khoảng thời gian có thể lâu hơn. Vì vậy, về đại thể, Á châu có thể bị suy trầm kinh tế vào năm tới và sẽ còn giảm bớt số cầu về dầu khí, nếu chưa bị khủng hoảng nặng nề hơn vì không khéo giải quyết bài toán giá cả của xăng dầu.
Hỏi: Còn riêng về trường hợp Indonesia, thưa ông"
- Riêng về trường hợp Indonesia, tôi xin đề nghị là ta sẽ phân tách kỹ trong một kỳ tới vì có thể rút tỉa ra nhiều bài học cho Việt Nam, với những ưu lo của dân chúng về giá xăng dầu. Ở đây, tôi chỉ xin nói là việc trợ giá xăng dầu nội địa là vấn đề nghiêm trọng nhưng không là duy nhất. Xứ này là hội viên của tổ chức xuất khẩu dầu thô OPEC, nên khi giá tăng thì số tăng thu cho công quỹ cũng phần nào trang trải phí tổn nhập khẩu xăng dầu. Vấn đề của họ là thiếu viễn kiến để đối phó và nhất là nâng cao sản lượng dầu khí. Đã vậy, chính sách tiền tệ và ngoại hối lại thiếu linh động và chính quyền không khéo giải thích cho giới tiêu thụ xăng dầu trong nước lẫn giới đầu tư tài chính ở bên ngoài, nên không thuyết phục được hai thành phần có ảnh hưởng nhất đến sự ổn định xã hội là dân tiêu thụ ở trong và phát triển kinh tế là giới đầu tư ở ngoài. Do đó, ta có thể thấy tái diễn một phản ứng dây chuyền như đã từng gặp năm 1997, là một vụ khủng hoảng lan rộng.
Hỏi: Câu hỏi cuối, xin ông làm một tổng kết ngắn gọn về hiệu ứng Katrina.
- Trận bão Katrina đã đánh vào một địa điểm chiến lược của Hoa Kỳ và một thời điểm sinh tử của Đông Á, với những tai họa nặng nề gấp bội. Người ta dự đoán thiệt hại vật chất của trận bão có thể lên tới 100 tỷ cho Hoa Kỳ. So với kết giá tài sản niêm yết trên thị trường chứng khoán New York là 18.000 tỷ Mỹ kim, số thiệt hại này chưa bằng 0,6%, tức là không đáng kể nếu ta so với những thăng trầm giá cả cổ phiếu trong một ngày. Nhưng, thiệt hại cho Đông Á có thể cao hơn gấp bội, vì sẽ thổi lên giông bão kinh tế và chính trị cho nhiều quốc gia trong khu vực, là điều ta sẽ tìm hiểu vào một kỳ tới.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Cuộc nói chuyện của Ông Achim Burchart - Tùy viên kinh tế tại Sứ quán Đức Hà Nội với hai người bạn của mình là Markus Vorpahl - nhà dân tộc học và Việt Nam học, Gerd Mutz, giám đốc viện nghiên cứu xã hội tại Muenchen, đã được phiên dịch viên dịch lại. Bài viết này chỉ tập hợp một phần nhỏ những nhận định quan trọng của ông cùng bạn bè
Nói cho đẹp theo phép nõn nường Hà Nội: "Không nhất thiết phải vào WTO trước hội nghị APEC"; hoặc nói hùng dũng cho đúng quan điểm lập trường: "Chúng ta không gia nhập bằng bất cứ giá nào"; nói ví von theo kiểu đỏng đảnh: "Cả nước gia nhập WTO chậm một năm cũng giống như một người đàn ông chậm lấy vợ một năm
Theo tin tức báo chí trong nước, vào ngày 22 tháng 6 vừa qua tại Sài Gòn, Bộ trưởng nông nghiệp, tài nguyên các nước thành viên Hội đồng Ủy hội Mekong đã ký một thỏa thuận nhằm duy trì dòng chảy trong lưu vực sông Mekong. Theo đó, các nước Thái Lan, Lào, Kampuchia, và Việt Nam
Báo cáo của WB về Đông Á nói đến khía cạnh thiếu lạc quan là Đông Á bị tụt hậu trong nỗ lực diệt trừ tham nhũng. Và VN đứng hạng thấp trong nỗ lực ấy nếu ta đối chiếu với báo cáo về chế độ cai trị vừa công bố... Trong hai ngày 19 và 20 tại Singapore, Quỹ Tiền tệ Quốc tế IMF và Ngân hàng Thế giới có hội nghị thường niên với sự tham dự
Bỏ cả tháng trời theo dõi, vây bắt tôi, đêm 2-9, công an đã thành công mỹ mãn, đó chính là kết quả phối hợp vô cùng nhịp nhàng ăn cánh giữa công an bộ và công an cấp cơ sở - phường Đức Giang. Theo chính lời ông trưởng đồn Nguyễn Bỉnh Khiêm kể lại: Phải huy động hết lực lượng của đồn, từ trẻ đến già, gần cả tháng trời đeo bám
Điều không thể ngờ là sau hơn 30 năm quê hương ngừng tiếng súng, vẫn còn những thanh niên Việt Nam bỏ lại sau lưng mọi hạnh phúc cá nhân để đứng lên đáp lời sông núi. Càng không thể ngờ hơn nữa là sau hơn 30 năm chấm dứt chiến tranh lại có rất nhiều Cựu Chiến binh của hai bờ chiến tuyến
Đức Giáo hoàng bị khoá vào ngoặc kép khi ngoặc kép trong lời trích dẫn của ngài bị xoá... Người viết thường tránh đề cập tới đề tài tôn giáo vì với một số người, tôn giáo có những lý lẽ vượt ra ngoài lý trí. Người viết cũng không theo đạo Công giáo và nói chung vẫn cho rằng mọi tôn giáo đều bình đẳng. Nhưng lần này thì xin
Với viễn ảnh gia nhập WTO, Việt Nam có thể đi bước trước bằng cách cho phép thành lập công đoàn tự do, của tư nhân...Một khi gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới WTO, Việt Nam sẽ phải chấp nhận nguyên tắc bình đẳng giữa các doanh nghiệp, trong đó có cả sự bình đẳng về chế độ lao động và tiền lương. Việt Nam sẽ xử trí ra sao
Hoa Kỳ mới chỉ tham chiến được năm năm - và còn phải thay đổi. Ngay giữa cuộc chiến, và suốt mười ngày qua, chính quyền của Tổng thống Bush đã tung ra nhiều chiêu pháp ngoạn mục liên hệ đến hồ sơ khủng bố. Để kỷ niệm năm năm ngày Hoa Kỳ bị khủng bố tấn công - vụ 9-11 - ông Bush và các vị cộng sự đã mở chiến dịch tranh cử
Ngân hàng Việt Nam sau WTO" Theo Tầu là khôn hay khốn" Ngày mùng bốn vừa qua, để đánh dấu năm năm gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới WTO, Bộ trưởng Thương mại Trung Quốc tuyên bố rằng Bắc Kinh sẽ tôn trọng mọi cam kết khi gia nhập, cụ thể là sẽ mở rộng tất cả các thị trường nội địa , kể cả ngân hàng và viễn thông,
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.